دمای سطح جهانی

دمای سطح جهانی (انگلیسی: Global surface temperature) یا به اختصار GST میانگین دمای سطح زمین در یک زمان معین است. دمای سطح جهانی ترکیبی از دمای سطح دریا و دمای هوای نزدیک به سطح خشکی است که با توجه به مساحت مربوطه وزندهی شدهاند. دادههای دما عمدتاً از ایستگاههای هواشناسی و ماهوارهها بهدست میآیند. برای تخمین دادههای مربوط به گذشتههای دور، میتوان از دادههای پروکسی، مثلاً از حلقههای درختان، مرجانها و مغزههای یخی استفاده کرد.[۱] پایش و مشاهده افزایش GST در طول زمان، یکی از شواهد متعددی است که از اجماع علمی در مورد تغییرات اقلیمی مبنی بر اینکه فعالیتهای انسانی باعث تغییرات اقلیمی میشوند، حمایت میکند. اصطلاحات جایگزین برای همین مفهوم عبارتند از میانگین دمای سطح جهانی (GMST) یا میانگین دمای سطح جهانی.
مجموعهای از اندازهگیریهای دمای قابل اعتماد در برخی مناطق در بازه زمانی ۱۸۵۰ تا ۱۸۸۰ آغاز شد (این اندازهگیریها، ثبت ابزاری دما نامیده میشوند). طولانیترین ثبت دما مربوط به سری دادههای دمایی انگلستان مرکزی است که از سال ۱۶۵۹ آغاز میشود. طولانیترین ثبتهای شبهجهانی از سال ۱۸۵۰ آغاز میشوند.[۳] برای اندازهگیری دما در جوّ فوقانی، میتوان از روشهای متنوعی استفاده کرد. این روشها شامل رادیوسوندهایی میشود که با استفاده از بالنهای هواشناسی، انواع ماهوارهها و هواپیماها پرتاب میشوند.[۴] ماهوارهها میتوانند دما را در جوّ بالایی رصد کنند، اما معمولاً برای اندازهگیری تغییر دما در سطح زمین استفاده نمیشوند. دمای اقیانوس نیز در اعماق مختلف اندازهگیری میشود تا به مجموعه دادههای دمای سطح جهانی اضافه شود. این دادهها همچنین برای محاسبه گنجایش گرمای اقیانوس استفاده میشوند.
میانگین دمای سطح جهانی (GMST) اغلب بر اساس دادههای سال یا ماه بیشتر جمع میشود. تا سال ۱۹۴۰، میانگین GMST سالانه افزایش یافت، اما بین سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۷۵ نسبتاً ثابت بود. از سال ۱۹۷۵، دمای هوا تقریباً ۰٫۱۵ تا ۰٫۲۰ درجه سانتیگراد در هر دهه افزایش یافته است، و حداقل ۱٫۱ درجه سانتیگراد (۱٫۹ درجه فارنهایت) بالاتر از سطح دمای هوا در سال ۱۸۸۰ است.[۵] میانگین دمای جهانی سالانه فعلی حدود ۱۵ درجه سانتیگراد (۵۹ درجه فارنهایت) است،[۶] اگرچه دمای ماهانه میتواند تقریباً ۲ درجه سانتیگراد (۴ درجه فارنهایت) بالاتر یا پایینتر از این رقم باشد.[۷]
بر اساس چندین مجموعه مستقل داده، میانگین جهانی و دمای ترکیبی سطح زمین و اقیانوس، گرمشدن به میزان ۱٫۰۹ درجه سانتیگراد (محدوده: ۰٫۹۵ تا ۱٫۲۰ درجه سانتیگراد) را از ۱۸۵۰–۱۹۰۰ تا ۲۰۱۱–۲۰۲۰ نشان میدهد.[۸] این روند از دهه ۱۹۷۰ سریعتر از هر دوره ۵۰ ساله دیگری حداقل در ۲۰۰۰ سال گذشته بوده است.[۸] در این روند صعودی، به دلیل تغییرات داخلی طبیعی (مثلاً بهدلیل پدیده نوسان جنوبی ال نینو)، مقداری تغییر در دما رخ میدهد.
ثبت دمای جهانی، تغییرات دمای جوّ و اقیانوسها را در بازههای زمانی مختلف نشان میدهد. تخمینهای متعددی از دما از پایان دوره یخچالی پلیستوسن، به ویژه در دور کنونی هولوسن وجود دارد. برخی از اطلاعات دما از طریق شواهد زمینشناسی که به میلیونها سال پیش برمیگردند، در دسترس هستند. اخیراً، اطلاعات بهدستآمده از مغزههای یخی، دوره زمانی ۸۰۰٬۰۰۰ سال پیش تاکنون را پوشش میدهد. حلقههای درختان و اندازهگیریهای مغزههای یخی میتوانند شواهدی در مورد دمای جهانی از ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ سال قبل از زمان حال تاکنون ارائه دهند.[۹]
منابع
- 1 2 PAGES 2k Consortium (2019). "Consistent multidecadal variability in global temperature reconstructions and simulations over the Common Era". Nature Geoscience (in English). 12 (8): 643–649. Bibcode:2019NatGe..12..643P. doi:10.1038/s41561-019-0400-0. ISSN 1752-0894. PMC 6675609. PMID 31372180.
- ↑ "Global Annual Mean Surface Air Temperature Change". NASA. Retrieved 23 February 2020.
- ↑ Brohan, P.; Kennedy, J. J.; Harris, I.; Tett, S. F. B.; Jones, P. D. (2006). "Uncertainty estimates in regional and global observed temperature changes: a new dataset from 1850". J. Geophys. Res. 111 (D12): D12106. Bibcode:2006JGRD..11112106B. CiteSeerX 10.1.1.184.4382. doi:10.1029/2005JD006548. S2CID 250615.
- ↑ "Remote Sensing Systems". www.remss.com (in English). Retrieved 2022-05-19.
- ↑ World of change: Global Temperatures بایگانیشده در ۲۰۱۹-۰۹-۰۳ توسط Wayback Machine
- ↑ "Solar System Temperatures". National Aeronautics and Space Administration (NASA). 4 September 2023.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) (link to NASA graphic) - ↑ "Tracking breaches of the 1.5 °C global warming threshold". Copernicus Programme. 15 June 2023. Archived from the original on 14 September 2023.
- 1 2 IPCC (2021). "Summary for Policymakers" (PDF). The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. ISBN 978-92-9169-158-6.
- ↑ NOAA National Centers for Environmental Information, Monthly Global Climate Report for Annual 2022, published online January 2023, Retrieved on July 25, 2023 from https://www.ncei.noaa.gov/access/monitoring/monthly-report/global/202213.
- مقالههای خرد تغییر اقلیم
- آمارهای هوا و اقلیم
- تاریخ تغییرپذیری و تغییر اقلیم
- تغییر اقلیم
- دما
- علوم زمین