دهک مصری

دهک‌های مصری (مصری باستان: 𓅡𓎡𓏏𓁐𓅱𓏼، ت. «bꜣkt.w») ۳۶ گروه ستاره‌ای در اخترشناسی مصر باستان بودند که برای تقسیم آسمان، گاه‌شماری و تعیین ساعت‌های شب به کار می‌رفتند. هر دهک تقریباً با دوره‌ای ده‌روزه از سال ارتباط داشت. این نظام بعدها وارد اختربینی یونانی‌مآب شد و در پیوند با منطقه‌البروج، مبنای تقسیم هر برج به سه بخش ده‌درجه‌ای را فراهم کرد؛ این بخش‌های اختربینی در فارسی «وجه» یا «سه‌بهر» نامیده می‌شوند.

«جدول ستاره‌ای قطری» بر درِ تابوتی متعلق به اواخر دودمان یازدهم مصر؛ یافت‌شده در اسیوط مصر و نگهداری‌شده در موزه رومر و پلیزئوس در هیلدسهایم

دهک‌های مصری ۳۶ گروه ستاره‌ای یا صورت‌های فلکی کوچک در اخترشناسی مصر باستان بودند که برای تقسیم آسان دایرةالبروج ۳۶۰ درجه‌ای به ۳۶ بخش ده‌درجه‌ای به کار می‌رفتند. این بخش‌بندی هم کاربرد آیینی و هم کاربرد گاه‌سنجی بر پایهٔ طلوع مقارنه‌ای داشت.

از دید زمین‌مرکزی، دهک‌های مصری در جریان چرخش روزانهٔ زمین، یکی پس از دیگری از افق برمی‌آمدند. برآمدن هر دهک آغاز «ساعت» دهکی تازه‌ای از شب را برای مصریان باستان نشان می‌داد. دست‌کم از روزگار دودمان نهم یا دودمان دهم، در سدهٔ بیست‌ویکم پیش از میلاد، از دهک‌ها به‌عنوان نوعی شب‌سنج یا ساعت ستاره‌ای استفاده می‌شد.

از آنجا که هر ده روز یک دهک تازه نیز طلوع هورانه داشت—یعنی گروه ستاره‌ای دهکی پس از دوره‌ای ناپیدایی در نور خورشید، هنگام سپیده‌دم و اندکی پیش از برآمدن خورشید دوباره در آسمان خاوری پدیدار می‌شد—یونانیان آن‌ها را دکانوی (یونانی کوینه: δεκανοί؛ جمعِ δεκανός، دکانوس)، به معنای «دهم‌ها»، نامیدند.

دهک‌های مصری بعدها جای خود را به تقسیم‌بندی قمری شامل ۲۷ یا ۲۸ منزل ماه دادند. این منزل‌ها در زبان عربی «مَنْزِل» و در سنت هندی «ناکشاترا» نامیده می‌شدند. پس از آن، تقسیم‌بندی دوازده‌گانهٔ منطقةالبروج بر پایهٔ الگوهای انسان‌وارهٔ صورت‌های فلکی رواج یافت. کاربرد دهک‌ها را می‌توان در منطقةالبروج دندره، متعلق به حدود ۵۰ پیش از میلاد، مشاهده کرد.

خاستگاه در مصر باستان

سقف اخترشناختی آرامگاه سننموت که دهک‌های گوناگون و بازنمایی‌های شخصیت‌یافتهٔ ستارگان و صورت‌های فلکی را نشان می‌دهد

دهک‌های مصری نخستین‌بار در دوره نخست میانی مصر بر درِ تابوت‌ها پدیدار شدند. توالی این الگوهای ستاره‌ای با شباهنگ، که «سوتیس» نامیده می‌شد، آغاز می‌شد و هر دهک مجموعه‌ای از ستارگان و ایزدان وابسته به آن‌ها را دربر می‌گرفت.

برآمدن و فروشدن دهک‌ها به‌عنوان واحدهای اندازه‌گیری زمان، ساعت‌های شب و دوره‌های ده‌روزهٔ سازندهٔ سال مصری را مشخص می‌کرد. کتاب نوت نیز به موضوع دهک‌ها می‌پردازد.

۳۶ دهک وجود داشت که هرکدام نمایندهٔ ده روز بودند و در مجموع ۳۶۰ روز را تشکیل می‌دادند. پنج روز افزوده نیز به آن‌ها اضافه می‌شد تا سال خورشیدی ۳۶۵روزه کامل شود. دهک‌ها زمان ستاره‌ای را اندازه می‌گرفتند، درحالی‌که سال خورشیدی حدود شش ساعت بلندتر بود. سال سوتیسی و سال خورشیدی در گاه‌شماری مصری هر ۱۴۶۰ سال دوباره با یکدیگر هم‌راستا می‌شدند. بازنمایی دهک‌ها بر تابوت‌های دودمان‌های متأخر، از جمله تابوت‌های روزگار ستی یکم، در مقایسه با نگاره‌های کهن‌تر دهک‌ها، جابه‌جایی ناشی از چرخه سوتیسی را نشان می‌دهد.

به گفتهٔ سارا سیمونز:

اگرچه نام دهک‌ها را می‌دانیم و در برخی موارد می‌توانیم این نام‌ها را ترجمه کنیم—برای نمونه، ḥry-ỉb wỉꜣ به معنای «در میانهٔ قایق» است—جایگاه ستارگان دهکی و ارتباط آن‌ها با نام‌های امروزی ستارگان و صورت‌های فلکی شناخته‌شده نیست. این امر عوامل گوناگونی دارد، اما مهم‌ترین مشکلات عبارت‌اند از نامشخص‌بودن روش‌های رصدی مورد استفاده برای ساخت و تکمیل جدول‌های ستاره‌ای قطری و نامعلوم‌بودن معیارهای گزینش دهک‌ها، مانند درخشندگی، جایگاه و ارتباط آن‌ها با دیگر ستارگان.

تحولات بعدی

مصریان سرانجام از بازپدیداری پیش‌بینی‌پذیر و هورانهٔ دهک‌ها برای مشخص‌کردن بخش‌های سالانهٔ گاه‌شماری خورشیدی خود استفاده کردند. برای نمونه، طلوع هورانهٔ شباهنگ نشانهٔ آغاز طغیان سالانهٔ رود نیل بود.

این روش به پیدایش سامانه‌ای شامل دوازده ساعت روز و دوازده ساعت شب انجامید که طول آن‌ها بر پایهٔ فصل تغییر می‌کرد. بعدها سامانه‌ای شامل ۲۴ «ساعت اعتدالی» به کار گرفته شد.

پس از پیدایش اختربینی یونانی‌مآب در اسکندریه، که بیش از همه در آثار بطلمیوس و وتیوس والنس ثبت شده است، سامانه‌های گوناگونی برای نسبت‌دادن معانی نمادین به دهک‌ها پدید آمد. دهک‌ها با اختران کلاسیک—یعنی «ستارگان سرگردان» تیر، ناهید، بهرام، هرمزد و کیوان و دو اختر نورانی خورشید و ماه—پیوند داده شدند.

دهک‌ها همچنین با بادها، جهت‌های اصلی، حَیّز روزانه یا شبانه، نرینگی و مادینگی و اخلاط چهارگانه ارتباط داده می‌شدند. در نوشته‌های هرمسی، هر دهک با بیماری‌های خاص و زمان مناسب برای حکاکی طلسم‌های درمانی پیوند داشت.

در سامانهٔ «وجه‌های» دهکی، به هر برج منطقةالبروج سه دهک اختصاص داده می‌شد که هرکدام ده درجه از برج را دربر می‌گرفتند و خداوندی اختری داشتند. این کاربرد در دهک (اختربینی) بررسی می‌شود.

توصیف دهک‌ها

نام دهک‌ها در منابع گوناگون یونانی‌ـ‌مصری، بسیاری از نوشته‌های هرمسی، عهد سلیمان، تابولا آریستوبولی منسوب به آریستوبولوس پانیاسی و نیز آثار ژولیوس فیرمیکوس ماترنوس، کوسماس مایومایی، ژوزف ژوستوس اسکالیگر و آتاناسیوس کیرشر آمده است.

تصویرهای دهک‌ها در نوشته‌های هرمسی، آثار اختربین هندی وراهامیهیرا، غایةالحکیم و نوشته‌های ژاپنی وصف شده‌اند. تصویرهای دهک‌ها در آثار وراهامیهیرا، از راه یاواناجاتاکا، از بازنمایی‌های یونانی‌ـ‌مصری یا هرمسی دهک‌ها تأثیر گرفته بودند.

نقش دهک‌ها در اختربینی ژاپنی احتمالاً از الگویی کهن‌تر در چین یا هند گرفته شده بود؛ شاید با افزودن دوازده جانور منطقةالبروج چینی به فهرستی از ۲۴ ستارهٔ ساعتی. این کاربردها بیش از همه میان دوره کاماکورا و دوره ادو رواج داشتند.

جایگاه نخستین دهک بر اثر حرکت تقدیمی در روزگار باستان از صفر درجهٔ برج خرچنگ آغاز می‌شد. در آن زمان، طلوع هورانهٔ شباهنگ—سپدت در مصر باستان و سوتیس در سنت یونانی‌ـ‌مصری—پیش از برآمدن خورشید، سال نوی مصری را مشخص می‌کرد. این هنگام با صفر درجهٔ برج شیر و ۲۰ ژوئیه در گاه‌شماری ژولینی، برابر با ۲۲ یا ۲۳ ژوئیه در گاه‌شماری میلادی، هم‌زمان بود.

نام‌های دهک‌های مصری

برج غربی	دهک مصری	جایگاه اصلی دهک در روزگار باستان، با درنظرگرفتن حرکت تقدیمی	مصری باستان (بادج)	یونانی–مصری	وصیت‌نامه سلیمان	نام‌های آریستوبولوس	هرمسی‌گری یونانی	هرمسی‌گری لاتینی	فیرمیکوس	کوسماس	اسکالیگر	کیرشر
بره	۱	۲۸	Khent-kheru	ⲭⲟⲛⲧⲁⲣⲉ Χont-har	Rhyax or Ruax	Bendonc	Chenlachori	Aulathamas	Senator or Asiccan	Aidoneus	Asiccan	Arueris (ⲁⲣⲟⲩⲉⲣⲓⲥ)
	۲	۲۹	Qeṭ	ⲭⲟⲛⲧⲁⲭⲣⲉ Xont-χre	Barsafael	Mensour	Chontaret	Sabaoth	Senacher or Asenter	پرسفونه	Senacher	آنوبیس (ⲁⲛⲟⲩⲃ)
	۳	۳۰	Sasaqeṭ	ⲥⲓⲕⲉⲧ Si-ket	Artosael or Arôtosael	Carexon	Siket	Disornafais	Sentacher or Asentacer	اروس	Acentacer	حوروس (ⲱⲣⲟⲥ)
گاو	۴	۳۱	Ārt	ⲭⲱⲟⲩ Xau	Horopel	Gisan	Soou	Jaus	Suo or Asicat	Charis	Asicath	سراپیس (ⲥⲉⲣⲁⲡⲓⲥ)
	۵	۳۲	Khau	ⲉⲣⲱ, ⲁⲣⲟⲩ Arat	Kairoxanondalon or Iudal	Tourtour	Aron	Sarnotois	Aryo or Ason	die Horen	Viroaso	Helitomenos (ⲉⲗⲓⲧⲟⲙⲉⲛⲟⲥ)
	۶	۳۳	Remen-ḥeru-an-Saḥ	ⲣⲉⲙⲉⲛⲁⲁⲣⲉ Remen-hare	Sphendonael	Ballat	Rhomenos	Erchmubris	Romanae or Arfa	Litai	Aharph	Apopis (ⲁⲡⲱⲡⲓⲥ)
دوپیکر	۷	۳۴	Mestcher-Saḥ	ⲑⲟⲥⲟⲗⲕ Θosalk	Sphandor	Farsan	Xocha	Manuchos	Thesogar or Tensogar	تتیس	Thesogar	Tautus (ⲧⲟⲟⲩⲑ)
	۸	۳۵	Remen-kher-Saḥ	ⲟⲩⲁⲣⲉ Uaret	Belbel	Vaspan	Ouari	Samurois	Ver or Asuae	کوبله	Verasua	سیکلوپ (ⲕⲟⲩⲕⲗⲟⲯ)
	۹	۳۶	A-Saḥ	Phu-hor	Kourtael or Kurtaêl	Parquia	Pepisoth	Azuel	Tepis or Atosoae	پراکسیدیکه	Tepisatosoa	Titan (ⲧⲓⲧⲁⲛ)
		۳۷	Saḥ
خرچنگ	۱۰	۱ (= صفر درجۀ خرچنگ)	Sepṭet	ⲥⲱⲑⲓⲥ Sopdet	Metathiax	Panem	Sotheir	Seneptois	سوتیس or Socius	نیکه	Sothis	Apollun (ⲁⲡⲟⲗⲗⲟⲩⲛ)
	۱۱	۲	Ṭepā-Kenmut	ⲥⲓⲧ Seta	Katanikotael	Catarno	Ouphisit	Somachalmais	Sith	هراکلس	Syth	هکاته (ⲉⲕⲁⲧⲏ)
	۱۲	۳	Kenmut	F45A ⲭⲛⲟⲩⲙⲓⲥ Knum	Saphthorael or Saphathoraél	Hellors	Chnouphos	Charmine	Thiumis or Thumus	هکاته	Thuimis	Mercophta (ⲙⲉⲣⲕⲟⲫϯ)
شیر	۱۳	۴	K23 Kher-khept-Kenmut	ⲭⲁⲣⲭⲛⲟⲩⲙⲓⲥ Χar-Knum	Phobothel or Bobêl	Jarea	Chnoumos	Zaloias	Craumonis or Afruicois	هفائستوس	Aphruimis	توفون (ⲧⲟⲩⲫⲱⲉⲟⲩⲥ)
	۱۴	۵	Ḥā-tchat	ⲏⲧⲏⲧ Ha-tet	Leroel or Kumeatêl	Effraa	Ipi	Zachor	Sic	ایزیس	Sithacer	Peroeus (ⲡⲉⲣⲟⲉⲟⲩⲥ)
	۱۵	۶	Peḥui-tchat	ⲫⲟⲩⲧⲏⲧ Phu-Tet	Soubetti	Hayas	Phatiti	Frich	Futile or Eisie	سراپیس	Phuonisie	Nephthe (ⲛⲉⲫⲑⲏ)
خوشه	۱۶	۷	Themat-ḥert	ⲧⲱⲙ Tom	Katrax or Atrax	Angaf	Athoum	Zamendres	Thumis or Thinnis	تمیس	Thumi	ایزیس (ⲓⲥⲓⲥ)
	۱۷	۸	Themat-khert	ⲟⲩⲉⲥⲧⲉ—ⲃⲓⲕⲱⲧⲓ Uste-bikot	Jeropa or Ieropaêl	Bethapen	Brysous	Magois	Tophicus or Tropicus	مویرای	Thopitus	Piosiris (ⲡⲓⲟⲥⲓⲣⲓⲥ)
	۱۸	۹	Usthȧ	ⲁⲫⲟⲥⲟ Aposot	Modobel or Buldumêch	Baroche	Amphatham	Michulais	Afut or Asuth	هستیا	Aphut	کرونوس (ⲕⲣⲟⲛⲟⲥ)
ترازو	۱۹	۱۰	Bekathȧ	ⲥⲟⲩⲭⲱⲥ Sob‿χos	Madero or Naôth	Zercuris	Sphoukou	Psineus	Seuichut or Senichut	ارینی‌ها	Serucuth	Zeuda (ⲍⲉⲟⲩⲇⲁ)
	۲۰	۱۱	Ṭepā-khentet	ⲧⲡⲏⲭⲟⲛⲧⲓ Tpa-χont	Nathotho or Marderô	Baham	Nephthimes	Chusthisis	Sepisent or Atebenus	کایروس	Aterechinis	Omphta (ⲟⲙⲫϯ)
	۲۱	۱۲	Khentet-ḥert	ⲭⲟⲛⲧⲁⲣⲉ Xont-har	Alath	Pieret	Phou	Psamiatois	Senta or Atepiten	Loimos	Arpien	Ophionius (ⲟⲫⲓⲟⲛⲓⲟⲥ)
کژدم	۲۲	۱۳	Khentet-khert	ⲭⲟⲛⲧⲁⲭⲣⲉ Spt-χne	Audameoth	Haziza	Name	Necbeuos	Sentacer or Asente	نیمف‌ها	Sentacer	Arimanius (ⲁⲣⲓⲙⲁⲛⲓⲟⲥ)
	۲۳	۱۴	Themes-en-khentet	. . . . . . Sesme	Nefthada	Nacy	Oustichos	Turmantis	Tepsisen or Asentatir	لتو	Tepiseuth	Merota (ⲙⲉⲣⲱϯ)
	۲۴	۱۵	Sapt-khennu	ⲥⲡⲧⲭⲛⲉ Si-sesme	Akton	Alleinac	Aphebis	Psermes	Sentineu or Aterceni(-cem)	Kairos (تکرارشده)	Senicer	Panotragus (ⲡⲁⲛⲟⲧⲣⲁⲅⲟⲥ)
کماندار	۲۵	۱۶	Ḥer-ab-uȧa	ʿⲣⲏⲟⲩⲱ Hre-ua	Anatreth	Ortusa	Sebos	Clinothois	Eregbuo or Ergbuo	Loimos (تکرارشده)	Eregbuo	Tolmophta (ⲧⲟⲗⲙⲟⲫϯ)
	۲۶	۱۷	?? Shesmu	ⲥⲉⲥⲙⲉ, ⲥⲓⲥⲉⲥⲙⲉ Sesme	Enautha or Enenuth	Daha	Teuchmos	Thursois	Sagon	کوره	Sagen	Tomras (ⲧⲟⲙⲣⲁⲥ)
	۲۷	۱۸	Kenmu	ⲕⲟⲛⲓⲙⲉ Konime	Axesbyth or Phêth	Satan	Chthisar	Renethis	Chenene or Chenem	آنانکه	Chenen	Teraph (ⲧⲉⲣⲁⲫ)
بز	۲۸	۱۹	Semṭet	ⲥⲙⲁⲧ Smat	Hapax or Harpax	Eracto	Tair	Renpsois	Themeso	اسقلبیوس	Themeso	Soda (ⲥⲱⲇⲁ)
	۲۹	۲۰	Ṭepā-semṭ	. . . . . . . . Srat	Anoster	Salac	Epitek	Manethois	Epiemu or Epimen	هیگیا	Epima	Riruphta (ⲣⲓⲣⲟⲩⲫϯ)
	۳۰	۲۱	Sert	ⲥⲣⲱ Si-srat	Physikoreth or Alleborith	Seros	Epichnaus	Marcois	Omot	Tolma	Homoth	Monuphta (ⲙⲟⲛⲟⲩⲫϯ)
آب‌ریز	۳۱	۲۲	Sasa-sert	ⲥⲓⲥⲣⲱ Tpa-χu	Aleureth or Hephesimireth	Tonghel	Isi	Ularis	Oro or Asoer	دیکه	Oroasoer	Brondeus (ⲃⲣⲟⲛⲇⲉⲟⲩⲥ)
	۳۲	۲۳	K23 Kher-khept-sert	. . . . . . . . Xu	Ichthion	Anafa	Sosomo	Luxois	Cratero or Astiro	فوبوس	Astiro	Vucula (ⲃⲟⲩⲕⲟⲩⲗⲁ)
	۳۳	۲۴	Khukhu	ⲧⲡⲏⲭⲩ Tpa-Biu	Achoneoth or Agchoniôn	Simos	Chonoumous	Crauxes	Tepis or Amasiero	اوزیریس	Tepisatras	پروتئوس (ⲡⲣⲟⲧⲉⲟⲩⲥ)
ماهی	۳۴	۲۵	Baba	ⲭⲩ Biu	Autoth or Autothith	Achaf	Tetimo	Fambais	Acha or Atapiac	اوکئانوس	Archatapias	Rephan (ⲣⲉⲫⲁⲛ)
	۳۵	۲۶	Khent-ḥeru	ⲧⲡⲏⲃⲓⲟⲩ Xont-Har	Phtheneoth or Phthenoth	Larvata	Sopphi	Flugmois	Tepibui or Tepabiu	دولوس	Thopibui	Sourut (ⲥⲟⲟⲩⲣⲟⲩⲧ)
	۳۶	۲۷	Ḥer-ȧb-khentu	ⲃⲓⲟⲩ, ⲧⲡⲓⲃⲓⲟⲩ Tpi-biu	Bianakith	Ajaras	Syro	Piatris	Uiu or Aatexbui	الپیس	Atembui	Phallophorus (ⲫⲁⲗⲗⲟⲫⲟⲣⲟⲥ)

هند باستان

مقالهٔ اصلی: دریکان

در هند، تقسیم منطقةالبروج به ۳۶ بخش ده‌درجه‌ای را «درکانه» (drekkāṇa)، «درشکانه» (dreṣkāṇa) یا «دریکانه» (dṛkāṇa) می‌نامند. که در متون فارسی از قدیم به شکل‌های دریکان و دریگان استفاده می‌شده است.

کهن‌ترین اشاره به شمایل‌نگاری و کاربرد دریکان‌ها در اثر اسفوجیدواجا، یعنی یاواناجاتاکا، متعلق به سال‌های ۲۶۹ تا ۲۷۰ میلادی دیده می‌شود. واراهامیهیرا نیز در بریهات‌سامهیتا، نوشته‌شده در حدود سال ۵۵۰ میلادی، به‌تفصیل به آن‌ها پرداخته است. پژوهشگران معاصر بر این باورند که دهک‌های مصری از طریق یونانیان، که خود آن‌ها را از مصریان فراگرفته بودند، به هند راه یافتند.

جستارهای وابسته

• صورتواره
• سقف اخترشناختی آرامگاه سننموت
• ستارگان بیابانی
• منطقةالبروج چینی
• کاخ اسکیفانویا در فرارا
• پرستش اجرام آسمانی

منابع

آثار یادشده

• Budge, E. A. Wallis (1904). The Gods of the Egyptians; or, Studies in Egyptian Mythology. Chicago: Open Court Publishing Co.
• Conybeare, Frederick Cornwallis (tr.) (October 1898). "The Testament of Solomon". The Jewish Quarterly Review. XI (1): 1–45. doi:10.2307/1450398. JSTOR 1450398.
• Gundel, Wilhelm (1936). Dekane und Dekansterbilder (in German). Glückstadt and Hamburg: J. J. Augustin.
• Hermes Trismegistus (1993). Hand, Robert (ed.). Hermes: Liber Hermetis Part I and Part II. Translated by Robert Zoller (1st ed.). Berkeley Springs, WV: Golden Hind Press.
• Julius Firmicus Maternus (1968) [336]. Kroll, W.; Skutsch, F. (eds.). Matheseos libri VIII (in Latin). Stuttgart: Teubner. ۲ جلد.
• Keyser, Paul; Scarborough, John (2018). The Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World. Oxford University Press. ISBN 978-0190878832.
• Kircher, Athanasius (1652). Oedipus Aegyptiacus (in Latin). Italy: Vitale Mascardi.
• Michio, Yano (2008). "Bukkyō tenbugaku-senseijutsu no zuzō gakuteki junmen: sanjū rokkin to Dekan". Dōshisha daigaku rikō kenkyū hōkoku (in Japanese). 48 (4): 1–6.
• Neugebauer, Otto (1969) [1957]. The Exact Sciences in Antiquity (2nd ed.). Dover Publications. ISBN 978-0-486-22332-2.
• Neugebauer, Otto (1983) [1955]. "The Egyptian 'Decans'". Astronomy and History: Selected Essays. New York: Springer. pp. 205–209. doi:10.1007/978-1-4612-5559-8. ISBN 978-0-387-90844-1.
• Pingree, David (1963). "The Indian Iconography of the Decans and Horas". Journal of the Warburg and Courtauld Institutes. 26 (3/4): 223–254. doi:10.2307/750493. JSTOR 750493. S2CID 194974629.
• Priskin, Gyula (2016). "The Astral Myth of Osiris: the Decans of Taurus and Libra" (PDF). ENiM (9): 79–111. Retrieved 2021-07-08.
• Ptolemy (1940). Tetrabiblos. Vol. Book I Part 18. Translated by Frank Egleston Robbins. Cambridge, MA: Loeb.
• Ruelle, C. E. (October 1908). "Hermès Trismégiste: Le Livré Sacre sur les Décans: Texte, variantes et traduction française". Revue de Philologie (in French). 32 (4): 247–277.
• Symons, S. L. (2007). "A Star's Year: The Annual Cycle in the Ancient Egyptian Sky". In Steele, J. M. (ed.). Calendars and Years: Astronomy and Time in the Ancient World. Oxford: Oxbow Books. pp. 1–33. ISBN 978-1842173022. Archived from the original on 2013-06-15.
• Symons, S. L.; et al. (2013). "Diagonal Star Tables". Ancient Egyptian Astronomy (Online database).
• van der Waerden, B. L. (January 1949). "Babylonian Astronomy. II. The Thirty-Six Stars". Journal of Near Eastern Studies. 8 (1): 6–26. doi:10.1086/370901. JSTOR 542436. S2CID 222443741. The property of the Chaldean Decans that one of them rose every ten days made them fit to be assimilated to the Egyptian decans. This assimilation was performed in the decan lists of Hellenistic astrology.
• von Bomhard, Anna-Sophie (1999). The Egyptian Calendar: A Work for Eternity. London: Periplus.

برای مطالعهٔ بیشتر

• Christian, Paul (1969) [1870]. "The Thirty-Six Decans". The History and Practice of Magic. Citadel. pp. 476–478.
• Symons, Sarah (2014). "Egyptian 'Star Clocks'". In Ruggles, Clive L. N. (ed.). Handbook of Archaeoastronomy and Ethnoastronomy. New York: Springer. pp. 1495–1500. ISBN 978-1-4614-6140-1.
• Guardiano, Lorenzo (2024). Il Cielo dei Faraoni. I soffitti astronomici nell'Egitto del Nuovo Regno. Milano: Milano University Press. ISBN 979-12-5510-120-8.

پیوند به بیرون

• پایگاه دادهٔ اخترشناسی مصر باستان، سیمونز، کاک‌کرافت، بتنکورت و کویکا، ۲۰۱۳
• اخترشناسی و اختربینی مصر: دهک‌های مصری

جستارهای وابسته

• صورتواره فلکی
• پرستش اجرام آسمانی

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Decan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۷ اوت ۲۰۲۶.