عینی‌گرایی (فلسفه)

عینی‌گرایی (به فرانسوی: Objectivité) بی‌طرفی محقق در فرایند تحقیق و دوری از ارزش‌ها و گرایش‌های فردی در بازگویی و واکاوی رویدادها است.[۱] ناظر عینیت‌گرا کوشش می‌کند تا جهان را مستقل از ذهن خود مشاهده کند و بر این باور است که، فقط و فقط یک حقیقت جدای از نحوهٔ برداشت و تفکر انسان وجود دارد.

در میان فلاسفه ایرانی ابن سینا و ملاصدرا با دو دیدگاه متفاوت به نحوهٔ شناخت عینی انسان از جهان پرداخته‌اند.[۲]

شناخت

دوگونهٔ متفاوت در شناسایی با توجه به ذات منظره وجود دارد، که هرکدام از این دو رده می‌توانند با توجه به ناظر یا ناظران شناسا عینی یا ذهنی باشند:[۳]

  1. پدیده مستقل از ذهن انسان مانند شیء خارجی و ویژگی‌های آن و رویدادها
    1. استقلال علّی:[۴] فرایند شکل‌گیری پدیده مستقل از ذهن بشری است. مانند کرهٔ زمین
    2. استقلال جوهری:[۵]
    3. استقلال شناختی:[۶] مستقل از حالات معرفت‌زای انسان‌ها است.
      1. عینیت‌گرایی حداقلی:[۷] درستی وابسته به نظر اجتماعی از افراد است.
      2. عینیت‌گرایی معتدل:[۸] درستی وابسته به نظر اجتماعی از افراد در شرایط ایدئال و مناسب است.
      3. عینیت‌گرایی شدید:[۹] درستی هرگز وابسته به نظر اجتماعی از افراد نیست.
  2. دانش، باور، حکم، نظریه، جمله و بازنمایی ذهنی:
    1. نظریه‌های قائل به اجماع[۱۰] یا بین‌الاذهانی:[۱۱]
      1. بالفعل:[۱۲] گزاره به میزان اتفاق نظر عینی و به میزان اختلاف نظر ذهنی است.
        1. عینیت‌گرایی حداقلی:
        2. عینیت‌گرایی معتدل:
        3. عینیت‌گرایی شدید:
      2. خلاف واقع:[۱۳] گزاره به میزان اتفاق نظر انسان‌های عاقل عینی است.
    2. نظریه‌های اشاره‌ای و ارجاعی:[۱۴] گزاره از زبان اول شخص دربارهٔ خودش عینی نیست، ولی همان گزاره از زبان سوم شخص دربارهٔ او دارای عینیت است.
    3. نظریه‌های فراباز نمایانه:[۱۵]
    4. نظریه‌های قائل به تطابق:[۱۶]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ عضدانلو، حمید (۱۳۸۴). آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی. نی.
  2. ↑ مجتبی جلیلی مقدم، حسین معصوم (۱۳۹۲). «امکان معرفت عینی به عالم خارج در فلسفهٔ ابن سینا و صدرالمتألهین» (PDF). فصلنامه علمی-پژوهشی آیین حکمت شمارهٔ مسلسل ۱۸. دریافت‌شده در ۲۲ آوریل ۲۰۱۷.
  3. ↑ مجید ملایوسفی (۱۳۸۳). «مسألهٔ عینیت پیشینهٔ تاریخی و وجوه فلسفی» (PDF). نامهٔ حکمت شمارهٔ ۴. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۳ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۳ آوریل ۲۰۱۷.
  4. ↑ causal independence
  5. ↑ constitutional independence
  6. ↑ cognitive independence
  7. ↑ minimal objectivism
  8. ↑ modest objectivism
  9. ↑ strong objectivism
  10. ↑ consensus theories
  11. ↑ intersubjective
  12. ↑ actual
  13. ↑ counterfactual
  14. ↑ indexical theories
  15. ↑ metarepresentational theories
  16. ↑ correspondence theories
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.