واژه‌نامه فلسفه

این واژه‌نامه فلسفه (به انگلیسی: Glossary of philosophy) فهرستی از تعاریف، اصطلاحات و مفاهیم مرتبط با فلسفه و رشته‌های مرتبط از جمله منطق، اخلاق و الهیات است.[۱][۲]

فهرست

آ

ا

ب

پ

ت

ج

چ

ح

خ

د

ذ

ر

ز

س

ش

ص

ض

ط

ع

غ

ف

ق

ک

گ

ل

م

ن

و

ه

نظریه‌ای است که می‌گوید پدیده‌های ذهنی (احساسات و ترس باورها و …) در فرد صرفاً نتیجه و اثر بعدی یا ثانوی (پی‌پدیدار) فرایندهای مادی در مغز و نظام عصبی است یا هر دوی آنها نتیجهٔ یک عامل مشترک هستند؛ یعنی مثلاً وقتی ضربان قلب تند می‌زند و حس ترس می‌آید برای مثال ممکن است ناشی از ترشحات بایوشیمیایی مغز و سیستم عصبی (مثلا آدرنالین) باشد و نه تجربهٔ ترس.[۳]

دیدگاهی فلسفی است که بر مبنای آن ذهن یا هر چیز ذهن‌وار، ویژگی بنیادین همه‌چیز در جهان است و ویژگیِ اساسی‌ای است که همهٔ ویژگی‌های دیگر از آن مشتق می‌شوند. یک همه‌جان‌انگار فرضش از خود، ذهنی است در جهانی از اذهان.

این دیدگاه که همه چیز از یک خدای فراگیر و درون ماندگار نشأت می‌گیرد؛ یا این‌که جهان یا طبیعت و خدا معادل هستند. تعاریف دقیق‌تر بر این ایده تأکید می‌کنند که قانون طبیعی، وجود و یا جهان (مجموعه هر آنچه بود، هست، یا خواهد بود) در اصل الهیاتی «خدا» بازنمایی یا شخصیت‌پردازی می‌شود. وجود یک امر متعالی و برترِ خارج از طبیعت انکار می‌شود. بسته به این‌که چگونه این موضوع درک شود، چنین دیدگاهی ممکن است معادل الحاد، دئیسم یا خداباوری ارائه شود

نوعی دادارباوری که باور دادارباور به خدایی با اراده عقلانی و غیرمداخله‌گر را با ایده پانتئیسم مبنی بر یکسان بودن خدا با جهان، با این ایده از دئیسم که خدا با بررسی عقلانی آشکار می‌شود و در جهان دخالت نمی‌کند، ترکیب می‌کند. دادارباوری را با همه‌خدایی ترکیب می‌کند تا خدایی دئیست را پیشنهاد دهد که به جهانی پانتئیست تبدیل می‌شود؛ این ایده توسط موریتز لازاروس و هایمان اشتاینتال در مجله روان‌شناسی قومی و زبان‌شناسی (۱۸۵۹) ابداع شده است.

دیدگاهی اخلاقی که لذت را برترین خیر می‌داند و باید معیار تصمیم‌گیری در مورد انتخاب مسیر عمل باشد. لذت‌گرایی معمولاً با تعریفی فیزیکی‌تر، خودخواهانه‌تر یا ناپخته‌تر از «لذت» نسبت به آنچه در فایده‌گرایی وجود دارد، مرتبط است. این اصطلاح همچنین ممکن است به این دیدگاه توصیفی اشاره داشته باشد که افراد در درجه اول با جستجوی لذت و اجتناب از درد تهییج می‌شوند.

قدیمی‌ترین دین موجود در جهان.

این دیدگاه فلسفی که جهان، و به‌ویژه وجود انسان، فاقد معنا، هدف، حقیقت قابل درک یا ارزش اساسی است. اغلب اتهامی است که علیه یک ایده خاص مطرح می‌شود تا موضعی که کسی آشکارا به آن پایبند باشد. جنبش‌هایی مانند دادا، ساختارشکنی و پانک توسط ناظران مختلف «نیهیلیست» توصیف شده‌اند.

ی

شاخه‌ای از تفکر کاتولیک که بر گناه نخستین، تباهی انسان، ضرورت لطف الهی و تقدیر ازلی تأکید داشت. به نام کورنلیوس جانسن نام‌گذاری شده است.

اعتقاد به یک خدای واحد، جهانی و فراگیر. دین زرتشت و ادیان ابراهیمی توحیدی محسوب می‌شوند.

دیدگاه متافیزیکی و الهیاتی که بر اساس آن تن‌ها یک اصل، جوهر، ذات یا انرژی وجود دارد. مونیسم با دوگانه‌گرایی که معتقد است در نهایت دو اصل از این دست وجود دارد، و با تکثرگرایی که معتقد است اصول بسیاری از این دست وجود دارد، متمایز است.

دین ابراهیمی توحیدی که از عبرانیان باستان سرچشمه گرفته است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Perry, John; Bratman, Michael; Fischer, John Martin. "A glossary of philosophical terms". Student Resources for Introduction to Philosophy (6th edition). Retrieved 22 November 2017.
  2. ↑ "A glossary of terms". Philosophical Society.com. Retrieved 22 November 2017.
  3. ↑ Walter, Sven. "Epiphenomenalism". Internet Encyclopedia of Philosophy. University of Bielefeld. Archived from the original on 23 September 2013. Retrieved 10 October 2013.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.