کاهنه‌ی هاثور

ستونی با چهره‌ هاثور

کاهنه‌ی هاثور به عنوان کاهن الهه هاثور در معبد دندره در مصر باستان بود.[۱] این عنوان در دوران پادشاهی کهن مصر داده می‌شد و در آن زمان بسیار قدرتمند و معتبر بود. جسدهای مومیایی‌ شده‌ی کاهنان گواهی می‌دهند که بدن آنها با یک خالکوبی مذهبی تزئین شده بود که ناحیه شکم و اطراف آن را می‌پوشاند.[۲] پس از دوران پادشاهی میانه مصر، این عنوان اغلب به طور غیر متمرکز بر قشر خاصی از جامعه، به زنان خانواده سلطنتی یعنی معمولاً شاهزاده خانم‌ها، اعطا می‌شد.

تاریخچه

ظهور، سقوط و از بین رفتن مقام کاهنان هاثور در تاریخ فرهنگ مصر باستان دیده می‌شود. زنانی که می‌خواستند از نظر اجتماعی قدرتمند شوند، معمولاً به دین پناه می‌بردند و مسئولیت کاهنی را بر عهده می‌گرفتند.[۳][۴] جامعه مصر باستان، توانمندسازی زنان را بسیار سهل‌گیرانه‌تر و راحت‌تر از جامعه یونان باستان و روم باستان پذیرفت. در مصر به زنان حق مالکیت اموال شخصی داده می‌شد. با این حال، پس از تبدیل شدن به کاهنه، یک زن مصری نه تنها به عنوان یک شخصیت مهم در جامعه مصر باستان، بلکه به عنوان نمادی زنده از مقام الوهیت نیز دیده می‌شد.[۳]

نقش و وظیفه کاهنان

کاهنان هاثور hm ntr hthr نامیده می‌شدند، که یکی از رایج‌ترین عناوین برای زنان در دوران باستان تا اوایل پادشاهی میانه بود. اما پس از پادشاهی میانه مصر، این عنوان اغلب به طور نامنظم فقط به زنان خانواده سلطنتی، معمولاً شاهزاده خانم‌ها، اعطا می‌شد. این مورد نیز شامل دختر رامسس دوم نیز می‌ شد. در یک زمان نام آنها به طور کامل از تاریخ پاک شد.[۳][۴] به نظر می‌رسد که این عنوان در پادشاهی قدیم و میانه در واقع به فرقه‌ی مذهبی هاثور اشاره نداشته، بلکه نقش او را به عنوان نوازنده‌ی زن در هر فرقه‌ی دینی در معبد اعلام می‌کرده است. هاثور الهه‌ی موسیقی بود و ساختن و نواختن موسیقی خدمت به هاثور محسوب می‌شد. در پادشاهی جدید، عنوان کاهنه‌های هاثور بسیار نادر دیده می‌شد، زیرا عنوان خواننده‌ی زن رایج شد و جای آن را به عنوان عنوان یک نوازنده‌ی زن در یک فرقه‌ی معبدی-محلی گرفت.[۵]

مصرشناسان نشان داده‌اند که در روزگاران اولیه، تنها زنان از دودمان‌های اشرافی می‌توانستند به مقام کهانت هاثور منصوب شوند. آنها همسر خدا (Hmt nTr) نامیده می‌شدند. آنها در طول مراسم پرستش، رقص و آواز اجرا می‌کردند. زنان کاهنه به دلیل قاعدگی و یا زایمان، ناپاک و نامقدس تلقی می‌شدند، به همین دلیل نمی‌توانستند وظایف دینی مانند آراستن و رسیدگی به مجسمه خدایان را انجام دهند.[۶]

هتپت کاهنه‌ی هاثور، پادشاهی باستان، سلسله پنجم.

آغاز فعالیت کاهنان

اولین زنی که به عنوان کاهنه هاثور از او نام برده شده، نفرهتپس است. او دختر فرعون جدف‌رع بود. با این حال، نام هاثور در تاریخ پیشین مصر یافت نمی‌شود.[۳]

پرستشگاه‌ها و آیین نیایش هاثور

کاهنان هاثور، الهه را در زیارتگاه اصلی او که به معبد هاتور معروف بود و در نزدیکی حوضه رود نیل واقع شده بود، پرستش می‌کردند. تخمین زده می‌شود که حدود چهارصد کاهن برای خدمت به او مشغول خدمت شده بودند. در معبد هاثور، بیشترین پیشرفت در دوران سلطنت فرعون منکورع رخ داد. باستان‌شناسان چندین نقاشی رنگارنگ را کشف کرده‌اند که الهه هاثور و منکورع را به تصویر می‌کشند. او همچنین کاهنان هاثور را در جاهای دیگر مستقر کرده بود. در مهر سلطنتی منکورع نیز دیده می‌شود که خود او، هاثور را پرستش می‌کرده است.[۳]

پرستش الهه در دوران دودمان پنجم بسیار رایج‌ بود. در این زمان زیارتگاه‌های او در اوسرکاف و جاهای دیگر تأسیس شد. بت او نیز در معبد تشییع جنازه سلطنتی قرار داشت. دو مکان اصلی پرستش او در گورستان جیزه، در جنوب ممفیس بود. با این حال، روبین گیلام حدس زد که این دو با هم مرتبط هستند.[۴]

فراز و فرود در طول تاریخ

در طول دوران دودمان ششم، سیستم اداری کاهنان دستخوش تغییرات زیادی شد، زیرا قدرت در دست وزرا بود،. تعداد کاهنان در طول سلطنت پپی اول افزایش یافت. با این حال، در طول دودمان دوازدهم، جمعیت کاهنان زن به تدریج کم شد.[۳]

آخرین کاهن برجسته هاثور، همسر سنوسرت اول، وزیر مهم آن زمان بود. در آن زمان چندین کاهن دیگر نیز وجود داشتند، اما تعداد آنها به سرعت در حال کاهش بود. بعدها نام آنها به طور کامل از تاریخ پاک شد.[۳][۴]

منابع

  1. Gillam, R. (1995). Priestesses of Hathor: Their Function, Decline and Disappearance. Journal of the American Research Center in Egypt, 32, 211-237. doi:10.2307/40000840
  2. Robert Bianchi, ‘Tattooing and Skin Painting in the Ancient Nile Valley’, in Celenko, T. (ed.) Egypt in Africa , (1996), Indianapolis University Press
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Zahan, S. (2018). Mishor (Egypt : Myths-Legends-Deities). Kolkata, India: Aranyaman. pp. 45–48.
  4. 1 2 3 4 Gillam, Robyn A. (1995). "Priestesses of Hathor: Their Function, Decline and Disappearance". Journal of the American Research Center in Egypt. 32: 211–237. doi:10.2307/40000840. ISSN 0065-9991. JSTOR 40000840.
  5. Stephen Quirke, Women in Ancient Egyptː Temple Titles and Funerrary Papyri, in Anthony Leahy and John Tait (eds), Studies on Ancient Egypt in Honour of H. S. Smith, London 1999, ISBN 085698151-6, p. 228-229
  6. "Archaeologists discover the 4,400-year-old tomb of a high ranking Egyptian priestess". ZME Science. 2018-02-05. Retrieved 2021-06-08.