گویش وزیرستانی

وزیروله
وزیروله
وزیرستانی، وزیری
زبان بومی در	پاکستان، افغانستان
منطقه	وزیرستان
تبار	هندواروپایی هندوایرانی ایرانی ایرانی شرقی گویش‌های پشتو وزیروله; ; ; ; ;
سامانه نوشتاری	الفبای فارسی
کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹	ندارد
گلاتولوگ	waci1238

وزیرستانی (پشتو: وزیرستانی‎)، که همچنین با نام‌های وزیروَله (پشتو: وزیرواله‎، به معنای «وابسته به وزیرها») و وزیری شناخته می‌شود، یکی از گویش‌های پشتوی مرکزی است که در وزیرستان شمالی و وزیرستان جنوبی تکلم می‌شود.^[۲] وزیرستانی از نظر آواشناسی^[۳] و تا حد بسیار کمتری از نظر دستور زبان، با دیگر گونه‌های پشتو تفاوت دارد.^[۴]

گویش وزیرستانی به گویش مورد استفاده در اطراف ارگون در شرق ولایت پکتیکا و نیز گویش بنوچی در بنو، پاکستان شباهت دارد.

جان گوردن لوریمر می‌نویسد:^[۵]

هرچند گویش‌های وزیری به‌عنوان یک خانواده تفاوت چشمگیری با گویش پیشاور و دیگر گویش‌های پشتو دارند، در میان خود نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود. با این حال این تفاوت‌ها مانع ارتباط وزیری‌های قبایل مختلف با هم نمی‌شود…
— جی. جی. لوریمر، Grammar and Vocabulary of Waziri Pashto, 1902، یادداشت مقدماتی

پشتوی وزیرستانی توسط قبایل گوناگون تکلم می‌شود و مهسودها آن را مسیدوله و داورها‌ آن را داوړوله می‌نامند. در گونهٔ داوریِ وزیرستانی، واژهٔ «هګی» [haɡəɪ] به صورت «ییه» [jije] گفته می‌شود.^[۶]

واژهٔ معیار پشتو برای «پسر»، یعنی «هلک» [halək]، در وزیرستانی به ندرت شنیده می‌شود و به جای آن «ویړکی» [weṛkai] به معنای «کوچک» به‌کار می‌رود [از شکل معیار: وړوکی -waṛúkai]. همچنین واژهٔ «لشکی» [ləʃki] به جای واژهٔ معیار «لږ» [ləʐ]، به معنای «اندکی» استفاده می‌شود.

یادداشت‌ها

[(https://archive.today/20130415103228/http://multitree.org/codes/pst-wac) Linguist List]

منابع

↑ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Waciri". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. {{cite book}}: Invalid |display-editors=4 (help)
↑ Rensch, Calvin Ross (1992). [Sociolinguistic) Survey of Northern Pakistan: Pashto, Waneci, Ormuri (به انگلیسی). National Institute of Pakistan Studies, Quaid-i-Azam University. p. 18. {{cite book}}: Check |url= value (help)
↑ Kaye, Alan S. (1997-06-30). [Phonologies) of Asia and Africa: (including the Caucasus) (به انگلیسی). Eisenbrauns. pp. 751–753. ISBN 978-1-57506-019-4. {{cite book}}: Check |url= value (help)
↑ LORIMER, J. G. (1902). [GRAMMER) AND VOCABULARY OF WAZIRI PASHTO (به انگلیسی). {{cite book}}: Check |url= value (help)
↑ Lorimer, John Gordon (2018-10-24). [Grammar) and Vocabulary of Waziri Pashto (به انگلیسی). Creative Media Partners, LLC. pp. ii. ISBN 978-0-344-09346-3. {{cite book}}: Check |url= value (help)
↑ Lorimer, John Gordon (2018-10-24). [Grammar) and Vocabulary of Waziri Pashto (به انگلیسی). Creative Media Partners, LLC. pp. iii. ISBN 978-0-344-09346-3. {{cite book}}: Check |url= value (help)

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Waziristani dialect». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۰ اوت ۲۰۲۵.

[Glottolog-1] Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Waciri". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. {{cite book}}: Invalid |display-editors=4 (help)

[2] Rensch, Calvin Ross (1992). [Sociolinguistic) Survey of Northern Pakistan: Pashto, Waneci, Ormuri (به انگلیسی). National Institute of Pakistan Studies, Quaid-i-Azam University. p. 18. {{cite book}}: Check |url= value (help)

[3] Kaye, Alan S. (1997-06-30). [Phonologies) of Asia and Africa: (including the Caucasus) (به انگلیسی). Eisenbrauns. pp. 751–753. ISBN 978-1-57506-019-4. {{cite book}}: Check |url= value (help)

[4] LORIMER, J. G. (1902). [GRAMMER) AND VOCABULARY OF WAZIRI PASHTO (به انگلیسی). {{cite book}}: Check |url= value (help)

[5] Lorimer, John Gordon (2018-10-24). [Grammar) and Vocabulary of Waziri Pashto (به انگلیسی). Creative Media Partners, LLC. pp. ii. ISBN 978-0-344-09346-3. {{cite book}}: Check |url= value (help)

[6] Lorimer, John Gordon (2018-10-24). [Grammar) and Vocabulary of Waziri Pashto (به انگلیسی). Creative Media Partners, LLC. pp. iii. ISBN 978-0-344-09346-3. {{cite book}}: Check |url= value (help)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]