زبان سندی
(به سندی: سنڌي) زبان تاریخی ایالت سند و مردمان سندی است. ۵۳٬۴۱۰٬۹۱۰ تن در پاکستان و ۵٬۸۲۰٬۴۸۵ تن در هند بدین زبان سخن میگوید. این زبان یک زبان هندوآریایی است. سندی تاثیرهایی را از زبان بلوچی پذیرفته است.
ابوریحان بیرونی در مالالهند از این زبان یاد میکند و واژگانی را از آن برمیشمرد. در این زمان هنوز سندیان به اسلام نگرویده بودند. از سدهٔ نوزدهم برای نگارش این زبان از الفبای عربی بهره میبرند، این الفبا ۵۲ حرف دارد:
| جھ |
ڄ |
ج |
پ |
ث |
ٺ |
ٽ |
ٿ |
ت |
ڀ |
ٻ |
ب |
ا |
| ɟʱ |
ʄ |
ɟ |
p |
s |
ʈʰ |
ʈ |
tʰ |
t |
bʱ |
ɓ |
b |
ɑ: ʔ ∅ |
| ڙ |
ر |
ذ |
ڍ |
ڊ |
ڏ |
ڌ |
د |
خ |
ح |
ڇ |
چ |
ڃ |
| ɽ |
r |
z |
ɖʱ |
ɖ |
ɗ |
dʱ |
d |
x |
h |
cʰ |
c |
ɲ |
| ڪ |
ق |
ڦ |
ف |
غ |
ع |
ظ |
ط |
ض |
ص |
ش |
س |
ز |
| k |
q |
pʰ |
f |
ɣ |
ɑ: o: e: ʔ ʕ ∅ |
z |
t |
z |
s |
ʃ |
s |
z |
| ي |
ء |
ھ |
و |
ڻ |
ن |
م |
ل |
ڱ |
گھ |
ڳ |
گ |
ک |
| j i: |
|
h |
ʋ ʊ o: ɔ: u: |
ɳ |
n |
m |
l |
ŋ |
ɡʱ |
ɠ |
ɡ |
kʰ |
همچنین در هندوستان برای نگارش این زبان از خط دیواناگری نیز بهره میبرند. سندی وام واژگان بسیاری را از زبانهای فارسی و عربی در خود دارد. زبان انگلیسی هم واژگانی را بدین زبان وام داده است. در پاکستان زبان اردو به طور شدیدی بر سندی اثر گذاشته است.
۱۰ آوریل هر سال روز جهانی زبان سندی نامگذاری شده است.
منابع
Wikipedia contributors, "Sindhi language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sindhi_language&oldid=517738859 (accessed October 21, 2012).
زبانهای هندوایرانی |
|---|
|
|---|
| داردی | | کشمیری | |
|---|
| شینا | |
|---|
| پشهای | |
|---|
| کونار | |
|---|
| چیترال | |
|---|
| کوهستانی | |
|---|
|
|---|
| شمالی | | شرقی | |
|---|
| مرکزی | |
|---|
| غربی |
- دوگری
- کانگری
- بهادارواهی
- چوراهی
- بهاتآلی
- بیلالسپوری
- چمبآلی
- گاددی
- پانگوالی
- ماندآلی
- پاهاری مائاسو
- جائونساری
- کوللویی
- کینائوری پاهاری
- هیندوری
- سیرمائوری
- سارازی
|
|---|
|
|---|
| شمال غربی | |
|---|
| غربی | | گجراتی | |
|---|
| راجستانی | |
|---|
| بهیل |
- بهیلی
- بهیلالی
- چودری
- دهودیا-کوکنا
- دهانکی
- دوبلی
- بائوریا
- بهیلوری
- ماوچی
- ماگاری
- بارلی پالیا
- بارلی پائوری
- بارلی رثوی
- پاردهی
- گامیت
- کالتو
- واساوی
- واگدی
- بولی وآگری
|
|---|
| دیگر | |
|---|
|
|---|
| مرکزی | |
|---|
| شرقی | | بیهاری | | بوجپوری | |
|---|
| ماگهی | |
|---|
| مایتهیلی | |
|---|
| سادانی | |
|---|
| تهارو | |
|---|
| دیگر | |
|---|
|
|---|
| بنگالی–آسامی | |
|---|
| اوریه |
- اوریه
- سامبالپوری
- دسیا
- بهاتری
- بودو پارجا
- رلی
- کوپیا
|
|---|
| هالبی |
- هالبی
- کامار
- بهونجیا
- ناهاری
|
|---|
|
|---|
| جنوبی | | مراتی–کونکانی | | مراتی |
- مراتی
- وارهادی
- آند
- برار دکن
- وارلی
- پهوداگی
- کاتکاری
- کادودی
|
|---|
| کونکانی |
- کونکانی
- کونکانی مهاراشترایی
- کونکانی کاناری
|
|---|
|
|---|
| جزیرهای | |
|---|
|
|---|
| قدیم | |
|---|
| میانه | |
|---|
| نیازبانها | |
|---|
دستهبندی نشده |
- بازیگار
- چینالی–لاهول
- شیکگال
|
|---|
پیجینها و کریولها |
- هندی کریول آندامانی
- هندی بمبئی
- هندی هفلونگ
- ناگامی
- نفامی
- وددا
|
|---|
|
|
|---|
| باستان | |
|---|
| میانه | |
|---|
| نو | |
|---|
واژههای خوابیده زبانهای منقرضشده را نشان میدهند. |
|
کد زبانهای معرفیشده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بینالمللی آنها حرف S است |
|---|
|
کد زبانهای معرفیشده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بینالمللی آنها حرف L است |
|---|
|
|
|---|
زبانهای رسمی | |
|---|
زبانهای غیررسمی عمده | بیشاز یک میلیون گویشور | |
|---|
۱۰۰٬۰۰۰ – ۱ میلیون گویشور |
- Adi
- Angami
- Ao
- Dimasa
- هالبی
- Karbi
- Kharia
- Kodava
- Kolami
- کنیاک
- Korku
- Koya
- Kui
- Kuvi
- Ladakhi
- Lotha
- Malto
- Mishing
- Nishi
- Phom
- Rabha
- Sema
- Sora
- Tangkhul
- Thadou
|
|---|
|
|---|
|
|---|
| زبانهای رسمی | |
|---|
| زبانهای منطقه ای | |
|---|
|
| زبانهای مهاجران | |
|---|
| زبان اشاره | |
|---|
| زبانهای تاریخی |
- Proto-Philippine
- Old Tagalog
|
|---|
|
|---|
| داردی | | کشمیری | |
|---|
| شینا | |
|---|
| پشهای | |
|---|
| کونار | |
|---|
| چیترال | |
|---|
| کوهستانی | |
|---|
|
|---|
| شمالی | | شرقی | |
|---|
| مرکزی | |
|---|
| غربی |
- دوگری
- کانگری
- بهادارواهی
- چوراهی
- بهاتآلی
- بیلالسپوری
- چمبآلی
- گاددی
- پانگوالی
- ماندآلی
- پاهاری مائاسو
- جائونساری
- کوللویی
- کینائوری پاهاری
- هیندوری
- سیرمائوری
- سارازی
|
|---|
|
|---|
| شمال غربی | |
|---|
| غربی | | گجراتی | |
|---|
| راجستانی | |
|---|
| بهیل |
- بهیلی
- بهیلالی
- چودری
- دهودیا-کوکنا
- دهانکی
- دوبلی
- بائوریا
- بهیلوری
- ماوچی
- ماگاری
- بارلی پالیا
- بارلی پائوری
- بارلی رثوی
- پاردهی
- گامیت
- کالتو
- واساوی
- واگدی
- بولی وآگری
|
|---|
| دیگر | |
|---|
|
|---|
| مرکزی | |
|---|
| شرقی | | بیهاری | | بوجپوری | |
|---|
| ماگهی | |
|---|
| مایتهیلی | |
|---|
| سادانی | |
|---|
| تهارو | |
|---|
| دیگر | |
|---|
|
|---|
| بنگالی–آسامی | |
|---|
| اوریه |
- اوریه
- سامبالپوری
- دسیا
- بهاتری
- بودو پارجا
- رلی
- کوپیا
|
|---|
| هالبی |
- هالبی
- کامار
- بهونجیا
- ناهاری
|
|---|
|
|---|
| جنوبی | | مراتی–کونکانی | | مراتی |
- مراتی
- وارهادی
- آند
- برار دکن
- وارلی
- پهوداگی
- کاتکاری
- کادودی
|
|---|
| کونکانی |
- کونکانی
- کونکانی مهاراشترایی
- کونکانی کاناری
|
|---|
|
|---|
| جزیرهای | |
|---|
|
|---|
| قدیم | |
|---|
| میانه | |
|---|
| نیازبانها | |
|---|
دستهبندی نشده |
- بازیگار
- چینالی–لاهول
- شیکگال
|
|---|
پیجینها و کریولها |
- هندی کریول آندامانی
- هندی بمبئی
- هندی هفلونگ
- ناگامی
- نفامی
- وددا
|
|---|
|
|
|---|
| مقالات اصلی | |
|---|
زبانهای امروزی | |
|---|
| خطها | |
|---|
کنشگری زبانی |
- جنبش زبان بنگالی
- Hela Havula
- Nepal Bhasa movement
- Punjabi Language Movement
- Pure Tamil movement
- Sanskrit revival
- Urdu movement
|
|---|