توفو کوزو

توفو کوزو در کتاب عکس کیوکا هیاکو مونوگاتاری اثر ماساسومی ریوئوکانسایجین

توفو کوزو (ژاپنی: 豆腐小僧، در معنای واقعی کلمه «پسر توفو») نوعی یوکای کوچک در فولکلور ژاپنی است که شبیه پسری می‌ماند که یک سینی حاوی توفو در دست دارد. او اغلب در کتاب‌های کوسازوشی، کیبیوشی و کایدان از دوره ادو دیده می‌شود،[۱] و از دوره باکوماتسو تا دوره میجی، مردم با آن‌ها به عنوان شخصیتی آشنا شده‌اند که روی اسباب‌بازی‌هایی مانند بادبادک، سوگوروکو و کاروتا تصویر شده است.[۲][۳] آن‌ها همچنین می‌توانند در سنریو، کیوکا، اِ-هون بانزوکه (جزوه‌هایی که محتویات یک شیبای را معرفی می‌کنند)[۴] و نیشیکی-ئه و غیره دیده شوند.[۲] آن‌ها معمولاً با دو چشم به تصویر کشیده می‌شوند، اما در برخی تصاویر، تنها با یک چشم نشان داده می‌شوند. توفو کوزو یوکای‌های کوچکی هستند که به جز سرهای بزرگ و انگشتان چنگال‌دار دست و پا، شباهت زیادی به یک کودک انسان دارند.

شرح مختصر

آن‌ها معمولاً با بامبو و کاسا بر سر و یک سینی گرد با یک مومیجی-دوفو (یک توفو با شکل مومیجی (برگ پاییزی) که در آن فشرده شده است) به تصویر کشیده می‌شوند.[۵] طرح‌های روی لباس‌هایی که آن‌ها برای دفع بیماری آبله می‌پوشند، شامل افسون‌های خوش‌شانسی مانند هاروکوما (春駒)، عروسک‌های داروما، جغدهای شاخدار، طبل‌های چرخان و ماهی قرمز است و گاهی اوقات طرح‌های مشبک کودک که نشان دهنده وضعیت او به عنوان یک کودک است نیز دیده می‌شود.[۳] توفو کوزو یوکای‌های ترسو و ضعیفی هستند و به عنوان موجوداتی پرخاشگر نسبت به انسان‌ها شناخته نمی‌شوند. در موارد نادر، یک توفو کوزو ممکن است در شبی بارانی خانه یک انسان را دنبال کند، اما در بیشتر موارد آن‌ها از هرگونه رویارویی طفره می‌روند.

در کوسازوشی اصلی، آن‌ها فاقد هرگونه قدرت خاصی هستند و اغلب به عنوان خدمتکارانی ظاهر می‌شدند که توفو و ساکی را اینجا و آنجا در شهر می‌آوردند، و همچنین در سنریو تغییر کرده‌اند چنین اشعاری مانند توفو کوزو هیولاهای خدمتکار هستند (豆腐小僧ハ化ものゝ小間使ひ) می‌باشد.[۲] در مورد انسان‌ها، آن‌ها گاهی اوقات در شب‌های بارانی انسان‌ها را تعقیب می‌کنند، اما کار بدی انجام نمی‌دهند و معمولاً انسان‌ها را تبدیل به دشمنشان نمی‌کنند و اغلب به عنوان شخصیت‌های دوستانه، ترسو و شوخ‌طبع به تصویر کشیده می‌شوند. جدا از اینکه کار بدی انجام نمی‌دهند، در مواردی یوکای‌های دیگر آن‌ها را به دلیل ضعیف بودنشان مورد تمسخر قرار می‌دهند.[۶] در دوره هیسه‌ای و پس از آن، این تعبیر نیز وجود دارد که آن‌ها به عنوان شخصیت‌های قوت قلب دهنده مناسب هستند.[۶] همچنین در کیبیوشی «باکه‌مونو شیئوچی هیوبانکی» (妖怪仕内評判記) اثر کویکاوا هاروماچی از دوران آنئی، راسوها به توفو کوزو تبدیل می‌شوند،[۲] و در کتاب‌های بعدی، پدرشان میکوشی نیودو و مادرشان روکوروکوبی معرفی شده‌اند.[۷]

در ادبیات دوره شووا و هیسه‌ای و فراتر از آن، بارها به این مسئله اشاره شده که آن‌ها در شب‌های بارانی ظاهر می‌شدند و طعم توفو را به رهگذران توصیه می‌کردند، اما در وسط خوردن آن ناگهان کپک رشد می‌کند. با این وجود، به گفته محققان یوکای، ناتسوهیکو کیوگوکو و بینتارو یاماگوچی، این نظریه پس از دوره شووا در کتاب‌ها برای کودکان خلق شده است.[۸]

در جاده میزوکی شیگرو در ساکای‌میناتو، استان توتوری، زادگاه نقاش یوکای و هنرمند مانگا، شیگرو میزوکی، در کنار رستوران «توفویا» (東府屋)، مجسمه‌ای از یک توفو کوزو وجود دارد که بر اساس یکی از تصاویر میزوکی ساخته شده است.[۹]

توفو کوزو شباهت بسیار زیادی به یوکای دیگری به نام هیتوتسومه کوزو دارد، با این تفاوت که هیتوتسومه کوزو تنها یک چشم و زبانی بسیار دراز دارد، در حالی که توفو کوزو دو چشم دارد و یک سینی توفو با خود حمل می‌کند. هر دوی این یوکای‌ها موجوداتی تا حدودی ضعیف و شبیه به بچه هستند که نقش پیام‌رسان را برای هیولاهای قدرتمندتر ایفا می‌کنند. در برخی ادبیات، این دو یوکای به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، بنابراین گفته شده است که توفو کوزو ممکن است ارتباط نزدیکی با هیتوتسومه کوزو داشته باشد یا حتی برگرفته از آن باشد. اگرچه شواهد کافی برای گفتن اینکه منشاء این یوکای از کجاست، وجود ندارد.[۱۰]

جستارهای وابسته

منابع

  1. (カバット 2000a، صص. 32–56)
  2. 1 2 3 4 (カバット 2000b، صص. 169–181)
  3. 1 2 (飯島 2011، صص. 164–166)
  4. 北原保雄他編 (1976). "絵本番付". 日本国語大辞典. Vol. 第2巻 (第2版 ed.). 小学館. p. 696. ISBN 978-4-09-521002-5.
  5. 北原保雄他編 (1976). "紅葉豆腐". 日本国語大辞典. Vol. 第12巻 (第2版 ed.). 小学館. p. 1377. ISBN 978-4-09-522012-3.
  6. 1 2 (カバット 2006، صص. 186–187)
  7. (多田 2008، ص. 289)
  8. 山口敏太郎. "食にまつわる怪". top.ne.jp/aliceweb/youkai/ ホラーアリス妖怪王(山口敏太郎公式サイト). Archived from the original on 2008-01-04. Retrieved 2008-06-23.
  9. "水木しげるロードの妖怪たち". sakaiminato.net さかなと鬼太郎のまち 境港市ガイド. 境港市観光協会. Archived from the original on 2008-05-12. Retrieved 2008-06-23.
  10. "Tōfu kozō" (به انگلیسی). Yokai.com. Retrieved October 16, 2025.