پنچاویمشاتیمورتی

پنچاویمشاتیمورتی (سانسکریت:पञ्चविंशतिमूर्ति،نویسه‌گردانی‌شده: Pañcaviṃśatimūrti،به‌معنای «بیست‌وپنج صورت») بازنمایی بیست‌وپنج صورت از شیوا در شمایل‌نگاری هندو است.[۱] این صورت‌ها در آگاماهای شیوایی مربوط به فرقهٔ جنوبی شیوا سیدهانتا از شیواپرستی توصیف شده‌اند. سری‌تَتْوَنیدھی این صورت‌ها را پنچاویمشاتیمورتی می‌نامد.[۲] این صورت‌ها بر پایهٔ پورانه‌ها و ایتی‌هاسه هستند که در آنها مضمون بازی الهی شیوا با روایت‌های متعدد توضیح داده شده است. بیشتر این صورت‌ها در معابد جنوب هند به‌صورت پیکره‌های اصلی محراب مقدس یا به‌شکل مجسمه‌ها و نقش‌برجسته‌هایی در دیوارهای بیرونی معابد شیوا دیده می‌شوند.[۳]

توصیف

متون آگاما بیست‌وپنج صورت شیوا را توصیف می‌کنند و مشخصاتی را ارائه می‌دهند که بر اساس آنها این ایزد باید بازنمایی شود. برای هر صورت، پوشش، زیورها، حالت بدن، جنگ‌افزارها و دیگر متعلقات مرتبط با آن صورت، به همراه ایزدان و اشیای مرتبط، توصیف شده‌اند.[۴]

شمایل‌نگاری

فهرست رایج پنچاویṃشاتیمورتی در زیر آمده است:[۱][۵]

صورت بازنمایی توصیف[۶][۷]
بیکشاتنه بیکشاتنه به‌شکل زاهدی چهار دست و برهنه، آراسته به زیورها و در حالی که کاسهٔ گدایی در دست دارد، بازنمایی می‌شود.
کاماری کاماری به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که کامادوا را با چشم سوم خود سوزاند.
کالانتکه کالانتکه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که پیرو خود، مارکندیه، را از دست یما، ایزد مرگ، نجات داد.
کالیاناسوندارا کالیاناسوندارا به‌شکل آن صورت از ایزد در مراسم ازدواج او با پارواتی بازنمایی می‌شود.
وریشاروده وریشاروده به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که پارواتی همراه اوست و بر مرکب گاو نر خود، ناندی، نشسته است.
چاندراشکهرا چاندراشکهرا به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که هلال ماه را بر موهای بافتهٔ خود می‌پوشد.
اوماماهشوره اوماماهشوره به‌شکل زوج الهی شیوا و پارواتی پس از ازدواجشان بازنمایی می‌شود.
ناتاراجه ناتاراجه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که پادشاه رقص دانسته می‌شود.
تریپورانتکه تریپورانتکه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که سه شهر اسوره‌ای تریپورا را نابود کرد.
جالاندهراری جالاندهراری به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که اسورهٔ جالاندهره را کشت.
گجاسوراسمهاره گجاسوراسمهاره به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که اسورهٔ گجاسوره را که به شکل فیل درآمده بود، کشت.
ویربهادرا ویربهادرا به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که یَجنهٔ دکشه را نابود کرد.
هاریهارا هاریهارا به‌شکل ترکیبیِ ایزدان شیوا و ویشنو بازنمایی می‌شود.
اَردهناریشوره اَردهناریشوره به‌شکل ترکیبیِ شیوا و پارواتی بازنمایی می‌شود.
کیراته کیراته به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که شکل یک شکارچی را به خود گرفت و پاشوپتاستره را به ارجن بخشید.
کانکالامورتی کانکالامورتی به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که گفته می‌شود ویشواکسه‌نه را کشت.
چاندشانواگرهه چاندشانواگرهه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که چاندشوره نایانار را برکت داد.
چاکرَپَرده چاکرَپَده به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که چکرای سودَرشنه را به ویشنو بخشید.
سومَسکَنده سومَسکَنده به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که پارواتی و اسکاندا همراه او هستند.
اِکاپَده اِکاپَده به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که تنها یک پا دارد و برهما و ویشنو از پیکر او پدیدار می‌شوند.
ویگنشانواگرهه ویگنشانواگرهه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که همراه با پارواتی و گانشا تصویر شده است.
دکشینامورتی دکشینامورتی به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که با جنوب و خرد مرتبط است.
نیلاکانته نیلاکانته به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که دارای گلویی آبی‌رنگ است و در جریان برهم‌زدن اقیانوس زهر هالاهالا را نوشید.
لینگودبهاوه لینگودبهاوه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که در میان برهما و ویشنو از ستونی از نور پدیدار می‌شود.
سوخاسنه سوخاسنه به‌شکل آن صورت از ایزد بازنمایی می‌شود که در حالت آسوده نشسته است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 Durai Raja Singam, S. (1977). Ananda Coomaraswamy, the Bridge Builder: A Study of a Scholar-colossus. Khee Meng Press. p. 8.
  2. ↑ Narasimha Murthy, A. V. (2001). Hemakuta: Recent Researches in Archaeology and Museology: Shri C.T.M. Kotraiah Felicitation Volume 1. Bharatiya Kala Prakashan. p. 177. ISBN 9788186050668.
  3. ↑ Klostermaier, Klaus K. (2006-01-01). Mythologies and Philosophies of Salvation in the Theistic Traditions of India (in English). Wilfrid Laurier Univ. Press. p. 160. ISBN 978-0-88920-743-1.
  4. ↑ Peterson, Indira Viswanathan (2014-07-14). Poems to Siva: The Hymns of the Tamil Saints (in English). Princeton University Press. pp. 95–96. ISBN 978-1-4008-6006-7.
  5. ↑ Subas Rai, Bhanu Agrawal (1995). Third eye: myth or a scientific reality?. Pandey Publications House. p. 3.
  6. ↑ Gopinatha Rao, T. A. (1993). Elements of Hindu iconography. Motilal Banarsidass Publishers. ISBN 9788120808782.
  7. ↑ Senrayan, B; Palanichamy, S (2014). "Siva temples of sembiyan mahadevi in chola region a historical study". University. Madurai Kamraj University: 198–231. hdl:10603/135470.
    This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.