دیرکوند
دیرکوند یا دریک وند یکی از ایلات قوم پارس ساکن لرستان ، فارس ، خوزستان ، ایلام و همدان است.[۱]والتر هینتس ایران شناس آلمانی ایل دریکوند را نوادگان خزانه داران هخامنشی میداند و معتقد است دریکوند ها شاخه ای از نوادگان هخامنشیان و از نوادگان داریوش بزرگ هستند.[۲] تاریخدانان ایل دریکوند را نوادگان داریوش هخامنشی معرفی میکنند.[۳]والتر هینتس در ادامه میگوید دریکوند ها همانند ساسانیان خود را از نوادگان داریوش بزرگ میدانند اما آنچه که طبق مدارک موجود است دریکوند ها از تبار دودمان گاوباریان هستند که خلفای عباسی بعد از شکست اسپهبد خورشید آنهارا به میافارقین ترکیه تبعید کرد (که امروزه هم شهرهایی در کُردستان ترکیه و سوریه بنام دریک وجود دارد) اما دریکوند ها بعد از چندین دهه به ایران بازگشتند او در ادامه دودمان گاوباریان را از نوادگان جاماسپ (ساسانی) و ادعای تبار داریوش دریکوند هارا قبول دارد زیرا ساسانیان هم خود را از تبار دارا یا داریوش میدانند.[۴]
| کل جمعیت | |
|---|---|
| ۵۲۰٫۰۰۰ هزار نفر | |
| مناطق با جمعیت چشمگیر | |
| کشور ایران : استان های لرستان ، فارس ، خوزستان ، ایلام | |
| زبانها | |
| لری بالاگریوه ای ، لری شمالی | |
| دین | |
| اسلام(شیعه) | |
[۵]دریک (سکه) نام سکه هخامنشیان است و وند این ایل نشانه ایرانیتبار بودن این ایل است ، دریکوند ها نوادگان خزانه داران هخامنشی هستند.به طور کلی ایل دریکوند نوادگان نجیب زادگان هخامنشی و ساسانی هستند[۶] آستن هنری لایارد دریکوند هارا از قوم لر و آنهارا ایرانی اصیل و هخامنشی تبار معرفی میکند. [۷]ژانباپتیست روسو خاور شناس فرانسوی دریکوند هارا از نوادگان اشراف هخامنشی معرفی میکند.[۸]ارنست هرتسفلد باستان شناس آلمانی ایل دریکوند را ایلی ایلامی تبار معرفی میکند و متعقد است این ایل از ایلات باستانی و اصیل ایرانی تبار است .[۹]عزتالله نگهبان باستان شناس ایرانی ایل دریکوند را خالص ترین لرهای لرستان میداند.[۱۰] ژاك دمورگان باستان شناس فرانسوی دریک وند هارا یکی از بازمانده قبایل ایلامی _ هخامنشی میداند میکند و در ادامه بالاگریوه را پارسوآش باستان معرفی میکند.[۱۱]ولادیمیر مینورسکی دریکوند هارا از ایلات بالاگریوه و از ایلات باستانی ایران یاد میکند و در ادامه دریکوند هارا از تبار داریوش هخامنشی میداند.[۱۲]رومن گیرشمن باستان شناس فرانسوی همانند ژانباپتیست روسو ایل دیرکوند(دیرکوند) را از نوادگان نجیب زادگان هخامنشی معرفی میکند ، و آنهارا مردمانی اصیل و سخاوتمند یاد میکند.[۱۳]
تاریخ
ابراهیم پورداوود، ایرانشناس، معتقد بود که یونانیان، نام سکه طلا در زمان داریوش بزرگ هخامنشی را چون منسوب به داریوش بود به یونانی «دریکوس» (Dreikos) یا «درک» یا «دریک» به معنی «داریوشی» مینامیدند نام این طایفه از کلمه داریوش پادشاه هخامنشیان گرفته شده است ساتیار پسر و فرمانده ارشد دریکوس نام ان در کتیبه های باستانی نقش رستم به زبان عیلامی امده است.[نژاد اعیلامی پوست سبزه قد بلند و کشیده مردمان این طایفه را از سایر اقوام مهاجر جدا ساخته است که نشانگر بومی بودند این قوم می باشد] در روایات میان لرها هخامنشیان را از تبار بالاگریوه می دانند قوم دریک وند را خالص ترین لرهای لرستان می توان نام برد که هم زبان باستانی خود را حفظ کرده اند و هم لباس و فرهنگ خود را پس از هزاران سال در در کوهای زاگرس همانندی گنجی ارزشمند نگهداری کرده اند طایفه دیرکوند (دریکوند) به شاخههای اصلی بهاروند، نجفوند، طافی، طالبوند، ساتیاروند، گلالیوند، شورآووی، زینیوند، یاقوند ، قلاوند ، میر ، کردعلیوند و... تقسیم میشود.[۱۴] دریکوندها در دهه ۱۸۷۰ میلادی حدود ۲٬۰۰۰ خانوار جمعیت داشتند که تا دهه ۱۹۲۰ میلادی جمعیت دریکوندها با ۸٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ خانوار افزایش یافت.[۱۴]در گذشته برخی از طوایف دریکوند شامل ساتیاروند ، عسکروند ، بهاروند ، نجفوند به میان لرهای بختیاری مهاجرت میکنند و امروزه به عنوان لک بابادی مشهور هستند که اصالت دریکوندی دارند.
زبان
دریکوندها جزئی از لرهای بالاگریوه هستند و به گویش بالاگریوهای صحبت میکنند.[۱۵]
طوایف
- زینی وند
- قلاوند
- یاقوند
- نجفوند
- بهاروند
- ساتیاروند
- کردعلیوند
- میر
- علیشروان
- طالبوند
- گلالیوند
- کرفوند
- طافی
- بن زردی
- اهوربندی
- کوشکی
- هلدی
- خورشیدوند
- شورایی
جمعیت
جمعیت طایفه دیرکوند در دوران حکومت پهلوی حدود ۱۱٫۰۰۰ خانوار ذکر شدهاست. علی رزمآرا در سال ۱۳۲۰ ه.ش جمعیت طایفه کرفوند و شوراوی را ۴۵۰ خانوار و جمعیت طایفه بهاروند را ۴٫۸۵۰ خانوار و جمعیت طایفهٔ میر را ۴٫۵۰۰ خانوار ذکر کردهاست. در سال ۱۳۳۷ه.ش نیز طایفه قلاوند ۴٫۳۴۰ خانوار و جمعیت طایفه زینیوند ۵۵۰۳ خانوار ذکر شده است.[۱۶] ناگفته نماند از دیگر طوایف دیرکوند مانند یاقوند و نجفوند آمار جمعیتی ذکر نشده است.
وجه تسمیه نام
درکوند از نام درک یا دار یا دریکوس گرفته شده است و نام داریوش می باشد. است[۱۷]
طایفه نجفوند
یکی از طایفههای دیرکوند است.[۱۸] این طایفه با طایفه نجفوند یکی هستند با این تفاوت که برخی نوادگان این طایفه به عنوان خانوادگی خود دریکوند را اضافه نمودند.بخشی از نجفوند ها در میان ایل بختیاری حضور دارند و به نجفی های بختیاری معروف اند [۱۹]
سکونتگاه
این طایفه ساکن شهرهای بیدروبه و اندیمشک ،(ایلام) دره شهر گرز لنگر ماژین. رنگین بان طالقانی میراباد کرکی منگره لالی و مسجد سلیمان از استان خوزستان و پلدختر و خرم آباد و معمولان از استان لرستان هستند. و در روستاهای کلگه دره یک و کلگه دره دو ، جهانگیرخانی ، دره سید ،قلعه رزه بخش هایی از دهستان مازو،شروی و بخش هایی از دهستان قیلاب از توابع بخش الوارگرمسیری استان خوزستان و اناررودبزرگ در استان لرستان هستند.[۲۰]
گویش
مذهب
این طایفه از بعد از ورود اسلام به ایران ، مسلمان شده و به دین اسلام و مذهب شیعه ایمان آورده اند .[۲۲]
طایفه یاقوند ( یعقوبوند)
یاقوند یکی از طوایف بزرگ ایل دیرکوند که در شهرهای دورود ، خرمآباد ، اندیمشک ، پلدختر ، دزفول و.. حضور بالایی دارند ، یاقو پسر بزرگ دریک بوده است و در گذشته همجوار ایل پاپی بوده و موجب شده برخی به اشتباه این طایفه را از ایل پاپی بدانند.
گویش و زبان
طایفه یاقوند به زبان لری با گویش لری بالاگریوه ای سخن میگویند.
مذهب
این طایفه درگذشته پیرو دین زرتشت بوده ولی امروزه مسلمان و شیعه هستند.
طایفه زیناوند یا زینی وند
طایفه زیناوند(زینیوند) یکی از طوایف ایل دیرکوند و خود را از تبار دریک و داریوش میدانند.زیناوند لقب شاه طهمورث پیشدادی است که پدر جمشید بوده است و حال این طایفه بزرگ این نام اصیل را نگه میدارند.
زینی جد طایفه زینیوند دارای سه پسر بنام
سرخاب جدطوایف رحمانوند ، نیردیوند،صالحوند
کارن جد طوایف ترکارونی و دوزقه ای
شاهو(شهاب) جد طوایف شادیوند و پیروند
زینیوند ها در شهرهای درهشهر ، خرمآباد ، آبدانان ، پلدختر ، بروجرد و اندیمشک حضور دارند ، بخشی از طایفه زینیوند در عراق حضور دارند.در گذشته به علت اختلافات و درگیری های این طایفه با سلسله های قاجار و پهلوی اول تبیعدات بالایی بر این طایفه صورت گرفته و در بیشتر مناطق ایران تبعید شدند.
گویش و مذهب
زیناوند ها به زبان لری بالاگریوه ای سخن میگویند ، مذهب در میان آنان معنایی ندارد ولی پیرو اسلام هستند.
طایفه ساتیاروند
ساتیاروند یکی از طوایف ایل دیرکوند و هم ریشه با زینیوند،یاقوند و.. هستند .
ساتیار نام یکی از سرداران هخامنشی بوده است .درگذشته که دریکوند ها به استان فارس برای کمک به کریمخان زند میروند بعد از شکست زندیه طوایف دریکوند به میان ایل بختیاری میروند و امروزه ساتیاروند ها و بهاروند های دریکوند به لک بابادی بختیاری مشهور هستند.
جستارهای مرتبط
- طایفههای بالاگریوه
- گویش بالاگِریوِهای
- بالاگریوه
پانویس
- ↑ «DĪRAKVAND». دانشنامه ایرانیکا. ۱۵ دسامبر ۱۹۹۵. دریافتشده در ۷ مارس ۲۰۱۵.
- ↑ والتر هینتس ، کتاب داریوش و ایرانیان تاریخ تمدن و فرهنگ هخامنشیان ، ترجمه پرویز رجبی ، انتشارات ماهی.
- ↑ کتاب کمبوجیه و دختر فرعون.
- ↑ والتر هینتس ، کتاب داریوش و ایرانیان تاریخ تمدن و فرهنگ هخامنشیان ، ترجمه پرویز رجبی ، انتشارات ماهی.
- ↑ «نسخه آرشیو شده». لغتنامه دهخدا. بایگانیشده از اصلی در ۲۵ مه ۲۰۱۴. دریافتشده در ۲۵ مه ۲۰۱۴. از پارامتر ناشناخته
|=صرفنظر شد (کمک); مقدار|dead-url=deadنامعتبر (کمک) - ↑ تاریخ لایارد.
- ↑ اوستن هنری لایارد ، سفرنامه لایارد، ترجمه مهراب امیری.
- ↑ کتاب ژان پابتیست.
- ↑ کتاب ارنست هرتفلد.
- ↑ کتاب عزت الله نکهبان.
- ↑ کتاب ژاگ دمورگان.
- ↑ ولادیمیر مینورسکی رساله لرستان و لرها ، ترجمه دکتر سکندر امان اللهی بهاروند و لیلی بختیار.
- ↑ کتاب ایران باستان نوشته رومن گریشمن.
- 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامderickvandوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ بالاگریوه، مرادحسین پاپی (۱۳۹۰). تبار هخامنش دیار بالاگریوه. افلاک. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۱۸۶-۰۰۹-۹. از پارامتر ناشناخته
|ماه=صرفنظر شد (کمک) - ↑ دیرکوند. دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ امانالهی بهاروند، قوم لر، ۱۵۰.
- ↑ پاپی مرادحسین، تبارهخامنش دیاربالاگریوه، ۴۴۲.
- ↑ پاپی مرادحسین، تبارهخامنش دیاربالاگریوه، ۴۴۱.
- ↑ پاپی مرادحسین، تبارهخامنش دیاربالاگریوه، ۴۴۱.
- ↑ پاپی مرادحسین، تبارهخامنش دیاربالاگریوه، ۴۴۱.
- ↑ پاپی مرادحسین، تبارهخامنش دیاربالاگریوه، ۴۴۰.