زد.ای‌آی

Z.AI Co. , Ltd.
Z.ai
Zhipu AI (China)
نام بومی
北京智谱华章科技有限公司
نوعشرکت سهامی عام
SEHK: 2513
صنعتهوش مصنوعی
بنیان‌گذاری۲۰۱۹ (2019)
بنیان‌گذاران
  • تانگ جی
  • لی جوانتزی
دفتر مرکزیپکن، چین
افراد کلیدی
  • ژانگ پنگ (مدیرعامل)
محصولاتجی‌ال‌ام
شمار کارکنان
۸۰۰+ (۲۰۲۴)
وبگاه

شرکت Z.AI Co. , Ltd.[۱][۲][الف] یک شرکت فناوری چینی است که در حوزه هوش مصنوعی فعالیت می‌کند و در خارج از سرزمین چین با نام زِد. ای‌آی[۳][۴] شناخته می‌شود. این شرکت پیش‌تر در خارج از چین با نام ژیپو اِی‌آی[ب] شناخته می‌شد و همچنان در حال تغییر نام خود است.[۵][۶][۳] و از ژوئیه ۲۰۲۵ خانواده مدل‌های مدل زبان عمومی (جی‌ال‌ام) خود را تحت مجوز آزاد پروانه ام‌آی‌تی منتشر کرده است.

از سال ۲۰۲۴، سرمایه‌گذاران این شرکت را یکی از شش عضو «ببرهای هوش مصنوعی»[۷] چین می‌دانند و بر پایه گزارش شرکت بین‌المللی داده‌ها سومین بازیگر بزرگ بازار اِل‌اِل‌اِم در صنعت هوش مصنوعی در چین است.[۸] در ژانویه ۲۰۲۵، وزارت بازرگانی ایالات متحده آمریکا این شرکت را به دلیل نگرانی‌های امنیت ملی در فهرست نهادها خود قرار داد.[۹]

تاریخچه

Logo from 2019 to 2025

این استارتاپ در سال ۲۰۱۹ در دانشگاه چینهوا شکل گرفت و پس از آن به عنوان شرکتی مستقل از دانشگاه جدا شد.[۱۰][۱۱] پژوهشگران در مه ۲۰۲۲ مقاله‌ای در کنفرانس انجمن زبان‌شناسی محاسباتی منتشر کردند که در آنجا الگوریتم آموزش «مدل زبان عمومی» معرفی شد. این الگوریتم از راهبرد «پُر کردن شکافِ خودهمبسته» مشابه روش برت بهره می‌برد. در این روش بخش‌هایی از متن ورودی به صورت تصادفی حذف می‌شود و مدل به صورت خودهمبسته وظیفه دارد متن حذف‌شده را بازتولید کند. این روش معادل ایجاد آزمون‌های آزمون کلوز[پ] است.[۱۲]

در سال ۲۰۲۳، این شرکت ۲٫۵ میلیارد یوان (حدود ۳۵۰ میلیون دلار آمریکا) سرمایه از گروه علی‌بابا و تنسنت، میتوان، گروه آنت، شیائومی و هونگ‌شان جذب کرد.[۱۳][۱۴][۱۵] در مارس ۲۰۲۴، زیپو اِی‌آی اعلام کرد که در راستای دستیابی به هوش عمومی مصنوعی است به دنبال توسعه یک فناوری مشابه سورا است.[۱۶]

در مه ۲۰۲۴، شرکت سرمایه‌گذاری سعودی «پراسپریتی۷ وِنچِرز»[ت] در دور تأمین سرمایه ۴۰۰ میلیون دلاری زیپو با ارزشی حدود ۳ میلیارد دلار مشارکت نمود.[۱۷]

در ژوئیه ۲۰۲۴ نیز مدل متن‌به‌ویدئوی «Ying» را رونمایی کرد.[۱۸]

زیپو در اوت ۲۰۲۴ نسخه «جی‌ال‌ام-۴-پلاس» را منتشر و در اکتبر همان سال «جی‌ال‌ام-۴-وُیس» ــ یک مدل زبانی گفتاری انتها-به-انتها با امکان تنظیم لحن و گویش ــ را معرفی کرد.[۱۹]

در آوریل ۲۰۲۵، این شرکت فرایند عرضه اولیه سهام خود را آغاز و دو مدل هوش مصنوعی را تحت مجوز آزاد ام‌آی‌تی منتشر کرد.[۲۰] در مه ۲۰۲۵ نیز قراردادی به ارزش ۶۱٫۲۸ میلیون یوان را به منظور پشیبانی از پروژه‌های شهری هانگژو با دولت چین منعقد کرد.[۱۱]

در ژوئیه ۲۰۲۵، «زیپو اِی‌آی» مدل‌های «جی‌ال‌ام-۴٫۵» و «جی‌ال‌ام-۴٫۵ اِیر» را معرفی کرد[۲۱] و برند بین‌المللی خود را به «زِد. ای‌آی» تغییر داد.[۵][۶][۳]

در اوت ۲۰۲۵، زِد. ای‌آی اعلام کرد مدل‌های جی‌ال‌ام با پردازنده‌های اَسِند هواوی سازگارند.[۶]

در ۱۱ اوت این شرکت یک مدل زبان تصویری با نام «جی‌ال‌ام-۴٫۵ وی» را منتشر کرد.[۲۲][۲۳][۲۴]

در سپتامبر ۲۰۲۵، «جی‌ال‌ام-۴٫۶» را بر پایه تراشه‌های بومی من‌جمله کَمبریکون عرضه کرد[۲۵][۲۶][۲۷][۲۸]

در دسامبر همان سال نیز «جی‌ال‌ام-۴٫۶» و «جی‌ال‌ام-۴٫۷» را منتشر نمود[۲۹][۳۰] و همچنین نام حقوقی شرکت را به Knowledge Atlas Technology JSC Ltd. تغییر داد.[۳۱][۳۲]

در ۸ ژانویه ۲۰۲۶، زِد. ای‌آی عرضه اولیه سهام خود را در بورس هنگ کنگ انجام داد و به شرکتی سهامی‌عام تبدیل شد.[۳۳][۳۴][۳۵] این رخداد به عنوان نخستین عرضه اولیه بزرگ یک شرکت ال‌ال‌ام در چین شناخته می‌شود.[۳۵]

در ۱۲ فوریه ۲۰۲۶، زِد. ای‌آی مدل «جی‌ال‌ام-۵٫۱» را منتشر کرد.[۳۶][۳۷][۳۸]

در اواخر فوریه ۲۰۲۶، به دلیل کمبود منابع محاسباتی، ارزش سهام زِد. ای‌آی حدود ۲۳٪ سقوط کرد. این کمبود باعث اعتراض کاربران شد و شرکت را به درخواست عمومی برای پشتیبانی واداشت. و در پس آن اتفاق نیز، ثبت‌نام کاربران جدید موقتاً متوقف شد.[۳۹]

در اواخر مارس ۲۰۲۶، زِد. ای‌آی مدل «جی‌ال‌ام-۵٫۱» را ابتدا برای مشترکان و در ۷ آوریل همان سال به صورت متن‌باز منتشر کرد. همان روز، تعرفه اِی‌پی‌آی شرکت ۱۰٪ افزایش یافت، و با این وجود هنوز هم از مدل «اُپوس ۴٫۶» شرکت آنتروپیک ارزان‌تر بود. انتشار این مدل باعث رشد ۱۱٫۵٪ قیمت سهام شد.[۴۰][۴۱][۴۲]

در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶، مدل «جی‌ال‌ام-۵٫۲» با پنجره متنی یک میلیون توکنی عرضه شد که نسبت به پنجره ۲۰۰ هزار توکنی «جی‌ال‌ام-۵» افزایش چشمگیری داشت.[۴۳][۴۴][۴۵]

توضیحات

زِد. ای‌آی محصولات و خدمات زیر را ارائه می‌کند:

  • مدل زبانی عمومی، که معمولاً به شکل کوتاه شده جی‌ال‌ام بیان می‌شود و پیش‌تر نیز با نام چت‌جی‌ال‌ام[ث] شناخته می‌شد. این محصول مجموعه‌ای از مدل‌های گفت‌وگوی ازپیش‌آموزش‌دیده است که ابتدا در سال ۲۰۲۳ توسط ژیپو اِی‌آی و تسینگ‌شوا کِی‌ای‌جی[ج] توسعه یافته بود.[۴۶] مدل جی‌ال‌ام-۴٫۵ که در ژوئیه ۲۰۲۵ توسط زِد. ای‌آی منتشر شد، می‌تواند روی هشت تراشه انویدیا H20 اجرا شود.[۴۷] انتشار جی‌ال‌ام-۴٫۶ در اواخر سپتامبر ۲۰۲۵، نخستین یکپارچه‌سازی کوانتیزه‌سازی FP8 و Int4 روی تراشه‌های کمبریکون را رقم زد. این مدل از FP8 بومی روی پردازنده‌های گرافیکی مور تردز نیز پشتیبانی می‌کند.[۲۶][۲۷]
  • یینگ، یک مدل متن‌به‌ویدئو که فرمان‌های متنی و تصویری تا حداکثر ۳۰ ثانیه را به یک کلیپ تصویری شش‌ثانیه‌ای تبدیل می‌کند.[۱۸]
  • اوتوجی‌ال‌ام[چ]، یک برنامه عامل هوش مصنوعی است که از فرمان‌های صوتی برای انجام وظایف درون تلفن هوشمند استفاده می‌کند. این برنامه می‌تواند وظایف پیچیده‌ای مانند سفارش یک کالا از یک فروشگاه در نزدیکی کاربر و همچنین تکرار سفارش بر اساس تاریخچه خرید کاربر را به انجام برساند.
  • ای‌ماینر[ح]، مجموعه ابزار تحیل داده‌های بزرگ است که در مارس ۲۰۰۶ توسط جی تانگ، یکی از بنیان‌گذاران زِد. ای‌آی، تولید شد و اکنون متعلق به زِد. ای‌آی است.[۴۸]

زِد. ای‌آی در خاورمیانه، بریتانیا، سنگاپور و مالزی دفتر دارد و در سراسر جنوب شرق آسیا نیز پروژه‌های مرکز نوآوری را دنبال می‌کند (۲۰۲۵).[۴۹] در ژانویه ۲۰۲۵، وزارت بازرگانی ایالات متحده آمریکا با اشاره به نگرانی‌های امنیت ملی، این شرکت را به فهرست نهادها اضافه کرد.[۹]

مدل‌ها

فهرست مدل‌ها
نام تاریخ انتشار مجوز منبع
جی‌ال‌ام-۴–۹بی ژوئن ۲۰۲۴ Apache 2.0 [۵۰]
جی‌ال‌ام-۴-پلاس اوت ۲۰۲۴ مالکیتی [۱۹]
جی‌ال‌ام-۴-وُیس اکتبر ۲۰۲۴ Apache 2.0 [۵۱][۱۹][۵۲]
جی‌ال‌ام-۴–۹بی-۰۴۱۴ آوریل ۲۰۲۵ MIT [۵۳]
جی‌ال‌ام-۴–۳۲بی-۰۴۱۴ آوریل ۲۰۲۵ [۵۴]
جی‌ال‌ام-۴٫۱-ثینکینگ ژوئیه ۲۰۲۵ [۵۵][۵۶]
جی‌ال‌ام-۴٫۵ ژوئیه ۲۰۲۵ [۵][۵۷]
جی‌ال‌ام-۴٫۵ وی اوت ۲۰۲۵ [۲۲][۵۸]
جی‌ال‌ام-۴٫۶ سپتامبر ۲۰۲۵ [۲۵][۲۸][۵۹]
جی‌ال‌ام-۴٫۶ وی دسامبر ۲۰۲۵ [۲۹][۶۰]
جی‌ال‌ام-۴٫۷ دسامبر ۲۰۲۵ [۳۰][۶۱]
جی‌ال‌ام-۵ فوریه ۲۰۲۶ [۳۶][۳۷][۳۸][۶۲]
جی‌ال‌ام-۵٫۱ آوریل ۲۰۲۶ [۴۰][۴۱][۴۲][۶۳]
جی‌ال‌ام-۵٫۲ ژوئن ۲۰۲۶ [۴۳][۴۴][۴۵]

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. ↑ با نام‌های پیشین Beijing Zhipu Huazhang Technology Co. , Ltd. (چینی: 北京智谱华章科技有限公司) و همچنین نام Knowledge Atlas Technology Joint Stock Co. , Ltd.
  2. ↑ Zhipu AI
  3. ↑ Cloze test
  4. ↑ Prosperity7 Ventures
  5. ↑ ChatGLM
  6. ↑ Tsinghua KEG
  7. ↑ AutoGLM
  8. ↑ AMiner

منابع

  1. ↑ "CHANGE OF THE ENGLISH NAME OF THE COMPANY AND ENGLISH STOCK SHORT NAME" (PDF). 2026-07-14. Retrieved 2026-07-23.
  2. ↑ "Z.AI CO. , LTD. - H SHARES (2513)". Hong Kong Stock Exchange. Retrieved 2026-07-23.
  3. 1 2 3 Thorbecke, Catherine (October 14, 2025). "China's AI Dragons Must Survive 'Involution' to Conquer the World". Bloomberg.com. Analysts have pegged Zhipu, recently rebranded abroad as Z.ai, as one of the so-called Little Dragons or AI Tigers...
  4. ↑ Wolf, Nate. "Zhipu AI Stock Rises After Hong Kong IPO as More Chinese AI Offerings Line Up". Barron's (in American English). Retrieved 2026-02-10. Also known as Z.ai, the company describes itself as China's largest independent large language model developer.
  5. 1 2 3 Cheng, Evelyn (2025-07-28). "China's latest AI model claims to be even cheaper to use than DeepSeek". CNBC (in English). Retrieved 2025-08-19.
  6. 1 2 3 "Unicorn Z.ai adapts models for Huawei chips to broaden China's AI ecosystem". South China Morning Post (in English). 2025-08-09. Retrieved 2025-08-19.
  7. ↑ "Meet the 'Six Tigers' that dominate China's AI industry". Quartz (in English). 2025-03-10. Retrieved 2025-09-13.
  8. ↑ "Baidu, SenseTime lead China's market for business-focused LLMs, says IDC". South China Morning Post (in English). 22 August 2024. Retrieved 24 August 2024.
  9. 1 2 Butts, Dylan (2025-06-26). "Blacklisted by the U.S. and backed by Beijing, this Chinese AI startup has caught OpenAI's attention". CNBC (in English). Retrieved 2025-09-13.
  10. ↑ "China's AI startups race for customers as titans like Alibaba cut prices". Nikkei Asia (in British English). Retrieved 24 August 2024.
  11. 1 2 Du, Zhengxiao (May 2022). "GLM: General Language Model Pretraining with Autoregressive Blank Infilling". Proceedings of the 60th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics. pp. 320–335.
  12. ↑ Du, Zhengxiao; Qian, Yujie; Liu, Xiao; Ding, Ming; Qiu, Jiezhong; Yang, Zhilin; Tang, Jie (May 2022). "GLM: General Language Model Pretraining with Autoregressive Blank Infilling". In Muresan, Smaranda; Nakov, Preslav; Villavicencio, Aline (eds.). Proceedings of the 60th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (Volume 1: Long Papers). Dublin, Ireland: Association for Computational Linguistics. pp. 320–335. doi:10.18653/v1/2022.acl-long.26. Retrieved 12 April 2026.
  13. ↑ Kharpal, Arjun (20 October 2023). "Alibaba, Tencent among investors in China's rival to OpenAI with million funding". CNBC (in English). Retrieved 24 August 2024.
  14. ↑ "Alibaba and Tencent lead US million total investment this year in Zhipu AI". South China Morning Post (in English). 20 October 2023. Retrieved 24 August 2024.
  15. ↑ "Alibaba, Tencent Join Big Backers for Chinese AI Startup Zhipu". Bloomberg.com (in English). 20 October 2023. Retrieved 24 August 2024.
  16. ↑ "Zhipu AI says it is developing Sora-like technology as a path to AGI". South China Morning Post (in English). 16 March 2024. Retrieved 24 August 2024.
  17. ↑ "Saudi Fund Joins Million Financing for China AI Firm Zhipu". Bloomberg.com (in English). 31 May 2024. Retrieved 24 August 2024.
  18. 1 2 "Zhipu AI launches video model as more Chinese tech firms take on OpenAI's Sora". South China Morning Post (in English). 27 July 2024. Retrieved 24 August 2024.
  19. 1 2 3 Nguyen, Britney (10 March 2025). "Meet the 'Six Tigers' that dominate China's AI industry". Quartz. Retrieved 12 April 2026.
  20. ↑ Chang, Ollie (18 April 2025). "Zhipu AI becomes first of China's 'AI Six' to pursue IPO". DigiTimes. Retrieved 12 April 2026.
  21. ↑ "GLM-4.5: Reasoning, Coding, and Agentic Abilities" (in American English). 2025-07-28. Retrieved 2025-07-28.
  22. 1 2 Hao Miao (11 August 2025). "智谱视觉推理模型 GLM-4.5V 上线并开源,号称"全球 100B 级效果最佳"" [Zhipu's Vision-Language Model GLM-4.5V Launches and Is Open-Sourced, Hailed as the "Best-Performing 100B-Class Model Globally"]. ITHome (in Chinese). Retrieved 11 April 2026.
  23. ↑ "zai-org/GLM-4.5V · Hugging Face". huggingface.co. 2025-08-18. Retrieved 2025-08-25.
  24. ↑ "GLM-4.5V". Z.AI API DOC (in English). Retrieved 2025-08-25.
  25. 1 2 Chow, Vincent (1 October 2025). "China's Z.ai targets US AI leaders with new flagship model as coding wars heat up". South China Morning Post (in English). Retrieved 11 April 2026.
  26. 1 2 Chang, Vicky (2025-10-06). "China Recap | The nation's AI drive". KrASIA (in English). Retrieved 2025-10-09.
  27. 1 2 "智谱发布新一代大模型GLM-4.6,寒武纪、摩尔线程已适配-36氪". 36kr.com. 2025-10-09. Retrieved 2025-10-09.
  28. 1 2 "GLM-4.6: Advanced Agentic, Reasoning and Coding Capabilities". Z.ai (in English). 30 September 2025. Retrieved 11 April 2026.
  29. 1 2 Franzen, Carl (8 December 2025). "Z.ai debuts open source GLM-4.6V, a native tool-calling vision model for multimodal reasoning". VentureBeat. Retrieved 11 April 2026.
  30. 1 2 "Introducing the Chinese-made AI 'GLM-4.7,' which is strong in coding, and an open model that surpasses Gemini 3.0 Pro in some tests". Gigazine (in English). 23 December 2025. Retrieved 11 April 2026.
  31. ↑ "Chinese AI 'tiger' Zhipu moves closer to US$300 million Hong Kong listing". South China Morning Post (in English). 2025-12-20. Retrieved 2026-01-26.
  32. ↑ "Knowledge Atlas Tech Joint (2513.HK)". Yahoo Finance. Retrieved January 26, 2026. The company was formerly known as Beijing Zhipu Huazhang Technology Co. , Ltd. Knowledge Atlas Technology Joint Stock Company Limited was incorporated in 2019 and is based in Beijing, China.
  33. ↑ Chuang, Aileen (2026-01-08). "3 Chinese AI, robotics stocks gain in Hong Kong debuts". South China Morning Post (in English). Retrieved 2026-01-08.
  34. ↑ Cha, Sangmi (January 8, 2026). "China's AI Firm Zhipu Climbs in Debut, Lagging Hardware Peers". Bloomberg News.
  35. 1 2 Butts, Dylan (2026-01-08). "The first of China's 'AI tigers' goes public as Zhipu climbs in Hong Kong debut". CNBC (in English). Retrieved 2026-01-26.
  36. 1 2 "GLM-5: From Vibe Coding to Agentic Engineering". Z.ai (in English). Retrieved 2026-02-11.
  37. 1 2 Chow, Vincent (12 February 2026). "China's Zhipu AI launches new major model GLM-5 in challenge to its rivals". South China Morning Post. Retrieved 17 February 2026.
  38. 1 2 Mo, Liam; Goh, Brenda; Chen, Laurie (11 February 2026). D'Silva, Anil (ed.). "Chinese AI startup Zhipu releases new flagship model GLM-5". Reuters. Retrieved 17 February 2026.
  39. ↑ "Zhipu AI's shares tumble nearly 23% on computing woes, user complaints". South China Morning Post. 23 February 2026.
  40. 1 2 Chang, Minxiao (April 8, 2026). "China's Zhipu AI open-sources flagship model, raises prices to narrow gap with US rivals". South China Morning Post. Archived from the original on April 9, 2026. Retrieved April 10, 2026.
  41. 1 2 Thomas, Prasanth Aby (8 April 2026). "Z.ai unveils GLM-5.1, enabling AI coding agents to run autonomously for hours". Computerworld (in English). Retrieved 11 April 2026.
  42. 1 2 "GLM-5.1: Towards Long-Horizon Tasks". Z.ai (in English). Retrieved 2026-04-09.
  43. 1 2 Chang, Minxiao (15 June 2026). "Zhipu AI's stock rockets after Chinese firm launches GLM-5.2 model". South China Morning Post (in English). Retrieved 17 June 2026.
  44. 1 2 "China's Z.ai GLM-5.2 tops OpenAI's GPT 5.5 model on key benchmarks". The Economic Times. 17 June 2026. Retrieved 17 June 2026.
  45. 1 2 "GLM-5.2: Built for Long-Horizon Tasks". Z.ai (in English). Retrieved 2026-06-16.
  46. ↑ "ChatGLM — NVIDIA NeMo Framework User Guide latest documentation". docs.nvidia.com. Retrieved 2024-11-02.
  47. ↑ Ginn, Aaron (5 August 2025). "China's Z.ai and America's Self-Defeating AI Strategy". The Wall Street Journal (in American English). Retrieved 2025-08-19.
  48. ↑ "China's Zhipu AI says its app can operate your smartphone for you". South China Morning Post (in English). 2024-10-30. Retrieved 2024-11-02.
  49. ↑ Potkin, Fanny (April 23, 2025). "Zhipu AI ramps up overseas expansion strategy ahead of IPO". Reuters. Retrieved January 19, 2026.
  50. ↑ "zai-org/GLM-4: GLM-4 series: Open Multilingual Multimodal Chat LMs | 开源多语言多模态对话模型". Retrieved 2026-07-17.
  51. ↑ "zai-org/GLM-4-Voice: GLM-4-Voice | 端到端中英语音对话模型". Retrieved 2026-07-17.
  52. ↑ "LICENSE · zai-org/glm-4-voice-9b". Hugging Face. 25 October 2024. Retrieved 12 April 2026.
  53. ↑ "zai-org/GLM-4-9B-0414 · Hugging Face". huggingface.co. Retrieved 2026-07-17.
  54. ↑ "zai-org/GLM-4-32B-0414 · Hugging Face". huggingface.co. Retrieved 2026-07-17.
  55. ↑ Wen Zhou (2 July 2025). "智谱获浦东创投、张江集团 10 亿元战略投资,开源发布新一代通用视觉语言模型 GLM-4.1V-Thinking" [Zhipu Secures ¥1 Billion in Strategic Investment from Pudong Venture Capital and Zhangjiang Group, Open-Sources Next-Generation General-Purpose Vision-Language Model GLM-4.1V-Thinking]. ITHome (in Chinese). Retrieved 12 April 2026.
  56. ↑ "README.md · zai-org/GLM-4.1V-9B-Thinking". 25 October 2025. Retrieved 12 April 2026 – via Hugging Face.
  57. ↑ "README.md · zai-org/GLM-4.5". 11 August 2025. Retrieved 12 April 2026 – via Hugging Face.
  58. ↑ "README.md · zai-org/GLM-4.5V". 25 October 2025. Retrieved 11 April 2026 – via Hugging Face.
  59. ↑ "README.md · zai-org/GLM-4.6". 30 September 2025. Retrieved 11 April 2026 – via Hugging Face.
  60. ↑ "README.md · zai-org/GLM-4.6V". 9 December 2025. Retrieved 11 April 2026 – via Hugging Face.
  61. ↑ "README.md · zai-org/GLM-4.7". 8 January 2026. Retrieved 11 April 2026 – via Hugging Face.
  62. ↑ "README.md · zai-org/GLM-5". 5 April 2026. Retrieved 11 April 2026 – via Hugging Face.
  63. ↑ "README.md · zai-org/GLM-5.1". 8 April 2026. Retrieved 11 April 2026 – via Hugging Face.

```wikitext

```