فرضیه جابه‌جایی فاجعه‌بار قطب

فرضیهٔ جابه‌جایی فاجعه‌بار قطب ادعایی شبه‌علمی است مبنی بر اینکه در گذشته‌ای نسبتاً اخیر، جابه‌جایی‌های زمین‌شناختی سریعی در محور چرخش زمین رخ داده که موجب فاجعه‌هایی مانند سیل و رویدادهای تکتونیکی،[۱] یا تغییرات نسبتاً سریع اقلیمی شده است.

شواهدی از حرکت تقدیمی و تغییرات انحراف محوری زمین وجود دارد، اما این تغییرات در مقیاس‌های زمانی بسیار طولانی‌تری رخ می‌دهند و حرکت نسبی محور چرخش نسبت به سیاره را دربر نمی‌گیرند. با این حال، در پدیده‌ای موسوم به سرگردانی قطبی حقیقی، زمین نسبت به محور چرخشی ثابت می‌چرخد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند طی ۲۰۰ میلیون سال گذشته، مجموعاً حدود ۳۰ درجه سرگردانی قطبی حقیقی رخ داده، اما هیچ جابه‌جایی سریعی در قطب محوری جغرافیایی زمین در این بازه یافت نشده است.[۲] نرخ مشخصهٔ سرگردانی قطبی حقیقی، یک درجه یا کمتر در هر میلیون سال است.[۳] در فاصلهٔ حدود ۷۹۰ تا ۸۱۰ میلیون سال پیش، هنگامی که ابرقاره رودینیا وجود داشت، ممکن است دو مرحلهٔ زمین‌شناختی سریع از سرگردانی قطبی حقیقی رخ داده باشد؛ در هر یک از این دو مرحله، قطب‌های مغناطیسی زمین در پی جابه‌جایی بزرگی در پوسته، حدود ۵۵ درجه جابه‌جا شده‌اند.[۴]

تعریف و توضیح

قطب‌های جغرافیایی با نقاطی روی سطح زمین که محور چرخش آن‌ها را قطع می‌کند، تعریف می‌شوند. فرضیهٔ جابه‌جایی قطب، تغییر مکان این قطب‌ها را نسبت به سطح زیرین توصیف می‌کند -پدیده‌ای متمایز از تغییرات جهت‌گیری محوری نسبت به صفحه دایرةالبروج که ناشی از حرکت تقدیمی و رقص محوری هستند و نسخه‌ای تشدیدشده از سرگردانی قطبی حقیقی است. از نظر زمین‌شناختی، این جابه‌جایی سطحی از یک جابه‌جایی کل سیاره جداست و به‌واسطهٔ هستهٔ مذاب زمین ممکن می‌شود.

فرضیه‌های جابه‌جایی قطب هیچ ارتباطی با زمین‌ساخت صفحه‌ای -نظریهٔ پذیرفته‌شدهٔ زمین‌شناختی مبنی بر اینکه سطح زمین از صفحات جامدی تشکیل شده که روی یک سست‌کره چسبناک یا نیمه‌سیال جابه‌جا می‌شوند- ندارند؛ نه با رانش قاره‌ای، پیامد زمین‌ساخت صفحه‌ای که می‌گوید موقعیت قاره‌ها به‌آرامی روی سطح زمین جابه‌جا شده‌اند[۵] و در نتیجهٔ آن، قاره‌ها و اقیانوس‌ها در طول صدها میلیون سال به‌تدریج پدید آمده و از هم جدا شده‌اند.[۶] فرضیه‌های جابه‌جایی قطب همچنین با وارونگی زمین‌مغناطیسی (وارونگی گاه‌به‌گاه میدان مغناطیسی زمین که عملاً قطب‌های مغناطیسی شمال و جنوب را جابه‌جا می‌کند) یکسان نیستند.

پیشینه

در ادبیات عامه‌پسند، حدس‌های بسیاری دربارهٔ جابه‌جایی بسیار سریع قطبی مطرح شده است؛ جابه‌جایی آهسته تنها تغییرات جزئی و بدون ویرانی نشان می‌دهد، در حالی که دیدگاه نمایشی‌تر تغییرات سریع‌تر و دگرگونی‌های چشمگیر جغرافیایی همراه با ویرانی موضعی ناشی از زمین‌لرزه و سونامی را فرض می‌کند.

طرفداران اولیه

نخستین اشاره به جابه‌جایی محور زمین را می‌توان در مقاله‌ای در سال ۱۸۷۲ با عنوان «گاه‌شماری تاریخی مکزیکی‌ها»[۷] نوشتهٔ شارل اتین براسور دو بوربور، متخصص کدکس‌های میان‌آمریکایی، یافت که اسطوره‌های باستانی مکزیکی را شاهدی بر چهار دورهٔ فاجعهٔ جهانی از حدود ۱۰٬۵۰۰ سال پیش از میلاد تفسیر کرد. در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، پیشگویی‌های ادگار کیسی آمریکایی فاجعه‌هایی را که او «تغییرات زمین» می‌نامید پیش‌بینی می‌کردند؛ روت مونتگمری بعدها برای پشتیبانی از نظریه‌های جابه‌جایی قطبی خود به پیشگویی‌های کیسی استناد کرد. در سال ۱۹۴۸، هیو آچینکلاس براون، مهندس برق، فرضیه‌ای دربارهٔ جابه‌جایی فاجعه‌بار قطب پیش نهاد. براون همچنین استدلال کرد انباشت یخ در قطب‌ها موجب واژگونی تکرارشوندهٔ محور می‌شود و چرخه‌هایی حدود هفت هزار سال را شناسایی کرد.[۸][۹]

ایمانوئل ولیکوفسکی در اثر شبه‌علمی سال ۱۹۵۰ خود، جهان‌های در تصادم، فرض کرد که سیارهٔ زهره به‌صورت دنباله‌داری از مشتری بیرون آمده است. او گفت طی دو نزدیک‌شدن پیشنهادی دو جرم آسمانی در حدود ۱۴۵۰ سال پیش از میلاد، جهت چرخش زمین به‌شدت تغییر کرد و سپس در گذر بعدی به جهت اصلی خود بازگشت؛ این اختلال به‌زعم او موجب زمین‌لرزه، سونامی و شکافته‌شدن دریای سرخ شد. افزون بر این، او گفت نزدیک‌شدن‌های مریخ میان سال‌های ۷۷۶ و ۶۸۷ پیش از میلاد نیز محور زمین را ده درجه به این‌سو و آن‌سو تغییر داد. ولیکوفسکی به اسناد تاریخی برای تأیید کارش استناد کرد، هرچند مطالعاتش عموماً از سوی جامعهٔ علمی به تمسخر گرفته شد.[۱۰]

حدس‌های اخیر

نویسندگان متعددی از جمله روزنامه‌نگار و علاقه‌مند به عصر جدید، روت شیک مونتگمری، استدلال‌هایی شبه‌علمی برای این فرضیه ارائه کرده‌اند.[۱۱] منتقدان در پاسخ می‌گویند این آثار حدس و گمان، فعالیت افراد ادعاکنندهٔ ماوراءالطبیعه و فولکلور مدرن را با هم می‌آمیزند، در حالی که عمدتاً از هرگونه تلاش برای علم پایه با کوشش برای رد فرضیهٔ خودشان اجتناب می‌کنند.[۱۲][۱۳][۱۴]

فرضیه جابه‌جایی پوسته زمین

چارلز هپگود اکنون شاید بهترین طرفدار به‌یادمانده از این فرضیه است که برخی تغییرات اقلیمی و دوره‌های یخبندان را می‌توان با جابه‌جایی‌های ناگهانی بزرگ قطب‌های جغرافیایی توضیح داد. در کتاب‌های پوستهٔ در حال جابه‌جایی زمین (۱۹۵۸؛ با دیباچه‌ای از آلبرت اینشتین)[۱۵][۱۶] و مسیر قطب (۱۹۷۰)، هپگود حدس زد انباشت جرم یخ قطبی، چرخش زمین را بی‌ثبات می‌کند و موجب جابه‌جایی پوسته می‌شود بی‌آنکه جهت‌گیری محوری زمین را مختل کند. هپگود استدلال کرد این جابه‌جایی‌ها (حداکثر تا ۴۰ درجه) هر حدود ۵٬۰۰۰ سال رخ می‌دهند و دوره‌های ۲۰٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ سالهٔ ثبات قطبی را قطع می‌کنند. او به موقعیت‌های اخیر قطب شمال در خلیج هادسون (۶۰ درجهٔ شمالی، ۷۳ درجهٔ غربی)، اقیانوس اطلس میان ایسلند و نروژ (۷۲ درجهٔ شمالی، ۱۰ درجهٔ شرقی) و یوکان (۶۳ درجهٔ شمالی، ۱۳۵ درجهٔ غربی) استناد کرد.[۱۷] با این حال، هپگود در اثر بعدی خود، مسیر قطب، این نکتهٔ اینشتین را پذیرفت که وزن یخ قطبی برای ایجاد جابه‌جایی قطبی کافی نیست. در عوض، هپگود استدلال کرد نیروهای علّی باید زیر سطح زمین قرار داشته باشند.[۱۸] هپگود کتابدار کانادایی رند فلم-ات را به یافتن شواهد علمی برای تأیید ادعاهایش ترغیب کرد. فلم-ات نتایج این پژوهش را در سال ۱۹۹۵ در کتاب هنگامی که آسمان سقوط کرد که با همسرش رز نوشت، منتشر کرد.[۱۹]

در فرهنگ عامه

ایدهٔ جابه‌جایی پوستهٔ زمین در فیلم ۲۰۱۲ (۲۰۰۹)، بر پایهٔ پدیده ۲۰۱۲، نیز بازتاب یافته است.

«بقا» (۲۰۲۴) یک فیلم پسا-رستاخیزی فرانسوی به کارگردانی فردریک ژاردن است. داستان حول یک فاجعه ناگهانی ناشی از تغییر میدان مغناطیسی می‌چرخد که باعث می‌شود زمین و اقیانوس جای خود را عوض کنند.

پژوهش علمی

هرچند مطالعات معتبری نشان می‌دهند سرگردانی قطبی حقیقی در دوره‌های مختلفی در گذشته رخ داده، نرخ‌های آن (یک درجه در هر میلیون سال یا کندتر) بسیار کمتر از آن چیزی است که فرضیهٔ جابه‌جایی قطب پیش‌بینی می‌کند (تا یک درجه در هر هزار سال).[۲][۳][۲۰] بررسی شواهد، فرضیهٔ هپگود دربارهٔ جابه‌جایی سریع لایه‌های زمین را تأیید نمی‌کند.[۲۱]

داده‌ها نشان می‌دهند قطب‌های جغرافیایی طی ۱۳۰ میلیون سال گذشته بیش از حدود ۵ درجه منحرف نشده‌اند، که با فرضیهٔ یک رویداد سرگردانی قطبی فاجعه‌بار در تناقض است.[۲۲] رویدادهای سریع‌تر احتمالی سرگردانی قطبی حقیقی در گذشته نیز اندازه‌گیری شده‌اند: از ۷۹۰ تا ۸۱۰ میلیون سال پیش، ممکن است دو بار سرگردانی قطبی حقیقی حدود ۵۵ درجه رخ داده باشد.[۴]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Kiger, Patrick J. "Ends of the Earth: Shifting of the Poles". National Geographic. Archived from the original on 2009-12-09. Retrieved 2009-11-22.
  2. 1 2 Besse, Jean; Courtillot, Vincent (November 2002). "Apparent and true polar wander and the geometry of the geomagnetic field over the last 200 Myr" (PDF). Journal of Geophysical Research: Solid Earth. 107 (B11): EPM 6–1. Bibcode:2002JGRB..107.2300B. doi:10.1029/2000JB000050.
  3. 1 2 Andrews, J. A. (August 10, 1985). "True polar wander - An analysis of cenozoic and mesozoic paleomagnetic poles". Journal of Geophysical Research. 90 (B9): 7737–7750. Bibcode:1985JGR....90.7737A. doi:10.1029/JB090iB09p07737.
  4. 1 2 Maloof, Adam C. ; et al. (2006). "Combined paleomagnetic, isotopic, and stratigraphic evidence for true polar wander from the Neoproterozoic Akademikerbreen Group, Svalbard, Norway". Geological Society of America Bulletin. 118 (9): 1099–1124. Bibcode:2006GSAB..118.1099M. doi:10.1130/B25892.1.
  5. ↑ Scotese, C. R. "The PaleoMap Project". Retrieved 2010-05-04.
  6. ↑ Cottrell, R. D. ; Tarduno, J. A. (June 30, 2000). "Late Cretaceous True Polar Wander: Not So Fast". Science. 288 (5475): 2283. doi:10.1126/science.288.5475.2283a. PMID 17769831.
  7. ↑ "Chronologie historique des Mexicains", L'Ethnographie (in French), 7, Paris, France: Société d'Ethnographie: 77–85, 1871, retrieved 2009-11-08
  8. ↑ Brown, Hugh Auchincloss (1967). Cataclysms of the Earth. Twayne Publishers.
  9. ↑ "Science: Can the Earth Capsize?". Time. September 13, 1948. Archived from the original on March 10, 2007. Retrieved 2009-11-08.
  10. ↑ Alexander, Robert E. (2005). "The Velikovsky Affair: Case History of Iatrogenic Behavior in Physical Science". In Robert F. Morgan (ed.). The Iatrogenics handbook: a critical look at research and practice in the helping professions. Morgan Foundation Publishers. pp. 21–24. شابک ‎۱−۸۸۵۶۷۹−۱۱−۴.
  11. ↑ Threshold to Tomorrow, (1984) ISBN 978-0-449-20182-4; Strangers Among Us, (1979); Aliens Among Us, (1985) and The World to Come: The Guides' Long-Awaited Predictions for the Dawning Age, (1999).
  12. ↑ "Magnetic Myths". Skeptic. 13 February 2013. Retrieved August 7, 2018.
  13. ↑ "Earth's magnetic field is not about to reverse and trigger global catastrophe". Independent. Retrieved August 7, 2018.
  14. ↑ Smit, Josephine (May 9, 2012). "Will a Magnetic Pole Shift Mean the End of the World?". Yale Scientific. Retrieved August 7, 2018.
  15. ↑ Charles H. Hapgood (1958). Earth's Shifting Crust: A Key to Some Basic Problems of Earth Science, introduction by Einstein. Pantheon Books. شابک ‎۹۷۸۰۵۹۸۵۹۲۴۲۲. OCLC 150491536.
  16. ↑ Martinez-Frias, Jesus; Hochberg, David; Rull, Fernando (December 13, 2005). "Contributions of Albert Einstein to Earth Sciences: A review in Commemoration of the World Year of Physics". Naturwissenschaften. 93 (2): 66–71. arXiv:physics/0512114. doi:10.1007/s00114-005-0076-8. PMID 16453104.
  17. ↑ Olsen, Brad. 'Modern Esoteric: Beyond Our Senses', San Francisco, CCC Publishing, 2014). شابک ‎۱۸۸۸۷۲۹۵۰۳.
  18. ↑ Palmer, Trevor (2003). Perilous planet earth: catastrophes and catastrophism through the ages. Cambridge University Press. pp. 113–114. شابک ‎۰−۵۲۱−۸۱۹۲۸−۸.
  19. ↑ Flem-Ath, Rand, Flem-Ath, Rose. When The Sky Fell: In Search of Atlantis (introduction by Colin Wilson, London: Weidenfeld & Nicolson, 1995). ISBN 0-297-81628-4
  20. ↑ Hoffman, P. (1999). "The break-up of Rodinia, birth of Gondwana, true polar wander and the snowball Earth". Journal of African Earth Sciences. 28 (1): 17–33. Bibcode:1999JAfES..28...17H. doi:10.1016/S0899-5362(99)00018-4.
  21. ↑ Brass, Michael (July–August 2002). "Tracing Graham Hancock's Shifting Cataclysm". Skeptical Inquirer. 26 (4). Archived from the original on 2010-04-26. Retrieved 2010-04-19.
  22. ↑ Tarduno, John A. ; Smirnova, Alexei V. (January 15, 2001). "Stability of the Earth with respect to the spin axis for the last 130 million years". Earth and Planetary Science Letters. 184 (2): 549–553. Bibcode:2001E&PSL.184..549T. doi:10.1016/S0012-821X(00)00348-4.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.