عید پاک

عید پاک
عیسی پس از درهم‌شکستن دروازه‌های دوزخ، در حالی تصویر شده است که قدیسان در دو سوی او ایستاده‌اند؛ او آدم و حوا را از گورهایشان برمی‌خیزاند و مرگ را پایمال می‌کند. فرسکوی رستاخیز مسیح در کلیسای خورا (ح. ۱۳۱۵)
برپایی توسط
نوعمسیحی، فرهنگ مسیحی
اهمیتبزرگداشت رستاخیز مسیح
جشن‌هامراسم کلیسایی، گردهمایی‌های خانوادگیِ جشن‌گونه، تخم‌مرغ عید پاک و تزئین آن، و هدیه‌دادن
مراسمشب‌زنده‌داری تمام‌شب، مراسم سپیده‌دم
تاریخمتغیر، بر پایهٔ محاسبهٔ تاریخ عید پاک
تاریخ ۲۰۲۵
  • آوریل ۲۰ (غربی)
  • آوریل ۲۰ (شرقی)
مرتبط باهفتادگان، شصتگان، پنجاهگان، سه‌شنبه اعتراف، چهارشنبه خاکستر، دوشنبهٔ پاک، چله روزه، روزه بزرگ، جمعهٔ اندوه‌ها، یکشنبه نخل، هفته مقدس، پنجشنبه فرمان، آدینه نیک و شنبه مقدس که به عید پاک منتهی می‌شوند؛ و نیز یکشنبهٔ رحمت الهی، عروج عیسی، عید پنجاهه، یکشنبه تثلیث، جشن یادبود شام آخر مسیح و عید قلب مقدس که پس از آن می‌آیند.

عید پاک[الف] (به فرانسوی: Pâques) که همچنین با نام‌های پاسْک (‎/pæsk/‎) یا پاسْخا[ب] یا یکشنبهٔ رستاخیز[پ] نیز شناخته می‌شود، یک تعطیلی مسیحی و روز تعطیل فرهنگی است که رستاخیز مسیح از مردگان را گرامی می‌دارد؛ رویدادی که در عهد جدید کتاب مقدس چنین توصیف شده است که در روز سوم پس از به خاک سپرده شدن او، در پی مصلوب شدنش به‌دست رومیان در گلگتا ح. ۳۰ میلادی رخ داده است.[۹][۱۰] این جشن اوج مصائب عیسی است و پیش از آن چلهٔ روزه (یا روزهٔ بزرگ) قرار دارد؛ دوره‌ای ۴۰روزه از روزه، دعا و توبه.

مسیحیانی که عید پاک را گرامی می‌دارند، معمولاً به هفتهٔ پایانی چلهٔ روزه پیش از عید پاک، هفتهٔ مقدس می‌گویند که در مسیحیت غربی با یکشنبهٔ نخل (به‌نشان ورود عیسی به اورشلیم) آغاز می‌شود، شامل چهارشنبهٔ جاسوس (که در آن بوسهٔ یهودا سوگواری می‌شود)،[۱۱] و روزهای سه‌گانهٔ عید پاک را دربرمی‌گیرد، از جمله پنجشنبهٔ فرمان که یادبود پاشویان و شام آخر است،[۱۲][۱۳] و نیز آدینهٔ نیک که یادبود مصلوب شدن و مرگ عیسی است.[۱۴] در مسیحیت شرقی، همین رویدادها با نام‌هایی که همگی با «مقدس» یا «مقدس و عظیم» آغاز می‌شوند، گرامی داشته می‌شوند و خود عید پاک نیز ممکن است «پاسخای مقدس و عظیم» نامیده شود. در هر دو سنت مسیحیِ غربی و شرقی، دورهٔ عید پاک—که با عنوان فصل عید پاک یا فصل پاسخایی نیز شناخته می‌شود—از یکشنبهٔ عید پاک آغاز شده و هفت هفته ادامه می‌یابد و در روز پنجاهم، یعنی عید پنجاهه، پایان می‌یابد. با این حال، در مسیحیت شرقی، پایان آیینی این جشن در روز سی‌ونهم، در آستانهٔ جشن عروج، رخ می‌دهد.

عید پاک و جشن‌های وابسته به آن از نوع جشن‌های جابه‌جاشونده هستند و در تاریخ ثابتی قرار نمی‌گیرند؛ تاریخ عید پاک بر پایهٔ یک گاه‌شماری شمسی–قمری (ترکیبی از سال خورشیدی و فاز ماه) محاسبه می‌شود که مشابه گاه‌شماری عبری است و همین امر به بروز شماری از اختلافات دربارهٔ عید پاک انجامیده است. اولین شورای نیقیه (۳۲۵) برگزاری مشترک عید پاک را برای همهٔ مسیحیان در نخستین یکشنبهٔ پس از نخستین ماه کامل کلیسایی در یا پس از اعتدال بهاری تعیین کرد.[۱۵] حتی اگر این محاسبه بر پایهٔ گاه‌شماری میلادی انجام شود، تاریخ آن ماه کامل گاه با نخستین ماه کامل نجومی پس از اعتدال بهاری تفاوت دارد.[۱۶]

اصطلاح انگلیسی ایستر (به انگلیسی: Easter) ممکن است از نام ایزدبانوی آنگلوساکسون، ایستره، گرفته شده باشد؛ عید پاک از نظر نام (عبری: פֶּסַח‎, پِسَخ؛ آرامی: פָּסחָא‎، ت. «پاسخا»، که اصطلاح پاسْخا از آن گرفته شده است)، از نظر منشأ (بر پایهٔ انجیل‌های هم‌نوا، هم تصلیب و هم رستاخیز در هفتهٔ پسح روی داده‌اند)[۱۷][۱۸] و نیز از نظر بخش بزرگی از نمادپردازی آن و همچنین جایگاهش در گاه‌شمار با پسح یهودی پیوند دارد. در بیشتر زبان‌های اروپایی، هم عید پاک مسیحی و هم پسح یهودی با یک نام خوانده می‌شوند؛ همچنین در ترجمه‌های کهن انگلیسی کتاب مقدس نیز اصطلاح ایستر برای ترجمهٔ پسح به‌کار می‌رفت.[۱۹]

سنت‌های عید پاک در سراسر جهان مسیحیت گوناگون‌اند و شامل مراسم سپیده‌دم یا شب‌زنده‌داری‌های آخرشب، فریادها و تبادل درودهای عید پاک، گل‌آرایی صلیب،[۲۰] پوشیدن کلاه عید پاک توسط زنان، در آغوش گرفتن کلیسا،[۲۱] و نیز تزئین و شکستن دسته‌جمعی تخم‌مرغ‌های عید پاک (که نماد آرامگاه خالی هستند) می‌شود.[۲۲][۲۳][۲۴] سوسن عید پاک، که در مسیحیت غربی نماد رستاخیز است،[۲۵][۲۶] به‌طور سنتی در این روز و در باقی دورهٔ عید پاک، بخش جایگاه کُر کلیساها را می‌آراید.[۲۷] افزون بر تماشای نمایش مصائب در دورهٔ چله روزه و عید پاک، بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی فیلم‌های مرتبط با رستاخیز، مانند مصائب مسیح، بزرگ‌ترین داستان عالم و عیسی را پخش می‌کنند.[۲۸] آیین‌های دیگری نیز هستند که با عید پاک پیوند یافته‌اند و هم مسیحیان و هم برخی نامسیحیان آن‌ها را برگزار می‌کنند، از جمله رژه‌های عید پاک، رقص‌های جمعی (در اروپای شرقی)، خرگوش عید پاک و جستجوی تخم‌مرغ.[۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳] همچنین خوراکی‌های سنتی عید پاک نیز وجود دارند که بسته به منطقه و فرهنگ متفاوت‌اند.

اهمیت الهیاتی

پنجره‌ای شیشه‌رنگی که برهٔ پسح را به تصویر می‌کشد؛ مفهومی بنیادین در شکل‌گیری عید پاک[۳۴][۳۵]

عید پاک رستاخیز مسیح از مردگان را جشن می‌گیرد؛ رویدادی فراطبیعی که یکی از اصول بنیادین ایمان مسیحی به‌شمار می‌رود.[۳۶] پولس می‌نویسد که برای کسانی که به مرگ و رستاخیز عیسی ایمان دارند، «مرگ در پیروزی بلعیده شده است». نامهٔ اول پطرس اعلام می‌کند که خدا به مؤمنان «تولدی تازه به امیدی زنده از راه رستاخیز عیسی مسیح از مردگان» بخشیده است. الهیات مسیحی بر این باور است که از طریق ایمان به کنش خدا، پیروان عیسی به‌گونه‌ای روحانی با او رستاخیز می‌یابند تا در شیوه‌ای نو از زندگی گام بردارند و رستگاری جاودان را دریافت کنند؛ و نیز امید دارند که به‌صورت جسمانی رستاخیز یابند تا با او در پادشاهی آسمان ساکن شوند.[۳۷]

عید پاک از طریق شام آخر، مصائب عیسی و تصلیب عیسی که پیش از رستاخیز رخ داده‌اند، با پسح و خروج بنی‌اسرائیل از مصر در عهد عتیق پیوند دارد.[۳۴] بر پایهٔ سه انجیل هم‌نوا، عیسی به وعدهٔ پسح معنایی تازه بخشید؛ چنان‌که در بالاخانه در جریان شام آخر، خود و شاگردانش را برای مرگش آماده کرد.[۳۴] او نان و جام شراب را به‌عنوان بدن خود—که به‌زودی قربانی می‌شد—و خون خود—که به‌زودی ریخته می‌شد—معرفی کرد. پولس رسول در نامهٔ اول به قرنتیان می‌گوید: «خمیرمایهٔ کهنه را دور کنید تا خمیری تازه باشید، چنان‌که واقعاً هستید؛ زیرا مسیح، برهٔ پسحِ ما، قربانی شده است». این گفته به الزام شریعت یهود اشاره دارد که یهودیان باید پیش از پسح هرگونه حامِتس (خمیرمایه) را از خانه‌های خود بزدایند، و نیز به تمثیل عیسی به‌عنوان برهٔ پسح اشاره دارد.[۳۸][۳۹]

مسیحیت اولیه

شام آخر (۱۴۹۵–۱۴۹۸). دیوارنگاره، تمپرا بر روی گچ، قیر و ماستیک، ۷۰۰ × ۸۸۰ سانتی‌متر (۲۲٫۹ × ۲۸٫۸ فوت). در کلیسای سانتا ماریا دله گرتزیه، میلان، ایتالیا، این اثر تفسیر دراماتیک لئوناردو داوینچی از آخرین وعدهٔ غذایی عیسی پیش از مرگ او است. این همان شام آخری است که عیسی و شاگردانش برگزار کردند. مسیحیان اولیه نیز این وعدهٔ غذایی را برای بزرگداشت مرگ عیسی و رستاخیز پس از آن گرامی می‌داشتند.

از آنجا که اناجیل تصریح می‌کنند که هم تصلیب عیسی و هم رستاخیز مسیح در هفتهٔ پسح رخ داده‌اند، نخستین مسیحیان زمان برگزاری سالانهٔ جشن رستاخیز را در ارتباط با پسح تنظیم کردند.[۴۰] شواهد مستقیم از یک جشن مسیحیِ پاسخا (عید پاک) به‌صورت کامل‌تر از میانهٔ سدهٔ دوم میلادی پدیدار می‌شود. شاید کهن‌ترین منبع اولیهٔ موجود که به عید پاک اشاره می‌کند، یک موعظهٔ پاسخایی از میانهٔ سدهٔ دوم باشد که به ملیتوی ساردیس نسبت داده می‌شود و این جشن را به‌عنوان آیینی به‌خوبی تثبیت‌شده توصیف می‌کند.[۴۱] شواهد مربوط به نوع دیگری از جشن‌های سالانهٔ مسیحی، یعنی بزرگداشت شهیدان، نیز تقریباً در همان زمان پدیدار شد.[۴۲]

در حالی که روزهای شهیدان (معمولاً تاریخ‌های فردی شهادت) بر اساس تاریخ‌های ثابت در گاه‌شمار خورشیدی محلی برگزار می‌شدند، تاریخ عید پاک با استفاده از گاه‌شماری شمسی–قمری یهودی محلی تعیین می‌شد.[۴۳] این امر با این واقعیت سازگار است که جشن عید پاک در دورهٔ آغازین یهودیان مسیحی وارد مسیحیت شده است.[۴۴]

تاریخ

عید پاک و جشن‌های وابسته به آن از نوع جشن‌های جابه‌جاشونده هستند، بدین معنا که در تاریخ ثابتی در گریگوری یا گاه‌شماری ژولینی قرار نمی‌گیرند (هر دو این گاه‌شمارها بر چرخهٔ خورشید و فصل‌ها استوارند). در عوض، تاریخ عید پاک بر پایهٔ یک گاه‌شماری شمسی–قمری، مشابه گاه‌شماری عبری، تعیین می‌شود.

مجادلات کلیسای اولیه

یک شمایل پنج‌بخشی از کلیسای ارتدکس روسیه که داستان عید پاک را به تصویر می‌کشد. مسیحیان مسیحیت ارتدکس شرقی برای تعیین تاریخ عید پاک از محاسبه‌ای متفاوت با کلیساهای غربی استفاده می‌کنند.

تاریخ دقیق عید پاک در برخی دوره‌ها محل اختلاف بوده است. تا اواخر سدهٔ دوم میلادی، به‌طور گسترده پذیرفته شده بود که برگزاری این جشن از سنت‌های شاگردان و سنتی بی‌چون‌وچرا است. مجادلهٔ چهارده‌گرایی، که نخستینِ چندین اختلاف دربارهٔ عید پاک بود، دربارهٔ این موضوع پدید آمد که این جشن در چه تاریخی باید برگزار شود.[۴۵]

اصطلاح «چهارده‌گرا» به عمل پایان دادن به چلهٔ روزه در روز چهاردهم نیسان در گاه‌شماری عبری اشاره دارد، یعنی «پسحِ خداوند».[۴۶] به‌گفتهٔ تاریخ‌نگار کلیسا یوسبیوس قیصریه، پولیکارپ (اسقف سمورنا و بنا بر سنت از شاگردان یوحنا) این موضوع را با آنیستوس (اسقف روم) به بحث گذاشت. استان رومی آسیا از سنت چهارده‌گرایی پیروی می‌کرد، در حالی که کلیساهای روم و اسکندریه روزه را تا یکشنبهٔ پس از آن (یکشنبهٔ نان فطیر) ادامه می‌دادند تا عید پاک را با روز یکشنبه مرتبط سازند. نه پولیکارپ و نه آنیستوس نتوانستند دیگری را قانع کنند، اما این مسئله را انشقاقی نیز ندانستند و در صلح از یکدیگر جدا شدند و موضوع را حل‌نشده باقی گذاشتند.[۴۷] اختلاف زمانی شدت گرفت که ویکتور یکم، اسقف روم در نسلی پس از آنیستوس، کوشید پولیکراتس افسسی و دیگر اسقفان آسیا را به‌سبب پایبندی به چهارده‌گرایی تکفیر کند. به‌گفتهٔ یوسبیوس قیصریه، چندین شورای کلیسایی برای رسیدگی به این اختلاف برگزار شد که همگی، به‌زعم او، بر برگزاری عید پاک در روز یکشنبه رأی دادند.[۴۸] با این حال، پولیکراتس (ح. ۱۹۰) در نامه‌ای به ویکتور از دیرینگی سنت چهارده‌گرایی در آسیا دفاع کرد. تلاش ویکتور برای تکفیر ظاهراً پس گرفته شد و دو طرف با میانجی‌گری اسقف ایرنئوس و دیگران—که به ویکتور یادآور شدند آنیستوس در این‌گونه مسائل روادار بوده است—آشتی کردند.[۴۹][۵۰]

به‌نظر می‌رسد چهارده‌گرایی تا سدهٔ چهارم نیز ادامه داشته است؛ زمانی که سقراط بیزانسی گزارش می‌کند برخی از چهارده‌گرایان توسط جان کریسوستوم از کلیساهایشان محروم شدند[۵۱] و برخی دیگر نیز از سوی نسطوریوس مورد آزار قرار گرفتند.[۵۲]

مشخص نیست که این سنتِ چهاردهم نیسان تا چه زمانی ادامه داشته است. اما هم کسانی که از این رسم پیروی می‌کردند و هم آنان که عید پاک را به یکشنبهٔ پس از آن موکول می‌کردند، در این نکته مشترک بودند که برای تعیین زمان ماه نیسان با همسایگان یهودی خود مشورت می‌کردند و جشن خود را بر همان اساس تنظیم می‌نمودند. با این حال، تا اواخر سدهٔ سوم، برخی مسیحیان از این وابستگی به جامعهٔ یهودی برای تعیین تاریخ عید پاک ابراز نارضایتی کردند. شکایت اصلی این بود که جوامع یهودی گاه در تعیین زمان پسح دچار خطا می‌شدند و آن را پیش از نیم‌کرهٔ شمالی و اعتدال بهاری قرار می‌دادند.[۵۳][۵۴] جدول پاسخایی ساردیکا[۵۵] این شکایات را تأیید می‌کند، زیرا نشان می‌دهد یهودیان در یکی از شهرهای شرق مدیترانه (احتمالاً انطاکیه) در چندین مورد، چهاردهم نیسان را بسیار پیش از اعتدال بهاری تعیین کرده‌اند.[۵۶]

در پی این نارضایتی از اتکا به گاه‌شمار یهودی، برخی مسیحیان به آزمایش محاسبات مستقل روی آوردند.[ت] با این حال، برخی دیگر معتقد بودند که حتی اگر محاسبات یهودیان نادرست باشد، باید به همان روش سنتیِ مشورت با آنان ادامه داد.[۵۹]

شورای اول نیقیه (۳۲۵ میلادی)

اولین شورای نیقیه، که در آن آریوس مغلوب شورا به تصویر کشیده شده و زیر پای امپراتور کنستانتین افتاده است

حل‌وفصل اختلاف دربارهٔ زمان پاسخا که بر اثر سنت چهارده‌گرایی در کلیساهای آسیایی پدید آمده بود، در منبع دست اول دربارهٔ کارهای شورای نیقیه، یعنی تاریخ کلیسایی اثر سقراط بیزانسی، به‌عنوان یکی از دو دلیلی ذکر شده است که امپراتور کنستانتین بزرگ در سال ۳۲۵ برای آن شورا را فراخواند.[۶۰] قوانین شورا که به‌وسیلهٔ دیونوسیوس اگزیگوس و جانشینان او حفظ شده‌اند، هیچ حکم صریحی در این‌باره دربر ندارند؛ اما نامه‌های افراد حاضر در شورا به تصمیمی اشاره می‌کنند که چهارده‌گرایی را ممنوع می‌کرد و از همهٔ مسیحیان می‌خواست روشی مشترک برای تعیین مستقل زمان پاسخا، بر پایهٔ سنت کلیساهای روم و اسکندریه، بپذیرند؛ کلیسای اسکندریه «زیرا نزد مصریان دانشی کهن برای محاسبه وجود داشت».[۶۱]

از اواخر سدهٔ چهارم و سپس در آثار دیونوسیوس اگزیگوس و دیگر پیروان او، این نظر مطرح شد که اسقفان گردآمده در نیقیه مقرر کرده‌اند عید پاک در نخستین یکشنبه پس از نخستین ماه کامل در یا پس از اعتدال بهاری برگزار شود و همچنین استفاده از چرخهٔ ۱۹سالهٔ قمری، مشهور به دورهٔ متونی، برای تعیین تاریخ آن پذیرفته شده است؛ پژوهش‌های بعدی این روایت را رد کرده‌اند، اما دربارهٔ قاعدهٔ اعتدال، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد کلیسای اسکندریه پیش از ۳۲۵ آن را به‌کار می‌برده و شورا به‌طور ضمنی آن را تأیید کرده است.[۶۲]

قوانین[۶۳] و خطبه‌هایی[۶۴] که رسم تعیین تاریخ عید پاک بر پایهٔ گاه‌شمار یهودی را محکوم می‌کردند نشان می‌دهد که این سنت (که مورخان آن را «پروتوپاسخایی» می‌نامند) فوراً از میان نرفت، بلکه مدتی پس از شورای نیقیه نیز ادامه یافت.[۶۵] در هر صورت، در سال‌های پس از شورا، نظام محاسباتی‌ای که در کلیسای اسکندریه شکل گرفته بود به معیار غالب بدل شد. با این حال، این نظام فوراً در سراسر اروپا پذیرفته نشد. پس از رسالهٔ آگوستالیس با عنوان De ratione Paschae («دربارهٔ محاسبهٔ عید پاک»)، روم چرخهٔ پیشین چرخهٔ هشت‌ساله را کنار گذاشت و چرخهٔ ۸۴سالهٔ گاه‌شماری شمسی–قمری آگوستالیس را تا سال ۴۵۷ به‌کار برد. سپس به اقتباس ویکتوریوس آکیتانیایی از نظام اسکندریه روی آورد.[۶۶][۶۷]

از آنجا که این چرخهٔ ویکتوریایی در تاریخ برخی ماه‌های کامل پاسخایی با چرخهٔ اسکندریهٔ بدون تغییر تفاوت داشت و می‌کوشید رسم رومیِ قرار دادن عید پاک در یکشنبهٔ میان روزهای شانزدهم تا بیست‌ودوم ماه قمری (به‌جای روزهای پانزدهم تا بیست‌ویکم در اسکندریه) را رعایت کند—با ارائهٔ تاریخ‌های جایگزین «لاتینی» و «یونانی» در برخی سال‌ها—گاه اختلاف‌هایی در تاریخ عید پاک بر پایهٔ قواعد اسکندریه ادامه یافت.[۶۶][۶۷] قواعد اسکندریه در غرب پس از جداول دیونوسیوس اگزیگوس در سال ۵۲۵ پذیرفته شد.[۶۸]

مسیحیان اولیه در بریتانیا و ایرلند نیز از چرخهٔ ۸۴ساله استفاده می‌کردند. از سدهٔ پنجم به بعد، این چرخه اعتدال را در ۲۵ مارس قرار می‌داد و عید پاک را به یکشنبه‌ای میان روزهای چهاردهم تا بیستم ماه قمری محدود می‌کرد.[۶۹][۷۰] این چرخهٔ ۸۴ساله در طی سده‌های هفتم و هشتم با روش اسکندریه جایگزین شد. کلیساهای اروپای غربیِ قاره‌ای تا اواخر سدهٔ هشتم و در دوران شارلمانی از روشی دیرینهٔ رومی استفاده می‌کردند، تا آنکه سرانجام روش اسکندریه را پذیرفتند. از سال ۱۵۸۲، زمانی که کلیسای کاتولیک گاه‌شمار گریگوری را پذیرفت در حالی که بیشتر اروپا هنوز از گاه‌شمار ژولینی استفاده می‌کرد، تاریخ برگزاری عید پاک بار دیگر متفاوت شد.[۷۱]

محاسبات

گاه‌شماری تاریخ‌های عید پاک برای ۹۵ سال ۵۳۲–۶۲۶، از جنس مرمر، در موزهٔ کلیسای جامع راونا، ایتالیا. پنج چرخهٔ ۱۹ساله به‌صورت دایره‌های هم‌مرکز نمایش داده شده‌اند. تاریخ‌ها بر پایهٔ گاه‌شماری رومی و نیز روز ماه قمری ارائه شده‌اند.

در سال ۷۲۵، سنت بید به‌اختصار نوشت: «یکشنبه‌ای که پس از ماه کامل واقع در یا پس از اعتدالین می‌آید، عید پاک معتبر را تعیین می‌کند».[۷۲] با این حال، این بیان به‌طور دقیق قواعد کلیسایی را منعکس نمی‌کند. ماه کامل مورد نظر (که ماه کامل پاسخایی نامیده می‌شود) یک ماه کامل نجومی نیست، بلکه روز چهاردهم یک ماه قمری است. تفاوت دیگر آن است که اعتدال نجومی پدیده‌ای طبیعی است که می‌تواند در ۱۹، ۲۰ یا ۲۱ مارس رخ دهد،[۷۳] در حالی که تاریخ کلیسایی آن به‌صورت قراردادی ۲۱ مارس تعیین شده است.[۷۴]

افزون بر این، جداول قمری گاه‌شمار ژولینی در حال حاضر پنج روز از جداول گاه‌شمار میلادی عقب‌تر هستند. در نتیجه، محاسبهٔ ژولینیِ ماه کامل پاسخایی پنج روز دیرتر از ماه کامل نجومی قرار می‌گیرد. حاصل این ترکیب از ناهماهنگی‌های خورشیدی و قمری، تفاوت در تاریخ عید پاک در بیشتر سال‌ها است (نگاه کنید به جدول).[۷۵]

عید پاک بر پایهٔ چرخه‌های گاه‌شماری شمسی–قمری تعیین می‌شود. سال قمری از ماه‌های ۳۰روزه و ۲۹روزه تشکیل شده است که معمولاً به‌صورت متناوب می‌آیند و برای هم‌تراز کردن چرخهٔ قمری با چرخهٔ خورشیدی، به‌طور دوره‌ای یک کبیسه‌گیری افزوده می‌شود. در هر سال خورشیدی (از ۱ ژانویه تا ۳۱ دسامبر)، ماه قمری‌ای که با یک ماه نو کلیسایی آغاز می‌شود و در بازهٔ ۸ مارس تا ۵ آوریل قرار می‌گیرد، به‌عنوان ماه قمری پاسخایی آن سال تعیین می‌شود.[۷۶]

عید پاک سومین یکشنبه در این ماه قمری پاسخایی است؛ یا به بیان دیگر، یکشنبه‌ای که پس از روز چهاردهم این ماه قرار می‌گیرد. روز چهاردهم این ماه به‌طور قراردادی ماه کامل پاسخایی نامیده می‌شود، هرچند این روز می‌تواند تا دو روز با ماه کامل نجومی اختلاف داشته باشد.[۷۶] از آنجا که ماه نو کلیسایی در بازهٔ ۸ مارس تا ۵ آوریل رخ می‌دهد، ماه کامل پاسخایی (روز چهاردهم همان ماه) باید در بازهٔ ۲۲ مارس تا ۱۸ آوریل قرار گیرد.[۷۵]

محاسبهٔ گریگوری عید پاک بر پایهٔ روشی است که پزشک کالابریایی آلویسیوس لیلیوس برای تنظیم اپاکت‌های ماه ابداع کرد،[۷۷] و این روش تقریباً توسط همهٔ مسیحیان غربی و کشورهایی که عید پاک را به‌عنوان تعطیل ملی برگزار می‌کنند پذیرفته شده است. در امپراتوری بریتانیا و مستعمرات آن، تعیین تاریخ یکشنبهٔ عید پاک با استفاده از اعداد طلایی و حرف یکشنبه به‌وسیلهٔ قانون گاه‌شمار (سبک جدید) ۱۷۵۰ و ضمیمهٔ آن تعریف شد. این کار به‌گونه‌ای طراحی شده بود که دقیقاً با محاسبهٔ گریگوری مطابقت داشته باشد.[۷۸]

تفاوت غرب و شرق

در مسیحیت غربی، با استفاده از گاه‌شمار گریگوری، عید پاک همواره در یکشنبه‌ای میان ۲۲ مارس تا ۲۵ آوریل قرار می‌گیرد،[۷۹] و معمولاً حدود هفت روز پس از ماه کامل نجومی رخ می‌دهد.[۸۰] جمعهٔ پیش از آن، آدینهٔ نیک، و دوشنبهٔ پس از آن، دوشنبهٔ عید پاک، در بسیاری از کشورهایی با سنت مسیحی، تعطیل رسمی به‌شمار می‌روند.[۸۱]

مسیحیان ارتدکس شرقی از همین قاعده استفاده می‌کنند، اما تاریخ ۲۱ مارس را بر پایهٔ گاه‌شمار ژولینی در نظر می‌گیرند. به‌دلیل اختلاف سیزده‌روزهٔ میان این دو گاه‌شمار در فاصلهٔ ۱۹۰۰ تا ۲۰۹۹، ۲۱ مارس ژولینی معادل ۳ آوریل در گاه‌شمار گریگوری است (در سده‌های بیستم و بیست‌ویکم). در نتیجه، تاریخ عید پاک ارتدکس در گاه‌شمار گریگوری میان ۴ آوریل تا ۸ مه تغییر می‌کند.

افزون بر این، از آنجا که جداول قمری گاه‌شمار ژولینی پنج روز از واقعیت نجومی عقب‌تر هستند، ماه کامل—چنان‌که در سنت ارتدکس شرقی تعریف می‌شود—پنج روز دیرتر از ماه کامل واقعی رخ می‌دهد و در زمانی قرار می‌گیرد که در عمل ماه در حالت کوژِ کاهنده است؛ بنابراین، اگر یکشنبه‌ای در هر یک از چهار روز پس از ماه کامل نجومی قرار گیرد، این وضعیت به‌عنوان پیش از ماه کامل کلیسایی تلقی می‌شود و یکشنبهٔ عید پاک یک هفته بعد تعیین خواهد شد.

در نتیجه، عید پاک ارتدکس ممکن است هم‌زمان با عید پاک کاتولیک، یا یک هفته، چهار هفته یا پنج هفته پس از آن واقع شود (اما در فاصله‌های زمانی دیگر—حداقل تا سدهٔ بیست‌وپنجم—رخ نمی‌دهد). این دو عید در سال‌هایی که ماه کامل بهاری آن‌قدر دیر رخ دهد که پس از اعتدال‌های تعیین‌شده در هر دو سنت باشد و نیز در یکشنبه، دوشنبه یا سه‌شنبه قرار گیرد، هم‌زمان برگزار می‌شوند. چنین وضعیتی در ۳۱ سال از سدهٔ بیست‌ویکم رخ می‌دهد، اما بسامد آن در حال کاهش است (در سدهٔ هفدهم در ۴۷ سال رخ داده بود و آخرین بار در سال ۲۶۹۸ رخ خواهد داد؛ پس از آن، تاریخ این دو عید به‌طور دائم متفاوت خواهد بود). همچنین اگر ماه کامل بهاری کاتولیکی در چهارشنبه تا شنبه رخ دهد، عید ارتدکس یک هفته پس از آن خواهد بود، و اگر این ماه کامل پیش از یا در حدود ۲۹ مارس رخ دهد، عید ارتدکس چهار یا پنج هفته پس از آن قرار می‌گیرد، بسته به روز هفته.[۸۲][۸۳]

در میان کلیساهای ارتدکس مشرقی، برخی کلیساها از گاه‌شمار ژولینی به گاه‌شمار گریگوری تغییر کرده‌اند و در نتیجه تاریخ عید پاک، همانند دیگر جشن‌های ثابت و متغیر، با کلیساهای غربی یکسان است.[۸۴]

جزیرهٔ یونانی سیروس، که جمعیت آن تقریباً به‌طور برابر میان کاتولیک‌ها و ارتدکس‌ها تقسیم شده است، از معدود مکان‌هایی است که در آن دو کلیسا تاریخ مشترکی برای عید پاک دارند؛ به این صورت که کاتولیک‌ها تاریخ ارتدکس را می‌پذیرند—رویه‌ای که نقش مهمی در حفظ روابط خوب میان این دو جامعه دارد.[۸۵] در مقابل، مسیحیان ارتدکس در فنلاند عید پاک را بر اساس تاریخ مسیحیت غربی جشن می‌گیرند.[۸۶]

پیشنهادهای اصلاح تاریخ

قرن
سال		 باقیماندهٔ
تقسیم
بر ۹۰۰		 آیا سال
کبیسهٔ
ژولینیِ
اصلاح‌شده
است		 آیا سال
کبیسهٔ
گریگوری
است		 آیا ژولینیِ
اصلاح‌شده
با گریگوری
یکسان است
۱۰۰۰۱۰۰✗✗✓
۱۱۰۰۲۰۰✓✗✗
۱۲۰۰۳۰۰✗✓✗
۱۳۰۰۴۰۰✗✗✓
۱۴۰۰۵۰۰✗✗✓
۱۵۰۰۶۰۰✓✗✗
۱۶۰۰۷۰۰✗✓✗
۱۷۰۰۸۰۰✗✗✓
۱۸۰۰۰✗✗✓
۱۹۰۰۱۰۰✗✗✓
۲۰۰۰۲۰۰✓✓✓
۲۱۰۰۳۰۰✗✗✓
۲۲۰۰۴۰۰✗✗✓
۲۳۰۰۵۰۰✗✗✓
۲۴۰۰۶۰۰✓✓✓
۲۵۰۰۷۰۰✗✗✓
۲۶۰۰۸۰۰✗✗✓
۲۷۰۰۰✗✗✓
۲۸۰۰۱۰۰✗✓✗
۲۹۰۰۲۰۰✓✗✗
۳۰۰۰۳۰۰✗✗✓
۳۱۰۰۴۰۰✗✗✓
۳۲۰۰۵۰۰✗✓✗
۳۳۰۰۶۰۰✓✗✗
۳۴۰۰۷۰۰✗✗✓
۳۵۰۰۸۰۰✗✗✓
۳۶۰۰۰✗✓✗
۳۷۰۰۱۰۰✗✗✓
۳۸۰۰۲۰۰✓✗✗
۳۹۰۰۳۰۰✗✗✓
۴۰۰۰۴۰۰✗✓✗

در سده‌های بیستم و بیست‌ویکم، برخی افراد و نهادها پیشنهاد تغییر روش محاسبهٔ تاریخ عید پاک را مطرح کرده‌اند؛ برجسته‌ترین پیشنهاد این بوده است که عید پاک در یکشنبهٔ پس از دومین شنبهٔ ماه آوریل تعیین شود. با وجود برخورداری از مقداری حمایت، این پیشنهادها برای اصلاح تاریخ هرگز به اجرا درنیامده‌اند.[۸۷] یک کنگرهٔ ارتدکس از اسقفان مسیحیت ارتدکس شرقی، که عمدتاً نمایندگانی از پاتریارک جهانی قسطنطنیه و پاتریارک صربستان در آن حضور داشتند، در سال ۱۹۲۳ در قسطنطنیه برگزار شد و اسقفان در آن بر سر پذیرش گاه‌شماری ژولینی اصلاح‌شده توافق کردند.[۸۸]

صورت اولیهٔ این گاه‌شمار، عید پاک را بر پایهٔ محاسبات دقیق نجومی و با استفاده از نصف‌النهار اورشلیم تعیین می‌کرد.[۸۹][۹۰] با این حال، همهٔ کشورهای ارتدکس شرقی که بعدها گاه‌شمار ژولینی اصلاح‌شده را پذیرفتند، تنها آن بخشی از این گاه‌شمار را به کار گرفتند که مربوط به جشن‌هایی بود که در گاه‌شمار ژولینی دارای تاریخ ثابت بودند. محاسبهٔ اصلاح‌شدهٔ عید پاک که بخشی از توافق اولیهٔ ۱۹۲۳ بود، هرگز به‌طور دائمی در هیچ حوزهٔ اسقفی ارتدکس اجرا نشد.[۸۸] در بریتانیا، مجلس بریتانیا قانون عید پاک ۱۹۲۸ را برای تغییر تاریخ عید پاک تصویب کرد تا این عید در نخستین یکشنبه پس از دومین شنبهٔ آوریل برگزار شود (یا به‌عبارت دیگر، در بازهٔ ۹ تا ۱۵ آوریل). با این حال، این قانون هرگز اجرا نشده است، هرچند همچنان در مجموعهٔ قوانین باقی مانده و در صورت تأیید کلیساهای مختلف مسیحی می‌تواند اجرا شود.[۹۱]

در نشستی در حلب، سوریه، در سال ۱۹۹۷، شورای جهانی کلیساها پیشنهادی برای اصلاح محاسبهٔ عید پاک ارائه کرد که هدف آن جایگزینی روش‌های متفاوت کنونی با محاسبات علمیِ مدرن بود؛ محاسباتی که وقوع واقعی اعتدال بهاری و ماه کامل را بر پایهٔ نصف‌النهار اورشلیم در نظر می‌گرفت و در عین حال سنت تعیین عید پاک در یکشنبهٔ پس از ماه کامل را حفظ می‌کرد.[۹۲] تغییرات پیشنهادی این شورا می‌توانست مشکلات گاه‌شماری را برطرف کرده و اختلاف تاریخ میان کلیساهای شرقی و غربی را از میان ببرد. این اصلاحات برای اجرا از سال ۲۰۰۱ پیشنهاد شد، اما با وجود درخواست‌های مکرر، در نهایت توسط هیچ‌یک از نهادهای عضو پذیرفته نشد.[۹۳][۹۴]

در ژانویهٔ ۲۰۱۶، عشای انگلیکان، کلیسای ارتدکس قبطی، کلیسای ارتدکس یونانی و کلیسای کاتولیک رومی بار دیگر امکان توافق بر سر یک تاریخ مشترک و جهانی برای عید پاک را بررسی کردند و همچنین ساده‌سازی روش محاسبهٔ آن را مد نظر قرار دادند؛ به‌طوری‌که دومین یا سومین یکشنبهٔ آوریل از گزینه‌های محبوب بود.[۹۵]

در نوامبر ۲۰۲۲، پاتریارک قسطنطنیه اعلام کرد که گفت‌وگوهایی میان کلیسای کاتولیک رومی و کلیساهای ارتدکس برای تعیین تاریخ مشترک برگزاری عید پاک آغاز شده است. انتظار می‌رود توافقی در این زمینه تا سال ۲۰۲۵، هم‌زمان با هزاروهفتصدمین سالگرد شورای نیقیه، حاصل شود.[۹۶]

جایگاه در سال کلیسایی

مسیحیت غربی

در بیشتر شاخه‌های مسیحیت غربی، پیش از عید پاک چلهٔ روزه قرار دارد؛ دوره‌ای از توبه و ریاضت که با چهارشنبهٔ خاکستر آغاز می‌شود، ۴۰ روز ادامه می‌یابد (یکشنبه‌ها در شمار نمی‌آیند) و اغلب با روزه‌داری همراه است. هفتهٔ پیش از عید پاک، که با نام هفتهٔ مقدس شناخته می‌شود، زمانی مهم است تا مؤمنان واپسین هفتهٔ زندگی عیسی بر روی زمین را گرامی بدارند.[۹۷] یکشنبهٔ پیش از عید پاک یکشنبهٔ نخل است و چهارشنبهٔ پیش از آن چهارشنبهٔ جاسوس (یا چهارشنبهٔ مقدس) نامیده می‌شود. سه روز پایانی پیش از عید پاک پنجشنبهٔ فرمان، آدینهٔ نیک و شنبهٔ مقدس هستند (که گاه «شنبهٔ خاموش» نیز نامیده می‌شود).[۹۸]

یکشنبهٔ نخل، پنجشنبهٔ فرمان و آدینهٔ نیک به‌ترتیب یادبود ورود عیسی به اورشلیم، شام آخر و تصلیب عیسی هستند. پنجشنبهٔ فرمان، آدینهٔ نیک و شنبهٔ مقدس گاه با هم سه‌گانهٔ عید پاک نامیده می‌شوند. بسیاری از کلیساها جشن عید پاک را در اواخر شامگاه شنبهٔ مقدس و در آیینی به نام شب‌زنده‌داری عید پاک آغاز می‌کنند.[۹۹]

هفته‌ای که با یکشنبهٔ عید پاک آغاز می‌شود، «هفتهٔ عید پاک» یا هشت روز عید پاک نام دارد و نام هر روز آن با «عید پاک» همراه می‌شود؛ مانند دوشنبهٔ عید پاک (که در بسیاری از کشورها تعطیل عمومی است)، سه‌شنبهٔ عید پاک (که تعطیل عمومیِ بسیار کم‌رایج‌تری است) و مانند آن؛ بنابراین شنبهٔ پاک شنبهٔ پس از یکشنبهٔ عید پاک است. روز پیش از عید پاک به‌درستی شنبهٔ مقدس نامیده می‌شود. دورهٔ عید پاک یا فصل پاسخایی، فصل عید پاک، از یکشنبهٔ عید پاک آغاز می‌شود و تا عید پنجاهه، هفت هفته بعد، ادامه می‌یابد.[۱۰۰][۱۰۱][۱۰۲]

مسیحیت شرقی

موزاییک مسیح متعال، ایا صوفیه

در مسیحیت شرقی، آمادگی معنوی برای عید پاک/پاسخا با روزهٔ بزرگ آغاز می‌شود که از دوشنبهٔ پاک شروع می‌شود و ۴۰ روز پیاپی (از جمله یکشنبه‌ها) ادامه می‌یابد. روزهٔ بزرگ در یک جمعه پایان می‌پذیرد و روز بعد شنبهٔ لازاروس است. عشای شامگاهی که شنبهٔ لازاروس را آغاز می‌کند، به‌طور رسمی روزهٔ بزرگ را به پایان می‌رساند، هرچند روزه در طول هفتهٔ پس از آن ادامه دارد.[۱۰۳][۱۰۴]

شب‌زنده‌داری عید پاک با مناجات نیمه‌شب آغاز می‌شود که آخرین آیین سه‌سرودهٔ روزه است و چنان زمان‌بندی می‌شود که اندکی پیش از نیمه‌شبِ شنبه مقدس به پایان برسد. با فرارسیدن نیمه‌شب، خودِ جشن پاسخا آغاز می‌شود که شامل مَتینِس پاسخایی، ساعات پاسخایی و لیترژی الهی پاسخایی است.[۱۰۵]

فصل نیایشی از عید پاک تا یکشنبهٔ روز همهٔ قدیسین (یکشنبهٔ پس از عید پنجاهه) با نام پنجاهه‌نامه («پنجاه روز») شناخته می‌شود. هفته‌ای که با یکشنبهٔ عید پاک آغاز می‌شود هفتهٔ روشن نام دارد و در آن هیچ روزه‌ای وجود ندارد، حتی در چهارشنبه و جمعه. پساجشن عید پاک ۳۹ روز ادامه دارد و وداع‌گیری آن در روز پیش از جشن عروج است. یکشنبهٔ عید پنجاهه پنجاهمین روز پس از عید پاک است (با احتساب خودِ روز عید پاک).[۱۰۶] در پنجاهه‌نامه‌ای که از سوی انتشارات رسولیِ کلیسای یونان منتشر شده است، در بخش سیناکساریونِ مَتینِس آمده است که جشن بزرگ عید پنجاهه هشتمین یکشنبهٔ پاسخا است. با این حال، پس از وداع‌گیریِ پاسخا، دیگر سلام عید پاکِ «مسیح برخاسته است!» میان مؤمنان رد و بدل نمی‌شود.[۱۰۷][۱۰۸]

آیین‌های نیایشی

نیایشگران مسیحی در یک مراسم کلیساییِ یکشنبهٔ عید پاک در کلیسای سنت جیمز، پیکدیلی در لندن شرکت می‌کنند. صلیب در بخش محراب کلیسا با یک کفن سفید پوشانده شده است که نماد رستاخیز است.[۱۰۹][۱۱۰]

مسیحیت غربی

جشن عید پاک در میان مسیحیان غربی به شیوه‌های گوناگونی برگزار می‌شود. شیوهٔ سنتی و نیایشیِ برگزاری عید پاک، همان‌گونه که در میان کاتولیک‌های رومی، لوتریان‌ها[۱۱۱] و برخی انگلیکانها رایج است، از شب شنبه مقدس با شب‌زنده‌داری عید پاک آغاز می‌شود؛ آیینی که بر پایهٔ یک سنت کهن برگزار می‌گردد و شامل نمادهایی چون نور، شمع‌ها و آب و نیز قرائت‌های متعدد از عهد عتیق و عهد جدید است.[۱۱۲]

این مراسم‌ها در یکشنبهٔ عید پاک و در برخی کشورها در دوشنبه عید پاک نیز ادامه می‌یابند. در جماعت‌های کلیسای موراوی و نیز برخی دیگر از فرقه‌ها مانند متدیسم، سنت برگزاری آیین طلوع خورشید در عید پاک وجود دارد[۱۱۳] که اغلب از گورستان‌ها آغاز می‌شود[۱۱۴] به یاد روایت‌های انجیل، یا در فضاهای باز دیگر که طلوع خورشید در آن‌ها قابل مشاهده است.[۱۱۵]

در برخی سنت‌ها، آیین‌های عید پاک معمولاً با سلام عید پاک آغاز می‌شوند: «مسیح برخاسته است!» و پاسخ چنین است: «او حقیقتاً برخاسته است. هللویاه!»[۱۱۶]

مسیحیت شرقی

حاضران شمع‌های خود را از شعلهٔ جدید روشن می‌کنند، درست پس از آن‌که کشیش آن را از محراب آورده است. تصویر با فلاش گرفته شده است؛ تمام نورهای الکتریکی خاموش‌اند و تنها چراغ موشی‌های مقابل دیوار شمایل‌ها روشن مانده‌اند. (کلیسای ارتدکس یونانی سنت جورج، آدلاید).

مسیحیت ارتدکس شرقی، کلیسای کاتولیک شرقی و لوتریانیسم آیین بیزانسی در گاه‌شماری‌های خود تأکید مشابهی بر عید پاک دارند و بسیاری از رسوم نیایشی آن‌ها بسیار شبیه به یکدیگر است.[۱۱۷]

آمادگی برای عید پاک با دورهٔ روزه بزرگ آغاز می‌شود که از دوشنبهٔ پاک شروع می‌گردد.[۱۱۸] در حالی که پایان رسمی روزه شنبهٔ لازاروس است، روزه‌داری تا یکشنبهٔ عید پاک ادامه می‌یابد.[۱۱۹] آیین ارتدکس از اواخر شب شنبه آغاز می‌شود و از سنت یهودی پیروی می‌کند که بر اساس آن، غروب آغاز روزهای مقدس نیایشی به‌شمار می‌رود.[۱۱۹]

کلیسا تاریک می‌شود و سپس کشیش در نیمه‌شب شمعی را روشن می‌کند که نماد رستاخیز عیسی مسیح است. خادمان محراب شمع‌های بیشتری روشن می‌کنند و سپس دسته‌ای آیینی شکل می‌گیرد که سه بار گرداگرد کلیسا حرکت می‌کند تا سه روز حضور در مقبره را بازنمایی کند.[۱۱۹] این آیین تا بامداد یکشنبه ادامه می‌یابد و با جشنی برای پایان دادن به روزه همراه است. در همان روز یکشنبهٔ عید پاک، مراسم دیگری نیز برگزار می‌شود.[۱۱۹]

گروه‌های مسیحیِ غیرپیرو

بسیاری از پیوریتن‌ها جشن‌های سنتیِ کلیسای انگلستان، مانند روز همهٔ قدیسان و عید پاک، را مکروه می‌دانستند، زیرا در کتاب مقدس به آن‌ها اشاره‌ای نشده است.[۱۲۰][۱۲۱] فرقه‌های اصلاح‌شدهٔ محافظه‌کار، مانند کلیسای پرسبیترین آزاد اسکاتلند و کلیسای پرسبیترین اصلاح‌شدهٔ آمریکای شمالی، نیز برگزاری عید پاک را رد می‌کنند، زیرا آن را نقض اصل تنظیم‌کنندهٔ عبادت و دارای منشأیی غیرکتابی می‌دانند.[۱۲۲][۱۲۳]

گروه‌هایی مانند کلیسای احیاشدهٔ خدا نیز عید پاک را رد می‌کنند و معتقدند که این جشن در اصل یک جشن بهاریِ بت‌پرستانه بوده که بعدها توسط کلیسای کاتولیک روم پذیرفته شده است.[۱۲۴][۱۲۵]

شاهدان یهوه دیدگاهی مشابه دارند و به‌جای عید پاک، هر سال مراسمی برای یادبود شام آخر و اعدام مسیح در شامگاه ۱۴ نیسان (بر اساس محاسبات آن‌ها از گاه‌شماری عبری) برگزار می‌کنند. این مراسم معمولاً به‌سادگی «یادبود» نامیده می‌شود. شاهدان یهوه بر این باورند که آیاتی مانند لوقا ۲۲:۱۹–۲۰ و اول قرنتیان ۱۱:۲۶ فرمانی برای یادآوری مرگ مسیح هستند، نه رستاخیز او.[۱۲۶][۱۲۷]

اعضای انجمن دینی دوستان (کوئیکرها)، به‌عنوان بخشی از «شهادت» تاریخی خود در مخالفت با زمان‌ها و فصل‌ها، عید پاک یا هیچ‌یک از اعیاد سنتی کلیساهای رسمی را جشن نمی‌گیرند یا رعایت نمی‌کنند، زیرا باور دارند که «هر روز، روز خداوند است» و برتری دادن یک روز بر روزهای دیگر نشان می‌دهد که انجام اعمال غیرمسیحی در سایر روزها قابل قبول تلقی می‌شود.[۱۲۸][۱۲۹] در قرن‌های هفدهم و هجدهم، کوئیکرها به‌دلیل این عدم رعایت اعیاد مقدس مورد آزار و اذیت قرار گرفتند.[۱۳۰]

جشن‌های عید پاک در سراسر جهان

صبحانهٔ سنتی عید پاک در اسلوونی شامل تخم‌مرغ، ژامبون با ترب کوهی و پوتیتسا
رنگ‌های پاستلی معمولاً با عید پاک مرتبط‌اند.[۱۳۱]

سنت‌های عید پاک (که به آن‌ها سنت‌های پاسکایی نیز گفته می‌شود) مجموعه‌ای از آداب و رسوم و شیوه‌هایی هستند که در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف جهان برای گرامی‌داشت عید پاک اجرا می‌شوند؛ جشنی که در مسیحیت جایگاهی مرکزی دارد و یادبود رستاخیز مسیح است. دورهٔ فصل عید پاک زمانی برای جشن و شادمانی و خوردن است، در تقابل با دورهٔ پیشین یعنی چلهٔ روزه که زمان توبه و روزه‌داری به‌شمار می‌رود.[۱۳۲]

از جمله سنت‌های عید پاک می‌توان به برگزاری مراسم طلوع خورشید یا مراسم شبانه، گفتن و تبادل سلام عید پاک، گل‌آرایی صلیب، [۲۰] پوشیدن کلاه عید پاک توسط زنان،[۱۳۳] آیین در آغوش گرفتن کلیسا، [۲۱] و تزئین و شکستن جمعی تخم‌مرغ عید پاک (به‌عنوان نماد مقبرهٔ خالی) اشاره کرد.[۲۲][۲۳][۲۴] گل سوسن عید پاک که نماد رستاخیز در مسیحیت است،[۲۵][۲۶] به‌طور سنتی فضای شبستان محراب در کلیساها را در این روز و در طول فصل عید پاک تزئین می‌کند.[۱۳۴]

همچنین خوراکی‌های سنتی عید پاک وجود دارند که بسته به منطقه و فرهنگ متفاوت‌اند. بسیاری از بازی‌ها و رسوم مرتبط با این عید نیز شکل گرفته‌اند، مانند غلتاندن تخم‌مرغ، ضربه زدن به تخم‌مرغ و تخم‌مرغ‌های کاغذپُر (کاسکارون‌ها).[۱۳۵] جستجوی تخم‌مرغ که از ایدهٔ جستجو برای مقبرهٔ خالی الهام گرفته، هنوز هم به‌ویژه در میان کودکان محبوب است.[۱۳۵][۳۱][۱۳۶]

امروزه عید پاک از نظر تجاری نیز اهمیت زیادی دارد و با فروش گستردهٔ کارت تبریک و شیرینی‌هایی مانند شکلات‌های تخم‌مرغ عید پاک همراه است. در کشورهایی که مسیحیت یک دین رسمی است، یا در کشورهایی با جمعیت‌های بزرگ مسیحی، عید پاک اغلب یک تعطیلات رسمی محسوب می‌شود.[۱۳۷] از آنجا که عید پاک همیشه در روز یکشنبه قرار می‌گیرد، بسیاری از کشورهای جهان آدینه نیک و دوشنبهٔ عید پاک را نیز به‌عنوان تعطیلات رسمی به رسمیت می‌شناسند.[۱۳۸] بسته به کشور، فروشگاه‌ها، مراکز خرید و رستوران‌ها ممکن است در روز جمعه، دوشنبه یا یکشنبه تعطیل باشند.[۱۳۹]

در کشورهای نوردیک، آدینهٔ نیک، یکشنبهٔ عید پاک و دوشنبهٔ عید پاک تعطیلات رسمی هستند،[۱۴۰] و آدینهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک همچنین تعطیلات بانکی محسوب می‌شوند.[۱۴۱] در دانمارک، ایسلند و نروژ، پنجشنبهٔ فرمان نیز تعطیل رسمی است؛ این روز برای بیشتر کارکنان تعطیل است، به‌جز برخی مراکز خرید که نیم‌روز بازمی‌مانند. بسیاری از کسب‌وکارها به کارکنان خود تقریباً یک هفته مرخصی می‌دهند که به آن «تعطیلات عید پاک» گفته می‌شود.[۱۴۲] مدارس بین یکشنبهٔ نخل و دوشنبهٔ عید پاک تعطیل هستند. بر اساس یک نظرسنجی در سال ۲۰۱۴، ۶ نفر از هر ۱۰ نروژی در ایام عید پاک سفر می‌کنند، اغلب به کلبه‌ای در مناطق روستایی؛ و ۳ نفر از هر ۱۰ نفر گفته‌اند که عید پاک معمول آن‌ها شامل اسکی است.[۱۴۳]

هفتهٔ مقدس در رووو دی پولیا، پولیا، ایتالیا

عید پاک در ایتالیا یکی از مهم‌ترین تعطیلات این کشور است.[۱۴۴] عید پاک در ایتالیا با هفتهٔ مقدس آغاز می‌شود که شامل یکشنبهٔ نخل، پنجشنبهٔ فرمان، آدینهٔ نیک و شنبهٔ مقدس است و با یکشنبهٔ عید پاک و دوشنبهٔ عید پاک پایان می‌یابد. هر یک از این روزها اهمیت ویژه‌ای دارند. در ایتالیا، هم یکشنبهٔ عید پاک و هم دوشنبهٔ عید پاک تعطیلات ملی هستند،[۱۴۵] که در نتیجه نوعی «یکشنبهٔ اول» و «یکشنبهٔ دوم» عید پاک ایجاد می‌شود و پس از آن هفته تا روز سه‌شنبه ادامه می‌یابد.[۱۴۵] همچنین در هلند، یکشنبهٔ عید پاک و دوشنبهٔ عید پاک هر دو تعطیلات ملی هستند و همانند روز اول و دوم کریسمس، هر دو به‌عنوان یکشنبه تلقی می‌شوند، که به «یکشنبهٔ اول» و «یکشنبهٔ دوم» عید پاک می‌انجامد و سپس هفته تا سه‌شنبه ادامه پیدا می‌کند.[۱۴۶]

در یونان، آدینهٔ نیک، شنبه و همچنین یکشنبه و دوشنبهٔ عید پاک به‌طور سنتی تعطیلات رسمی هستند. معمول است که کارکنان بخش عمومی به‌عنوان هدیه‌ای از سوی دولت، پاداش عید پاک دریافت کنند.[۱۴۷]

در کشورهای اتحادیهٔ کشورهای مشترک‌المنافع، یکشنبهٔ عید پاک به‌ندرت تعطیل رسمی است، همان‌گونه که سایر مناسبت‌هایی که در روز یکشنبه قرار می‌گیرند چنین‌اند. در بریتانیا، آدینهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک تعطیلات بانکی هستند، به‌جز در اسکاتلند که تنها آدینهٔ نیک تعطیل بانکی است.[۱۴۸] در کانادا، دوشنبهٔ عید پاک یک تعطیل قانونی برای کارکنان فدرال است. در استان کبک، یا آدینهٔ نیک یا دوشنبهٔ عید پاک تعطیل قانونی است (اگرچه بیشتر شرکت‌ها هر دو را تعطیل می‌کنند).[۱۴۹] در استرالیا، عید پاک با فصل درو هم‌زمان است؛[۱۵۰] آدینهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک در همهٔ ایالت‌ها و قلمروها تعطیل رسمی هستند. شنبهٔ پیش از عید پاک در همهٔ ایالت‌های استرالیا به‌جز تاسمانی و استرالیای غربی تعطیل رسمی است، در حالی که خود یکشنبهٔ عید پاک تنها در نیو ساوت ولز تعطیل رسمی محسوب می‌شود؛ سه‌شنبهٔ عید پاک نیز در تاسمانی بسته به برخی مقررات صنعتی می‌تواند تعطیل باشد و تا سال ۱۹۹۴ در ویکتوریا نیز تعطیل رسمی بود.[۱۵۱] در نیوزیلند، آدینهٔ نیک و دوشنبهٔ عید پاک هر دو تعطیلات رسمی هستند.

در ایالات متحده، که کشوری سکولار است، عید پاک به‌عنوان تعطیل فدرال تعیین نشده است.[۱۵۲] در بسیاری از شهرهای آمریکایی، رژهٔ عید پاک برگزار می‌شود، هرچند که این رویدادها توسط دولت سازمان‌دهی نمی‌شوند و شامل راه‌پیمایی‌های شاد و جشن‌گونه هستند.[۲۹]

خوراک‌های عید پاک

نان عید پاک ایتالیایی، کولومبا دی پاسکوا؛ همتای عید پاکِ دو دسر معروف کریسمس ایتالیایی، پانتونه و پاندورو
نان صلیب‌دار داغ

عید پاک با انواعی از آیین‌های عید پاک و سنت‌های غذایی (که بسته به منطقه متفاوت‌اند) همراه است. آماده‌سازی، رنگ‌آمیزی و تزئین تخم‌مرغ‌های عید پاک یکی از این سنت‌های رایج است. گوشت گوسفند در بسیاری از کشورها خورده می‌شود که بازتابی از آیین پسح یهودی است.[۱۵۳] خوردن گوشت بره در عید پاک معنای دینی دارد.[۱۵۴] در عهد جدید، برهٔ فصحی در مسیحیت نماد عیسی مسیح، پسر خدا، است.[۱۵۵] این بره به‌طور خاص نمایانگر قربانی شدن عیسی مسیح برای گناهان بشریت است.[۱۵۴] بنابراین، خوردن گوشت بره در عید پاک یادبود رستاخیز مسیح به‌شمار می‌آید.[۱۵۴]

نان صلیب‌دار داغ نوعی نان ادویه‌دار است که معمولاً با میوه تهیه می‌شود و روی آن علامت یک صلیب مسیحی قرار دارد. این نان به‌طور سنتی در آدینهٔ نیک در بریتانیا، استرالیا، نیوزیلند، آفریقای جنوبی، کانادا، هند، پاکستان، مالت، ایالات متحده آمریکا و کارائیب مشترک‌المنافع خورده می‌شود.[۱۵۶][۱۵۷][۱۵۸] این نان در برخی مناطق، از جمله بریتانیا، در تمام طول سال نیز در دسترس است.[۱۵۹][۱۶۰] این نان پایان فصل چلهٔ روزه را نشان می‌دهد و هر بخش از آن معنای خاصی دارد: صلیب روی آن نشان‌دهندهٔ تصلیب عیسی است، ادویه‌های داخل آن یادآور مواد معطری هستند که برای مومیایی‌کردن پیکر او به‌کار رفت، و گاهی نیز از پرتقال برای بازتاب تلخی دوران او بر صلیب استفاده می‌شود.[۱۶۱][۱۶۲]

گفته شده است که یونانیان در قرن ششم میلادی نیز کیک‌هایی با علامت صلیب می‌پختند.[۱۶۳][۱۶۴] در سنت مسیحی، پخت این نان‌ها با علامت صلیب و خوردن آن‌ها پس از پایان روزهٔ چلهٔ روزه در آدینهٔ نیک، همراه با خواندن یا گفتن «نان صلیب‌دار داغ»، برای یادبود تصلیب عیسی انجام می‌شود.[۱۶۵] همچنین گفته می‌شود که شکل امروزی این نان از کلیسای جامع سنت آلبنز در سنت آلبنز انگلستان سرچشمه گرفته است، جایی که در سال ۱۳۶۱، راهبی به نام توماس رادکلیف دستور پختی مشابه به نام «نان آلبان» تهیه کرد و آن را در آدینهٔ نیک میان فقرا توزیع نمود.[۱۶۶]

برای ناهار یا شام در شنبهٔ مقدس، خانواده‌ها در سوئد و دانمارک به‌طور سنتی سفره‌ای از اسمورگسبورد شامل شاه‌ماهی، سالمون، سیب‌زمینی، تخم‌مرغ و انواع دیگر خوراکی‌ها می‌گسترانند. در فنلاند، خوردن گوشت برهٔ بریان‌شده همراه با سیب‌زمینی و دیگر سبزیجات رایج است. در فنلاند، اکثریت لوتری از مَمّی به‌عنوان یکی دیگر از خوراکی‌های سنتی عید پاک لذت می‌برند، در حالی که در میان اقلیت ارتدکس، از جمله خوراک‌های سنتی، پاسخا خورده می‌شود. در یونان، غذای سنتی عید پاک mageiritsa است؛ نوعی خورش غلیظ از جگر خردشدهٔ بره و سبزی‌های خودرو که با سس تخم‌مرغ و لیمو طعم‌دار می‌شود. به‌طور سنتی، تخم‌مرغ‌های عید پاک، یعنی تخم‌مرغ‌های آب‌پزی که به رنگ سرخ روشن درمی‌آیند تا نماد خون ریخته‌شدهٔ مسیح و وعدهٔ زندگی جاودان باشند، برای بزرگداشت گشوده‌شدن آرامگاه مسیح به هم زده و شکسته می‌شوند. از خوراک‌های یونانیِ سنت عید پاک می‌توان به فلااونا، لازاراکیا، کولوراکیا، ماگیریتسا و تسورکی اشاره کرد.

آباکیو، نوعی خوراک بره از سنت عید پاک ایتالیایی

از خوراک‌های سنتی ایتالیایی در دورهٔ عید پاک می‌توان به آباکیو، کاپلو دل پره‌ته، کازاتی‌یلو، کولومبا دی پاسکوا، پاستیرا، پنیا، پیتزای عید پاک و پیزله اشاره کرد. آباکیو یک خوراک ایتالیایی از بره است که از غذاهای شاخص آشپزی رومی به‌شمار می‌رود.[۱۶۷][۱۶۸] این خوراک در اتحادیهٔ اروپا با نشان جغرافیایی حفاظت‌شده محافظت می‌شود.[۱۶۹] در ایتالیا، آباکیو را در عید پاک به شیوه‌های گوناگون می‌پزند و دستورهای آن از منطقه‌ای به منطقهٔ دیگر متفاوت است.[۱۷۰] در رم آن را بریان می‌کنند، در پولیا در فر می‌پزند، در ناپل با نخودفرنگی و تخم‌مرغ طبخ می‌کنند، در ساردینیا آن را با سیب‌زمینی، کنگر فرنگی و مورد در فر می‌پزند و در توسکانی به شیوهٔ کاچاتوره آماده می‌کنند.[۱۷۰] دیگر شیوه‌های محلی شامل سرخ‌کردن و خورش‌کردن آن است.[۱۷۰] کولومبا دی پاسکوا (به انگلیسی: «کبوتر عید پاک») یک نان عید پاک سنتیِ ایتالیایی است و همتای عید پاکِ دو دسر شناخته‌شدهٔ کریسمس ایتالیایی، یعنی پانتونه و پاندورو، به‌شمار می‌رود.

کاپیروتادا یا کاپیلوتاده، که با نام Capirotada de vigilia نیز شناخته می‌شود، یک خوراک سنتیِ آشپزی مکزیکی شبیه به پودینگ نان است که معمولاً در دورهٔ چلهٔ روزه خورده می‌شود. این یکی از خوراک‌هایی است که در آدینهٔ نیک سرو می‌شود. با وجود آن‌که در اصل پیش از روزهٔ بزرگ مصرف می‌شد، امروزه capirotada در طول چلهٔ روزه، به‌ویژه در هفتهٔ مقدس و آدینهٔ نیک، خورده می‌شود.[۱۷۱] در سال‌های اخیر، به این خوراک معنایی معنوی در پیوند با مصائب مسیح و فصل چلهٔ روزه داده شده است؛ از این رو، برای بسیاری از مردم، نان نماد بدن مسیح، شربت نماد خون او، میخک‌ها نماد میخ‌های صلیب، و چوب‌های کامل دارچین نماد چوب صلیب هستند.[۱۷۲] پنیر آب‌شده نیز نماد کفن تورین دانسته می‌شود.[۱۷۳]

مونا د پاسکوا نوعی کیک اسپانیایی است که به‌ویژه در یکشنبهٔ عید پاک یا دوشنبهٔ عید پاک در مناطق اسپانیاییِ کاتالونیا، والنسیا و مورسیا خورده می‌شود.[۱۷۴] در دیگر مناطق اسپانیا نیز این کیک‌های عید پاک، با تفاوت‌هایی در دستور پخت و نام، رایج‌اند. بر پایهٔ نوشته‌های ژوان آمادس، اشاره به مونا به قرن پانزدهم بازمی‌گردد،[۱۷۵] هرچند در فرهنگ Gazophylacium Catalano-Latinum اثر ژوان لاکاوالریا در سال ۱۶۹۶، مونا هنوز تنها معنایی جانورشناختی داشت (به معنای میمون ماده). در ویرایش ۱۷۸۳ فرهنگ آکادمی سلطنتی اسپانیا، این تعریف آمده است: «کاتالونیا، والنسیا و مورسیا. کیکی که در عید پاک با تخم‌مرغ درون پوسته‌اش پخته می‌شود و در دیگر بخش‌های شبه‌جزیرهٔ ایبری با نام هورناثو شناخته می‌شود.»[۱۷۶]

دو پاسخا با شمع (با یک کولیچ و تخم‌مرغ‌های عید پاک در پس‌زمینه)

پاسخا یک خوراک آیینیِ اسلاوی است که در کشورهای مسیحیت ارتدکس شرقی تهیه می‌شود و شامل مواد غذایی‌ای است که در دورهٔ روزهٔ بزرگ ممنوع هستند. این خوراک در هفتهٔ مقدس آماده می‌شود و سپس در شنبهٔ مقدس به کلیسا برده می‌شود تا پس از شب‌زنده‌داری عید پاک تبرک یابد. نام این غذا از «پاسخا» (عید پاک در سنت ارتدکس شرقی) گرفته شده است. افزون بر روسیه و اوکراین، پاسخا در فنلاند نیز به‌طور گسترده سرو می‌شود.

پاسخای پنیری یک خوراک سنتی عید پاک است که از تْووروگ (نوعی پنیر شبیه به پنیر کوتاژ، روسی: творог، ت. «tvorog») تهیه می‌شود،[۱۷۷] که رنگ سفید آن نماد پاکی مسیح، برهٔ فصحی و شادی رستاخیز است. این خوراک در قالبی شکل داده می‌شود که به‌طور سنتی به شکل یک هرم ناقص است؛ شکلی که نماد نخستین پسح در مصر دانسته می‌شود و اشاره‌ای به ریشه‌های یهودیِ آغازین مسیحیت و یادآور آن است که شام آخر عیسی یک سدر پسح بوده است. برخی دیگر نیز این شکل هرمی را نماد تثلیث، کلیسا یا آرامگاه مسیح می‌دانند.

پاسخا معمولاً در کنار نان‌های غنیِ نان عید پاک سرو می‌شود که در اوکراین پاسکا و در روسیه کولیچ نام دارند (در برخی مناطق جنوبی روسیه، نام «پاسخا» برای آن‌ها نیز به‌کار می‌رود).[۱۷۸] این خوراک‌ها، یعنی نان و پنیر پاسخا، بسیار مقوی هستند و از مواد لبنی فراوانی تهیه می‌شوند که در طول روزهٔ بزرگ از آن‌ها پرهیز می‌شود. این غذاها در روز عید پاک به کلیسا برده می‌شوند تا توسط کشیش تبرک شوند.

تخم‌مرغ‌های عید پاک

آیین‌های سنتی

تخم‌مرغ نمادی کهن از زندگی نو و زایش دوباره است.[۱۷۹] در مسیحیت، این نماد با مصلوب‌شدن و رستاخیز عیسی پیوند یافت.[۱۸۰] رسم تخم‌مرغ عید پاک در جامعهٔ نخستین مسیحیِ بین‌النهرین پدید آمد؛ جایی که تخم‌مرغ‌ها را به یاد خون مسیح که هنگام مصلوب‌شدن او ریخته شد، به رنگ سرخ درمی‌آوردند.[۱۸۱][۱۸۲] از این رو، برای مسیحیان، تخم‌مرغ عید پاک نماد مقبرهٔ خالی است.[۲۳][۲۴] کهن‌ترین سنت، استفاده از تخم‌مرغ‌های رنگ‌شده است.

در کلیسای ارتدکس شرقی، تخم‌مرغ‌های عید پاک را کشیش تبرک می‌کند؛[۱۸۳] هم در سبد خانواده‌ها همراه با دیگر خوراکی‌هایی که در روزهٔ بزرگ ممنوع هستند، و هم به‌صورت جداگانه برای توزیع در کلیسا یا جاهای دیگر.

تخم‌مرغ‌های عید پاک نمادی بسیار محبوب از زندگی نو در میان ارتدکس‌های شرقی و نیز در سنت‌های عامیانهٔ کشورهای اسلاوی و جاهای دیگر هستند. شیوه‌ای از تزئین شبیه به باتیک که با نام پیسانکا شناخته می‌شود، تخم‌مرغ‌هایی پیچیده و درخشان با رنگ‌های گوناگون پدیدمی‌آورد. کارگاه‌های نامدار خانهٔ فابرژه از سال ۱۸۸۵ تا ۱۹۱۶ برای خانوادهٔ امپراتوری روسیه تخم‌مرغ‌های جواهرنشان نفیسی برای عید پاک ساختند.[۱۸۴]

آیین‌های نوین

در جهان غرب، یکی از رسم‌های امروزی این است که به‌جای تخم‌مرغ‌های واقعی، از تخم‌مرغ‌های شکلاتیِ تزئین‌شده یا تخم‌مرغ‌های پلاستیکیِ پرشده با شیرینی، مانند آب‌نبات ژله‌ای، استفاده می‌کنند؛ از آن‌جا که بسیاری از مردم در دورهٔ چلهٔ روزه از خوردن شیرینی به‌عنوان فداکاری دورهٔ روزه چشم می‌پوشند، در عید پاک پس از خودداری در چهل روز پیشین، از آن‌ها لذت می‌برند.[۱۸۵]

شرکت شکلات‌سازی بریتانیایی کدبری که نخستین تخم‌مرغ عید پاک خود را در سال ۱۸۷۵ تولید کرد، پشتیبان مالی جستجوی تخم‌مرغ سالانه‌ای است که در بیش از ۲۵۰ مکانِ نشنال تراست در بریتانیا برگزار می‌شود.[۱۸۶][۱۸۷] در دوشنبهٔ عید پاک، رئیس‌جمهور ایالات متحده غلتاندن تخم‌مرغ عید پاک سالانه‌ای را در چمن‌زار کاخ سفید برای کودکان خردسال برگزار می‌کند.[۱۸۸]

خرگوش عید پاک
خرگوش عید پاک بادی در برابر تالار شهر سان فرانسیسکو

در برخی سنت‌ها، کودکان سبدهای خالی خود را می‌گذارند تا خرگوش عید پاک در هنگام خواب آن‌ها را پُر کند. آنان بیدار می‌شوند و می‌بینند که سبدهایشان از تخم‌مرغ‌های شیرینی و دیگر خوراکی‌ها پُر شده است.[۱۸۹][۳۰] خرگوش عید پاک که رسمی با خاستگاه آلمانی است،[۱۸۹] شخصیتی افسانه‌ای و انسان‌واره در فرهنگ عید پاک است که هدیه می‌آورد و در فرهنگ آمریکایی همانندی با بابا نوئل دارد. بسیاری از کودکان در سراسر جهان از سنت رنگ‌کردن تخم‌مرغ‌های آب‌پز و هدیه‌دادن سبدهای شیرینی پیروی می‌کنند.[۳۰] از نظر تاریخی، روباه‌ها، درناها و لک‌لک‌ها نیز گاه به‌عنوان این موجودات رازآلود نام برده می‌شدند.[۱۸۹] از آن‌جا که خرگوش در استرالیا آفت به‌شمار می‌رود، ایستر بیلبی به‌عنوان جایگزین عرضه شده است.[۱۹۰]

نگارخانه

یادداشت‌ها

  1. ↑ نام‌های سنتی دیگر برای این جشن در زبان انگلیسی عبارت‌اند از «روز عید پاک»، چنان‌که در کتاب نمازنامه عام آمده است، و «یکشنبهٔ عید پاک» که توسط جیمز آشر[۳] و ساموئل پیپس[۴] به‌کار رفته است.
  2. ↑ برگرفته از لاتین. آرامی: פַּסְחָא‎، ت. «pasḥā»؛ یونانی باستان: πάσχα، ت. «páskha». در کلیسای ارتدکس شرقی، واژهٔ یونانی پاسخا برای این جشن به‌کار می‌رود؛ در زبان انگلیسی، واژهٔ متناظر آن پاسک است.[۵][۶]
  3. ↑ اصطلاح «یکشنبهٔ رستاخیز» به‌ویژه توسط جوامع مسیحی در خاورمیانه به‌کار می‌رود.[۷][۸]
  4. ↑ یوسبیوس گزارش می‌کند که دیونوسیوس، اسقف اسکندریه، چرخه‌ای هشت‌ساله برای عید پاک پیشنهاد کرد و نامه‌ای از آناتولیوس، اسقف لائودیسه، نقل می‌کند که به چرخه‌ای نوزده‌ساله اشاره دارد.[۵۷] همچنین چرخه‌ای هشت‌ساله بر روی تندیسی که در سدهٔ هفدهم در روم کشف شد و بعدها به سدهٔ سوم تاریخ‌گذاری گردید، یافت شده است.[۵۸]

منابع

  1. ↑ Abdel Bari Atwan (2015). Islamic State: The Digital Caliphate. Oakland, California, USA: University of California. p. 58. ISBN 978-0-520-28928-4. The Alawites celebrate the Christian festivals of Christmas, Easter, and Epiphany and believe in reincarnation (though not for women).
  2. ↑ Myhill, Prof John (2011-05-04). "The Alawites and Israel". Begin-Sadat Center for Strategic Studies (in American English). Retrieved 2025-02-11.
  3. ↑ Ussher, James; Elrington, Charles Richard (1631). The Whole Works of the Most Rev. James Ussher – James Ussher, Charles Richard Elrington – Google Books. Archived from the original on 1 August 2020. Retrieved 28 March 2023.
  4. ↑ Pepys, Samuel (1665). The Diary of Samuel Pepys M.A. F.R.S. Archived from the original on 9 April 2023. Retrieved 7 April 2023.
  5. ↑ Ferguson, Everett (2009). Baptism in the Early Church: History, Theology, and Liturgy in the First Five Centuries. Wm. B. Eerdmans Publishing. p. 351. ISBN 978-0-8028-2748-7. Archived from the original on 1 August 2020. Retrieved 23 April 2014. The practices are usually interpreted in terms of baptism at the pasch (Easter), for which compare Tertullian, but the text does not specify this season, only that it was done on Sunday, and the instructions may apply to whenever the baptism was to be performed.
  6. ↑ Davies, Norman (1998). Europe: A History. انتشارات هارپرکالینز. p. 201. ISBN 978-0-06-097468-8. In most European languages Easter is called by some variant of the late Latin word Pascha, which in turn derives from the Hebrew pesach, meaning passover.
  7. ↑ Gamman, Andrew; Bindon, Caroline (2014). Stations for Lent and Easter. Kereru Publishing Limited. p. 7. ISBN 978-0-473-27681-2. Easter Day, also known as Resurrection Sunday, marks the high point of the Christian year. It is the day that we celebrate the resurrection of Jesus Christ from the dead.
  8. ↑ Boda, Mark J.; Smith, Gordon T. (2006). Repentance in Christian Theology. Liturgical Press. p. 316. ISBN 978-0-8146-5175-9. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 19 April 2014. Orthodox, Catholic, and all Reformed churches in the Middle East celebrate Easter according to the Eastern calendar, calling this holy day "Resurrection Sunday", not Easter.
  9. ↑ Trawicky, Bernard; Gregory, Ruth Wilhelme (2000). Anniversaries and Holidays. انجمن کتابخانه آمریکا. ISBN 978-0-8389-0695-8. Archived from the original on 12 October 2017. Retrieved 17 October 2020. Easter is the central celebration of the Christian liturgical year. It is the oldest and most important Christian feast, celebrating the Resurrection of Jesus Christ. The date of Easter determines the dates of all movable feasts except those of Advent.
  10. ↑ Aveni, Anthony (2004). "The Easter/Passover Season: Connecting Time's Broken Circle", The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays. انتشارات دانشگاه آکسفورد. pp. 64–78. ISBN 0-19-517154-3. Archived from the original on 8 February 2021. Retrieved 17 October 2020.
  11. ↑ Cooper, J.HB. (23 October 2013). Dictionary of Christianity. Routledge. p. 124. ISBN 978-1-134-26546-6. Holy Week. The last week in LENT. It begins on PALM SUNDAY; the fourth day is called SPY WEDNESDAY; the fifth is MAUNDY THURSDAY or HOLY THURSDAY; the sixth is Good Friday; and the last 'Holy Saturday', or the 'Great Sabbath'.
  12. ↑ Peter C. Bower (2003). The Companion to the Book of Common Worship. Geneva Press. ISBN 978-0-664-50232-4. Archived from the original on 8 June 2021. Retrieved 11 April 2009. Maundy Thursday (or le mandé; Thursday of the Mandatum, Latin, commandment). The name is taken from the first few words sung at the ceremony of the washing of the feet, "I give you a new commandment" (John 13:34); also from the commandment of Christ that we should imitate His loving humility in the washing of the feet (John 13:14–17). The term mandatum (maundy), therefore, was applied to the rite of foot-washing on this day.
  13. ↑ Ramshaw, Gail (2004). Three Day Feast: Maundy Thursday, Good Friday, and Easter. ناشران فورترس آگسبورگ. ISBN 978-1-4514-0816-4. Archived from the original on 5 November 2021. Retrieved 11 April 2009. In the liturgies of the Three Days, the service for Maundy Thursday includes both, telling the story of Jesus' last supper and enacting the footwashing.
  14. ↑ Stuart, Leonard (1909). New century reference library of the world's most important knowledge: complete, thorough, practical, Volume 3. Syndicate Pub. Co. Archived from the original on 5 November 2021. Retrieved 11 April 2009. Holy Week, or Passion Week, the week which immediately precedes Easter, and is devoted especially to commemorating the passion of our Lord. The Days more especially solemnized during it are Holy Wednesday, پنجشنبه فرمان، آدینه نیک، and شنبه مقدس.
  15. ↑ "Frequently asked questions about the date of Easter". Archived from the original on 22 April 2011. Retrieved 22 April 2009.
  16. ↑ Woodman, Clarence E. (1923). "Clarence E. Woodman, "Easter and the Ecclesiastical Calendar" in Journal of the Royal Astronomical Society of Canada". Journal of the Royal Astronomical Society of Canada. 17: 141. Bibcode:1923JRASC..17..141W. Archived from the original on 12 May 2019. Retrieved 12 May 2019.
  17. ↑ "5 April 2007: Mass of the Lord's Supper | BENEDICT XVI". www.vatican.va. Archived from the original on 5 April 2021. Retrieved 1 April 2021.
  18. ↑ Reno, R. R. (14 April 2017). "The Profound Connection Between Easter and Passover". وال استریت ژورنال. ISSN 0099-9660. Archived from the original on 17 December 2021. Retrieved 1 April 2021.
  19. ↑ Weiser, Francis X. (1958). Handbook of Christian Feasts and Customs. New York: Harcourt, Brace and Company. p. 214. ISBN 0-15-138435-5. {{cite book}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک)
  20. 1 2 Whitehouse, Bonnie Smith (15 November 2022). Seasons of Wonder: Making the Ordinary Sacred Through Projects, Prayers, Reflections, and Rituals: A 52-week devotional (in English). Crown Publishing Group. pp. 95–96. ISBN 978-0-593-44332-3.
  21. 1 2 Simpson, Jacqueline; Roud, Steve (2003). "clipping the church". Oxford Reference. Oxford University Press. doi:10.1093/acref/9780198607663.001.0001. ISBN 978-0-19-860766-3. Archived from the original on 12 April 2020. Retrieved 31 March 2013.
  22. 1 2 3 Jordan, Anne (2000). Christianity. Nelson Thornes. ISBN 978-0-7487-5320-8. Archived from the original on 8 February 2021. Retrieved 7 April 2012. Easter eggs are used as a Christian symbol to represent the empty tomb. The outside of the egg looks dead but inside there is new life, which is going to break out. The Easter egg is a reminder that Jesus will rise from His tomb and bring new life. Eastern Orthodox Christians dye boiled eggs red to represent the blood of Christ shed for the sins of the world.
  23. 1 2 3 The Guardian, Volume 29. H. Harbaugh. 1878. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 7 April 2012. Just so, on that first Easter morning, Jesus came to life and walked out of the tomb, and left it, as it were, an empty shell. Just so, too, when the Christian dies, the body is left in the grave, an empty shell, but the soul takes wings and flies away to be with God. Thus you see that though an egg seems to be as dead as a stone, yet it really has life in it; and also it is like Christ's dead body, which was raised to life again. This is the reason we use eggs on Easter. (In olden times they used to color the eggs red, so as to show the kind of death by which Christ died, – a bloody death.)
  24. 1 2 3 Gordon Geddes, Jane Griffiths (2002). Christian belief and practice. Heinemann. ISBN 978-0-435-30691-5. Archived from the original on 29 July 2020. Retrieved 7 April 2012. Red eggs are given to Orthodox Christians after the Easter Liturgy. They crack their eggs against each other's. The cracking of the eggs symbolizes a wish to break away from the bonds of sin and misery and enter the new life issuing from Christ's resurrection.
  25. 1 2 Collins, Cynthia (19 April 2014). "Easter Lily Tradition and History". The Guardian. Archived from the original on 17 August 2020. Retrieved 20 April 2014. The Easter Lily is symbolic of the resurrection of Jesus Christ. Churches of all denominations, large and small, are filled with floral arrangements of these white flowers with their trumpet-like shape on Easter morning.
  26. 1 2 Schell, Stanley (1916). Easter Celebrations. Werner & Company. p. 84. We associate the lily with Easter, as pre-eminently the symbol of the Resurrection.
  27. ↑ Luther League Review: 1936–1937. Luther League of America. 1936. Archived from the original on 3 August 2020. Retrieved 20 June 2015.
  28. ↑ "Delve deeper into Holy Week with Jesus films" (in English). The United Methodist Church. 3 March 2016. Retrieved 4 April 2020.
  29. 1 2 Duchak, Alicia (2002). An A–Z of Modern America. Rutledge. p. 372. ISBN 978-0-415-18755-8. Archived from the original on 27 December 2021. Retrieved 17 October 2020.
  30. 1 2 3 Sifferlin, Alexandra (21 February 2020) [2015]. "What's the Origin of the Easter Bunny?". Time. Archived from the original on 22 October 2021. Retrieved 4 April 2021.
  31. 1 2 Black, Vicki K. (2004). The Church Standard, Volume 74. Church Publishing, Inc. ISBN 978-0-8192-2575-7. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 7 April 2012. In parts of Europe, the eggs were dyed red and were then cracked together when people exchanged Easter greetings. Many congregations today continue to have Easter egg hunts for the children after the services on Easter Day.
  32. ↑ The Church Standard, Volume 74. Walter N. Hering. 1897. Archived from the original on 30 August 2020. Retrieved 7 April 2012. When the custom was carried over into Christian practice the Easter eggs were usually sent to the priests to be blessed and sprinkled with holy water. In later times the coloring and decorating of eggs was introduced, and in a royal roll of the time of Edward I. , which is preserved in the Tower of London, there is an entry of 18d. for 400 eggs, to be used for Easter gifts.
  33. ↑ Brown, Eleanor Cooper (2010). From Preparation to Passion. Xulon Press. ISBN 978-1-60957-765-0. Archived from the original on 4 August 2020. Retrieved 7 April 2012. So what preparations do most Christians and non-Christians make? Shopping for new clothing often signifies the belief that Spring has arrived, and it is a time of renewal. Preparations for the Easter Egg Hunts and the Easter Ham for the Sunday dinner are high on the list too.
  34. 1 2 3 Vicki K. Black (2004). Welcome to the Church Year: An Introduction to the Seasons of the Episcopal Church. Church Publishing, Inc. ISBN 978-0-8192-1966-4. Archived from the original on 8 August 2021. Retrieved 9 January 2020. Easter is still called by its older Greek name, Pascha, which means "Passover", and it is this meaning as the Christian Passover-the celebration of Jesus's triumph over death and entrance into resurrected life-that is the heart of Easter in the church. For the early church, Jesus Christ was the fulfillment of the Jewish Passover feast: through Jesus, we have been freed from slavery of sin and granted to the Promised Land of everlasting life.
  35. ↑ Karl Gerlach (1998). The Antenicene Pascha: A Rhetorical History. Peeters Publishers. p. 21. ISBN 978-9042905702. Archived from the original on 8 August 2021. Retrieved 9 January 2020. Long before this controversy, Ex 12 as a story of origins and its ritual expression had been firmly fixed in the Christian imagination. Though before the final decades of the 2nd century only accessible as an exegetical tradition, already in the Pauline letters the Exodus saga is deeply involved with the celebration of bath and meal. Even here, this relationship does not suddenly appear, but represents developments in ritual narrative that must have begun at the very inception of the Christian message. Jesus of Nazareth was crucified during Pesach-Mazzot, an event that a new covenant people of Jews and Gentiles both saw as definitive and defining. Ex 12 is thus one of the few reliable guides for tracing the synergism among ritual, text, and kerygma before the Council of Nicaea.
  36. ↑ Torrey, Reuben Archer (1897). "The Resurrection of Christ". Torrey's New Topical Textbook. Archived from the original on 20 November 2021. Retrieved 31 March 2013. (interprets primary source references in this section as applying to the Resurrection)
    "The Letter of Paul to the Corinthians". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 24 April 2015. Retrieved 10 March 2013.
  37. ↑ "Jesus Christ". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 3 May 2015. Retrieved 11 March 2013.
  38. ↑ Barker, Kenneth, ed. (2002). Zondervan NIV Study Bible. گرندرپیدز (میشیگان): Zondervan. p. 1520. ISBN 0-310-92955-5.
  39. ↑ Karl Gerlach (1998). The Antenicene Pascha: A Rhetorical History. Peeters Publishers. pp. 32, 56. ISBN 978-9042905702. Archived from the original on 27 December 2021. Retrieved 9 January 2020.
  40. ↑ Landau, Brent (12 April 2017). "Why Easter is called Easter, and other little-known facts about the holiday". The Conversation. Archived from the original on 12 August 2021. Retrieved 3 April 2021.
  41. ↑ ملیتوی ساردیس. "Homily on the Pascha". Kerux. Northwest Theological Seminary. Archived from the original on 12 مارس 2007. Retrieved 28 مارس 2007.
  42. ↑ Cheslyn Jones, Geoffrey Wainwright, Edward Yarnold, and Paul Bradshaw, Eds. , The Study of Liturgy, Revised Edition, Oxford University Press, New York, 1992, p. 474.
  43. ↑ Genung, Charles Harvey (1904). "The Reform of the Calendar". The North American Review. 179 (575): 569–583. JSTOR 25105305.
  44. ↑ Cheslyn Jones, Geoffrey Wainwright, Edward Yarnold, and Paul Bradshaw, Eds. , The Study of Liturgy, Revised Edition, Oxford University Press, New York, 1992, p. 459: "[Easter] is the only feast of the Christian Year that can plausibly claim to go back to apostolic times ... [It] must derive from a time when Jewish influence was effective ... because it depends on the lunar calendar (every other feast depends on the solar calendar)."
  45. ↑ Thurston, Herbert (1909-05-01). "Easter Controversy". The Catholic Encyclopedia. Vol. 5. New York: Robert Appleton Company. Archived from the original on April 23, 2023. Retrieved 2023-04-23 – via New Advent.
  46. ↑ Leviticus 23:5
  47. ↑ Schaff, Philip; Perrine, Tim. "NPNF2-01. Eusebius Pamphilius: Church History, Life of Constantine, Oration in Praise of Constantine". Nicene and Post-Nicene Fathers. Archived from the original on July 30, 2022. Retrieved 2023-04-23 – via Christian Classics Ethereal Library.
  48. ↑ Eusebius, Church History 5.23.
  49. ↑ Kelly, J. N. D. (1978). Early Christian doctrines. San Francisco: Harper & Row. ISBN 0-06-064334-X. OCLC 3753468.
  50. ↑ "The Passover-Easter-Quartodeciman Controversy". Grace Communion International. 2018-11-22. Retrieved 2023-04-23.
  51. ↑ Socrates, Church History, 6.11, at Schaff, Philip (13 July 2005). "Of Severian and Antiochus: their Disagreement from John". Socrates and Sozomenus Ecclesiastical Histories. Calvin College Christian Classics Ethereal Library. Archived from the original on 13 October 2010. Retrieved 28 March 2009.
  52. ↑ Socrates, Church History 7.29, at Schaff, Philip (13 July 2005). "Nestorius of Antioch promoted to the See of Constantinople. His Persecution of the Heretics". Socrates and Sozomenus Ecclesiastical Histories. Calvin College Christian Classics Ethereal Library. Archived from the original on 13 October 2010. Retrieved 28 March 2009.
  53. ↑ Eusebius, Church History, 7.32.
  54. ↑ Peter of Alexandria, quoted in the رویدادنامه پاشاله. In Alexander Roberts and James Donaldson, eds. , Ante-Nicene Christian Library, Volume 14: The Writings of Methodius, Alexander of Lycopolis, Peter of Alexandria, And Several Fragments, Edinburgh, 1869, p. 326, at Donaldson, Alexander (1 June 2005). "That Up to the Time of the Destruction of Jerusalem, the Jews Rightly Appointed the Fourteenth Day of the First Lunar Month". Gregory Thaumaturgus, Dionysius the Great, Julius Africanus, Anatolius and Minor Writers, Methodius, Arnobius. Calvin College Christian Classics Ethereal Library. Archived from the original on 15 April 2009. Retrieved 28 March 2009.
  55. ↑ MS Verona, Biblioteca Capitolare LX(58) folios 79v–80v.
  56. ↑ Sacha Stern, Calendar and Community: A History of the Jewish Calendar Second Century BCE – Tenth Century CE, Oxford, 2001, pp. 124–132.
  57. ↑ Eusebius, Church History, 7.20, 7.31.
  58. ↑ Allen Brent, Hippolytus and the Roman Church in the Third Century, Leiden: E.J. Brill, 1995.
  59. ↑ Philip Schaff; Henry Wace, eds. (January 1, 1890). Church History, Book II (Eusebius). Nicene and Post-Nicene Fathers, second series. Vol. 1. Translated by Arthur Cushman McGiffert. Christian Literature Publishing Co. Retrieved 2023-04-23 – via New Advent.
  60. ↑ Mosshammer, Alden A. (2008). The Easter Computus and the Origins of the Christian Era. Oxford: Oxford University Press. p. 50. ISBN 978-0-19-954312-0.
  61. ↑ Mosshammer, Alden A. (2008). The Easter Computus and the Origins of the Christian Era. Oxford: Oxford University Press. pp. 51, 65. ISBN 978-0-19-954312-0.
  62. ↑ Mosshammer, Alden A. (2008). The Easter Computus and the Origins of the Christian Era. Oxford: Oxford University Press. pp. 50–52, 53, 62–65. ISBN 978-0-19-954312-0.
  63. ↑ Apostolic Canon 7: "If any bishop, presbyter, or deacon shall celebrate the holy day of Easter before the vernal equinox with the Jews, let him be deposed." A Select Library of Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church, Second Series, Volume 14: The Seven Ecumenical Councils, Eerdmans, 1956, p. 594.
  64. ↑ St. John Chrysostom, "Against those who keep the first Passover", in Saint John Chrysostom: Discourses against Judaizing Christians, translated by Paul W. Harkins, Washington, DC, 1979, pp. 47ff.
  65. ↑ McGuckin, John Anthony (2011). The encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity. Maldin, MA: Wiley-Blackwell. p. 223. ISBN 978-1-4443-9253-1. OCLC 703879220.
  66. 1 2 Mosshammer, Alden A. (2008). The Easter Computus and the Origins of the Christian Era. Oxford: Oxford University Press. pp. 239–244. ISBN 978-0-19-954312-0.
  67. 1 2 Holford-Strevens, Leofranc; Blackburn, Bonnie (1999). The Oxford Companion to the Year. Oxford: Oxford University Press. pp. 808–809. ISBN 0-19-214231-3.
  68. ↑ Declercq, Georges (2000). Anno Domini: the origins of the Christian era. Belgium: Turnhout. pp. 143–144. ISBN 2-503-51050-7. OCLC 45243083.
  69. ↑ Mosshammer, Alden A. (2008). The Easter Computus and the Origins of the Christian Era. Oxford: Oxford University Press. pp. 223–224. ISBN 978-0-19-954312-0.
  70. ↑ Holford-Strevens, Leofranc; Blackburn, Bonnie (1999). The Oxford Companion to the Year. Oxford: Oxford University Press. pp. 870–875. ISBN 0-19-214231-3.
  71. ↑ "Orthodox Easter: Why are there two Easters?". BBC Newsround. 20 April 2020. Archived from the original on 23 December 2021. Retrieved 4 April 2021.
  72. ↑ Wallis, Faith (1999). Bede: The Reckoning of Time. Liverpool University Press. p. 148. ISBN 0-85323-693-3.
  73. ↑ Why is Easter so early this year? بایگانی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine, EarthSky, Bruce McClure in Astronomy Essentials, 30 March 2018.
  74. ↑ Paragraph 7 of Inter gravissimas ISO.org بایگانی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۲ توسط Wayback Machine to "the vernal equinox, which was fixed by the fathers of the [first] Nicene Council at XII calends April [21 March]". This definition can be traced at least back to chapters 6 & 59 of سنت بید's De temporum ratione (725).
  75. 1 2 "Date of Easter". The Anglican Church of Canada. Archived from the original on 26 December 2021. Retrieved 5 April 2021.
  76. 1 2 Montes, Marcos J. "Calculation of the Ecclesiastical Calendar" بایگانی‌شده در ۳ نوامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine. Retrieved 12 January 2008.
  77. ↑ G Moyer (1983), "Aloisius Lilius and the 'Compendium novae rationis restituendi kalendarium'" بایگانی‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine, pp. 171–188 in G.V. Coyne (ed.).
  78. ↑ "Calendar (New Style) Act 1750". legislation.gov.uk. Archived from the original on April 23, 2023. Retrieved 23 April 2023.
  79. ↑ Caroline Wyatt (25 March 2016). "Why Can't the Date of Easter be Fixed". BBC. Archived from the original on 24 November 2021. Retrieved 13 April 2017.
  80. ↑ The Date of Easter بایگانی‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine. Article from رصدخانه نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا (27 March 2007).
  81. ↑ "Easter Monday in Hungary in 2021". Office Holidays. Archived from the original on 5 November 2021. Retrieved 3 April 2021.
  82. ↑ "Some Common Misperceptions about the Date of Pascha/Easter". 2021-04-08. Retrieved 2025-01-10.
  83. ↑ "Side-by-side Easter calendar reference". 2007-07-03. Retrieved 2025-01-10.
  84. ↑ "The Church in Malankara switched entirely to the Gregorian calendar in 1953, following Encyclical No. 620 from Patriarch Mor Ignatius Aphrem I, dt. December 1952." Calendars of the Syriac Orthodox Church بایگانی‌شده در ۲۴ فوریه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine. Retrieved 22 April 2009
  85. ↑ "Easter: A date with God". The Economist. 20 April 2011. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2011. Only in a handful of places do Easter celebrants alter their own arrangements to take account of their neighbours. Finland's Orthodox Christians mark Easter on the Western date. And on the Greek island of Syros, a Papist stronghold, Catholics and Orthodox alike march to Orthodox time. The spectacular public commemorations, involving flower-strewn funeral biers on Good Friday and fireworks on Saturday night, bring the islanders together, rather than highlighting division.
  86. ↑ "Easter: A date with God". The Economist. 20 April 2011. Archived from the original on 23 April 2018. Retrieved 23 April 2011. Finland's Orthodox Christians mark Easter on the Western date.
  87. ↑ "Easter (holiday)". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. Archived from the original on 3 May 2015. Retrieved 9 March 2013.
  88. 1 2 Hieromonk Cassian, A Scientific Examination of the Orthodox Church Calendar, Center for Traditionalist Orthodox Studies, 1998, pp. 51–52, شابک ‎۰−۹۱۱۱۶۵−۳۱−۲.
  89. ↑ M. Milankovitch, "Das Ende des julianischen Kalenders und der neue Kalender der orientalischen Kirchen", Astronomische Nachrichten 200, 379–384 (1924).
  90. ↑ Miriam Nancy Shields, "The new calendar of the Eastern churches بایگانی‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine", Popular Astronomy 32 (1924) 407–411 (page 411 بایگانی‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine). This is a translation of M. Milankovitch, "The end of the Julian calendar and the new calendar of the Eastern churches", Astronomische Nachrichten No. 5279 (1924).
  91. ↑ "Hansard Reports, April 2005, regarding the Easter Act of 1928". United Kingdom Parliament. Archived from the original on 8 June 2021. Retrieved 14 March 2010.
  92. ↑ WCC: Towards a common date for Easter بایگانی‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine
  93. ↑ "Why is Orthodox Easter on a different day?". U.S. Catholic magazine. 3 April 2015. Archived from the original on 9 May 2021. Retrieved 5 April 2021.
  94. ↑ Iati, Marisa (20 April 2019). "Why Isn't Easter Celebrated on the Same Date Every Year?". Washington Post. Archived from the original on 10 December 2020. Retrieved 5 April 2021.
  95. ↑ "Christian Churches to Fix Common Date for Easter" بایگانی‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine (18 January 2016). CathNews.com. Retrieved 18 September 2018.
  96. ↑ Hertz, Joachin Meisner (16 November 2022). "Patriarch of Constantinople: Conversations Are Underway for Catholics and Orthodox to Celebrate Easter on the Same Date". ZENIT – English. Archived from the original on 17 November 2022. Retrieved 18 November 2022.
  97. ↑ MacKinnon, Grace (March 2003). "The Meaning of Holy Week". Catholic Education Resource Center. Archived from the original on 12 May 2021. Retrieved 16 April 2022.
  98. ↑ Sfetcu, Nicolae (2 May 2014). Easter Traditions. Nicolae Sfetcu. Archived from the original on 5 April 2023. Retrieved 25 January 2023.
  99. ↑ "Holy Saturday". Encyclopedia Britannica. 1998-07-20. Retrieved 2023-04-23.
  100. ↑ Fairchild, Mary (2012-03-15). "Holy Week Timeline: From Palm Sunday to Resurrection Day". Learn Religions. Retrieved 2023-04-23.
  101. ↑ Bucher, Meg (2021-02-08). "What Is Holy Week? - 8 Days of Easter You Need to Know". Crosswalk.com. Retrieved 2023-04-23.
  102. ↑ Huck, Gabe; Ramshaw, Gail; Lathrop, Gordon W. (1988). An Easter sourcebook: the fifty days. Chicago: Liturgy Training Publications. ISBN 0-930467-76-0. OCLC 17737025.
  103. ↑ "Religions - Christianity: Lent". BBC. 2002-10-02. Archived from the original on 2023-03-26. Retrieved 2023-04-23.
  104. ↑ McGuckin, John Anthony (2011). The Orthodox Church: an introduction to its history, doctrine, and spiritual culture. Chichester, England: Blackwell Pub. Ltd. ISBN 978-1-4051-5066-8. OCLC 1042251815.
  105. ↑ Lash, Ephrem (Archimandrite) (25 January 2007). "On the Holy and Great Sunday of Pascha". Monastery of Saint Andrew the First Called, Manchester, England. Archived from the original on 9 April 2007. Retrieved 27 March 2007.
  106. ↑ "Pentecost Sunday". About.com Religion & Spirituality. About.com. Archived from the original on 29 March 2013. Retrieved 28 March 2013.
  107. ↑ The Pentecostarion. Massachusetts: Holy Transfiguration Monastery. 1990. pp. 6–7. ISBN 0-943405-02-5.
  108. ↑ Liturgical Commission Of The Sisters Of The Order Of St Basil The Great (1970). The Pentecostarion (PDF). Archived (PDF) from the original on 2023-04-23. Retrieved 2023-04-23 – via melkite.org.
  109. ↑ "These Are the Real Meanings behind the Colors of Easter". Southern Living. 14 February 2023. Archived from the original on 10 آوریل 2023. Retrieved 10 April 2023. On Easter, the color white symbolizes purity, grace, and, ultimately, the resurrection of Jesus Christ, which is the joyful culmination of the Easter season. On this holiday, white Easter lilies are displayed in churches and homes, symbolizing the purity of Christ and representing a trumpet sharing the message that Jesus has risen.
  110. ↑ "Meaning of Cross Drape Colors". Wake Union Baptist Church. Archived from the original on 10 آوریل 2023. Retrieved 10 April 2023. The cross is draped in white on Easter Sunday, representing the resurrection of Christ and that He was "...raised again for our justification".
  111. ↑ Notes for the Easter Vigil بایگانی‌شده در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine, website of Lutheran pastor Weitzel
  112. ↑ Catholic Activity: Easter Vigil بایگانی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine, entry on catholicculture.org
  113. ↑ Easter observed at Sunrise Celebration بایگانی‌شده در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine, report of Washington Post April 2012
  114. ↑ Sunrise Service At Abington Cemetery Is An Easter Tradition بایگانی‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine, report of Hartford Courant newspaper of 4 April 2016
  115. ↑ "Easter sunrise services: A celebration of resurrection". The United Methodist Church. 5 April 2019. Archived from the original on 23 December 2021. Retrieved 4 April 2021.
  116. ↑ "The Easter Liturgy". The Church of England. Archived from the original on 19 October 2021. Retrieved 4 April 2021.
  117. ↑ Moroz, Vladimir (10 May 2016). Лютерани східного обряду: такі є лише в Україні (in Ukrainian). РІСУ – Релігійно-інформаційна служба України. Archived from the original on 15 August 2020. Retrieved 19 September 2018. В українських лютеран, як і в ортодоксальних Церквах, напередодні Великодня є Великий Піст або Чотиридесятниця.
  118. ↑ "Easter". History.com. History. 27 October 2009. Archived from the original on 9 December 2021. Retrieved 20 April 2019.
  119. 1 2 3 4 Olp, Susan. "Celebrating Easter Looks Different for Eastern Orthodox, Catholic and Protestant churches". The Billings Gazette. Archived from the original on 29 November 2021. Retrieved 20 April 2019.
  120. ↑ Daniels, Bruce Colin (1995). Puritans at Play: Leisure and Recreation in Colonial New England. Macmillan, p. 89, شابک ‎۹۷۸−۰−۳۱۲۱۶۱۲۴−۸
  121. ↑ Roark, James; Johnson, Michael; Cohen, Patricia; Stage, Sarah; Lawson, Alan; Hartmann, Susan (2011). Understanding the American Promise: A History, Volume I: To 1877. Bedford/St. Martin's. p. 91. Puritans mandated other purifications of what they considered corrupt English practices. They refused to celebrate Christmas or Easter because the Bible did not mention either one.
  122. ↑ "The Regulative Principle of Worship". Free Presbyterian Church of Scotland. Archived from the original on 14 February 2022. Retrieved 12 April 2022. Those who adhere to the Regulative Principle by singing exclusively the psalms, refusing to use musical instruments, and rejecting "Christmas", "Easter" and the rest, are often accused of causing disunity among the people of God. The truth is the opposite. The right way to move towards more unity is to move to exclusively Scriptural worship. Each departure from the worship instituted in Scripture creates a new division among the people of God. Returning to Scripture alone to guide worship is the only remedy.
  123. ↑ Minutes of Session of 1905. Reformed Presbyterian Church of North America. 1905. p. 130. WHEREAS, There is a growing tendency in Protestant Churches, and to some extent in our own, to observe days and ceremonies, as Christmas and Easter, that are without divine authority; we urge our people to abstain from all such customs as are popish in their origin and injurious as lending sacredness to rites that come from paganism; that ministers keep before the minds of the people that only institutions that are Scriptural and of Divine appointment should be used in the worship of God.
  124. ↑ Pack, David. "The True Origin of Easter". The Restored Church of God. Archived from the original on 26 April 2011. Retrieved 24 March 2011.
  125. ↑ Okogba, Emmanuel (2019-04-21). "A philosophical critique of Easter celebration (1)". Vanguard. Lagos, Nigeria. Retrieved 2023-04-23.
  126. ↑ "Religions - Witnesses: Jehovah's Witnesses at a glance". BBC. 2006-08-30. Archived from the original on 2022-12-15. Retrieved 2023-04-23.
  127. ↑ "Easter or the Memorial – Which Should You Observe?". Watchtower Magazine. Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. 1 April 1996. Archived from the original on 18 April 2014. Retrieved 11 April 2014.
  128. ↑ Brownlee, William Craig (1824). A Careful and Free Inquiry into the True Nature and Tendency of the ... Archived from the original on 1 August 2020. Retrieved 20 June 2015.
  129. ↑ "See Quaker Faith & practice of Britain Yearly Meeting, Paragraph 27:42". Archived from the original on 8 June 2021. Retrieved 21 April 2014.
  130. ↑ Quaker life, December 2011: "Early Quaker Top 10 Ways to Celebrate (or Not) "the Day Called Christmas" by Rob Pierson بایگانی‌شده در ۶ فوریه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine
  131. ↑ Adana, Kor. "Easter Colors: Significance and Symbolism". Christian.net. Retrieved April 6, 2025.
  132. ↑ Pennoyer, Greg; Wolfe, Gregory (1 December 2015). God For Us: Rediscovering the Meaning of Lent and Easter (in English) (Reader's ed.). Paraclete Press. ISBN 978-1-61261-822-7. With the creation of Lent, the church brought together many of these preexisting customs and directed them to a common need--not only among those entering the life of the church for the first time, but also among practicing Christians for whom the mystery of Easter might threaten to become a mere commonplace. Lenet became a way for Christians to mindfully prepare for the coming feast, to open themselves to their own spiritual hunger in order to make room for the life and fulfillment offered at Easter.
  133. ↑ Friedman, Sally (27 March 2016). "Easter bonnets top at Burlington City shop" (in English). Burlington County Times. Retrieved 10 April 2023.
  134. ↑ Luther League Review: 1936–1937. Luther League of America. 1936. Archived from the original on 3 August 2020. Retrieved 20 June 2015.
  135. 1 2 Hunt, Scott (15 March 2016). "What's Up with Eggs and Easter?". St. George's Anglican Church. Retrieved 10 April 2023. The egg, with its hard shell, was used to represent Jesus' tomb. Outside it looks lifeless. But, after a time, from inside breaks out new life. In some traditions the eggs were painted red to represent the blood of Christ shed for us. Easter egg hunts were organized to represent searching out the risen Jesus. Egg rolling was a game to remember how the stone was rolled away from the entrance of Jesus' tomb. Even Martin Luther is said to have been a fan of Easter Eggs and Easter Egg hunts.
  136. ↑ Davis, David (20 April 2014). "Easter Traditions Explained". سی‌بی‌اس نیوز. Retrieved 20 April 2014. The German church reformer Martin Luther, Larson-Miller said, also appeared to encourage the tradition. "We know that Martin Luther had Easter egg hunts where the men hid the eggs for the women and children went and it probably has this connection back to this idea of eggs being the tomb."
  137. ↑ Agency, Canada Revenue (2016-01-21). "Public holidays". Canada.ca. Retrieved 2023-04-23.
  138. ↑ Acevedo, Sophia (2023-04-06). "Are banks open today? Here's a list of US bank holidays for 2023". Business Insider. Retrieved 2023-04-23.
  139. ↑ Uro, Risto; Day, Juliette; DeMaris, Richard E.; Roitto, Rikard (2019). The Oxford handbook of early Christian ritual. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-874787-1. OCLC 1081186286.
  140. ↑ Public holidays in Scandinavian countries, for example; "Public holidays in Sweden". VisitSweden. Archived from the original on 13 April 2014. Retrieved 10 April 2014.
    "Public holidays [in Denmark]". VisitDenmark. Archived from the original on 25 July 2018. Retrieved 10 April 2014.
  141. ↑ "Bank Holidays". Nordea Bank AB. Archived from the original on 13 April 2014. Retrieved 10 April 2014.
  142. ↑ "Lov om detailsalg fra butikker m.v." (in Danish). retsinformation.dk. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 10 April 2014.
  143. ↑ Mona Langset (12 April 2014) Nordmenn tar påskeferien i Norge بایگانی‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine (به نروژی) VG
  144. ↑ "Easter: How does Italy celebrate this festivity?". 8 April 2019. Retrieved 6 January 2024.
  145. 1 2 "Ufficio del Cerimoniale di Stato" (in Italian). Retrieved 29 December 2022.
  146. ↑ "Dutch Easter traditions – how the Dutch celebrate Easter". Dutch Community. Archived from the original on 13 April 2014. Retrieved 10 April 2014.
  147. ↑ webteam (6 April 2017). "Τι προβλέπει η νομοθεσία για την καταβολή του δώρου του Πάσχα | Ελληνική Κυβέρνηση" (in Greek). Archived from the original on 28 July 2021. Retrieved 23 April 2022.
  148. ↑ "UK bank holidays". gov.uk. Archived from the original on 21 September 2012. Retrieved 10 April 2014.
  149. ↑ "Statutory Holidays". CNESST. Archived from the original on 1 January 2022. Retrieved 1 January 2022.
  150. ↑ "Easter 2016". Public Holidays Australia. Archived from the original on 22 December 2021. Retrieved 1 June 2015.
  151. ↑ Public holidays بایگانی‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine, australia.gov.au
  152. ↑ "American holidays". USAGov. U.S. General Services Administration. 6 December 2023. Retrieved 29 May 2024. Many government offices and some private businesses close on annual federal holidays. If the holiday falls during the weekend, the government may observe it on a different day. [emphasis added]
  153. ↑ «Traditional Easter Foods From Around the World». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۵. دریافت‌شده در ۲ آوریل ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  154. 1 2 3 "Il simbolismo dell'agnello pasquale" (in Italian). Retrieved 26 December 2022.
  155. ↑ "La Sacra Bibbia" (in Italian). Retrieved 26 December 2022.
  156. ↑ Alexander, Deepa (10 April 2017). "Season's eatings". هندو (روزنامه). Archived from the original on 17 January 2022. Retrieved 13 March 2021.
  157. ↑ "Caribbean Easter meals to keep families together during covid-19". Loop News (in English). Archived from the original on 29 مارس 2024. Retrieved 2023-04-03.
  158. ↑ "Hot Cross Buns, A Caribbean Easter Tradition". Global Voices (in English). 2016-03-25. Retrieved 2023-04-03.
  159. ↑ Rohrer, Finlo (1 April 2010). "BBC - How did hot cross buns become two a penny?". BBC News. Archived from the original on 13 June 2018. Retrieved 26 April 2014.
  160. ↑ "Always a good time for hot cross buns". Coles (in English). Archived from the original on 26 December 2021. Retrieved 27 December 2021.
  161. ↑ Turner, Ina; Taylor, Ina (1999). Christianity. Nelson Thornes. p. 50. ISBN 978-0-7487-4087-1.
  162. ↑ Fakes, Dennis R. (1 January 1994). Exploring Our Lutheran Liturgy. CSS Publishing. p. 33. ISBN 978-1-55673-596-7.
  163. ↑ "Who Were The First To Cry "Hot Cross Buns?"". The New York Times. 31 March 1912. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 4 May 2010.
  164. ↑ Elwes, Annunciata (13 April 2019). "Curious Questions: Why do we eat hot cross buns at Easter?". Country Life.
  165. ↑ The Origin of the Fasts and Festivals of the Church. London: Thomas Hatton. 1843. p. 28.
  166. ↑ "The City of St Albans Claims the Original Hot Cross Bun". St Albans Cathedral. Archived from the original on 16 March 2018. Retrieved 7 December 2016.
  167. ↑ "Abbacchio Romano IGP". abbacchioromanoigp.it. Archived from the original on 14 July 2014. Retrieved 10 June 2014.
  168. ↑ "abbàcchio". Vocabolario – Treccani. Retrieved 15 January 2016.
  169. ↑ "Abbacchio Romano IGP" (in Italian). qualigeo.eu. Retrieved 7 January 2024.
  170. 1 2 3 "Perché si mangia l'agnello a Pasqua? C'entra la religione". lacucinaitaliana.it (in Italian). 25 March 2018. Retrieved 26 December 2022.
  171. ↑ Capirotada بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۶ توسط Wayback Machine The Zenchilada page 102 Winter 2011]
  172. ↑ "Eatymology: Capirotada". The Local Palate (in American English). 2018-03-26. Archived from the original on 2020-10-28. Retrieved 2020-09-04.
  173. ↑ Mather, Robin (4 April 2017). "Mexican Easter bread pudding with a long culinary lineage". chicagotribune.com. Retrieved 2020-09-04.
  174. ↑ "Twenty things you didn't know about the Mona de Pasqua". Barcelona City Council. Retrieved 12 April 2020.
  175. ↑ "The Easter 'mona' cake: what does the custom signify and where does it come from?". Barcelona City Council. 27 March 2023.
  176. ↑ "La Mona de Pascua (siglo XVIII, Barcelona, Murcia y Valencia)". Tinet (in Spanish). Tarragona.
  177. ↑ "Pashka definition and meaning - Collins English Dictionary". Collinsdictionary.com. Retrieved 28 December 2017.
  178. ↑ "Easter recipes: Kulich & Paskha". Archived from the original on 2013-03-27. Retrieved 2014-04-11.
  179. ↑ "Easter Sunday 2021: Date, Significance, History, Facts, Easter Egg". S A NEWS. 3 April 2021. Archived from the original on 3 April 2021. Retrieved 3 April 2021.
  180. ↑ "Easter Symbols and Traditions – Holidays". History.com. 27 October 2009. Archived from the original on 25 December 2021. Retrieved 27 April 2017.
  181. ↑ Siemaszkiewicz, Wojciech; Deyrup, Marta Mestrovic (2013). Wallington's Polish Community. Arcadia Publishing. p. 101. ISBN 978-1-4396-4330-3. The tradition of Easter eggs dates back to early Christians in Mesopotamia. The Easter egg is a reminder that Jesus rose from the grave, promising an eternal life for believers.
  182. ↑ Donahoe's Magazine, Volume 5. T.B. Noonan. 1881. Archived from the original on 1 August 2020. Retrieved 24 April 2014. The early Christians of Mesopotamia had the custom of dyeing and decorating eggs at Easter. They were stained red, in memory of the blood of Christ, shed at His crucifixion. The Church adopted the custom, and regarded the eggs as the emblem of the resurrection, as is evinced by the benediction of Pope Paul V. , about 1610, which reads thus: 'Bless, O Lord! we beseech thee, this thy creature of eggs, that it may become a wholesome sustenance to thy faithful servants, eating it in thankfulness to thee on account of the resurrection of the Lord.' Thus the custom has come down from ages lost in antiquity.
  183. ↑ The Great Book of Needs: Expanded and Supplemented (Volume 2): The Sanctification of the Temple and other Ecclesiastical and Liturgical Blessings. South Canaan, Pennsylvania: Saint Tikhon's Seminary Press. 2000. p. 337. ISBN 1-878997-56-4. Archived from the original on 16 January 2021. Retrieved 5 May 2021.
  184. ↑ von Solodkoff, A. (1989). Masterpieces from the House of Fabergé. Abradale Press. ISBN 978-0-8109-8089-1.
  185. ↑ Shoda, Richard W. (2014). Saint Alphonsus: Capuchins, Closures, and Continuity (1956–2011). Dorrance Publishing. p. 128. ISBN 978-1-4349-2948-8.
  186. ↑ "Amazing archive images show how Cadbury cracked Easter egg market". Birmingham Mail. Archived from the original on 9 August 2020. Retrieved 21 May 2019.
  187. ↑ "Cadbury and National Trust accused of 'airbrushing faith' by Church of England for dropping 'Easter' from egg hunt". ایندیپندنت. The Independent. 4 April 2017. Archived from the original on 2 July 2019. Retrieved 21 May 2019.
  188. ↑ "Easter Egg Roll". whitehouse.gov. Archived from the original on 20 January 2021. Retrieved 10 April 2014 – via National Archives.
  189. 1 2 3 Anderson, Emma (10 April 2017). "Easter in Germany: The very deutsch origins of the Easter Bunny". The Local Germany. Archived from the original on 23 November 2021. Retrieved 4 April 2021.
  190. ↑ Conroy, Gemma (13 April 2017). "10 Reasons Australians Should Celebrate Bilbies, not Bunnies, This Easter". Australian Geographic. Archived from the original on 18 July 2021. Retrieved 4 April 2021.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ عید پاک موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.