پس‌آگاهی
| از مجموعه مقالات درباره |
| فراهنجار |
|---|
پس‌آگاهی (انگلیسی: Retrocognition) مفهومی در فراروان‌شناسی است که به ادعای آگاهی از رویدادی در گذشته، بدون استفاده از راه‌های معمول برای آموختن یا استنباط آن اطلاعات، اشاره دارد.[۱]
این اصطلاح را فردریک دبلیو. اچ. مایرز وضع کرد.[۲]
بررسی
پژوهشگران پدیده‌های روانی از دیرباز پس‌آگاهی را پدیده‌ای بسیار دشوار برای آزمون تجربی دانسته‌اند. برای بررسی درستی یک تجربهٔ ادعایی پس‌آگاهی، ناگزیر باید اسناد تاریخی یا دانسته‌های موجود دربارهٔ گذشته بررسی شوند؛ اما همین کار این احتمال را مطرح می‌کند که فرد اطلاعات را از راهی عادی یا از منابع موجود به دست آورده باشد.[۳]
برای نمونه، اگر فردی مدعی شود بدون هیچ منبع عادی دریافته است که وینستون چرچیل زمانی توسط یک طوطی گاز گرفته شده بود، تنها راه بررسی این ادعا مراجعه به منابع تاریخی دربارهٔ زندگی چرچیل است. اگر مشخص شود چنین رویدادی واقعاً رخ داده است، باز هم نمی‌توان به‌آسانی اثبات کرد که فرد مستقیماً رویدادی در گذشته را «دیده» است؛ زیرا ممکن است اطلاعات را، آگاهانه یا ناآگاهانه، از منبعی موجود به دست آورده باشد.
از دیدگاه فراروان‌شناسی حتی ممکن است توضیح‌هایی مانند روشن‌بینی یا دورآگاهی نسبت به اسناد یا دانسته‌های دیگران مطرح شود، که در این صورت باز هم تجربه الزاماً نمونه‌ای از پس‌آگاهی نخواهد بود.
به‌دلیل همین دشواری منطقی، پژوهش‌های آزمایشگاهی بسیار اندکی دربارهٔ پس‌آگاهی انجام شده است و شواهد مربوط به آن عمدتاً به گزارش‌های طبیعی و موردی محدود می‌شوند.
رویداد موبرلی–ژوردن
مشهورترین نمونه‌ای که در نوشته‌های عامه به‌عنوان نمونهٔ پس‌آگاهی مطرح شده، رویداد موبرلی–ژوردن در سال ۱۹۰۱ است.
انی موبرلی و النور ژوردن، دو دانشگاهی و از مدیران پیشگام آموزش دانشگاهی زنان در بریتانیا، هنگام تلاش برای یافتن پتی تریانون، اقامتگاه خصوصی ماری آنتوانت در ورسای، راه خود را گم کردند.
آن دو بعدها ادعا کردند که در جریان این تجربه با اشخاص و صحنه‌هایی روبه‌رو شده‌اند که به نظرشان متعلق به زمان خودشان نبوده است. آنان بر پایهٔ جزئیاتی مانند پوشاک، لهجه، وضعیت محیط، معماری و چهرهٔ افرادی که دیده بودند، به این باور رسیدند که گویی صحنه‌ای از گذشته را مشاهده کرده‌اند.
موبرلی و ژوردن گزارش خود را در سال ۱۹۱۱ در کتابی با عنوان یک ماجرا منتشر کردند. آنان بعدها به این نتیجه رسیدند که آنچه دیده بودند ممکن است نوعی بازآفرینی یا مشاهدهٔ رویدادهای مربوط به ماری آنتوانت در پتی تریانون بوده باشد.
این روایت به‌ویژه با رخدادهای ۱۰ اوت ۱۷۹۲ و نیز واپسین روزهای حضور ماری آنتوانت در تریانون در سال ۱۷۸۹ پیوند داده شد.
با این حال، این کتاب از همان زمان انتشار با انتقاد روبه‌رو شد. النور سیدگویک، از اعضای برجستهٔ انجمن پژوهش‌های روانی بریتانیا، در نقدی در نشریهٔ این انجمن نتیجه گرفت که تجربهٔ دو زن را می‌توان حاصل نوعی افسانه‌سازی مشترک دانست.[۴][۵]
جستارهای وابسته
- پیش‌بینی (روان‌شناسی)
- فهرست موضوعات مشخص‌شده به‌عنوان شبه‌علم
- پیش‌آگاهی
- دوربینی روحی
- لغزش زمانی
- ادعاهای سفر در زمان و افسانه‌های شهری
پیوند به بیرون
- . Encyclopædia Britannica (in English) (11th ed.). 1911.
منابع
- ↑ Dale, L. A., & White, R. A. (1977). Glossary of terms in the literature of psychical research and parapsychology. In B. B. Wolman (Ed.), Handbook of Parapsychology (pp. 921–936). New York, NY, US: Van Nostrand Reinhold.
- ↑ Parapsychological Association (2007). Glossary of Parapsychological terms – Retrocognition بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۲۴ توسط Wayback Machine
- ↑ Rhine, J. B. (1977). History of experimental studies. In B. B. Wolman (Ed.), Handbook of Parapsychology (pp. 25–47). New York, NY, US: Van Nostrand Reinhold.
- ↑ Sidgwick, E. M. (1911). [Review of An Adventure]. Proceedings of the Society for Psychical Research, 25.
- ↑ Iremonger, L. (1957). The ghosts of Versailles: Miss Moberly and Miss Jourdain and their Adventure: A critical study. London, UK: Faber & Faber.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Retrocognition». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۱ اوت ۲۰۲۶.
| موضوعات |
| ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| سازمانهای فعال |
| ||||||
| سازمانهای منحلشده |
| ||||||
| افراد |
| ||||||
| انتشارات |
| ||||||
| |||||||
- اصطلاحات فراهنجار
- توانمندیهای روان
- فراروان‌شناسی