نوعی خبوشانی
ملا محمد رضا نَوعی خَبوشانی | |
|---|---|
| زادهٔ | قرن دهم قمری خبوشان (قوچان) |
| درگذشت | قرن یازده قمری برهان پور |
| پیشه | شاعر |
| دوره | صفوی |
محمدرضا نوعی معروف به نَوعی خَبوشانی شاعر قرن دهم و اوایل یازدهم ایرانی، زادهٔ خَبوشان (قوچان) است. وی مانند نظیری نیشابوری از پیشگامان طرز نو می باشد [۱]
شرح حال
آنچه از احوال وی بر میآید آن است که وی به اتفاق دوستش ، کفری تربتی به هندوستان کوچیده، و پس از بازگشت مدتی را در مشهد گذرانده است. به همین دلیل به مشهدی نیز شهره است. سپس باز به هند کوچیده و در دربار شاهان و امیران وقت از جمله اکبرشاه، میرزا یوسف خان رضوی مشهدی، شاهزاده دانیال و عبدالرحیم خان، خان خانان مدیحه و شعر سروده است. وی در اواخر عمر، در دربار جهانگیر شاه به سر برده و سرانجام در برهان پور درگذشته است. در «تاریخ ادبیات ایران» نقل شده که نوعی به اتفاق پدرش به کاشان رفته و در آنجا شاگرد محتشم کاشانی بوده و از محضر وی در تکمیل شاعری بهره جسته، سپس به هند رفته و در آنجا سکنی گزیده است. اما در کتاب کاروان هند این مطلب مردود دانسته شده.[۲]
آثار
کلیات نوعی، مشتمل بر قصیده، ترجیع و ترکیب، قطعه، غزل، رباعی و مثنوی در حدود چهار هزار بیت است. ساقینامهٔ او با بیش از چهارصد بیت در ستایش میرزا عبدالرحیم خانخانان سروده شده و در شمار ساقینامههای مشهور عهد او است. نسخهای از دیوانش در حدود چهارهزار بیت در کتابخانهٔ ملی پاریس موجود است.[۱]
تاریخ نظم و نثر مثنوی وامق و عذرا را به وی نسبت میدهد.[۲]
مشهورترین کارش سوز و گداز است.
نمونهٔ اشعار
| آیینه هر ذره ز سیمای تو گرم است | چشم همه عالم به تماشای تو گرم است | |
| باد سحر و بوی گل و ناله بلبل | بالین تو رفتند و همان جای تو گرم است | |
| بر بلبل و پروانه خزان پر و بال است | ای صبح ، نسیم چمن آرای تو گرم است |
| فصل گل بگذشت و از مرغان نوایی برنخاست | خُم ز جوش افتاد و از مستان صدایی برنخاست | |
| صد بیابان در ره دَیر و حرم پیموده شد | از زمین خاری به استقبال پایی برنخاست | |
| غایت افسرده طبعی بین که صد ره برق حسن | در جهان آتش زد و دودی ز جایی برنخاست | |
| بخل در میخانه شایع شد چنان کز پیر دَیر | نوشیادی برنیامد ، الصلایی برنخاست | |
| بوی گل خضر ره گلزار شد نوعی بیا | هیچ راهی طی نشد تا رهنمایی برنخاست |
منابع
- 1 2 نَوعی خَبوشانی، مجلۀ اینترنتی آفتاب
- 1 2 نوعی خبوشانی، شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی بایگانیشده در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine