کتیبه آرامی پل درونته
| کتیبهٔ آرامی پل درونته | |
|---|---|
 کتیبهٔ آرامی پل درونته | |
| مواد | سنگ طبیعی |
| نوشته | زبان آرامی |
| خلق‌شده | حدود ۲۶۰ پیش از میلاد |
| دوره/فرهنگ | سدهٔ سوم پیش از میلاد |
| کشف‌شده | ۱۹۳۲ |
| محل | پل درونته، ولایت لغمان، افغانستان |
| مکان کنونی | پل درونته، ولایت لغمان، افغانستان |
| بخشی از مجموعه‌ای دربارهٔ |
| کتیبه‌های کنعانی و آرامی |
|---|
 |
کتیبهٔ آرامی پل درونته که کتیبهٔ آرامی لَمپاکه نیز نامیده می‌شود، کتیبه‌ای صخره‌ای در درهٔ ولایت لغمان افغانستان است. «لَمپاکه» صورت سانسکریتِ نام «لغمان» است. این کتیبه حدود سال ۲۶۰ پیش از میلاد، در روزگار امپراتور هندی آشوکا، به زبان آرامی نوشته شده و در سال ۱۹۳۲ در محلی به نام پل درونته کشف شد. از آنجا که آرامی زبان رسمی شاهنشاهی هخامنشی بود و این شاهنشاهی در پی فتوحات اسکندر مقدونی در اواخر سدهٔ چهارم پیش از میلاد از میان رفت، چنین به نظر می‌رسد که کتیبه برای جمعیت‌های بازمانده از قلمرو هخامنشی در شمال‌غرب هند یا برای مردمان مرزی‌ای نوشته شده بود که آرامی همچنان زبان رایج آنان بود.[۱]
زمینه
کشف این کتیبه در سال ۱۹۳۲ بخشی از روند کشف مجموعه‌ای از کتیبه‌های آشوکا به زبان آرامی یا یونانی، یا به هر دو زبان، بود. در سال ۱۹۱۵ سِر جان مارشال کتیبهٔ آرامی تاکسیلا را کشف کرده بود. در سال ۱۹۵۸ کتیبهٔ دوزبانهٔ قندهار، به دو زبان یونانی و آرامی، کشف شد و در سال ۱۹۶۳ نیز فرمان‌های یونانی آشوکا، باز هم در قندهار، به دست آمد.
در همان سال ۱۹۶۳ و در قندهار، کتیبه‌ای موسوم به «هندو-آرامی» که با نام کتیبهٔ آرامی قندهار یا «قندهار ۲» شناخته می‌شود نیز کشف شد. در این کتیبه زبان پراکریت هندی و زبان آرامی به‌صورت متناوب به کار رفته‌اند، اما تمامی متن با الفبای آرامی نوشته شده است. بخش‌های آرامی ترجمهٔ بخش‌های هندی‌ای هستند که با خط آرامی آوانویسی شده‌اند.
در سال ۱۹۶۹ دو انسان‌شناس بلژیکی به‌طور اتفاقی کتیبهٔ آرامی دیگری را کشف کردند که امروزه با عنوان کتیبهٔ لغمان ۱ شناخته می‌شود. چند سال بعد، در سال ۱۹۷۳، کتیبهٔ لغمان ۲ نیز یافت شد.[۲]
محتوای کتیبه
کتیبه ناقص است. بااین‌حال، محل کشف، شیوهٔ نگارش و واژگان به‌کاررفته امکان می‌دهد آن را با دیگر کتیبه‌های شناخته‌شدهٔ آشوکا در این منطقه مرتبط دانست. بر پایهٔ مقایسه با دیگر کتیبه‌ها، چنین نتیجه گرفته شده است که متن پل درونته آمیزه‌ای از عناصر هندی و آرامی است که همگی با خط آرامی نوشته شده‌اند و بخش‌های آرامی ترجمهٔ بخش‌های هندی‌اند.[۳]
این کتیبه معمولاً ترجمه‌ای از بخشی از فرمان‌های ستونی بزرگ آشوکا، شمارهٔ ۵ یا ۷، دانسته می‌شود،[۴] هرچند برخی پژوهشگران پیشنهاد کرده‌اند که آن را در شمار فرمان‌های صخره‌ای کوچک آشوکا طبقه‌بندی کنند.[۵]
متن باقی‌ماندهٔ کتیبهٔ پل درونته به صورت زیر آوانویسی شده است:
| سطر | متن اصلی (خط آرامی) | آوانویسی | ترجمه |
|---|---|---|---|
| ۱ | ...𐡕𐡀 𐡐𐡈... | ...tʾ pṭ... | |
| ۲ | ...𐡅𐡄 𐡋𐡀𐡍𐡔... | ...wh lʾnš... | |
| ۳ | ...𐡅𐡉 𐡎𐡄𐡉𐡕𐡉 𐡋𐡀 𐡈... | ...wy shyty lʾ ṭ... | |
| ۴ | ...𐡌𐡎𐡀𐡓𐡕𐡄𐡎 𐡎𐡄𐡉𐡕𐡉 𐡄𐡅... | ...msʾrths shyty hw... | |
| ۵ | ...𐡇𐡆𐡄 𐡃𐡉𐡇𐡄𐡉𐡕𐡅𐡉 𐡎𐡄𐡉𐡕𐡉... | ...ḥzh dḥhytwy shyty... | |
| ۶ | ...𐡍𐡐𐡓𐡉𐡎 𐡀𐡁𐡄𐡉𐡎𐡉𐡕𐡎 𐡎𐡄𐡉𐡕𐡉... | ...nprys ʾbhysyts shyty... | |
| ۷ | ...𐡓𐡉𐡔𐡅 𐡎𐡄𐡉𐡕𐡉 𐡔𐡉𐡌𐡅 𐡋𐡌𐡊𐡕𐡁 𐡁𐡏𐡌... | ...ryšw shyty šymw lmktb bʿm... | |
| ۸ | ...𐡀𐡇𐡓𐡉𐡍 𐡄𐡅𐡃𐡏𐡍... | ...ʾḥryn hwdʿn... |
جستارهای وابسته
- فهرست فرمان‌های آشوکا
- کتیبهٔ صخره‌ای دوزبانهٔ قندهار
- Asoka - the Buddhist Emperor of India، فصل ۴، نوشتهٔ وینسنت آرتور اسمیت: فرمان‌های صخره‌ای
منابع
- ↑ A new Aramaic inscription of Asoka found in the Laghman Valley (Afghanistan), André Dupont-Sommer Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1970 114-1 p.173
- ↑ History of Discoveries and identifications from M. Boyce / F. Grenet, A History of Zoroastrianism, Zoroastrianism under Macedonian and Roman Rule, 1991.
- ↑ Essenism and Buddhism, Dupont-Sommer, André, Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1980 124-4 pp.698-715 p.706
- ↑ Handbuch der Orientalistik by Kurt A. Behrendt p.39
- ↑ Inscriptions of Asoka from DC Sircar p.33
- ↑ والتر برونو هنینگ، The Aramaic Inscription of Asoka Found in Lampāka, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 13, No. 1 (1949), pp. 80-88
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Pul-i-Darunteh Aramaic inscription». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶.
- اکتشافات باستانشناسی در افغانستان