جوز قندی

جوزغند یک نوع شیرینی محلی است که از نوعی هلوی محلی به اسم الگ که توسط زنان در روستاها و شهرهای منطقه کاشان بزرگ از جمله نراق از شهرهای استان مرکزی و شهرستان‌های کاشان و نطنز درست می‌شود. این سوغات محلی از گرانترین سوغات‌های محلی شهرهای ایران به‌شمار می‌رود.

جوزغند در سال ۱۳۹۴ به شماره ثبت ۱۱۳۰ به ثبت ملی رسیده^[۱] و از همان سال جشنواره جوزغند در اوایل پاییز در نراق برگزار می‌شود.^[۲] دانش تولید جوزقند به شماره ۱۸۵۲ با محوریت قمصر و برزک تیر سال ۱۳۹۸ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیده است.^[۳]

بالا بودن کیفیت مواد اولیه موجود در این نوع شیرینی و سخت بودن مراحل ساخت باعث افزایش قیمت این محصول شده است.^[۴]

جوزغند از دو بخش جوز و غند تشکیل شده است. جوز هم به معنی گردو و هم به معنی شفتالوی خشک‌شده است و غند نیز مخفف آغند به معنی پر کردن و غنی کردن است. این شیرینی اشتباهاً جوزقند نیز نوشته می‌شود اما املای درست آن در اصل با «غ» است.

قدمت تولید جوزغند در منطقه را به بیش از ۴۰۰ سال پیش یعنی در زمان صفویان نسبت می‌دهند و از همان دوران زنان نراقی به تولید این محصول می‌پرداختند. این خوراکی در گذشته نقش جیره جنگی را نیز داشته است اما در حال حاضر یک شیرینی سنتی محسوب می‌شود.^[۲]

برای درست کردن این شیرینی میوه هلو را پوست می‌کنند و سه روز در پشت بام قرار می‌دهند تا آفتاب بخورد و خشک شود. سپس هسته آن را خارج می‌کنند و یک روز دیگر در آفتاب می‌ماند. اغلب در میان آن گردو قرار می‌دهند و پودر هل و دارچین و مغز شیرین‌شده زردآلو یا بادام یا هلو را مخلوط می‌کنند و داخلش می‌گذارند.

در نراق این محصول به غیر از الگ با میوه آلو، انجیر، گلابی و حتی انگور هم ساخته می‌شود. جوزغند در روستاهای اطراف نطنز از جمله ولوجرد از هلوی سفید و انجیر محلی و یک نوع گلابی به نام گمب تهیه می‌شود.

• فهرست انواع شیرینی‌های ایرانی