بورانی
بورانی، بُرانی و به ندرت بولانی نوعی غذا است که با مخلوط کردن اسفناج یا کدو یا بادمجان با ماست و کشک درست می‌کنند.[۱] یا لفظی برای نوعی خوراک ایرانی که امروزه معمولاً با ماست و سبزی پخته تهیه و به صورت گرم یا سرد به عنوان غذای اصلی یا فرعی مصرف می‌شود. در بعضی مناطق ایران، به این غذاها بورانی نمی‌گویند، بلکه غالباً به نام ماست و مادهٔ اصلی آن خوانده می‌شود، مانند ماست و اسفناج، ماست و لبو و غیره.
به گفته فرهنگ نفیسی نام بورانی را به افتخار بوران ملکه ایران چنین نهادند اما دانشنامه ایرانیکا می‌گوید آن را از این جهت بورانی خوانند که بوران دختر حسن بن سهل سرخسی شاعر و همسر ایرانی‌تبار مأمون عباسی مبتکر آن است.[۲]
دیگر کشورها
در شمال هندوستان بورانی را رایتا (انگلیسی: Raita) و در جنوب پِچادی (انگلیسی: Pechadi) می‌گویند. در اسپانیا نیز نام فارسی آن به صورت آلبُرانیا (اسپانیایی: Alborania) درآمده‌است که با همین نام در آمریکای لاتین نیز به کار می‌رود.[۳]
تاریخچه
به زعم حاجی محمدعلی باورچی بغدادی، آشپز دورهٔ شاه اسماعیل «هر قلیه که او را سیر و ماست داخل کنند او را بورانی گویند». در ادامهٔ توضیحات چنین برمی‌آید که در کنار گوشت و ماست، سبزیجاتی چون سلق، اسفناج و کدو هم داخل می‌کرده‌اند. در طی سه، چهار قرن بورانی، بدون گوشت، تبدیل به غذایی مستقل شده‌است.[۳][۴]
منابع
- ↑ «بورانی». واژه‌یاب. دریافت‌شده در ۱۷ اسفند ۱۳۹۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «BŪRĀNĪ – Encyclopaedia Iranica». www.iranicaonline.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 نجف دریابندری؛ فهیمه راستکار (۱۳۸۴). کتاب مستطاب آشپزی (ویراست هفتم). تهران: نشر کارنامه. صص. ‎, ۴۸۲–۴۸۳. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۱۰-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ آشپزی دورهٔ صفوی، به کوشش ایرج افشار
- آشپزی آذری
- آشپزی آرومانی
- آشپزی استان مازندران
- آشپزی اسرائیلی
- آشپزی افغانستانی
- آشپزی ایرانی
- آشپزی پشتون
- آشپزی تاجیکی
- آشپزی ترکی
- آشپزی قفقازی
- آشپزی مازندرانی
- خوراکیهای تهیهشده از ماست
- سالادها
- غذاها