داش آکل به گفته‌ی مرجان

روی جلد، انتشاراتِ بیشه
نویسندهبهرام بیضائی
بر پایه«داش آکل»
کارگردانبهرام بیضائی
شخصیت‌ها
تاریخ نخستین نمایش۲۱ سپتامبرِ ۲۰۲۴ (بخشِ یکُم) و ۱ اوتِ ۲۰۲۵ (بخشِ دوّم)
مکان نخستین نمایشتماشاخانهٔ رودا، برکلی (کالیفرنیا)
زبان اصلیفارسی
فضاشیراز

داش آکُل به گُفته‌ی مرجان نمایشنامه‌ای است که بهرام بیضایی در دههٔ ۱۳۹۰ نوشته و نخستین بار در دو بخش در پاییزِ ۱۴۰۳ و تابستانِ ۱۴۰۴ در برکلیِ کالیفرنیا بر صحنه برد.

متن

بیضایی این نمایشنامه را در نیمهٔ دوّمِ دههٔ ۱۳۹۰ بر اساسِ «داش آکل» ِ صادق هدایت نوشت. نخستین بار پاره‌ای از متنش در ۵ دیِ ۱۳۹۸ در روزنامهٔ همشهری با عنوانِ «گفتگوی مادر و دُختر درباره داشاک» منتشر شد. کتابش را نیز، هم‌زمان با نمایشِ بخشِ دوّمش در مردادِ ۱۴۰۴، انتشاراتِ بیشه (سان فرانسیسکو) در قطعِ رحلی منتشر کرد.

نخستین نمایش

تماشاخانهٔ رودای تئاترِ رپرتوریِ برکلی

بیضایی در تدارکِ نمایشِ این نمایشنامه در نوروزِ ۱۳۹۹ در دانشگاهِ استنفورد بود،[۱] که سرنگرفت؛ دستِ کم به خاطرِ تعطیلیِ دانشگاه در دنیاگیریِ کووید ۱۹ در منطقهٔ خلیجِ سان فرانسیسکو.

سپس‌تر تمرین‌های این نمایش را پی‌گرفتند و نیمهٔ اوّلش به کارگردانی و با یادداشتِ کوتاهی از نویسنده در شهریور و مهرِ ۱۴۰۳ (۲۱ و ۲۲ و ۲۷ تا ۲۹ سپتامبرِ ۲۰۲۴) در تماشاخانهٔ رودا در برکلیِ کالیفرنیا اجرا شد.[۲] پاره‌هایی از ویدیوی ضبط‌شده از این اجرا هم به وسیلهٔ رادیو فردا منتشر شد. نیمهٔ دوّمِ نمایش نیز، پس از انتشارِ ویدیوی کوتاهی از بخشِ نخست و با انتشارِ خلاصهٔ کتبیِ هر دو نیمه به فارسی و انگلیسی، مردادِ سالِ بعد (۱ تا ۳ و ۸ تا ۱۰ اوتِ ۲۰۲۵) به همان صحنه رفت – و ویدیویی از حضورِ بیضایی در بالکن در شبِ آخرِ نمایش در اینترنت منتشر شد.

بازیگران
  • مژده شمسایی
  • دینا ظریف
  • عامر مسافر
  • علی زندیّه
  • مهدی منشادی
  • بهزاد گل محمّدی
  • لیلا سلطانی
  • هما هراتی
  • شایان خوش‌مقام
  • محمّدحسین شکوهی
  • ادمان کرمی
  • پیام مقدّم
  • پویا دوست
  • نگار آصف
  • ماهگل صرّاف‌زاده
  • خاطره نوروزی
  • گلنوش گلپایگانی
  • حسین شعاعی
  • خلیل انوار
  • غزل همّت
  • نگار سلطانی
  • نسیم گرگانی
  • سارا صفدری
  • لیلا قاضوی
  • محمّد تالانی

ارجاعات

منابع

  • پناه‌آذر، فهیمه (۵ دی ۱۳۹۸). «بهرام بیضائی: لوتی که اسمش همه جا هست». همشهری (۷۸۴۱): ۱.
  • دستجردی، رضا (۱۴ آبان ۱۳۹۸). «مرجان‌خوانی از داش آکل». همدلی (۱۲۸۶): ۷.
  • سیفی، فرناز / آسو: یک دهه حضور بهرام بیضایی در دانشگاه استنفورد / ۱۴۰۰/۰۵/۱۵
  • سالمی، آکو (۱۷ مهر ۱۴۰۳). «هدایت به روایت بیضایی». اعتماد (۵۸۷۵): ۱۲.
  • کاردر، مرتضی (۱۶ مرداد ۱۴۰۰). «داش آکل به گفته مرجان و بیماری جهانگیر». همشهری (۸۲۸۶): ۲۲.
  • نظرزاده، رسول (آبان ۱۴۰۲). «مثلث‌های سه‌گانه». فیلم امروز (۳۲): ۱۲۴−۱۲۵.
  • https://beyzaie.sites.stanford.edu/staged-plays

پیوند به بیرون

ویدئوهای بیرونی
«بهرام بیضایی به روایت امیر نادری»، با اشارتی به داش آکُل به گُفته‌ی مرجان، ۲۰۲۱ میلادی در یوتیوب
فیلمِ گفتارِ بهرام بیضایی در پایانِ کنفرانسِ دانشگاهِ استنفورد دربارهٔ خودش (تابستانِ ۱۴۰۰) با توضیح دربارهٔ داش آکُل به گُفته‌ی مرجان در یوتیوب
«گفت‌وگوی اختصاصی با بهرام بیضایی». گفتگویی با بابک غفوری آذر در رادیو فردا (پخشِ ۱۳ مهرِ ۱۴۰۳) در یوتیوب
«آن‌چه صادق هدایت نگفت؛ گفت‌وگو با بهرام بیضایی». گفتگویی با امیر گیتی در صدای آمریکا (پخشِ ۲۱ مهرِ ۱۴۰۳)
«گفتگوی ویژه». با نیلوفر منصوری در تلویزیون ایران اینترنشنال (پخشِ ۲۰ آبانِ ۱۴۰۳) در یوتیوب