سلطان مار (نمایشنامه)

سُلطان مار
روی جلدِ چاپِ یکُم، به وسیلهٔ نویسنده، ۱۳۴۵
نویسندهبهرام بیضایی
بر پایهقصّهٔ «سلطان مار»
شخصیت‌ها
  • خانم نگار
  • سلطان مار
تاریخ نخستین نمایش۲۳ شهریورِ ۱۳۴۸
مکان نخستین نمایشرامسر
زبان اصلیفارسی

سُلطان مار نمایشنامه‌ای است از بهرام بیضایی، نوشته به سالِ ۱۳۴۴، که نخستین بار در ۱۳۴۸ به کارگردانیِ نویسنده به نمایش درآمد.

متن

نمایشنامه نوشتهٔ زمستانِ ۱۳۴۴ بر اساسِ قصّهٔ معروفی به همین نام است که نویسنده از مادربرزگِ مادریش شنیده بود. در تابستانِ ۱۳۴۵ به وسیلهٔ خودِ نویسنده به صورتِ کتاب منتشر شد. بعدها انتشاراتِ تیراژه و انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان منتشرش کردند.

نخستین نمایش

سُلطان مار نخستین بار ۲۳ شهریورِ ۱۳۴۸ به کارگردانیِ نویسنده در کنگرهٔ پزشکیِ ایران در رامسر به نمایش درآمد؛ و سپس از ۱ تا ۳۰ مهرِ همان سال در تالارِ ۲۵ شهریورِ تهران بر صحنه رفت. پس از نمایش در تهران هم از ۴ تا ۱۸ آبان به تفاریق در قزوین و رشت و بابل و ساری و گرگان و مشهد اجرا شد. بازیگران:

نقش بازیگر
صحنه‌گردان، وقایع‌نگار، درویش، مردِ صحراییعنایت بخشی
سیاهحسین کسبیان
وزیر، نیزه‌دارِ دوّمعزیزالله هنرآموز
سلطان، نیزه‌دارِ اوّلکامران نوزاد
سفیرِ جابلصاجمشید لایق
سفیرِ جابلقافردوس کاویانی
درخت، دیو، مطرب، زارعِ اوّلمحمّد نوری
درخت، دیو، مطرب، زارعِ دوّمعلی اسلامی
درخت، دیو، مطرب، زارعِ سوّمحسین محجوب
درخت، دیو، مطرب، زارعِ چهارماسماعیل پوررضا
داروغهبهمن مفید
سلطان مارفیروز بهجت محمّدی
خانم نگارفهیمه رحیم‌نیا
دایهرقیه چهره‌آزاد

نمایشِ سُلطان مار در مشهد (تالارِ رازی) را گروهی که سعید سلطان‌پور برانگیخته بود برآشفت.[۱][۲][۳][۴][پانویس ۱]

به زبان‌های دیگر

سُلطان مار به زبانِ ترکیِ آذربایجانی با نامِ İlan Sultan در لنکران در بهارِ ۱۳۹۵ اجرا شد.

جستارهای وابسته

پانویس

توضیحات

  1. ↑ از این گروه یکی رضا دانشور بود که دستگیر شد. (فتحی، قاسم (آذر ۱۴۰۴). «در سایه‌روشنِ خاموشی». اندیشه پویا (۹۹): ۱۰۸-۱۱۴.) بیضایی گفته که آن روز سلطان‌پور خود آنجا نبود و چند روز پیش‌تر از مشهد رفته بود. (Talajooy, Saeed (2023). Iranian Culture in Bahram Beyzaie’s Cinema and Theatre: Paradigms of Being and Belonging (1959-1979). London: I.B. Tauris. p. 248. ISBN 978-0-7556-4866-5.) محمّدعلی سپانلو سالِ ۱۳۵۸، که در بهارش مذهبیان بساطِ نمایشِ عبّاس آقا کارگر ایران ناسیونالِ سلطان‌پور را برچیدند، در گفتگویی منتشرشده در شمارهٔ ۲۳ به تاریخِ ۸ تیرِ مجلّهٔ تهران مصور (صفحهٔ ۴۶) به همین کارِ سلطان‌پور اشاره کرد: «. . . اختناق مانع اصلی رشد ادبیات و فرهنگ است. دیدید که نمایش عباس آقای سلطان‌پور را چطور به هم زدند. هرچند سلطان‌پور نباید اعتراضی داشته باشد زیرا خود او چند سال پیش دسته‌ای گرد خود جمع کرده بود و درست مثل حزب‌الله‌ها به تئاترها حمله می‌کرد و نمایش‌ها را به هم می‌زد. ظاهراً از نظر روش، سلطان‌پور نباید اعتراض کند، اما به هر حال حمله به سالن نمایش چه از سوی سلطان‌پور و چه از سوی دیگران کاری نادرست است.»

ارجاعات

  1. ↑ Talajooy، Iranian Culture in Bahram Beyzaie’s Cinema and Theatre، 71.
  2. ↑ کیانیان و خلج، «یک عمر کودکی»، ۴۰.
  3. ↑ دولت‌آبادی، «عباس آقا تو خیلی شبیه هدایت هستی!»، ۲۳۵.
  4. ↑ زندیان، «بازخوانی ده شب»، ۳۴.

منابع

  • Talajooy, Saeed (2023). Iranian Culture in Bahram Beyzaie’s Cinema and Theatre: Paradigms of Being and Belonging (1959-1979). London: I.B. Tauris. ISBN 978-0-7556-4866-5.

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.