سامانه تصویر مرکاتور معکوس
سامانه تصویر مرکاتور معکوس یا فراتابی مرکاتور معکوس (انگلیسی: Transverse Mercator projection) که به اختصار TM یا TMP نیز نامیده می‌شود، نوعی سامانه تصویر نقشه اقتباسی از سامانه تصویر استاندارد مرکاتور است. از سامانه تصویر مرکاتور معکوس به‌طور گسترده در سامانه‌های نقشه‌برداری ملی و بین‌المللی در سراسر جهان، از جمله دستگاه مختصات جهانی مرکاتور معکوس (UTM) استفاده می‌شود. سامانه تصویر مرکاتور معکوس وقتی با یک مبنای ژئودتیک مناسب جفت شود، در مناطقی با گستردگی کمتر از چند درجه در امتداد شرقی-غربی، دقت بالایی را ارائه می‌دهد.
سامانه مرکاتور معکوس برای نقشه جهان‌نما سامانه مناسبی نیست، اما برای تهیه نقشه‌های توپوگرافی بزرگ‌مقیاس، پایه بسیار خوبی است.[۱]
ویژگی‌های مرکاتور استاندارد و معکوس
سامانه تصویر مرکاتور معکوس، وجه معکوس سامانه تصویر مرکاتور استاندارد (یا معمولی) است. این دو سامانه تصویر ساختار ریاضی زیربنایی یکسانی دارند و در نتیجه، مرکاتور معکوس بسیاری از ویژگی‌های مرکاتور معمولی را به ارث می‌برد:
- هر دو سامانه تصویر نقشه از نوع استوانه‌ای هستند: در مرکاتور معمولی، محور استوانه بر محور قطبی و خط مماس با خط استوا منطبق است. در مرکاتور معکوس، محور استوانه در صفحه استوا قرار دارد و خط مماس هر نصف‌النهاری است که انتخاب می‌شود و بدین ترتیب نصف‌النهار مرکزی نامیده می‌شود.
- هر دو سامانه تصویر را می‌توان به شکل‌های متقاطع تغییر داد، به این معنی که مقیاس کاهش یافته است به طوری که استوانه از میان کره مدل عبور می‌کند.
- هر دو در نسخه‌های کروی و بیضی وجود دارند.
- هر دو سامانه تصویر از نوع همدیس هستند، به طوری که مقیاس نقطه مستقل از جهت است و اشکال محلی به خوبی حفظ می‌شود.
- هر دو تصویر روی خط مماس (خط استوا برای مرکاتور معمولی و نصف‌النهار مرکزی برای مرکاتور معکوس) مقیاس ثابتی دارند.
از آنجا که نصف‌النهار مرکزی مرکاتور معکوس را می‌توان به دلخواه انتخاب کرد، می‌توان از آن برای ساخت نقشه‌های بسیار دقیق (با پهنای کم) در هر کجای کره زمین استفاده کرد. شکل بیضوی و سکانتِ مرکاتور معکوس، پرکاربردترین نوع سامانه تصویر برای نقشه‌های دقیق در مقیاس بزرگ است.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ یمانی، مجتبی (۱۳۸۹). مبانی نقشه‌خوانی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۳-۴۴۴۶-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Transverse Mercator projection». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۲۶.
- ژئوکدها
- سامانه‌های تصویر استوانه‌ای
- سامانه‌های تصویر همدیس