گنجینه کابل
| گنجینهٔ کابل | |
|---|---|
 | |
| نوع | گنجینهٔ سکه |
| مختصات | ۳۴°۳۰′۵۳٫۲۸″ شمالی ۶۹°۱۱′۴۲″ شرقی / ۳۴٫۵۱۴۸۰۰۰°شمالی ۶۹٫۱۹۵۰۰°شرقی |
گنجینهٔ کابل که با نام‌های گنجینهٔ چمن حضوری، چمن حضوری نیز شناخته می‌شود،[۳][۴] گنجینه‌ای از سکه‌هاست که در سال ۱۹۳۳ در نزدیکی کابل، افغانستان، کشف شد. این مجموعه شامل شمار زیادی سکهٔ هخامنشی و نیز تعداد فراوانی سکهٔ یونان باستان متعلق به سده‌های پنجم و چهارم پیش از میلاد بود.[۵] حدود هزار سکه در این گنجینه شمارش شد.[۳][۴] زمان دفن گنجینه حدود ۳۸۰ پیش از میلاد دانسته می‌شود، زیرا این تاریخ احتمالاً مربوط به جدیدترین سکهٔ تاریخ‌پذیر موجود در مجموعه، یعنی تقلید محلی از تترادراخم «جغد» آتنی، است.[۶]
این کشف سکه‌شناختی برای مطالعه و تاریخ‌گذاری تاریخ سکه‌زنی در هند اهمیت زیادی داشته است، زیرا یکی از موارد بسیار نادری است که در آن می‌توان سکه‌های نشانه‌کوب را با اطمینان نسبی تاریخ‌گذاری کرد؛ چرا که این سکه‌ها همراه با سکه‌های یونانی و هخامنشیِ شناخته‌شده و تاریخ‌پذیر در یک گنجینه یافت شده‌اند.[۷] این گنجینه نشان می‌دهد که سکه‌های نشانه‌کوب دست‌کم تا ۳۶۰ پیش از میلاد وجود داشته‌اند؛ موضوعی که شواهد ادبی نیز آن را تأیید می‌کنند.[۷] به گفتهٔ سکه‌شناس جو کریب، این یافته نشان می‌دهد که اندیشهٔ سکه و کاربرد شیوه‌های نشانه‌کوبی در سدهٔ چهارم پیش از میلاد از شاهنشاهی هخامنشی به هند منتقل شده است.[۸] بااین‌حال، بسیاری از پژوهشگران هندی پیدایش سکه‌زنی در جلگه سند و گنگ را تحولی بومی می‌دانند.[۹]
زمینهٔ تاریخی
دریای کابل و منطقهٔ گنداره در غرب رود سند در دورهٔ فرمانروایی کوروش بزرگ (۶۰۰–۵۳۰ پیش از میلاد) زیر فرمان شاهنشاهی هخامنشی درآمدند. این ناحیه در مجموع با نام ایرانی پاروپامیز و نیز نام هندی «گنداره» شناخته می‌شد. در آغاز از باختر اداره می‌شد، اما در حدود ح. 508 پیش از میلاد به صورت یک ساتراپی جداگانه سازمان یافت که مرکز آن احتمالاً در پوشکلاوتی، در نزدیکی چارسده امروزی در پاکستان، قرار داشت.[۱۰][۱۱] این منطقه تا زمان اردشیر یکم (درگذشتهٔ ۴۲۴ پیش از میلاد) خراج‌گزار بود،[۱۲] اما تا هنگام جنگ‌های اسکندر مقدونی (حدود ح. 323 پیش از میلاد) همچنان بخشی از تصور سلطنتی هخامنشیان از قلمرو امپراتوری به‌شمار می‌رفت.[۱۳]
در زمان اسکندر گفته شده است که منطقه به دست «هیپارخ‌ها» اداره می‌شد؛ فرمانروایانی که در عمل دارای حاکمیت محلی بودند، اما فرمانبرداری خود را از شاهنشاه اعلام می‌کردند.[۱۴] ماهیت ادارهٔ محلی گنداره در دورهٔ هخامنشی به‌طور دقیق روشن نیست. مگی و همکاران خاطرنشان کرده‌اند که نه منابع هخامنشی و نه منابع کلاسیک از حضور ساتراپ‌هایی در گنداره یاد نمی‌کنند؛ بااین‌حال، همراهان اسکندر با مقام‌های رسمی محلی روبه‌رو شدند.[۱۳]
سکه‌زنی در میان یونانیان آناتولی، تحت تأثیر سکه‌های لیدیه، در سدهٔ هفتم پیش از میلاد گسترش یافت. طی دو سدهٔ بعد، استفاده از سکه در سراسر حوزهٔ مدیترانه رواج پیدا کرد.[۱۵]
فتح آسیای صغیر به دست هخامنشیان در حدود ۵۴۰ پیش از میلاد در آغاز تغییر فوری‌ای در این وضعیت ایجاد نکرد: سکه‌زنی یونانی در دورهٔ فرمانروایی هخامنشی همچنان ادامه داشت و در سرزمین‌های مرکزی ایران نیز استفاده از پول سکه‌ای محدود بود.[۱۶]
داریوش یکم سکه‌های جدید هخامنشی، یعنی دریک‌های زرین و سیگلوی نقره‌ای، را عمدتاً به‌عنوان جایگزینی برای سکه‌های لیدیایی معرفی کرد.[۱۷] هرچند دریک‌ها رواج زیادی یافتند، سیگلوی‌ها به همان اندازه فراگیر نشدند. شهرهای یونانی همچنان سکه‌های نقره‌ای خود را ضرب می‌کردند و در نتیجه آمیزه‌ای از این سکه‌های نقرهٔ یونانی و سیگلوی‌های هخامنشی در سراسر شاهنشاهی هخامنشی به گردش درآمد؛ سکه‌های یونانی عموماً سهم بیشتری از این گردش داشتند.[۱۸]
کشف و نگهداری گنجینه
1mile
.svg.png){kind=icon}
این گنجینه در سال ۱۹۳۳ هنگامی کشف شد که گروهی ساختمانی برای پی‌ریزی خانه‌ای در نزدیکی پارک چمن حضوری در مرکز کابل زمین را می‌کندند. به گفتهٔ مدیر وقت هیئت باستان‌شناسی فرانسه در افغانستان (DAFA)، گنجینه شامل حدود هزار سکهٔ نقره و مقداری زیورآلات بود. ۱۲۷ سکه و چند قطعه زیورآلات به موزیم ملی افغانستان منتقل شد و اشیای دیگری نیز به موزه‌های گوناگون در راج بریتانیا و نقاط دیگر راه یافتند. حدود دو دهه بعد، دنیل شلومبرژه از هیئت باستان‌شناسی فرانسه در افغانستان، تصاویر و جزئیات یافته‌های نگهداری‌شده در موزیم کابل را در کتابی با عنوان Trésors Monétaires d'Afghanistan منتشر کرد.[۱۹][۳]
سکه‌های چمن حضوری تا سال‌های ۱۹۹۲–۱۹۹۳ در موزیم کابل نگهداری می‌شدند؛ در آن هنگام مجاهدین افغانستان موزه را غارت کردند. همهٔ سکه‌ها، همراه با بسیاری دیگر از آثار، ناپدید شدند. حدود دو سال بعد، ۱۴ سکه از این مجموعه در یک مجموعهٔ خصوصی در پاکستان ظاهر شد. اوزموند بوپراچی و امان‌الرحمان جزئیات آنها را در کتاب Pre-Kushana Coins in Pakistan (۱۹۹۵) منتشر کردند.[۱۹]
توصیف گنجینه
گنجینهٔ کابل، همراه با دیگر یافته‌های سکه‌ای در مناطق افغانستان و پاکستان، نشان می‌دهد که سکه‌های یونانی مدت‌ها پیش از فتوحات اسکندر مقدونی به هند و دست‌کم تا ناحیهٔ رود سند راه یافته بودند.[۵] این جریان در دوران فرمانروایی خاندان هخامنشی رخ داده بود.[۲۰] خود سیگلوی‌های هخامنشی، همانند گنجینه‌های دیگر بخش‌های شاهنشاهی، تنها اقلیتی کوچک از مجموعه را تشکیل می‌دادند.[۲۱]
دنیل شلومبرژه ۱۱۵ سکه از نمونه‌های موجود در موزیم کابل را توصیف کرد. این مجموعه شامل ۳۰ سکه از شهرهای گوناگون یونانی، حدود ۳۳ سکهٔ آتنی و یک تقلید ایرانی از سکه‌ای آتنی، ۹ سکهٔ نقرهٔ سلطنتی هخامنشی (سکه‌های هخامنشی)، ۲۹ سکهٔ ضرب‌شدهٔ محلی از نوعی که «گونه‌ای جدید» نامیده شد، و ۱۴ سکهٔ نشانه‌کوب به شکل میله‌های خمیده بود.[۳][۱] به نظر می‌رسد سکه‌های یونانی کلاسیک و هخامنشی از غرب وارد این منطقه شده بودند.[۲۰]
سیگلوی‌های هخامنشی
». سکه‌هایی از همین نوع در گنجینهٔ تپه بهیر در تاکسیلا نیز یافت شده‌اند.[۲۲][۵][۲۳]چندین سیگلوی هخامنشی در گنجینهٔ کابل ــ که زمان دفن آن حدود ۳۵۰ پیش از میلاد نیز برآورد شده است ــ[۲۴] و همچنین در گنجینهٔ تپه بهیر در تاکسیلا، با زمان دفن حدود ۳۰۰ پیش از میلاد، یافت شده‌اند. این سکه‌ها آشکارا از بخش‌های غربی شاهنشاهی هخامنشی به این مناطق رسیده بودند.[۵]
این سکه‌ها معمولاً شاه تاج‌دار هخامنشی را نشان می‌دهند که به سمت راست در حال حرکت است و کمان و نیزه‌ای در دست دارد؛ همان نوع معروف «شاه کماندار». پشت سکه نیز معمولاً دارای یک نقش پانچ‌شدهٔ مستطیل‌شکل است.[۵]
گنجینه‌های متعدد سکه‌ای کشف‌شده در شرق شاهنشاهی هخامنشی عموماً شمار بسیار اندکی سیگلوی در خود دارند؛ موضوعی که نشان می‌دهد گردش سیگلوی در این مناطق، در مقایسه با سکه‌های یونانی ــ چه کهن و چه کلاسیک آغازین ــ نسبتاً محدود بوده است.[۲۵]
سکه‌هایی از همین نوع در گنجینهٔ تپهٔ بهیر در تاکسیلا نیز پیدا شده‌اند.[۲۲]
سکه‌های یونانی
از میان سکه‌های یونانی ثبت‌شده در گنجینه، ۳۰ سکه از شهرهای گوناگون یونانی و حدود ۳۴ سکه از آتن، همراه با یک نمونهٔ تقلیدی ایرانی، وجود داشت.[۱] به‌طور کلی، سکه‌های یونانی ــ چه کهن و چه دورهٔ کلاسیک آغازین ــ در گنجینه‌های سکه‌ای هخامنشی کشف‌شده در بخش‌های شرقی شاهنشاهی هخامنشی نسبتاً بسیار فراوان‌اند و شمار آنها به‌مراتب بیش از سیگلوی‌هاست. این امر نشان می‌دهد که گردش سکه‌های یونانی در نظام پولی آن بخش‌های شاهنشاهی نقشی محوری داشته است.[۲۵]
- گونه‌های سکهٔ یونانی کهن در گنجینهٔ کابل
گنجینهٔ کابل شامل چند نوع سکهٔ یونان کهن، یعنی سکه‌های ضرب‌شده پیش از ۴۸۰ پیش از میلاد، نیز بود؛ از جمله استاترهای کهن از ایجاینا، تاسوس و خیوس. این سکه‌های آغازین با استفاده از قالب ضرب در روی سکه که نقش تصویری داشت ساخته می‌شدند، در حالی که پشت سکه با نقش‌های هندسی سادهٔ پانچ‌شده شکل می‌گرفت.[۲۸][۲۹]
- گونه‌های سکهٔ یونانی دورهٔ کلاسیک آغازین در گنجینهٔ کابل
علاوه بر این، دو تترادراخم از دورهٔ کلاسیک آغازینِ آکانتوس و نیز یک استاتر از کورفو در گنجینه وجود داشت. همچنین سکه‌هایی از شهرهای شام (سرزمین)، از جمله پامفیلیه، کیلیکیه و قبرس، یافت شد. سکه‌شناس ج. کاگان معتقد است که این سکه‌ها باید اندکی پس از ضرب شدن به منطقهٔ کابل رسیده باشند.[۲۱]
._Mid_5th_century_BC.jpg)
بوپراچی و کریب می‌نویسند که این سکه‌ها «به‌طور ملموس ژرفای نفوذ یونانی را در سدهٔ پیش از فتح ساتراپی‌های هخامنشی به دست اسکندر بزرگ نشان می‌دهند».[۳۹] به گفتهٔ جو کریب، همین سکه‌های آغازین یونانی منشأ سکه‌های نشانه‌کوب هند، یعنی کهن‌ترین سکه‌های پدیدآمده در هند، بوده‌اند و فناوری ضرب آنها از سکه‌زنی یونانی اقتباس شده بود.[۵][۴۰]
سکه‌های گرد نشانه‌کوب
شلومبرژه ۲۹ سکهٔ گرد نشانه‌کوب موجود در گنجینه را «گونه‌ای جدید» نامید که در جای دیگری شناخته نشده بود. این سکه‌ها گرد، بیضی یا کاسه‌مانندند و بر پایهٔ معیار وزنی هخامنشی ساخته شده‌اند و با یک، دو یا چند نشانهٔ پانچ ضرب شده‌اند.[۲۰] معمولاً در روی سکه نمادی شبیه پیکان و در پشت آن نقش‌های هندسی دایره‌ای دیده می‌شود.[۵]
سکه‌های مشابهی در گنجینهٔ شیخان دهری در پوشکلاوتی، در مرکز منطقهٔ گنداره، نیز یافت شده‌اند،[۴۵] اما از تاکسیلا نمونه‌ای از آنها به دست نیامده است.[۴۶]
پراکندگی این سکه‌ها در کابل و پوشکلاوتی باعث شد بوپراچی این فرض را مطرح کند که آنها در سدهٔ پنجم پیش از میلاد، زمانی که منطقه زیر حمایت هخامنشیان بود، به‌صورت محلی ساخته شده‌اند.[۴۵] برخی پژوهشگران نیز آنها را «محصول ادارهٔ محلی هخامنشی» دانسته‌اند.[۴۷][۴۲]
بااین‌حال، شماری دیگر از پژوهشگران معتقدند که ادارهٔ محلی در این منطقه تا حد زیادی خودمختار بوده و سیاست پولی مستقلی داشته است.[۴۳][۴۴]
به گفتهٔ جو کریب، این سکه‌ها تقلیدهای محلی از سکه‌های یونانی بودند که برخی دارای نقش‌های تصویری و بیشترشان دارای طرح‌های غیرتصویری بودند و بر اساس معیارهای وزنی برگرفته از سکه‌های یونانی و ایرانی ساخته می‌شدند.[۴۶]
به باور بوپراچی، این سکه‌ها مرحلهٔ گذار از سکه‌های گرد معمول به سکه‌های نشانه‌کوب هندی را نشان می‌دهند.[۴۸] نخست، نشان داده شده است که این سکه‌ها از نظر گاه‌شناختی پیش از سکه‌های میله‌ای خمیده و نشانه‌کوب قرار می‌گیرند.[۴۸] دوم، آنها بر پایهٔ معیار وزنی هخامنشی، یعنی یک سیگلوی حدود ۵٫۵ گرم یا دو سیگلوی حدود ۱۱ گرم، ضرب می‌شدند.[۴۸]
- تحول طرح سکه‌های گرد
سکه‌های گرد گنجینهٔ کابل در طرح نیز روند تحول آشکاری نشان می‌دهند. این مجموعه با سکه‌های گرد ساده‌ای آغاز می‌شود که در روی و پشت آنها نقش جانوران دیده می‌شود و طرحشان یادآور «نقوش غربی» مربوط به کرزوس یا نقوش هخامنشی است.[۴۹][۴۸][۴۷]
به‌ویژه، سکه‌های گردی که قدیمی‌ترین نمونه‌های گنجینه دانسته می‌شوند، در روی خود نقش نیم‌تنه‌های روبه‌روی دو گاو را دارند.[۵۰][۴۸] این طرح یادآور سکه‌های کرزوس در میانهٔ سدهٔ ششم پیش از میلاد است که نیم‌تنهٔ روبه‌روی شیر و گاو را نشان می‌دهند و عموماً از نخستین سکه‌های ضرب‌شده در تاریخ دانسته می‌شوند.[۴۸][۵۱] دیگر نقش‌های غربی شامل گوزن یا سرستون‌های دوگانهٔ ایرانی است.[۴۷]
در سکه‌های متأخرتر، نقش روی سکه به‌تدریج کنار گذاشته می‌شود و نقش پشت سکه به صورت نشانه‌ای پانچ‌شده درمی‌آید که به‌مرور به طرح‌های نمادین‌تر تحول می‌یابد؛ برای نمونه سکه‌های کاسه‌مانندی که خطوطی پیرامون یک دایرهٔ مرکزی دارند.[۵۲] در مرحلهٔ بعد، سکه‌های گرد با چندین نشانهٔ پانچ مستقل ضرب می‌شوند.[۵۳][۴۸][۵۴]
در مجموع، این سکه‌ها «پیش‌نمونهٔ سکه‌های میله‌ای خمیده و نشانه‌کوب» بودند و «کاربرد نشانه‌های پانچ مستقل، منشأ ضرب سکه‌های هندی با چندین نشانهٔ پانچ» به‌شمار می‌رود.[۴۸] بعدها امپراتوری مائوریا گونه‌های تکامل‌یافتهٔ همین سکه‌ها را در سرزمین‌های جنوب هندوکش برای گردش محلی ضرب کرد.[۵۵]
میله‌های کوتاه خمیدهٔ نشانه‌کوب
نشان داده شده است که سکه‌های گرد نشانه‌کوب از نظر گاه‌شناختی پیش از «میله‌های خمیده» قرار می‌گیرند؛ میله‌هایی که آنها نیز در دورهٔ فرمانروایی هخامنشیان، از باختر تا پنجاب، ضرب می‌شدند.[۴۲][۴۳][۴۴][۲۰] استفاده از شمش‌های نقرهٔ بدون نشان به‌عنوان پول از فلات ایران شناخته شده و ظاهراً در آسیای مرکزی نیز در دورهٔ شاهنشاهی هخامنشی رواج داشته است.[۵۸] گمان می‌رود میله‌های خمیده از همین سنت پدید آمده باشند و به تعبیر جو کریب، حاصل «پیوند سکه‌زنی یونانی با پولِ شمشیِ ایرانی» بوده‌اند.[۵۹]
بوپراچی «میله‌های نشانه‌کوب» کوتاه (۲۸×۱۵ میلی‌متر) کشف‌شده در چمن حضوری را به پاروپامیز نسبت داده است.[۵۶] طرح این سکه‌ها از دو نشان دایره‌ای تشکیل شده که در دو انتهای یک روی میله کوبیده شده‌اند.[۶۰] این میله‌های خمیده شباهت آشکاری به گونه‌های متأخر سکه‌های نشانه‌کوب هندی دارند که شماری از نقوش همین سکه‌های موسوم به «گونهٔ جدید» را به کار می‌برند.[۲۰] «میله‌های بلند» نشانه‌کوب (۴۲×۱۰ میلی‌متر)، که هیچ نمونه‌ای از آنها در گنجینهٔ کابل یافت نشد، به ناحیهٔ گنداره نسبت داده می‌شوند و نمونه‌هایی از آنها در گنجینهٔ تپه بهیر در تاکسیلا نیز یافت شده است.[۶۱][۶۰]
نمونه‌ای دیگر از سکهٔ کوتاهِ میله‌ای خمیدهٔ نشانه‌کوب که در دورهٔ ادارهٔ هخامنشی ضرب شده است.
میله‌های کوتاه خمیدهٔ نشانه‌کوب از نوع منسوب به پاروپامیز در دورهٔ هخامنشی.
مقایسهٔ میله‌های کوتاه خمیدهٔ نشانه‌کوبِ پاروپامیز با یک کارشاپانای نشانه‌کوب مائوریایی.
- شکل‌گیری سکه‌های نشانه‌کوب هندی
به گفتهٔ جو کریب، کهن‌ترین میله‌های خمیدهٔ نشانه‌کوب در شمال‌غرب شبه‌قاره یافت می‌شوند و طرح‌های سادهٔ آنها سپس در دشت‌های گنگ اقتباس شد؛ جایی که این طرح‌ها به‌تدریج به سمت کاربرد شمار بیشتری از نشانه‌های کوبیده‌شده بر هر سکه تحول یافتند.[۵۹] این برداشت همچنین بر این واقعیت استوار است که در دشت‌های گنگ هیچ طرح سکه‌ای شناخته‌شده‌ای پیش از میله‌های سادهٔ نشانه‌کوب وجود ندارد، در حالی که در ناحیهٔ کابل/گنداره، پیش از میله‌های نشانه‌کوب، سکه‌های گردِ دارای نقش‌های نشانه‌کوب وجود داشتند که در دورهٔ هخامنشی ضرب شده بودند.[۵۹]
دنیل شلومبرژه نیز احتمال می‌داد که میله‌های نشانه‌کوب، مشابه نمونه‌های فراوان یافت‌شده در شمال‌غرب هند، در آغاز نه در سرزمین‌های مرکزی هند بلکه در شاهنشاهی هخامنشی پدید آمده باشند:
«تا کنون میله‌های نشانه‌کوب را هندی می‌دانستند (...) بااین‌حال، برخی کارشناسان معیار وزنی آنها را ایرانی می‌دانند و اکنون که می‌بینیم نمونه‌هایی از آنها در خاک افغانستان نیز کشف شده‌اند، باید این احتمال را در نظر گرفت که خاستگاه آنها نه در آن سوی سند، بلکه در ایالات شرقی شاهنشاهی هخامنشی بوده باشد.»
تأثیر بر تاریخ‌گذاری سکه‌های نشانه‌کوب هند
دربارهٔ زمان دقیق آغاز سکه‌های نشانه‌کوب در هند اختلاف نظر وجود دارد و تاریخ‌های پیشنهادی از ۱۰۰۰ تا ۵۰۰ پیش از میلاد متغیر است.[۷] بااین‌حال، بررسی گاه‌شناسی نسبی این سکه‌ها نشان داده است که نخستین سکه‌های نشانه‌کوب تنها یک یا دو نشان داشتند و شمار نشانه‌ها به مرور زمان افزایش یافت.[۷]
به گفتهٔ جو کریب، بررسی گنجینهٔ چمن حضوری نشان می‌دهد که قدمت سکه‌های نشانه‌کوب هند ممکن است تنها به میانهٔ سدهٔ چهارم پیش از میلاد یا اندکی پیش‌تر برسد و آغاز آنها در واقع با سکه‌های نشانه‌کوب هخامنشی در منطقهٔ کابل/گنداره مرتبط بوده باشد.[۷] این تاریخ با شماری از منابع ادبی که به استفاده از سکه در هند اشاره دارند نیز سازگار است.[۷] این طرح آغازین سپس در دشت‌های گنگ اقتباس شد و در آنجا به سکه‌های دارای چندین نشان کوبیده‌شده تکامل یافت.[۷]
یافتهٔ تاریخ‌پذیر دیگری از کوسامبی به دست آمده است؛ جایی که نمونه‌های تقلبی نقره‌اندود، تقلیدشده از انواع آغازین سکه‌ها و میله‌های نشانه‌کوب چمن حضوری، در لایه‌های مربوط به امپراتوری مائوریا و در ارتباط با ستون‌های آشوکا یافت شدند.[۶۲] این یافته نیز به‌عنوان شاهد دیگری مطرح شده است که کهن‌ترین سکه‌های نشانه‌کوب احتمالاً تنها به حدود میانهٔ سدهٔ چهارم پیش از میلاد می‌رسند و در آغاز دورهٔ مائوریا، در میانهٔ سدهٔ سوم پیش از میلاد، همچنان گونهٔ معیار و مرجع سکه محسوب می‌شدند.[۷]
بااین‌حال، تاریخ‌نگار رومیلا تاپار گفته است که سکه‌های نشانه‌کوب پیش از فرمانروایی مائوریا در گردش بوده‌اند و دیدگاه عمومی، سدهٔ ششم پیش از میلاد را زمان آغاز آنها می‌داند.[۶۳]
یافته‌های مرتبط
در سال ۲۰۰۷ گنجینهٔ کوچکی از سکه‌ها در محوطهٔ باستانی پوشکلاوتی، موسوم به گنجینهٔ شیخان دهری، در پاکستان کشف شد. این گنجینه شامل یک تترادراخما بود که حدود ۵۰۰/۴۹۰ تا ۴۸۵ پیش از میلاد در آتن ضرب شده بود و همراه با شماری سکهٔ محلی و شمش‌های نقرهٔ ریخته‌شده یافت شد. این سکهٔ آتنی شرقی‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از نوع خود است که تاکنون کشف شده است.[۶۴]
._Period_of_Achaemenid_Rule._Circa_5th_century_BCE.jpg)
سکهٔ آتنی، حدود ۵۰۰/۴۹۰ تا ۴۸۵ پیش از میلاد، کشف‌شده در پوشکلاوتی. این سکه شرقی‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از نوع خود است.[۶۴]
جستارهای وابسته
- سکه‌های هند
- گنجینهٔ غزه
منابع
- 1 2 3 Cribb, Dating India's Earliest Coins 1985 p. 548 : "The Iranian imitations were close copies of silver tetradrachms of Athens; the latest Greek coin of the Chaman Hazuri hoard is an example of these Iranian copies of an Athenian coin."
- ↑ Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia 1992 pp. 56–57 : "The Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained (...) a local imitation of an Athenian tetradrachm (no.6)" and "No. 6: Coins of this type have been found in the Chaman Hazouri hoard from Kabul and a hoard from Babylon, both deposited c.350 BC"
- 1 2 3 4 Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, pp. 300–301.
- 1 2 106. Kabul: Chaman-i Hazouri بایگانی‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۰ توسط Wayback Machine, Center for Environmental Management of Military Lands (CEMML), Colorado State University and US Department of Defense, retrieved 26 October 2018.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia 1992 pp. 57–59 : "The most important and informative of these hoards is the Chaman Hazouri hoard from Kabul discovered in 1933, which contained royal Achaemenid sigloi from the western part of the Achaemenid Empire, together with a large number of Greek coins dating from the fifth and early fourth century BC, including a local imitation of an Athenian tetradrachm, all apparently taken from circulation in the region."
- ↑ Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, p. 309 and Note 65.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Cribb, Investigating the introduction of coinage in India 1983, pp. 85–86.
- ↑ Cribb, Investigating the introduction of coinage in India 1983, p. 101.
- ↑ Goyal, The Origin and Antiquity of Coinage in India 1999.
- ↑ Olmstead, History of the Persian Empire 1948, p. 144.
- ↑ Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan 1975 pp. 175–177 : "One should...be careful to distinguish the limited geographical unit of Gandhāra from the political one bearing the same name."
- ↑ Olmstead, History of the Persian Empire 1948, p. 292.
- 1 2 Magee et al., The Achaemenid Empire in South Asia and Recent Excavations 2005, p. 714, col. 1.
- ↑ Magee et al., The Achaemenid Empire in South Asia and Recent Excavations 2005, footnote 35.
- ↑ Graham, Coinage (Encyclopedia of Ancient Greece) 2013 p. 174, col. 1 : "Ancient Greek coinage developed in Asia Minor, probably influenced by the circulation of Lydian coinage in the 7th century BC. The production of Greek coinage grew as the polis flourished and spread throughout the Mediterranean during the height of the colonization phase between c.700 and c.500 BC. As a result, coinage in antiquity was an essentially Greek phenomenon and became a medium of exchange, the legacy of which remains with us today."
- ↑ Alram, The Coinage of the Persian Empire 2016 pp. 61–62 : "Neither the Egyptian nor the Mesopotamian civilizations had needed coinage as a form of money; further, the Achaemenids in the Iranian heartland remained attached to a barter and exchange economy throughout their reign, using commodities like corn, meat, and wine, as well as silver bullion."
- ↑ Alram, The Coinage of the Persian Empire 2016, pp. 64–65.
- ↑ Alram, The Coinage of the Persian Empire 2016 pp. 69–71 : "the tetradrachms of Athens, above all, had developed in the course of the fifth century to a kind of world trade currency" and "the Achaemenids had introduced their own distinctive currency in Asia Minor, which, however, formed only a small part of the monetary supply and circulated side by side with local and imported Greek coins."
- 1 2 Achaemenid Rule (550–330 BC) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۹-۰۶ توسط Wayback Machine, Center for Environmental Management of Military Lands (CEMML), Colorado State University and US Department of Defense, retrieved 26 October 2018.
- 1 2 3 4 5 6 Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, pp. 308-.
- 1 2 Kagan, Archaic Greek Coins East of the Tigris 2009, pp. 230–231.
- 1 2 Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia 1992 pp. 57–59 : "Coins of this type found in Chaman Hazouri (deposited c.350 BC) and Bhir Mound hoards (deposited c.300 BC)."
- ↑ "Kabul hoard 1-3-4". Archived from the original on 2018-07-31. Retrieved 2018-07-29.
- ↑ "Kabul hoard, coins 65-72". Archived from the original on 2018-07-31. Retrieved 2018-07-29.
- 1 2 Kagan, Archaic Greek Coins East of the Tigris 2009
- ↑ "Kabul hoard 31-32-33". Archived from the original on 2018-07-31. Retrieved 2018-07-29.
- 1 2 3 4 5 6 "The 1933 Cabul hoard pub-lished by Schlumberger consisted of over 115 coins, with significant overlap with the Malayer hoard. Athens again is the largest group, with 33 recorded tetradrachms compared to eight sigloi. In addition to the worn archaic stater of Aegina, a fragmentary stater of Thasos and a worn Chiot stater may be archaic. There are two well-preserved early classical tetradrachms from Acanthus and an early classical stater of Corcyra. Again there is a significant Levantine component represented by coins from Pamphylia, Cilicia and Cyprus, though nothing from Phoenicia. The early Cilician coins probably date the hoard slightly later than the Malayer hoard." in Kagan, Jonathan. ARCHAIC GREEK COINS EAST OF THE TIGRIS (in English). p. 230.
- ↑ Gates, Charles (2013). Ancient Cities: The Archaeology of Urban Life in the Ancient Near East and Egypt, Greece and Rome (in English). Routledge. p. 206. ISBN 9781134676620.
- ↑ Metcalf, William E. (2012). The Oxford Handbook of Greek and Roman Coinage (in English). OUP USA. pp. 45–. ISBN 9780195305746.
- ↑ "a fragmentary stater of Thasos" described in Kagan p.230 بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۷ توسط Wayback Machine, Kabul hoard Coin no.9 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ "a worn خیوس stater" described in Kagan p.230 بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۷ توسط Wayback Machine, Kabul hoard Coin no.12 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Kabul hoard Coin no.5 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ CNG: ISLANDS off ATTICA, Aegina. Circa 510-490 BC. AR Stater (20mm, 11.73 g).
- ↑ Kabul hoard Coins no.1-3-4 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Kabul hoard Coins No.7-8 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Kabul hoard Coin no.17 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Kabul hoard Coin no.6 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Kabul hoard Coin no.26-27 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۳۱ توسط Wayback Machine in دنیل شلومبرژه Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953) بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۰۱ توسط Wayback Machine
- ↑ Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia 1992, pp. 56–57.
- ↑ Cribb, Joe (1 January 2003). "The Origins of the Indian Coinage Tradition". South Asian Studies. 19 (1): 16–17. doi:10.1080/02666030.2003.9628617. ISSN 0266-6030. S2CID 191453065.
The evidence of the Chaman Hazouri hoard suggests that the prototype of India's first coinage, i.e. the bent bar coinage, was itself an adaptation of a local Afghan imitation of Greek coinage. This raises the question whether it is appropriate to suggest a Greek origin, i.e. a western origin, for the Indian coinage tradition.
- ↑ "Extremely Rare Early Silver from the Kabul Valley", CNG 102, Lot:649 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۵ توسط Wayback Machine, CNG Coins
- 1 2 3 Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia 1992 pp. 56–57 : "In the same hoard there were also discovered two series of local silver coins which appear to be the product of the local Achaemenid administration. One series (no.8) was made in the same way as the Greek coins in the hoard, but with novel designs of local origin, and the other (no.9) had similar local design but made in a new way, which relates it to the silver punch-marked coins of India. It appears that it was these local coins, using technology adapted from Greek coins, which provided the prototypes for punch-marked coins, the earliest coins made in India." NB: Series No. 8 refers to the cup-shaped coins, series no.9 refers to the bent-bar punch-marked coins presented in this article.
- 1 2 3 Magee et al., The Achaemenid Empire in South Asia and Recent Excavations 2005 pp. 714 : "There has been some debate about the nature of Achaemenid administration over the eastern provinces, using Achaemenid and classical sources. What is clear is that both are harmonious in referring to the existence of satraps in Bactria and Arachosia (Harauvatish), whereas at no point does either refer to satraps in Gandara, Thatagus, or Hindush."
- 1 2 3 Bopearachchi, Achaemenids and Mauryans 2017 : "The 'autonomy' revealed by urban settlements in the Persian satrapies situated south of the Hindu Kush mountains can also be seen in their monetary policy. While the whole empire accepted the Achaemenid darics and sigloi as the legal tender, Indian satraps issued their own coinage consisting of curved and punch-marked bars, which the English have agreed to call 'bent bars'."
- 1 2 Bopearachchi, Achaemenids and Mauryans 2017, p. 20.
- 1 2 Cribb, Investigating the introduction of coinage in India 1983, p. 98.
- 1 2 3 Alram, The Coinage of the Persian Empire 2016, p. 70.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, pp. 309–311.
- ↑ Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, p. 328 (Coins 1-3).
- ↑ Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, p. 328 (Coin 1).
- ↑ Takacs, Sarolta Anna; Cline, Eric H. (2015). The Ancient World (in English). Routledge. p. 393. ISBN 9781317458395.
- ↑ Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, p. 329 (Coins 4-10).
- ↑ Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, p. 330 (Coins 11-13).
- ↑ Coins minted in the Kabul بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۰۳-۰۶ توسط Wayback Machine, Center for Environmental Management of Military Lands (CEMML), Colorado State University and US Department of Defense, retrieved 26 October 2018.
- ↑ Bopearachchi & Cribb, Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia 1992 p. 59 : "In the territories to the south of the Hindu Kush the punch-marked coins, descendants of the local coins of the Achaemenid administration in the same area, were issued by the Mauryan kings of India for local circulation."
- 1 2 Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000 pp. 271, Coins 14–15–16 ; Cribb, Dating India's Earliest Coins 1985 pp. 547–548
- ↑ 372. Lot: 658, Lot of two AR bent bars بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۹ توسط Wayback Machine, CNG Coins
- ↑ Bivar, Hoard of Ingot-Currency of the Median Period 1971, pp. 100–101.
- 1 2 3 Cribb, Investigating the introduction of coinage in India 1983, pp. 98–101.
- 1 2 3 Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000, p. 311.
- ↑ Bopearachchi, Coin Production and Circulation 2000 pp. 271, Coins 17–39
- ↑ Cribb, Investigating the introduction of coinage in India 1983, p. 100–101.
- ↑ Goyal, The Origin and Antiquity of Coinage in India 1999, p. 153.
- 1 2 3 "A Truly International Currency", Triton XV, Lot: 1163, ATTICA, Athens بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۵ توسط Wayback Machine, CNG Coins
- ↑ "Achaemenid Period Ingot", Triton XV, Lot: 1366 بایگانی‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۲۹ توسط Wayback Machine, CNG Coins
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kabul hoard». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶.
کتاب‌شناسی
- Alram, Michael (2016), "The Coinage of the Persian Empire", in William E. Metcalf (ed.), The Oxford Handbook of Greek and Roman Coinage, Oxford University Press, pp. 61–, ISBN 9780199372188
- Bivar, Adrian David Hugh (1971), "Hoard of Ingot-Currency of the Median Period from Nūsh-i Jān, near Malayir", IRAN: Journal of the British Institute of Persian Studies, Volume IX, pp. 97–111
- Bopearachchi, Osmund (2000), "Coin Production and Circulation in Central Asia and North-West India (Before and after Alexander's Conquest)", Indologica Taurinensia, 25, International Association of Sanskrit Studies
- Bopearachchi, Osmund (2017), "Achaemenids and Mauryans: Emergence of Coins and Plastic Arts in India", in Alka Patel; Touraj Daryaee (eds.), India and Iran in the Longue Durée, UCI Jordan Center for Persian Studies, pp. 15–48
- Bopearachchi, Osmund; Cribb, Joe (1992), "Coins illustrating the History of the Crossroads of Asia", in Errington, Elizabeth; Cribb, Joe; Claringbull, Maggie (eds.), The Crossroads of Asia: transformation in image and symbol in the art of ancient Afghanistan and Pakistan, Ancient India and Iran Trust, pp. 56–59, ISBN 978-0-9518399-1-1
- Cribb, Joe (1983), "Investigating the introduction of coinage in India - A review of recent research", Journal of the Numismatic Society of India: 80–101
- Cribb, J. (1985), "Dating India's Earliest Coins", in J. Schotsmans; M. Taddei (eds.), South Asian Archaeology, 1983: Proceedings from the Seventh International Conference of the Association of South Asian Archaeologistan in Westeren Europe Held in the Musees Royaux d'art et d'histoire, Brussels, Naples: Istituto Universario Orientale, pp. 535–554, archived from the original on 9 ژوئیه 2024, retrieved 9 سپتامبر 2026
- Eggermont, Pierre Herman Leonard (1975), Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan and the Siege of the Brahmin Town of Harmatelia, Peeters Publishers, ISBN 978-90-6186-037-2
- Oliver, Graham (2013), "Coinage", in Nigel Wilson (ed.), Encyclopedia of Ancient Greece, Routledge, ISBN 978-1-136-78800-0
- Kagan, J. (2009), "Archaic Greek Coins East of the Tigris: Evidence for Circulation" (PDF), Proceedings of the XIVth International Numismatic Congress, Glasgow, pp. 230–234
- Goyal, Shankar (1999), "The Origin and Antiquity of Coinage in India", Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, 80 (1/4): 125–154, JSTOR 41694581
- Magee, Peter; Petrie, Cameron; Knox, Richard; Khan, Farid; Thomas, Ken (2005), "The Achaemenid Empire in South Asia and Recent Excavations in Akra in Northwest Pakistan", American Journal of Archaeology, 109 (4): 711–741, doi:10.3764/aja.109.4.711, S2CID 54089753
- Olmstead, A. T. (1948), History of the Persian Empire, University of Chicago Press, ISBN 978-0-226-62777-9
{{یادکرد}}: ناسازگاری شابک و تاریخ (کمک)
پیوند به بیرون
فهرست تصویری گنجینهٔ کابل در موزیم ملی افغانستان، که پس از غارت‌های سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۴ ناپدید شد، منتشرشده به دست دنیل شلومبرژه در Trésors Monétaires d'Afghanistan (1953):
- سکه‌های یونانی گنجینهٔ کابل (تصویر)
- سکه‌های یونانی و ایرانی گنجینهٔ کابل (تصویر)
- سکه‌های محلی گنجینهٔ کابل (تصویر)
- سکه‌های محلی گنجینهٔ کابل (تصویر)
- قطعات گوناگون گنجینهٔ کابل (تصویر)
- تلاشی برای طبقه‌بندی سکه‌های موسوم به «گونهٔ جدید»
- تاریخ باستان افغانستان
- تاریخ کابل
- کابل
- اکتشافات باستان‌شناسی در افغانستان