سامانه تصویر استوانه‌ای مرکزی
سامانه تصویر استوانه‌ای مرکزی یا فراتابی استوانه‌ای مرکزی نوعی سامانه تصویر نقشهٔ استوانه‌ای چشم‌اندازی (پرسپکتیو) است. این تصویر معادل فرافکنی سطح زمین بر یک استوانه مماس بر استوا است، گویی نوری از مرکز زمین تابیده باشد. سپس استوانه در امتداد یکی از نصف‌النهارهای فراتابیده‌شده بریده و به‌صورت نقشه‌ای مسطح باز می‌شود.[۱]
این تصویر نه همدیس است و نه هم‌مساحت. اعوجاج با فاصله‌گرفتن از خط استوا چنان به‌سرعت افزایش می‌یابد که تصویر استوانه‌ای مرکزی تنها به‌عنوان یک نمونهٔ آموزشی و ساده برای درک مفهوم تصویر به‌کار می‌رود، نه برای نقشه‌های کاربردی.[۱] کشیدگی عمودی آن حتی بیشتر از سامانه تصویر مرکاتور است، که گاه به‌اشتباه روش ساخت آن معادل روش ساخت تصویر استوانه‌ای مرکزی توصیف می‌شود. مقیاس در قطب‌ها به بی‌نهایت می‌رسد.[۲] مشخص نیست چه کسی نخستین‌بار این تصویر را ابداع کرده است، اما این تصویر همراه با دیگر تصویرهای استوانه‌ای جدید در سدهٔ نوزدهم پدیدار شد و به‌طور مرتب راه خود را به کتاب‌های درسی باز می‌کند، عمدتاً برای نشان‌دادن اینکه این روش، شیوهٔ ساخت تصویر مرکاتور نیست.[۱] همانند هر تصویر استوانه‌ای دیگری، این ساختار را می‌توان با قراردادن استوانه به‌گونه‌ای که بر یک دایرهٔ عظیمه از کره که خط استوا نیست مماس باشد، تعمیم داد.[۱]
این تصویر کاربرد برجسته‌ای در عکاسی پانوراما دارد، جایی که معمولاً به آن «تصویر استوانه‌ای» گفته می‌شود. این تصویر می‌تواند یک پانورامای کامل ۳۶۰ درجه را نمایش دهد و خطوط عمودی را حفظ می‌کند. برخلاف دیگر تصویرهای استوانه‌ای، این تصویر برای اجسام بلند پرسپکتیو درستی ارائه می‌دهد که ویژگی مهمی برای صحنه‌های معماری است.
فرمول
R شعاع کره مولد را نشان می‌دهد؛ φ نشان‌دهنده عرض جغرافیایی؛ λ نشان‌دهنده طول جغرافیایی؛ λ0 طول جغرافیایی نصف النهار مرکزی و x و y مختصات نقشه‌برداری‌شده هستند.
جستارهای وابسته
منابع
- سامانههای تصویر استوانه‌ای