تاجیکه نیلکنتهی
| نویسنده(ها) | نیلکنته دیوجنه |
|---|---|
| کشور | هند |
| زبان | سانسکریت |
| موضوع(ها) | اختربینی |
تاجیکه‌نیلکنتهی (سانسکریت: ताजिकनीलकण्ठी؛ نویسه‌گردانی: Tājikanīlakaṇṭhī) رساله‌ای به زبان سانسکریت دربارهٔ بخش پیش‌بینی‌کنندهٔ اختربینی هندو و به‌ویژه اختربینی تاجیک است. این اثر را نیلکنته دیوجنه، پسر آنانتا دیوه، بر پایهٔ آثار پیشین سمرسیمها و دیگر مؤلفان مکتب تاجیکه در قالب شلوکه سرود. او نگارش کتاب را در سال ۱۵۰۹ گاه‌شماری شاکه، برابر با ۱۵۸۷ میلادی، به پایان رساند.[۱]
تاجیکه‌نیلکنتهی یکی از آثار شناخته‌شده دربارهٔ تهیه و تفسیر زایچه‌های سالانه بر پایهٔ دستگاه تاجیکه است. تاجیکه یکی از دستگاه‌های عمدهٔ اختربینی مورد استفاده در هند به‌شمار می‌رود و بخش مهمی از آن به ورشه‌فله، یعنی پیش‌بینی رویدادهای یک سال از زندگی فرد، اختصاص دارد.[۲]
روش پیش‌بینی سالانه
در دستگاه ورشه‌فله، برای هر سال زندگی شخص زایچه‌ای جداگانه استخراج می‌شود. زمان این زایچه بر پایهٔ لحظه‌ای تعیین می‌شود که خورشید دوباره به همان طول دایرةالبروجیِ زمان تولد فرد بازمی‌گردد. طالع نیز برای همین لحظه محاسبه می‌شود. در محاسبات سنتی این دستگاه از آیانامشای چیتراپاکشا استفاده می‌شود.
زایچهٔ به‌دست‌آمده برای بررسی رویدادهای سال آینده تفسیر می‌شود و می‌توان از آن برای پیش‌بینی دوره‌های زمانی کوتاه‌تر در طول سال نیز بهره گرفت.
مونته
یکی از عناصر مهم در تاجیکه‌نیلکنتهی مونته است. مونته در اصل طالعِ پیش‌برده‌شدهٔ سالانه است و جایگاه آن هر سال نسبت به سال پیش یک برج پیش می‌رود. ازاین‌رو پس از دوازده سال چرخهٔ آن کامل می‌شود.
جایگاه مونته، وضعیت خداوند برج آن و روابط آن با دیگر اختران از عوامل مهم در داوری زایچهٔ سالانه‌اند.[۳]
دوره‌های اختران
در تفسیر ورشه‌فله افزون بر مونته از چند نوع دشا، یعنی دوره‌های زمانی زیر فرمان اختران، استفاده می‌شود. از جملهٔ آنها می‌توان به مودا، یوگینی و پاتایاینی اشاره کرد.
این دوره‌ها برای تقسیم سال به بازه‌های کوچک‌تر و تعیین زمان احتمالی وقوع رویدادهایی که در زایچهٔ سالانه نشان داده شده‌اند به کار می‌روند.
یوگه‌های تاجیکه
در تاجیکه‌نیلکنتهی یوگه‌های دستگاه‌های پاراشارا و جیمینی مبنای اصلی تفسیر قرار نمی‌گیرند. مکتب تاجیکه مجموعهٔ ویژهٔ خود را شامل شانزده یوگه یا شانزده پیکربندی اختران دارد.
این یوگه‌ها روابط میان اختران را بر پایهٔ نزدیکی، جدایی، نظرات و انتقال نیرو یا نور میان آنها توصیف می‌کنند. پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که بسیاری از این پیکربندی‌ها از آموزه‌های اختربینی عربی دورهٔ میانه، به‌ویژه آثار سهل بن بشر، سرچشمه گرفته‌اند.
نتایج این یوگه‌ها همراه با وضعیت دوره‌های اختران و دیگر عوامل زایچهٔ سالانه تفسیر می‌شوند.
سهم‌ها
یکی دیگر از عناصر مهم این دستگاه سهم‌ها است. در تاجیکه‌نیلکنتهی نزدیک به پنجاه سهم یا نقطهٔ حساس به کار می‌رود. این نقاط از ترکیب طول دایرةالبروجی طالع و اختران محاسبه می‌شوند و هر یک با موضوع معینی در زندگی فرد ارتباط داده می‌شوند.
سهم‌ها در کنار یوگه‌ها، مونته، سال‌خدا و دوره‌های اختران برای تفسیر جزئی‌تر رویدادهای سال به کار می‌روند.[۴]
اهمیت
تاجیکه‌نیلکنتهی از مهم‌ترین آثار متأخر سنت تاجیکه به‌شمار می‌رود و نقش مهمی در تدوین و تثبیت فنون پیش‌بینی سالانهٔ این مکتب داشته است. این اثر آموزه‌هایی را که در نوشته‌های مؤلفان پیشین تاجیکه، از جمله سمرسیمها، پراکنده بود در قالب دستگاهی منظم گرد آورد.
این کتاب به‌ویژه در سنت ورشه‌فله نفوذ فراوان یافت و در دوره‌های بعد به یکی از متون اصلی آموزش اختربینی سالانه در هند تبدیل شد.
جستارهای وابسته
- اختربینی تاجیکه
- نیلکنته دیوجنه
- سمرسیمها
- زایچه تحویل
- مونته (اختربینی)
- سال‌خدا
- سهم (اختربینی)
- سهل بن بشر
منابع
- ↑ Madhugantagnja (1976). "Tajika Neelakanthi original text with translation and commentary" (in English). واراناسی: Chaukhamba Amarbharati Prakashan.
- ↑ "Annual predictions in Vedic astrology" (in English).
- ↑ چاراک, ک. س. (1996). A Textbook of Varshaphala: Vedic Technique of Tajika or Annual Horoscopy (in English). Vedic Institute of Astrology. p. 33. ISBN 9788190100816.
- ↑ "Vedic Astrology – Aryabhatt yearly progression" (in English).
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tajika Neelakanthi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
| شروتی (شنودهها) |
|  | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| سمرتی (یادماندهها) |
| ||||||
| شاسترهها و سوتراها | اوپاودا · منوسمرتی · ارتهشاستره · آگاما · تانترا · پنچاتنترا · سوترا · استوترا · درمهشاستره · دیویا پراباندها توارام · رامچریتمانس · جوگ باسشت · سوشروتا سمهیتا · کاما سوترا | ||||||
| ایزدان | | |
|---|---|---|
| ایزدبانوان | ||
| سایر خدایان | ||
| متون | وداها (ریگ • ساما • یاجور • آتاروا) • اوپانیشادها • پوراناها • رامایانا • مهاباراتا • باگاوادگیتا • یوگا سوتراهای پاتانجلی | |
| مفاهیم | ||