اختربینی نادی
اختربینی نادی (سانسکریت: nāḍī jyotiṣa) سنتی از اختربینی هندو و پیشگویی در جنوب هند است که در آن سرنوشت فرد از متونی خوانده می‌شود که بنا بر باور این سنت، پیش از مراجعهٔ فرد و در برخی روایت‌ها حتی پیش از تولد او نوشته شده‌اند. این متون غالباً به صورت دست‌نوشته‌های برگ نخل معرفی می‌شوند و تألیف آنها در روایت‌های سنتی به فرزانگان یا موجودات الهی نسبت داده می‌شود.[۱]
پژوهش‌های تاریخی و متن‌شناختی میان دست‌کم دو گونهٔ متفاوت نادی در جنوب هند تمایز می‌گذارند. گونهٔ رایج‌تر بر نوعی خوانش بر پایهٔ اثر شست استوار است و متون آن معمولاً به زبان تامیلی هستند؛ گونهٔ دیگری مستقیماً از محاسبات اختربینی و زایچهٔ فرد استفاده می‌کند و متون شناخته‌شدهٔ آن به زبان سانسکریت نوشته شده‌اند.[۱] از این رو، همهٔ آنچه امروزه «اختربینی نادی» نامیده می‌شود الزاماً یک روش، مجموعهٔ متنی یا سنت واحد نیست.
نام
واژهٔ نادی (nāḍī یا nāḍi؛ در تامیلی nāṭi) در کاربرد اختربینی احتمالاً از فعل تامیلی nāṭu به معنای «جست‌وجو کردن، پرس‌وجو کردن، بررسی کردن» گرفته شده است. مارتین گانستن یادآور می‌شود که همهٔ متون شناخته‌شده‌ای که این اصطلاح را در معنای اختربینی به کار می‌برند، حتی اگر به سانسکریت نوشته شده باشند، ظاهراً خاستگاهی در حوزهٔ زبان‌های دراویدی دارند.[۱]
واژهٔ جیوتیشَه (jyotiṣa) نام سنت هندیِ دانش‌های اختری است و در این زمینه به معنای اختربینی به کار می‌رود. بنابراین نادی جیوتیشَه را می‌توان «اختربینی نادی» یا، از نظر لفظی، «اختربینیِ نادی» دانست.
گونه‌های نادی
خوانش تامیلی بر پایهٔ اثر شست
در گونه‌ای که امروزه در جنوب هند رایج‌تر است، برای یافتن متن منسوب به مراجعه‌کننده از اثر شست او استفاده می‌شود. نوشته‌های مورد استفاده عموماً تامیلی‌اند و با وجود این شیوهٔ شناسایی، ساختار خوانش همچنان رنگ و ساختار اختربینی دارد.[۱]
در برداشت سنتی از این روش، اختربین بیش از آنکه خود پیشگویی را پدید آورد، خواننده یا واسطهٔ متنی محسوب می‌شود که گفته می‌شود یکی از فرزانگان دینی (ریشی) یا موجودی الهی آن را از پیش نوشته است. در شکل آرمانی این باور، متن می‌تواند چنان مشخص باشد که تنها بر یک فرد معین صدق کند و حتی اطلاعاتی دربارهٔ اعضای خانوادهٔ او دربر داشته باشد.[۱]
گونه‌ای نیز با عنوان نادی زنده (جیوا نادی) شناخته می‌شود. بنا بر باور پیروان این شیوه، یک ایزد یا فرزانهٔ دینی در هنگام خوانش، پیام را در متن آشکار می‌کند. گانستن این نوع را حالتی مرزی می‌داند، زیرا در آن مفهوم «متن ازپیش‌موجود» با اندیشهٔ آشکارشدن پیام در لحظهٔ خوانش درهم می‌آمیزد.[۱]
نادی سانسکریت و زایچه‌ای
گونهٔ دیگری از نادی مستقیماً به زایچه و محاسبات اختربینی وابسته است. متون این گروه به سانسکریت نوشته شده‌اند و از میان آنها سه اثر گورو نادی، اَمشه نادی و درووا نادی موضوع بررسی تفصیلی گانستن بوده‌اند.[۲]
نویسندگان و چگونگی انتقال این سه متن شناخته نیستند. با این حال، شواهد درون‌متنی آنها به خاستگاهی در کرالا یا پیرامون آن اشاره می‌کند و زایچه‌های موجود در آنها را می‌توان به دوره‌ای از اواخر سدهٔ هفدهم تا میانهٔ سدهٔ نوزدهم میلادی تاریخ‌گذاری کرد. از این رو، این تاریخ‌گذاری با روایت سنتیِ انتساب همهٔ متون نادی به روزگار بسیار باستان یکسان نیست.[۱][۲]
نسخه‌هایی که در پژوهش گانستن به کار رفته‌اند رونویس‌های دِواناگری از اصل‌هایی به خط گرانتا بوده‌اند. نسخه‌های گورو نادی و اَمشه نادی در مؤسسهٔ پژوهش‌های شرقی میسور و نسخهٔ درووا نادی در کتابخانهٔ دولتی نسخه‌های خطی شرقی در چنای نگهداری می‌شدند.[۱]
دِوا کِرالَم
بخش‌هایی از گورو نادی، اَمشه نادی و درووا نادی با متنی که با نام‌های چاندرا کالا نادی، کرالا نادی یا دِوا کِرالَم شناخته می‌شود همانندی‌ها و اشتراکات متنی فراوان دارند. بررسی متن‌شناختی نشان می‌دهد که «دِوا کِرالَم» را احتمالاً بهتر است نام مجموعه یا مکتبی از آموزه‌های اختربینی دانست، نه الزاماً عنوان یک کتاب منفرد و ثابت.[۱]
در افسانهٔ منشأیی که در آغاز گورو نادی آمده است، این دانش به برجیس یا گورو (بْریهَسپَتی)، آموزگار ایزدان، نسبت داده می‌شود و گفته می‌شود که او آن را به برهمنی به نام آچیوتَه در کرالا آموخته است. این گزارش بخشی از روایت درون خود سنت است و شاهد تاریخی مستقلی بر تاریخ تألیف متن به شمار نمی‌رود.[۱]
روش اختربینی
نادی و جزءهای برج
ویژگی شاخص متون سانسکریت نادی تقسیم بسیار ریز منطقةالبروج است. در این کاربرد، نادی را جزء (اَمشه؛ aṃśa) نیز می‌نامند. هر یک از دوازده برج به ۱۵۰ جزء تقسیم می‌شود و هر جزء نام خاصی دارد.[۱][۲]
متون بررسی‌شده خود توضیح نمی‌دهند که این ۱۵۰ جزء چگونه محاسبه می‌شوند. از این رو، این ادعا که روش محاسبهٔ آنها در متون نادی به‌روشنی بیان شده است درست نیست. برخی اختربینان معاصر هر برج را به ۱۵۰ قسمت مساوی، هر یک برابر با ۱۲ دقیقهٔ قوسی، تقسیم کرده‌اند. گروهی دیگر این ۱۵۰ قسمت را حاصل روی‌هم‌گذاری شانزده بخش‌وارهٔ زایچه (شوداشه‌وَرگه؛ ṣoḍaśavarga) دانسته‌اند که در آن اندازهٔ بخش‌ها یکسان نیست. گانستن اینها را تفسیرهای جدیدتر می‌داند و می‌نویسد که در میان نادی‌خوانان معاصری که بررسی کرده، کسی مدعی استفادهٔ عملی از اَمشه‌ها به این صورت نبوده است.[۱]
بنابراین، عبارت‌هایی مانند «۱۵۰ نادیِ مساوی در هر برج» یا «۱۵۰ نادی حاصل قطعیِ شانزده نمودار تقسیمی است» نباید بدون قید به‌عنوان روش اصیل و قطعی نادی بیان شوند.
الگوهای سرنوشت
در متون سانسکریت نادی، تولد در هر جزء یا اَمشه با نوعی الگوی بنیادی سرنوشت پیوند داده می‌شود. سپس جایگاه‌های اختران در زایچه و عوامل دیگر، جزئیات این الگو را تغییر می‌دهند. همین تصورِ شمار محدودی از الگوهای پایهٔ زندگی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که نادی را از بیشتر متون کلاسیک اختربینی هندی متمایز می‌کند.[۲]
خوانش‌ها معمولاً اطلاعاتی دربارهٔ خانواده، خواهران و برادران، محل و شرایط تولد، ازدواج، فرزندان، درآمد، پیشه و منزلت اجتماعی ارائه می‌کنند. استدلال اختربینی در خود این متون همیشه به تفصیل بیان نمی‌شود و گاه مرز روشنی میان نتایج منتسب به اَمشه و نتایج ناشی از جایگاه اختران وجود ندارد.[۱]
برای زمان‌بندی رویدادها نیز از دوره‌های اختری (دَشا؛ daśā) و گذر اختران (گوچَرَه؛ gocara) استفاده می‌شود. در متون نادی، به‌ویژه گذر دو اختر کندرو، کیوان و برجیس، اهمیت دارد.[۱]
جهان‌بینی دینی
کارما، سرنوشت و کوشش انسانی
جهان‌بینی متون نادی با مفهوم کردار و پیامد آن (کارما) پیوندی نزدیک دارد. در این چارچوب، سرنوشت (دایوه؛ daiva) به پیامد کردارهای پیشین و کوشش انسانی (پوروشه‌کاره؛ puruṣakāra) به توانایی فرد برای عمل در زمان حال مربوط می‌شود. بدین ترتیب، این سنت میان سرنوشت ازپیش‌تعیین‌شده و امکان کنش فردی نوعی سازگاری برقرار می‌کند.[۱]
از همین دیدگاه، پیش‌بینی آینده با توصیه‌هایی برای تغییر یا کاستن از پیامدهای نامطلوب همراه می‌شود. این بخش تجویزی اختربینی شامل آیین‌های فرونشاندن نحوست یا آرام‌سازی نیروهای نامساعد (شانتی؛ śānti) است.[۱]
این آیین‌ها می‌توانند شامل نیایش، خواندن ذکرها و متون مقدس، روزه، زیارت، غسل آیینی و بخشش باشند. در برخی موارد، نیایش متوجه اختر یا ایزدی است که در تفسیر زایچه عامل وضعیت نامطلوب دانسته می‌شود.[۱]
نه اختر
در اختربینی هندی اصطلاح نه اختر یا نه نیروی اختری (نَوگْرَهَه؛ navagraha) به مجموعه‌ای از نه عامل آسمانی گفته می‌شود. ترجمهٔ آن به «نه سیاره» کاملاً دقیق نیست، زیرا این مجموعه افزون بر پنج سیارهٔ مرئی، خورشید، ماه و دو گرهٔ مداری ماه را نیز دربر می‌گیرد.
این نه اختر عبارت‌اند از:
- خورشید (سوریا)
- ماه (چاندرا)
- بهرام (مانگَلا)
- تیر (بودها)
- برجیس (بْریهَسپَتی یا گورو)
- ناهید (شوکرا)
- کیوان (شَنی)
- گرهٔ صعودی ماه (راهو)
- گرهٔ نزولی ماه (کِتو)
در جهان‌بینی اختربینی هندی، این نه اختر نشانه‌ها یا نیروهایی مرتبط با آشکارشدن پیامدهای کارما تلقی می‌شوند و در برخی آیین‌های شانتی موضوع نیایش یا آرام‌سازی قرار می‌گیرند.[۱]
جایگاه تاریخی متون
انتساب متون نادی به فرزانگان روزگار باستان بخشی از روایت دینی و سنتی نادی است، اما نباید با تاریخ‌گذاری نسخه‌شناختی و متن‌شناختی یکی دانسته شود. پژوهش گانستن دربارهٔ گورو نادی، اَمشه نادی و درووا نادی نشان می‌دهد که زایچه‌های این متون به اواخر سدهٔ هفدهم تا میانهٔ سدهٔ نوزدهم مربوط‌اند و این آثار در حوزهٔ فرهنگی جنوب هند شکل گرفته‌اند.[۱][۲]
این تاریخ‌گذاری تنها دربارهٔ متون بررسی‌شده صدق می‌کند و به‌تنهایی تاریخ همهٔ دست‌نوشته‌ها و سنت‌های موسوم به نادی را تعیین نمی‌کند. به همین ترتیب، وجود سنت واقعیِ نگارش متون اختربینی بر برگ نخل در جنوب هند، به خودی خود اثبات‌کنندهٔ ادعای دینیِ ازپیش نوشته‌شدن زندگی افراد معین در روزگار باستان نیست.
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Gansten, Martin (2011). "Nāḍī Divination and Indian Astrology". In Sarma, S. R.; Wojtilla, Gyula (eds.). Proceedings of the 13th World Sanskrit Conference: Scientific Literature in Sanskrit (PDF). Motilal Banarsidass. pp. 147–160.
- 1 2 3 4 5 Gansten, Martin (2003). Patterns of Destiny: Hindu Nāḍī Astrology. Lund Studies in History of Religions. Vol. 17. Almqvist & Wiksell International. ISBN 91-22-02031-4.
برای مطالعهٔ بیشتر
- Gansten, Martin (2003). Patterns of Destiny: Hindu Nāḍī Astrology. Lund Studies in History of Religions. Vol. 17. Almqvist & Wiksell International. ISBN 91-22-02031-4.
- Beinorius, Audrius (2003). "Martin Gansten. Patterns of Destiny. Hindu Nāḍī Astrology". Acta Orientalia Vilnensia. 4: 292–296. doi:10.15388/AOV.2003.18284.
- اختربینی هندی