جاهای گردشگری استان سمنان
استان سمنان یکی از استان‌های ایران است که شمار زیادی جای دیدنی و جاذبهٔ گردشگری تاریخی، مذهبی و طبیعی در آن جای گرفته‌است. در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی استان سمنان به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.
بناها و یادمان‌های تاریخی
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان سمنان را می‌سازند.
قلعه‌ها و ارگ‌ها
- ارگ علاء، مربوط به دوره قاجار.
- قلعه آبگرم، بقایای قلعه آبگرم مربوط به دوره ساسانیان.
- قلعه استاناوند ناروهه، قلعه استوناوند.
- قلعه دختر یا تپه دختر
- قلعه دولت‌آباد، مربوط به دوره صفوی - اوایل دوره قاجار.
- قلعه زرد شمس‌آباد
- قلعه سارو، ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:.
- قلعه سارو (جنوبی)
- قلعه سیاه تپه، بقایای قلعه سیاه تپه.
- قلعه شهرآباد (قلعه‌نو خرقان)
- قلعه منصور کوه، مربوط به اسماعیلیه‌است.
- قلعه مهرنگار دامغان
- قلعه مومن‌آباد، مربوط به دوره قاجار.
- قلعه پاده
- قلعه چشمه علی، مربوط به دوره قاجار.
- قلعه گرد کوه
کاخ‌ها، عمارت‌ها و خانه‌های تاریخی
- خانه ابراهیم خان، خانهٔ ابراهیم خان سالار افخم حاکم دودانگه.
- خانه رنجبران، مربوط به دوره قاجار.
- خانه سمنانی‌ها، با توجه به مصنوعات متعلق به خاندان میرمعصومی بوده‌است که طی سالهای اخیر توسط خانواده تبریزیان مورد بهره‌برداری قرار گرفته بود.
- خانه عطاردی
- خانه محمدیه، مربوط به دوره قاجار.
- خانه کیپور، یا عمارت خیل خان مربوط به دوره قاجار.
- خانه یغمایی
- خانه یغماییان، خانه یغمایی‌ها مربوط به دوره قاجار.
- عمارت ابراهیمی ۲، مربوط به دوره قاجار.
- عمارت و باغ امیر سمنان، مربوط به دوره قاجار.
کاروانسراها، بازارها و حمام‌ها
- بازار آرادان، مربوط به دوره قاجار.
- بازار دامغان، مربوط به دوره قاجار.
- بازار سمنان، بازاری سرپوشیده از دوره قاجار به طول حدود ۱۶۰۰ متر و از بازارهای تاریخی شاخص.
- بازار شاهرود
- بازار شیخ علاءالدوله، بازاری کهن منسوب به دوره زند و پیش از آن، معروف به بازار مرده‌ها.
- حمام امیریه، مربوط به دوره قاجار.
- حمام رودبار
- حمام قلعه کافر، بقایای حمام قلعه کافر.
- حمام قنات شور، بقایای حمام قنات شور.
- حمام ملاده
- حمام چهارسوق، مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
- کاروانسرای الحاک، مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای بدشت، مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای دامغان، مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای دهنمک، کاروانسرای شاه عباسی مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای ده‌ملا، مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای سنگی آهوان
- کاروانسرای شاه‌عباسی (آهوان)، کاروانسرای شاه عباسی آهوان مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای شاه‌عباسی (ایوانکی)، کاروانسرای شاه عباسی ایوانکی مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای شاه‌عباسی (عباس‌آباد)، کاروانسرای شاه عباسی مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای عین‌الرشید، مربوط به دوره ایلخانی.
- کاروانسرای قصر بهرام، مجموعه قصر بهرام مربوط به دوره ساسانی می‌باشد و توسط شاه بهرام ساسانی یا بهرام گور ساخته شده‌است.
- کاروانسرای قوشه
- کاروانسرای لاسجرد، مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای میامی، مربوط به دوره صفوی.
- کاروانسرای میاندشت، مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
- گرمابه ناسار، حمام ناسار مربوط به دوره قاجار.
- گرمابه پهنه
پل‌ها، آب‌انبارها و سازه‌های آبی
- آب‌انبار آرادان، تاریخی مربوط به دوره قاجار.
- آب‌انبار بزرگ گرمسار، مربوط به دوره قاجار.
- آب‌انبار تدین، مربوط به دوره قاجار.
- آب‌انبار توکلی، مربوط به دوره پهلوی.
- آب‌انبار حاجی شیخ، مربوط به دوره پهلوی.
- آب‌انبار سرخه، آب‌انباری از دوره صفویه و نمونه‌ای از معماری ذخیره آب در محله بیرون دژ سرخه.
- آب‌انبار سنادره، مربوط به دوره پهلوی.
- آب‌انبار ناسار، مربوط به دوره قاجار.
- آب‌انبار چهارسوق، آب‌انبار چهار سوق مربوط به دوره قاجار.
- آب‌انبار کاروانسرای شاه عباسی
- آب‌انبار کاشفی، مربوط به دوره پهلوی.
- آسیاب طاووس، مربوط به دوره قاجار.
- آسیاب‌آبی شماره ۲ ایوانکی، آسیاب آبی شماره ۲ ایوانکی.
- یخچال بسطام، یا یخچال حاج محمد تقی سعیدی مربوط به دوره قاجار.
- یخچال دهنمک، مربوط به دوره قاجار.
برج‌ها، مناره‌ها و گنبدها
- برج آرامگاهی روستای چنداب
- برج مهماندوست
- برج و باروی بسطام
- برج و باروی قدیمی (دامغان)، مربوط به دوره قاجار.
- برج چهل دختران، برج آرامگاهی آجری از دوره سلجوقیان با وجه تسمیه‌ای افسانه‌ای.
- برج کاشانه بسطام
- مناره مسجد جامع سمنان، مربوط به دوره سلجوقیان قرن ۵ ه.ق.
- گنبد زنگوله
محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی
- بنای تاریخی معدن نمک
- بنای چشمه علی (دامغان)، تاریخی چشمه علی مربوط به دورهٔ تیموری، صفوی و قاجاری.
- تپه استاد علی
- تپه امامزاده ذوالفقار گرمسار
- تپه دروازه
- تپه دلازیان، مربوط به دوران پارینه‌سنگی.
- تپه شیر آشیان
- تپه قلعه بدشت
- تپه محمودآباد اسدی گرمسار
- تپه چاله خندق شاهجوق
- تپه چشمه کبود
- تپه گورستان سر فولاد محله
- تپه‌حصار، جنوب شهر دامغان قرار گرفته‌است.
- تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ)
- سنگ چخماق (بسطام)
- مجموعه تپه‌های میرک، دلازیان مربوط به دوران پارینه‌سنگی.
- مجموعه کارخانه و انبار پنبه، مربوط به دوره پهلوی.
- محوطه چشمه جانو
دیگر بناهای تاریخی
- بادگیر خانه رجبی، مربوط به دوره قاجار.
- جاده سنگ‌فرش سیاه‌کوه، مربوط به دوره صفوی.
- حوزه علمیه صادقیه، سال ۱۳۳۶ توسط محمد صالح حائری مازندرانی، تأسیس شد.
- دروازه ارگ (سمنان)
- سقاخانه رودبار
- سقاخانه کمرود
- سیاه تپه قلعه شوکت
- شیر قلعه، از آثار تاریخی.
- علاءالدوله سمنانی
- محراب سلجوقی، مربوط به دوره سلجوقیان.
- پارا (آب پخش کن)
- پایگاه فضایی شاهرود، مرکز فضایی شاهرود یک پایگاه فضایی نظامی تحت کنترل نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی واقع در جنوب شرقی شاهرود، که برای قرار….
- کافرقلعه (سنگسر)
- گورشاه، گورشاه مربوط به دوره ایلخانی.
- یخدان بیارجمند، مربوط به دوره قاجار.
بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها
مسجدها، امامزادهها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان سمنان به‌شمار می‌روند.
مسجدها
- مسجد امام (سمنان)
- مسجد جامع بسطام
- مسجد جامع دامغان، بنایی آباد و دایر در شمال خاوری شهر دامغان.
- مسجد جامع دستجرد، مربوط به دوره صفوی.
- مسجد جامع زاوقان، مربوط به دوره ایلخانی.
- مسجد جامع سمنان، بنایی بسیار کهن و با ارزش است.
- مسجد جامع شاهرود، مربوط به دوره ایلخانی - دوره قاجار.
- مسجد جامع صیدآباد، صید آباد مربوط به دوره ایلخانی - اوایل دوره صفوی.
- مسجد جامع فرومد
- مسجد جامع و حسینیه آرادان، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد حاج شکرالله، مربوط به دوره ایلخانی.
- مسجد شیخ بسطامی
- مسجد شیخ علی‌اکبر
- مسجد پامنار (مهدیشهر)، بنایی باستانی در شهر مهدیشهر است.
- مسجد چهل‌ستون سمنان، مسجدجامع ومسجدچهل ستون مربوط به دوره صفوی - دوره زند.
امامزادهها و زیارتگاه‌ها
- امامزاده ابراهیم زیارت سر، مربوط به دوره صفوی.
- امامزاده ابراهیم و اسماعیل، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده ابوسعید
- امامزاده اسحاق (گرمسار)، امامزاه اسحاق.
- امامزاده اشرف (سمنان)، مربوط به دوره صفوی.
- امامزاده بی‌بی شهبانو، امامزاده بی بی شهبان.
- امامزاده جعفر (دامغان)، 'امامزاده جعفر.
- امامزاده خواجه خضر
- امامزاده خوشنام
- امامزاده ذوالفقار، امامزاده ذوالفقار مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده زکریا، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده سید اسد، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده سید تاج الدین پرور
- امامزاده سیدالمرسلین، امامزاده سید المرسلین مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده شاه نظر، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده صیدآباد، مربوط به دوره ایلخانی و اوایل دوره صفوی.
- امامزاده علمدار، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده علی اکبر گرمسار، مجموعه امامزاده علی اکبر مربوط به دوره ایلخانی - دوره قاجار.
- امامزاده علی بن جعفر (سمنان)، بنای امامزاده‌ای با معماری دوره صفوی و قاجار.
- امامزاده قاسم مهدیشهر، مربوط به دوره سلجوقیان - دوره ایلخانی.
- امامزاده محمد (دامغان)، مربوط به دوره تیموریان.
- امامزاده محمد دیباج (دامغان)
- امامزاده مدرک
- امامزاده میر مطهرین میر میکائیل
- امامزاده هاشم (سمنان)
- امامزاده چهل‌تن درجزین، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده یحیی بن موسی کاظم، امامزاده‌ای در دل بافت قدیم سمنان نزدیک تکیه پهنه.
- بقعه امامزاده سید زین‌الدین، بقعه امامزاده‌سیدزین الدین مربوط به دوره قاجار.
- بقعه امامزاده میرمحمد، میر محمد مربوط به دوره قاجار.
- بقعه امامزادگان شمس‌الدین و اسماعیل، شمس الدین واسماعیل مربوط به دوره قاجار.
آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها
- آرامگاه ابن یمین، محل دفن شاعر نامی قرن هشتم، ابن یمین طغرایی است.
- آرامگاه ابوالحسن خرقانی، آرامگاه عارف نامدار سده پنجم در باغی ایرانی نزدیک شاهرود.
- آرامگاه امامزاده سید جلال، بقعه امامزاده سید جلال مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه امامزاده سید کاظم پرور، بقعه امامزاده سیدکاظم پرور مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه امامزاده شاه محمد زید، بقعه امامزاده شاه محمد زید مربوط به دوره زند.
- آرامگاه امامزاده شمس‌الدین، بقعه امامزاده شمس الدین.
- آرامگاه امامزاده عبدالرحمن، بقعه امامزاده عبدالرحمن مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه سید زین‌العابدین، بقعه سید زین العابدین.
- آرامگاه شاهرخ‌شاه، مقبره شاهرخ‌شاه افشار مربوط به دوره تیموریان.
- آرامگاه شیخ علاءالدوله سمنانی، خانقاه و آرامگاه عارف بزرگ دوره ایلخانی و نمونه‌ای از معماری قرن هشتم.
- آرامگاه شیخ عمادالدین
- آرامگاه علمدار، بقعه علمدار مربوط به دوره سلجوقیان.
- آرامگاه پیرعلمدار
- آرامگاه پیرنجم‌الدین، آرامگاهی از دوره سلجوقی-ایلخانی، منسوب به سرداری که در دفاع برابر مغولان کشته شد.
- آرامگاه پیغمبران، بقعه پیغمبران مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه چهل دختران (دامغان)، یا برج چهل‌دختر دامغان یا مقبره چهل دختران.
- خانقاه شیخ محمود، مربوط به دوره ایلخانی.
حسینیه‌ها و تکیه‌ها
- تکیه برنجی
- تکیه بیدآباد، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه جیلان، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه دولت بسطام، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه زنجیری، ابتدا نام این تکیه محمدعلی افشار بوده که تاسیس آن به زمان صفوییه برمی گردد و بعد در زمان فتحعلی شاه قاجار به شکل فعلی در می‌آید.
- تکیه ناسار، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه نجفی، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه پهنه، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه کهن دژ پایین، مربوط به دوره قاجار.
دیگر اماکن مذهبی
- آتشکده دروار
- تاریخانه
- گورستان تاریخی چنداب، قبرستان تاریخی چنداب.
- گورستان کشت دشت، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
جاذبه‌های طبیعی
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان سمنان را به نمایش می‌گذارند.
جنگل‌ها، پارک‌ها و مناطق حفاظت‌شده
- منطقه گولر کن
- پارک ملی صیدوا، از پارک‌های ملی ایران است که قرار دارد.
- پارک ملی گلستان، یا بوستان ملی گلستان، منطقهٔ حفاظت‌شده‌ای در شرق استان گلستان و غرب استان خراسان شمالی است.
- پارک موزه، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
دیگر جاذبه‌های طبیعی
- حبله‌رود، تنها رودی که کشاورزی گرمسار را آبیاری می‌کند و زیستگاه زردک قلمی است.
- دریاچه نمک، دریاچه‌ای فصلی و عمدتاً خشک در کویر مرکزی، مشترک میان سه استان.
- ذخیره‌گاه زیست‌کره توران، بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه زیست‌کره ایران و از زیستگاه‌های مهم یوزپلنگ آسیایی.
- شاهدارکوه
- شاه‌وار
- غار دربند (مهدیشهر)
- نیزوا، کوه نیزوا نام یکی از قله‌های معروف کوه‌های البرز.
- چرینداس، رود کوچکی در مرز غربی هیرکانی بود که به دریای مازندران می‌ریخت.
- چشمه گل رودبار
- کال شور (خارتوران)، خارتوران بزرگ‌ترین رودخانه کویر مرکزی ایران است.
- کال شور (سبزوار)، سبزوار یکی از دو شاخهٔ اصلی کال شور خارتوران است که عمدتاً در استان خراسان رضوی در شرق ایران جریان دارد.
- کوه اژدها، کوهی با چین‌خوردگی رنگین و منحصربه‌فرد، از نادرترین پدیده‌های زمین‌شناسی ایران.
- کوه گوگرد، شمال شرقی پارک ملی کویر قرار گرفته‌است.
- کویر حاج علی‌قلی، کویر و نمکزاری پهناور در جنوب شرقی دامغان میان رشته‌کوه‌ها.
موزه‌ها
موزه‌های استان سمنان گنجینه‌ای از آثار تاریخی، مردم‌شناسی و هنری این خطه را در خود جای داده‌اند.
- موزه (گنجینه) شاهرود، موزه‌ای در بنایی از دوره قاجار در شمال شهر شاهرود.
- موزه عشایری ایل سنگسر
- موزه قلعه یاتری، موزه‌ای روستایی در بنایی پلکانی شبیه آب‌انبارهای قدیمی از دوره قاجار.
جستارهای وابسته
- استان سمنان
- گردشگری در ایران
- فهرست آثار ملی استان سمنان
- میراث جهانی یونسکو در ایران
- فهرست آثار ملی ایران
| مرکز |  | |
|---|---|---|
| شهرستان‌ها | ||
| شهرها | ||
| جاذبه‌های گردشگری |
| |
ردهها:
- فهرست جاهای گردشگری ایران بر پایه استان
- جاذبه‌های گردشگری استان سمنان