جاهای گردشگری استان تهران

استان تهران با مرکزیت پایتخت کشور، در دامنهٔ جنوبی رشته‌کوه البرز جای دارد. کاخ گلستان از آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است[۱] و در کنار کاخ‌ها و موزه‌های تاریخی، طبیعت کوهستانی شمال تهران مقصد گردشگران بسیاری است. در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی و جاذبه‌های گردشگری استان تهران به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.

بناها و یادمان‌های تاریخی

قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان تهران را می‌سازند.

قلعه‌ها و ارگ‌ها

  • ارگ تهران، مجموعه تاریخی ارگ تهران ده هزارمین اثر ثبت شده در فهرست آثار تاریخی کشور است که حافظه نیرومندی از گذشته تاریخی تهران محسوب می‌شود.
  • باروی ری، قدمتی ۶۰۰۰ ساله دارد که احتمالاً مربوط به دوره مادها می‌باشد، ری بعد بر اثر زلزله خراب شد و سلوکوس اولین جانشین اسکندر آن را از نو….
  • دژ رشکان، از دژ و قلعه‌های محافظ هسته اولیه ری به‌شمار می‌رفت.
  • قلعه ایرج، قلعه‌ایرج دژی باستانی مربوط به دوره ساسانی.

کاخ‌ها، عمارت‌ها و خانه‌های تاریخی

کاروان‌سراها، بازارها و حمام‌ها

برج‌ها، مناره‌ها و گنبدها

محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی

  • استودان گبرها، استخوان‌دان زرتشتیان بازمانده از آیین کهن سپردن مردگان، در دامنه کوه بی‌بی‌شهربانوی ری.
  • تپه بالکین، بالکین یا تپه بالکی مربوط به هزاره سوم تا ۲.
  • تپه سلام (تهران)
  • تپه میل، از آن آتشکده بهرام و آتشکده ری نیز نام برده می‌شود از آثار دوره ساسانیان در شهر ری است.
  • تپه چشمه‌علی، تپۀ چشمه‌علی یکی از محوطه‌های باستان‌شناختی در کنار چشمه‌علی و باروی ری در شهر ری است.
  • سنگلج
  • سنگ‌نگاره فتحعلی‌شاه، سنگ نگاره فتحعلی‌شاه یا نقش‌برجسته چشمه علی واقع در چشمه علی شهرری یکی از کتیبه‌های فتحعلی شاه قاجار است که به دستور او احداث شده‌است،….
  • شهربازی تهران، یا شهربازی اوین در اواخر دهه ۱۳۴۰ در قالب شرکتی به نام «لونا پارک» و در زمینی به وسعت ۳۷ هزار مترمربع فعالیت خود را آغاز کرد.
  • شهرک آپادانا
  • شهرک امید، شهرک، ایران است که در شمال شرقی این شهر در کنار پارک جنگلی لویزان جای دارد.
  • شهرک اکباتان، از بزرگ‌ترین شهرک‌های خاورمیانه است که در غرب تهران، پایتخت ایران و ناحیهٔ ۶ منطقهٔ ۵ شهرداری تهران جای دارد.
  • مجموعه قزاقخانه، مربوط به دوره قاجار و دوره پهلوی.
  • مجموعه ورزشی آزادی تهران، با نام رسمی مجموعه ورزشی آزادی بزرگترین مجموعه ورزشی ایران است که در غرب ساخته شده‌است و تحت مدیریت شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی….

دیگر بناهای تاریخی

  • آ.اس.پ.، مجتمع مسکونی کوی نوبنیاد ونک یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین مجتمع‌های مسکونی تهران است.
  • آرامستان دولاب، گورستان دولاب یا آرامستان دولاب یکی از گورستان‌های مرتبط با دین مسیحیت در جنوب شرقی تهران است.
  • ایران‌مال، یا بازار بزرگ ایران یک بازار بزرگ در غرب تهران است که بزرگ‌ترین مرکز خرید جهان می‌باشد.
  • باستان‌شناسی ری، خاستگاه نخستین کاوش‌ها و نقشه‌برداری‌های باستان‌شناسی ایران از سده نوزدهم.
  • بلوار کشاورز
  • بنیاد لاجوردی، مجموعه‌ای‌ مستقل و غیرانتفاعی است که از سال ۱۳۸۴ با تمرکز بر شناخت و ترویج فرهنگ و هنر معاصر ایران و جهان، فعالیت خود را آغاز کرد.
  • بنیاد پژمان، نهاد غیرانتفاعی هنری است که در سال ۱۳۹۳ توسط حمیدرضا پژمان تأسیس شد و در جهت تمرکز بر آثار هنرمندان ایران و جهان شروع به کار کرد.
  • بهشت زهرا، بزرگ‌ترین آرامستان ایران است.
  • بورس اوراق بهادار تهران، در سال ۱۴۰۲ به بورس تهران تغییر نام داده شده، بازاری متشکل و خودانتظام است که اوراق بهادار در آن توسط کارگزاران یا معامله‌گران طبق….
  • بیت رهبری، دفتر رهبر جمهوری اسلامی که با عنوان بیت رهبری هم شناخته می‌شد، نام سازمانی حکومتی در جمهوری اسلامی ایران بود که زیر نظر رهبر جمهوری….
  • تئاتر شهر، بزرگ‌ترین مجموعه نمایش تئاتر ایران است که شامل پنج سالن نمایش می‌شود.
  • تالار وحدت، با نام پیشین تالار رودکی، یک تالار اپرا و چند منظوره کنسرت و تئاتر است که جزو قدیمی‌ترین تالار‌های اپرا و مراکز هنر‌های معاصر ایران….
  • تخت طاووس (قاجاری)، تَختِ طاووس که در آغاز «تخت خورشید» نام داشت، یکی از تخت‌های جواهر نشان سلطنتی کشور ایران است که به مباشرت حاجی محمدحسین‌خان صدر….
  • تخت طاووس (نادری)، تخت‌طاووس در اصل نام تخت سلطنتی مرصعی بود که نادر شاه از هندوستان به عنوان غنیمت جنگی با خود به ایران آورد.
  • تخت نادری، اریکه سلطنتی است که به دستور فتحعلی شاه قاجار توسط جواهرسازان و صنعتگران ایرانی ساخته شده‌است.
  • تلگرافخانه
  • جشنواره تئاتر فجر، جشنوارهٔ بین‌المللی تئاتر فجر از مهم‌ترین جشنواره‌های تئاتر در ایران است که هرساله در دههٔ فجر در ماه بهمن برگزار می‌شود.
  • جشنواره هایفست، جشنواره بین‌المللی هنرهای نمایشی هایفست در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد.
  • جوانمرد قصاب، شخصیتی نیمه‌افسانه‌ای، نیمه‌تاریخی، و آرامگاهی در نزدیکی شهر ری است که در پاره‌ای از متون به او اشاره‌هایی شده است.
  • جواهرات ملی ایران، به مجموعه‌ای از جواهرات سلطنتی گفته می‌شود که طی صدها سال توسط پادشاهان مختلف ایران جمع‌آوری گردیده و چه به صورت پیاده و چه به صورت….
  • خیابان ابن بابویه
  • دارالفنون
  • دربند (تهران)، دَربَند، یکی از محله‌های تهران از دهکده‌های قدیمی شمیران در شمال باغ سعدآباد است.
  • دروازه محمدیه
  • دروازه‌های تهران، به بناهای استوار و بلند و فضاهای شهری پیرامون آنها گفته می‌شد که در گذشته در بخش‌هایی از حصار و برج و باروی ساخته شده بودند.
  • راهپیمایی ۲۲ بهمن، ایران، هر ساله هم‌زمان با سالگرد انقلاب ۱۳۵۷، از سوی نظام جمهوری اسلامی ایران در آخرین روز دهه فجر برگزار می‌گردد.
  • سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، جمهوری اسلامی ایران مؤسسه‌ای آموزشی، پژوهشی، علمی و خدماتی است که اساسنامه آن به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است و رئیس آن را….
  • سد لتیان
  • سردر باغ ملی، از بناهای به جا مانده از دوره قاجار می‌باشد که در سال‌های ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۴ توسط حسین‌علی‌بیک‌تهرانی نوسازی شده و اکنون یکی از نمادهای است.
  • سردر قورخانه تهران، سر در قورخانه تهران بنایی مربوط به دوره قاجار.
  • سفارت آمریکا در تهران، تنها نماینده سیاسی ایالات متحده آمریکا در ایران تا قبل از گروگان‌گیری در سفارت این کشور بود.
  • سفارت بریتانیا در تهران، سفارت رسمی بریتانیا در ایران است.
  • فرهنگسرای بهمن، اولین فرهنگسرای است که جزو مهم‌ترین و پر برنامه‌ترین مراکز فرهنگی پایتخت هم محسوب می‌شود.
  • فرهنگسرای نیاوران، مجموعه‌ای فرهنگی است در شمال شرقی تهران.
  • قورخانه (تهران)، قورخانه تهران یا به اختصار قورخانه یا تخشائی، به ساختمانی بزرگ در محدوده تهران قدیم گفته می‌شد که محل ساختن جنگ‌افزار و مهمات و ساز و….
  • لعل سامری، لعل ۵۰۰ قیراطی است که بزرگ‌ترین لعل شناخته‌شده دنیاست و بخشی از جواهرات ملی ایران به‌شمار می‌رود.
  • مجلس سنای ایران، مجلس سنا بر اساس قانون اساسی مشروطه در سال ۱۲۸۵، به همراه مجلس شورای ملی یکی از دو مجلس قانون‌گذاری ایران بود که نخستین بار در سال….
  • مدرسه صدر تهران، با مدرسه صدر بازار اشتباه نشود.
  • مدرسه علمیه آیت‌الله مجتهدی، از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مدرسه‌های علمیه تهران است که توسط احمد مجتهدی تهرانی در سال ۱۳۷۵ تأسیس شد.
  • مدرسه علمیه تهران، مدرسهٔ علمیهٔ تهران یا دبیرستان علمیه تهران در اردیبهشت ماه سال ۱۲۷۷ خورشیدی توسط انجمن معارف تشکیل شد و بعد از دارالفنون دومین مرکز….
  • مدرسه علمیه مروی ۲، سابق دبیرستان مروی یکی از دبیرستان‌های معروف و قدیمی تهران بود.
  • مدرسه علمیه معیر، مجموعه مسجد و مدرسه علمیه معیّر مربوط به دوره قاجار.
  • مدرسه و کلیسای ژاندارک، مربوط به دوره پهلوی.
  • مدرسه‌عالی و دانشگاه شهید مطهری، تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با نام مدرسه عالی سپهسالار شناخته می‌شد، دانشگاهی غیردولتی با رویکرد حوزوی و ترویج علوم و معارف اسلامی در ایران….
  • مردان نمکی، شش مومیایی کشف‌شده در سال ۱۳۷۲ خورشیدی در معدن نمک چهرآباد استان زنجان است.
  • مرکز خرید اپال، اُپال یا اپال مال مرکز خریدی واقع در سعادت‌آباد است که از سال ۱۳۹۲ ساخت آن آغاز شد و در سال ۱۳۹۸ بازگشایی شده است.
  • مرکز خرید بام لند، یا بام لند مال مرکز خرید روبازی است که در منطقه ۲۲ تهران در کنار ساحل دریاچه خلیج فارس قرار دارد.
  • مرکز خرید رزمال، یا رزمال مرکز خریدی در منطقه ۲۲ در نزدیکی دریاچه خلیج فارس است که از سال ۱۳۹۳ ساخت آن آغاز شد و در سال ۱۴۰۲ بازگشایی شده است.
  • مرکز خرید مگامال، یا مگامال مرکز خریدی در فاز دوم شهرک اکباتان در کنار ایستگاه مترو شهرک اکباتان است.
  • مرکز خرید پالادیوم، یا پالادیوم مال مرکز خریدی واقع در زعفرانیه تهران است که فاز نخست آن در ۲۵ شهریور سال ۱۳۹۰ و فاز دوم آن در سال ۱۳۹۵ بازگشایی شده است.
  • میدان آزادی
  • میدان امام خمینی (تهران)
  • میدان حسن‌آباد
  • میدان مشق، محوطه تاریخی مربوط به دوره قاجار.
  • ندامتگاه مرکزی تهران بزرگ
  • نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، نمایشگاه کتابی است که در میانهٔ اردیبهشت هر سال برگزار می‌شود.
  • پاساژ علاءالدین
  • پایانه شرق تهران
  • پردیس تئاتر تهران، بزرگ‌ترین مرکز تئاتر حرفه‌ای ایران است که در جنوب شرقی تهران ساخته شده‌ است.
  • پردیس سینمایی آزادی
  • پل ابریشم تهران، برای پلی مرزی به این نام پل ابریشم میلک را ببینید.
  • پل طبیعت

بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها

مسجدها، امامزاده‌ها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان تهران به‌شمار می‌روند.

مسجدها

امام‌زاده‌ها و زیارتگاه‌ها

آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها

کلیساها و کنیسه‌ها

حسینیه‌ها و تکیه‌ها

  • تکیه تجریش، تکیهٔ بزرگ تجریش نام تکیه‌ای قدیمی در بازار تجریش، معرفی می‌شده‌است.
  • تکیه دولت، از آن با عناوین دیگری همچون تکیه همایونی دولتی، تکیه قصر، تکیه بزرگ شاهی نیز نام برده شده است، بنایی بود که در عهد ناصرالدین شاه قاجار….
  • حسینیه ارشاد
  • حسینیه جماران

گورستان‌های تاریخی

  • گورستان ابن بابویه، گورستان اِبنِ بابویه نخستین گورستان شهر ری و دومین گورستان تهران است که بسیاری از مشاهیر ایران از جمله غلام رضا تختی در آن دفن هستند.
  • گورستان تاریخی گیلیارد، خرداد ۱۳۹۶ به شماره ۳۱۶۹۱.
  • گورستان خاوران
  • گورستان ظهیرالدوله، آرامستان ظهیرالدوله صفاعلی یا آرامستان ظهیرالدوله صفاعلی، گورستان کوچکی بین امام‌زاده قاسم و تجریش در شمال تهران است که علاوه بر علی….
  • گورستان متفقین در تهران، تنها آرامستان بین‌المللی ایران است که توسط کمیسیون جنگ‌های مشترک‌المنافع تأسیس شده و ۵۳۸ قبر و بنای یادبود در آن به چشم می‌خورد و قبر….
  • گورستان کاتولیک لهستانی در تهران، واقع آرامستان جنگیِ لهستان گورستانی که در سالهای ۱۹۴۲ الی ۱۹۴۵ میلادی، به زودی بعد از تخلیه شدن از شوروی به ایران، درگذشته‌اند.

دیگر اماکن مذهبی

جاذبه‌های طبیعی

کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان تهران را به نمایش می‌گذارند.

آبشارها

دریاچه‌ها، تالاب‌ها و سدها

رودها، چشمه‌ها و آبگرم‌ها

  • رود شور (تهران)
  • رودافشان، روستای تات‌زبان دماوند، مشهور به غار رودافشان در نزدیکی آن.
  • رودخانه جاجرود، رودخانهٔ جاجرود، رودخانه‌ای است که از ارتفاعات البرز سرچشمه می‌گیرد و در انتها به دریاچه نمک ختم می‌شود.
  • رودخانه لار، رود لار، رودی است واقع در البرز مرکزی که از دره لار لواسانات در نزدیکی کوه دماوند سرچشمه گرفته و به سد لار می‌ریزد.
  • رودخانه کرج، رودخانه کَرَج رودخانه‌ای در البرز مرکزی و شمال باختری تهران و شمال خاوری کرج است.
  • رودخانه کن

کوه‌ها، دره‌ها و تنگه‌ها

  • تنگه واشی، تنگه‌ای دیدنی با آبشار و دشت سرسبز در مسیر جاده فیروزکوه.
  • دره فرحزاد
  • قله توچال، از بلندترین قله‌های مشرف به تهران در البرز مرکزی، با ارتفاع نزدیک به ۴۰۰۰ متر.
  • کوه دارآباد، یا مونگچال، کوهی در شمال شرق تهران است.
  • کوه نقارخانه، یا کوه طبرک نام کوهی است در ری که در آن آثار باستانی فراوان وجود دارد.

جنگل‌ها، پارک‌ها و مناطق حفاظت‌شده

دیگر جاذبه‌های طبیعی

باغ‌ها

باغ‌های تاریخی استان تهران نمونه‌هایی از هنر باغ‌سازی ایرانی هستند که شماری از آن‌ها شهرت ملی و جهانی دارند.

موزه‌ها

موزه‌های استان تهران گنجینه‌ای از آثار تاریخی، مردم‌شناسی و هنری این خطه را در خود جای داده‌اند.

روستاهای هدف گردشگری و مناطق نمونه

روستاهای هدف گردشگری و مناطق نمونهٔ استان تهران با بافت سنتی، طبیعت و فرهنگ بومی خود، پذیرای گردشگران بسیاری هستند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "Golestan Palace". یونسکو (in English).