جاهای گردشگری استان سیستان و بلوچستان
استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی ایران، سرزمینی با تنوع طبیعی و فرهنگی چشمگیر است. محوطهٔ باستانی شهر سوخته در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده[۱] و کوه‌های مریخی تفتان، کلوت‌ها و سواحل دریای عمان از دیگر جاذبه‌های آن‌اند. در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی و جاذبه‌های گردشگری استان سیستان و بلوچستان به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.
بناها و یادمان‌های تاریخی
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان سیستان و بلوچستان را می‌سازند.
قلعه‌ها و ارگ‌ها
- ارگ جلال‌آباد، سیستان مربوط به دوره قاجار.
- ارگ خان ملک کیانی
- قلعه اسپکه، دژی تاریخی از سده‌های میانه پس از اسلام در منطقه لاشار.
- قلعه ایرندگان، به طرزی عجیب به دوره قاجار نسبت داده شده است، اما بر اساس شواهد، تاریخی بیش از دوره قاجار دارد و نیازمند تحقیقات می‌باشد.
- قلعه بریس (کلات)، بقایای قلعه بریسک.
- قلعه بمپور، دژی کهن با ریشه‌های پیش از اسلام در دشت بمپور.
- قلعه تیمور، مربوط به دوره تیموریان در سیستان.
- قلعه حیدرآباد، یا قلعه عیدو خان مربوط به دوره قاجار.
- قلعه دزک (بلقیس)، قلعه‌ای به‌جامانده از دوره قاجار در سراوان.
- قلعه رامرود
- قلعه رستم
- قلعه زابلی، قلعه مهرستان.
- قلعه سام، سیستان که در شمال سه کوهه قرار دارد.
- قلعه سرباز، مربوط به دوره قاجار و بعد از اسلام.
- قلعه سه کوهه، سیستان یا ارگ سه کوهه مربوط به دوره قاجار.
- قلعه سیب سوران، دژی مربوط به دوره قاجار.
- قلعه مچی، یا قلعچه و بناهای وابسته آن مربوط به دوره صفوی.
- قلعه ناصری (ایرانشهر)، پس از قلعه بمپور یکی از بزرگترین بناهای خشت و گلی سیستان و بلوچستان است.
- قلعه نیکشهر
- قلعه هریدوک، مربوط به دوره قاجار.
- قلعه پرتغالی‌ها (چابهار)
- قلعه پیروز گت، اثر از دوره اشکانیان و ساسانیان است.
- قلعه چانف، مربوط به دوره قاجار.
- قلعه چهل دختران، سیستان مربوط به دوره ساسانیان.
- قلعه کک کهزاد
- قلعه‌تپه، قلعه تپه، تپه‌ای تقریباً گرد و مرتفع در منطقه بی بی دوست و نزدیک به زاهدان کهنه است که دیوارهای خشتی، آن را محصور کرده‌است.
پل‌ها، آب‌انبارها و سازه‌های آبی
- آسیاب‌بادی‌های سیستان، گفته شده که بیش از سه هزار سال است که آسیاب‌ها در ایران زمین، به ویژه در ناحیه سیستان ساخته و استفاده شده‌است.
- بندر شهید بهشتی، بندری است و از اهمیت بازرگانی و راهبردی شگرفی برخوردار است.
- بندر شهید کلانتری، از اهمیت بازرگانی و راهبردی خوبی برخوردار.
محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی
- تپه ارگ بی‌بی بانو
- تپه اطراف شهر سوخته شماره ۳۵۳، مربوط به هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۰۸، شماره ۱۰۸ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۱۲، شماره ۱۱۲ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۱۵، شماره ۱۱۵ مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۵۸، شماره ۱۵۸ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۵۹، شماره ۱۵۹ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۶۱، شماره ۱۶۱ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۶۹، شماره ۱۶۹ مربوط به هزاره دوم و ۳ قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۷۰، شماره ۱۷۰ مربوط به هزاره دوم و ۳ قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۷۱، شماره ۱۷۱ مربوط به هزاره دوم و ۳ قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۷۲
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۷۳، شماره ۱۷۳ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۱۷۴، شماره ۱۷۴ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۲۷۲، شماره ۲۷۲ مربوط به هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد.
- تپه اطراف شهر سوخته ۲۹۳، شماره ۲۹۳ مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه رجب (محوطه شماره ۱۴ حوزه رودخانه بمپور)، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- تپه زیارت شاه ولی
- تپه شمال گورستان حمزه‌آباد، قبرستان حمزه آباد.
- تپه شهر سوخته ۲۶۹، مربوط به هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد.
- تپه شهر سوخته ۹۰، شماره ۹۰ مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
- تپه قلعه مزاکان
- تپه قلعه کمک کهنه
- تپه مهتاب خزانه
- تپه کلات پیشین
- تپه گورستان طفلان، تپه قبرستان طفلان.
- تپه گوری کهنه
- سنگ نگاره‌های دره نگاران، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- سنگ نگاره‌های قصر قند
- سنگ نگاره‌های گشت
- سنگ‌نگاره‌های دره درونزک، سنگ نگاره‌های دره درونزک.
- شهر سوخته
- مجموعه تپه‌های بلوچ خان
- مجموعه تپه‌های تخت عدالت شاه
- مجموعه ورزشی شهید چمران (ایرانشهر)، ورزشگاه چند منظوره در شهر ایرانشهر است.
- محوطه آتشکده مغ، مربوط به دوره اشکانیان.
- محوطه آذرآباد، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- محوطه آسیاب بادی رنده
- محوطه اطراف قلعه دبک
- محوطه بند جهاد
- محوطه تل ماهان، مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیانکه بعد ها معروف به کوه ماهان شده.
- محوطه جنگل ۲
- محوطه درک، مربوط به هزاره ۵ تا ۳ قبل از میلاد.
- محوطه زبرینگ
- محوطه شماره ۱۰ حوزه رودخانه بمپور، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- محوطه شماره ۱۳ حوزه رودخانه بمپور، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- محوطه شماره ۲ پیر کنار
- محوطه شماره ۲بمپور، مربوط به هزاره اول و ۲ قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
- محوطه شمس‌آباد ۱۵
- محوطه شمس‌آباد ۱۶
- محوطه شهرک ۱
- محوطه عبدالسلام ۲
- محوطه قدیمی اطراف انگوری، مربوط به دوره اشکانیان.
- محوطه قلعه برنجی ۲
- محوطه قلعه بن داوود
- محوطه موتور خاشی
- محوطه نظرآباد (سرباز)
- محوطه هواران ۱، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد - دوره اشکانیان.
- محوطه هواران ۲، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد - دوره اشکانیان.
- محوطه پلستی
- محوطه چاه جلال ۱
- محوطه چاه جلال ۲
- محوطه چاه جلال ۳
- محوطه چاه فاروق
- محوطه چاه پردل
- محوطه کوتیج، محوطه کتیج مربوط به دوره اشکانیان.
- محوطه کوره
- محوطه گنجانکوه
- محوطهٔ اسپیدژ، محوطهٔ باستانی اسپیدژ یکی از مهم‌ترین محوطه‌های پیشاتاریخی و تاریخی است.
دیگر بناهای تاریخی
- آثار باستانی کوه خواجه (کوه رستم)، مربوط به دورۀ اشکانیان - ساسانیان.
- بی‌بی دوست
- تیسکو، سومین کارخانه خودروسازی در ایران و بزرگترین کارخانه خودروسازی خصوصی ایران خواهد بود که در منطقه آزاد تجاری-صنعتی چابهار….
- خانه ابویی، خانهٔ ابویی زاهدان یکی از بناهای تاریخی است که در سال ۱۳۱۱ خورشیدی به سفارش «زعیم ابویی» و به دست استاد محمدعلی محمودی، معمار یزدی،….
- خانه کیانی، مربوط به دوره قاجار.
- دارالعلوم زاهدان، یا مدرسه علوم دینی مکّی از مراکز آموزشی اهل‌سنت ِ سیستان و بلوچستان به‌شمار می‌رود.
- دهانه غلامان، بقایای یکی از شهرهای دوره هخامنشی و از پایتخت‌های کهن سیستان.
- زاهدان کهنه، پایتخت سیستان در دوران اسلامی و از شهرهای بزرگ ایران در سده‌های میانه.
- مناره مسجد جامع خاش، مربوط به دوره قاجار.
- کاروان‌سرای ملک (زاهدان)
- گل‌فشان پیرگل، پیرگِل نام گِل‌فشانی است.
- گل‌فشان‌های چابهار، چشمه‌های گل‌فشان چابهار پدیده‌ای طبیعی در جنوب شرقی ایران‌اند.
بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها
مسجدها، امامزاده‌ها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان سیستان و بلوچستان به‌شمار می‌روند.
_-_panoramio_(1).jpg)
آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها
- آرامگاه آتشگاه کل کنگ، مقبره آتشگاه کل کنگ سیستان.
- آرامگاه اباذر راشکی، مقبره اباذر راشکی.
- آرامگاه خواجه غلطان
- آرامگاه سید غلام رسول، آرامگاهی کهن نزدیک چابهار با قدمتی نزدیک هزار سال.
آتشکده‌ها و یادمان‌های زرتشتی
- آتشکده ورمال، آتشکده‌ای ساسانی و از سالم‌ترین آتشکده‌های پیش از اسلام در سیستان.
- آتشکده کرکویه، آتشکده‌ای ساسانی که در منابع کهن سیستان از تقدس ویژه‌ای برخوردار بوده.
- آتشگاه کل‌کنگ، تپه آتشگاه کل‌کنگ مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
گورستان‌های تاریخی
- گورستان اسحاق‌آباد، قبرستان اسحاق آباد.
- گورستان اسپیدژ
- گورستان بافتان ۱، قبرستان بافتان ۱.
- گورستان بافتان ۲، قبرستان بافتان ۲.
- گورستان بان شیب، قبرستان بان شیب.
- گورستان بتاگدن، قبرستان بتاگدن.
- گورستان بصره، قبرستان بصره.
- گورستان بند گاه هدار، قبرستان بند گاه هدار.
- گورستان بنه ۱، قبرستان بنه ۱.
- گورستان بگ
- گورستان بگی هنز، قبرستان بگی هنز.
- گورستان بیرجد ۴، قبرستان بیرجد ۴.
- گورستان تخش
- گورستان تنگ دوکی، قبرستان تنگ دوکی.
- گورستان تنگ شوشکی، قبرستان تنگ شوشکی.
- گورستان توجیک، قبرستان توجیک.
- گورستان توکل ۱، قبرستان توکل ۱.
- گورستان جنتر بور، قبرستان جنتر بور.
- گورستان جنتر بور ۲، قبرستان جنتر بور ۲.
- گورستان جوزدر ۱، قبرستان جوزدر ۱.
- گورستان جوزدر ۳، قبرستان جوزدر ۳.
- گورستان دلجو
- گورستان دمب مولاآباد، قبرستان دمب مولا آباد.
- گورستان دمبی هدار ۱، قبرستان دمبی هدار ۱.
- گورستان دمبی کندور، قبرستان دمبی کندور.
- گورستان ده پابید، قبرستان ده پابید.
- گورستان دورک یا سورانی، قبرستان دورک یا سورانی.
- گورستان رحیم‌آباد بگان ۲، قبرستان رحیم آباد بگان ۲.
- گورستان روستای دسک
- گورستان زیارت بافتان، قبرستان زیارت بافتان.
- گورستان زیارت عمر، قبرستان زیارت عمر.
- گورستان زیارتگاه، قبرستان زیارتگاه.
- گورستان سایگان، قبرستان سایگان.
- گورستان سید پوری ۱، قبرستان سید پوری.
- گورستان سید پوری ۲، قبرستان سید پوری ۲.
- گورستان شماره ۱ تیس
- گورستان شماره ۲ تیس، قبرستان شماره ۲ تیس مربوط به سدهٔ ۴ ه.ق تا دوره صفوی.
- گورستان شماره ۵ تیس، قبرستان شماره ۵ تیس مربوط به سدهٔ ۴ ه.ق تا دوره صفوی.
- گورستان صادق باغ پیشین، قبرستان صادق باغ پیشین.
- گورستان فیروزآباد، قبرستان فیروزآباد.
- گورستان لحویی، قبرستان لحویی.
- گورستان مرآباد، قبرستان مرآباد.
- گورستان مورتان ۱، قبرستان مورتان ۱.
- گورستان مورتان ۲، قبرستان مورتان ۲.
- گورستان مورتان ۳، قبرستان مورتان ۳.
- گورستان مورتان ۵، قبرستان مورتان ۵.
- گورستان میکن دپ، قبرستان میکن دپ.
- گورستان نورآباد ۱، قبرستان نورآباد ۱.
- گورستان هدار ۴، قبرستان هدار ۴.
- گورستان هفتاد ملا، گورستانی تاریخی در دل غار که از سبک معماری اسلامی بلوچستان نشان دارد.
- گورستان پشامگ ۲
- گورستان پشامگ ۳
- گورستان پل وکاوک
- گورستان چاه پردل، قبرستان چاه پردل.
- گورستان کلندانی، قبرستان کلندانی.
- گورستان کورنگ، قبرستان کورنگ.
- گورستان گتیل، قبرستان گتیل.
- گورستان گروک، قبرستان گروک.
- گورستان گشت، قبرستان گُشت مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
- گورستان گنجانکوه، قبرستان گنجانکوه.
- گورستان گنج‌آباد ۱، قبرستان گنج‌آباد ۱.
- گورستان گنچ‌آباد ۲، قبرستان گنچ آباد ۲.
- گورستان گوران برین ۲، قبرستان گوران برین ۲.
- گورستان گوران سری ۱، قبرستان گوران سری ۱.
- گورستان گوران سری ۲، قبرستان گوران سری ۲.
دیگر اماکن مذهبی
- امامزاده سید غلامرسول، زیارتگاهی مربوط به دوره تیموریان در چابهار.
- مسجد جامع سراوان (دزک)
- مسجد جامع مکی زاهدان، از بزرگترین مساجد جهان اسلام و مشهورترین مسجد اهل‌سنت در ایران است که مرکز قرار دارد.
جاذبه‌های طبیعی
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان سیستان و بلوچستان را به نمایش می‌گذارند.
غارها
- غار صداکی
- غار لادیز (میرجاوه)
- غار کرمانچی، غار فاقد چشمه و منابع آبی است و زیستگاه انواع خفاش محسوب می‌شود.
- غار گواتامک
- غارهای بان مسیتی
رودها، چشمه‌ها و آبگرم‌ها
- رود باهوکلات
- رود سرباز، رودخانه سرباز با دره‌ای سرسبز بزرگترین رودخانه پرآب سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود و همه ساله پذیرای سیلی عظیم از گردشگران است.
- رود ماشکل، یا ماشکید یکی از رودهای در ایران است.
- رود کهیر
- رودخانه بمپور، از رودخانه در جنوب خاوری ایران است.
- رودخانه کارواندر
کوه‌ها، دره‌ها و تنگه‌ها
- کوه بزمان
- کوه بیرک
- کوه تفتان، آتشفشان نیمه‌فعالی با بلندترین قله منطقه، حدود ۴٬۰۰۰ متر.
- کوه مهرگان
- کوه‌های مریخی چابهار
دیگر جاذبه‌های طبیعی
- تالاب لیپار، تالاب کم‌نظیر صورتی‌رنگ در سواحل مکران که رنگش از پلانکتون‌ها است.
- حقابه ایران از هیرمند، دادخواست دیرینه ایران بر سر آب رود هیرمند و از مسائل مهم زیست‌محیطی و سیاسی با افغانستان.
- خلیج چابهار، خَلیجِ چابَهار بزرگترین خلیج ایران در حاشیه کرانه‌های دریای مکران است.
- خواجه (کوه)، تپه‌ای منفرد در میانه دریاچه هامون با آثار باستانی کهن، در پارسی میانه «اوشیدا» به معنی ابدی.
- ملک سیاه کوه، آتشفشانی خاموش با ارتفاع ۱۶۰۵ متر است که در شمال و در میان روستاهای لار پایین، قرقروک و حرمک قرار دارد.
- منطقه نمونه گردشگری گوردیم
- منطقه ویژه انرژی بادی میل نادر
- نادر (آتشفشان)
- هامون جازموریان، هامون جازْموریان، دریاچه هامون جازموریان یا جازموریان یا جَزْموریان یک دریاچه و فرونشت زمین‌شناختی جوان در مرز استان‌های سیستان و….
- هامون صابری، دریاچه‌ای در مرز افغانستان و ایران و یکی از تالاب‌های تشکیل‌دهنده دریاچه هامون است.
- هامون ماشکل، مشکیل یا مشخیل دریاچه‌ای در مرز ایران و پاکستان و در نزدیکی مشخیل در جنوب غربی ایالت بلوچستان و سراوان است.
- هامون هیرمند، یا هامون هلمند نام دریاچه‌ای در ایران و یکی از تالاب‌های تشکیل‌دهنده دریاچه هامون است.
- هامون پوزک، دریاچه‌ای در مرز افغانستان و ایران و یکی از تالاب‌های تشکیل‌دهنده دریاچه هامون است.
- هیرمند، یا هلمند، نام رودی است که از ولایت هلمند افغانستان روان شده و به دریاچهٔ هامون که دریاچه‌ای مشترک میان کشور افغانستان و ایران است….
- چاه نیمه، مجموعه چاله‌های طبیعی که آب مازاد هیرمند را ذخیره و منطقه سیستان را آبیاری می‌کند.
- گل‌فشان تنگ، اثر طبیعی ملی ایران است که در ایران قرار دارد.
باغ‌ها
باغ‌های تاریخی استان سیستان و بلوچستان نمونه‌هایی از هنر باغ‌سازی ایرانی هستند که شماری از آن‌ها شهرت ملی و جهانی دارند.
- باغ خالصه بمپور، مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی.
- باغ ملی تیس
موزه‌ها
موزه‌های استان سیستان و بلوچستان گنجینه‌ای از آثار تاریخی، مردم‌شناسی و هنری این خطه را در خود جای داده‌اند.
- موزه زنده سفال کلپورگان، تنها موزه زنده سفال جهان، با سفالگری دستی زنان بلوچ و قدمتی هفت‌هزارساله.
- موزه پست و ارتباطات زاهدان، موزه‌ای در ساختمان قدیمی پست دوره رضاشاه با معماری بومی کویری.
- گنجینه زابل (کنسولگری سابق)، مربوط به دوره قاجار.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Shahr-i Sokhta". یونسکو (in English).
| مرکز |    | |
|---|---|---|
| شهرستان‌ها | ||
| شهرها |
| |
| جاذبه‌های گردشگری |
| |
ردهها:
- فهرست جاهای گردشگری ایران بر پایه استان
- جاذبه‌های گردشگری استان سیستان و بلوچستان