جاهای گردشگری استان کردستان
استان کردستان در غرب ایران، با طبیعت کوهستانی زاگرس و فرهنگ کهن کردی، از مقصدهای دیدنی کشور است. منظر فرهنگی اورامان (هورامان) در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌است.[۱] در این فهرست، مهم‌ترین جاهای دیدنی و جاذبه‌های گردشگری استان کردستان به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.
بناها و یادمان‌های تاریخی
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان کردستان را می‌سازند.
قلعه‌ها و ارگ‌ها
- قلعه اورامان
- قلعه بالا و پایین
- قلعه حسن‌آباد سنندج
- قلعه زیویه، یا دژ زیویه ارگ حکومتی زمان مادها و سکاها است که در کردستان و در محوطه‌ای تاریخی به همین نام قرار دارد و یکی از شاهکارهای معماری بشریت….
- قلعه قمچقای، دژ و قلعه قَمچُقای مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد.
- قلعه ننه
- قلعه پالنگان، قلعه‌ای تاریخی.
- قلعه چهارلان، از محله‌های قدیمی.
- قلعه کهنه (کمنتو)
- قلعه گاه (آثار باستانی)
کاخ‌ها، عمارت‌ها و خانه‌های تاریخی
- خانه احمدزاده (سنندج)، مربوط به دوره پهلوی.
- خانه امیر آصفی، مربوط به دوره پهلوی اول.
- خانه خورشید لقا خانم سنندج، خانهٔ خورشید لقا خانم سنندج مربوط به دورهٔ قاجار.
- عمارت آصف وزیری، یا خانۀ آصف وزیری مربوط به دوره قاجار.
- عمارت خسروآباد
- عمارت سالار سعید
کاروانسراها، بازارها و حمام‌ها
- بازار بیجار، بازار سنتی و تاریخی شهر بیجار.
- بازار سقز، بازار تاریخی مرکز شهر سقز با نقشی مهم در تجارت مرزی میان ایران، عراق و ترکیه.
- بازار سنندج، بازاری بزرگ در مرکز است.
- حمام حاج صالح، مربوط به دوره صفوی - دوره زند.
- حمام خان (سنندج)، حمام تاریخی پیوسته به بازار سرپوشیده سنندج در مجاورت مسجد داروغه.
- حمام شیشه
- حمام یاسوکند، مربوط به دوره ایلخانی.
- کاروانسرای تاجوانچی، یا کاروانسرای اتحاد بنایی آجری-کاهگلی مربوط به دوران زندیه است که در شهر سقز و در حاشیه بازار سقز جای گرفته‌است.
پل‌ها، آب‌انبارها و سازه‌های آبی
- پل شیخ، یا پل قلیچیان مربوط به دوره قاجار.
- پل صلوات‌آباد، پل صلوات آباد مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
- پل فرهادآباد، مربوط به دوره زند - دوره قاجار.
- پل قشلاق، 'پل قشلاق'به ترکی آذربایجانی قیشلاق در شرق سنندج، بر روی رودخانه قشلاق ساخته شده و از آثار دوره صفویه و زندیه است که در دوره‌های بعد….
- پل گاران
محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی
- تپه (ب) ماراب، تپه ماراب مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
- تپه (ب) ناوتپان
- تپه (د) کرگان، تپه کرگان مربوط به هزاره دوم و اوایل هزاره اول قم.
- تپه ب الک
- تپه بان قلا
- تپه بان قلعه قره غیبی
- تپه خراته
- تپه خرامانه
- تپه خوله کون
- تپه درکین گلبلاغ پائین
- تپه ده‌کهنه و قبرستان تاریخی، تپه ده کهنه و قبرستان تاریخی.
- تپه دیوار کهنه - دیوار کن، مربوط به هزاره دوم و اول قم.
- تپه دیونه
- تپه ره ش وزیر
- تپه زیویه (گنکه سوراخ)، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- تپه شلمه، مربوط به هزاره دوم و۱ قبل از میلاد.
- تپه عین علی قلعه فولاد
- تپه غیبی سور
- تپه قشلاق آب باریک
- تپه قشلاق خانه، مربوط به هزاره ۴ تا ۲ قم.
- تپه قصلان
- تپه قلعه (قلا)
- تپه قلعه آخکند بالا
- تپه قلعه بالا (بیجار)، یا قلعه بانو، نام یک تپه باستانی در مرکز شهر بیجار است، تاکنون بررسی و کاوش بر روی این تپه انجام گرفته.
- تپه قلعه بر قلعه
- تپه قلعه حیدر بیگ
- تپه قلعه خیدر
- تپه قلعه دره کبود ویس مرید
- تپه قلعه روستای بابا کرم
- تپه قلعه روستای گرچغا
- تپه قلعه زیویه، یا قلعه زیویه.
- تپه قلعه سی
- تپه قلعه شیخ بشارت
- تپه قلعه قزلر ایوانی
- تپه قلعه لان، مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - صدر اسلام.
- تپه قلعه و ده کهنه گلی
- تپه قلعه کلهرآباد
- تپه قلعه کهنه (قلا کون)
- تپه قلعه گاه (موچش)، مربوط به دوره ایلخانی.
- تپه قلعه گبرها
- تپه قوچی
- تپه و محوطه بابا فقیه
- تپه و محوطه دول شیره
- تپه و گورستان آرداش، قبرستان آرداش.
- تپه و گورستان قلاکن (قلعه کهنه)، قبرستان قلاکن مربوط به هزاره اول - سدهٔ ۶ ه.ق.
- تپه و گورستان هاشم سیرلان، قبرستان هاشم سیرلان.
- تپه ژیژوان گوزه کوره
- تپه کانی الیاس، تپه کوچکی است مشرف بر یک چشمه که اب آن از قنات منشعب از زیر تپه مذکور تأمین می‌شود.
- تپه کانی با، مربوط به عصر آهن - اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد.
- تپه کانی ره شکه
- تپه کانی چه رمو
- تپه کهنه قلعه قجور، مربوط به دوره ساسانیان - سدهٔ ۶ ه.ق.
- تپه کیسه لان (چشمه لاکپشتان)
- تپه گاقران، مربوط به هزاره دوم و اول قم.
- تپه گرده له کانی گنجی
- تپه گورستان احمدآباد، تپه قبرستان احمدآباد.
- تپه گورستان میتو
- تپه‌های دره چمان
- سنگ‌نوشته اورامان، یا کتیبه تنگی ور نقش برجسته‌ای.
- مجموعه قلعه‌شمالی‌وجنوبی‌ابراهیم‌آباد
- محوطه برج سر بریده
- محوطه دره آسیاب (قلعه خانم)
- محوطه سنگ‌بند، محوطه سنگ بند مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
- محوطه قلعه گوری
- محوطه میرک باقر چشمه جانقلی
- محوطه ناوقلا
- محوطه و تپه توکمه داش خان باغی
- محوطه و تپه قشلاق گریه له ناو
- محوطه و تپه پشت قلعه، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- محوطه کانی قل قله
- محوطه کهنه گجه گنبد
- محوطه یاسوکند و امامزاده عقیل، محوطه امامزاده عقیل یاسوکند مربوط به دوره سلجوقیان.
دیگر بناهای تاریخی
- تندیس مقاومت مردم کردستان، تندیس یادبود مقاومت مردم کردستان مجسمه‌ای اثر هادی ضیاءالدینی هنرمند کُرد اهل ایران است که در کوه آبیدر قرار دارد و به یاد مقاومت و….
- جشنواره بین‌المللی تئاتر کردی سقز، از مهم‌ترین جشنواره‌های تئاتر کردی ایران که هر ساله در آذرماه برگزار می‌شود.
- سردر اشرف، مربوط به دوره قاجار.
- سردر فهیم، ی مربوط به دوره پهلوی دوم.
- سکاکز، شهر باستانی هزارهٔ نخست پیش از میلاد و به باور برخی باستان‌شناسان خاستگاه شهر کنونی سقز.
- فرهادتراش (قروه)، فرهاد تراش، فرهاد تاش، فراتاش یا فَرای تاش.
- نران (سنندج)
- چهارباغ گروس، عمارت و باغی در جنوب شهر بیجار مرکز ولایت گروس، منسوب به دوره صفویان، دارای کوشکی دو طبقه، آب‌نماها و مجسمه‌های مرمرین بود.
- گور تپه و تپه جنوب گور تپه
بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها
مسجدها، امامزاده‌ها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان کردستان به‌شمار می‌روند.
مسجدها
- مسجد آویهنگ
- مسجد امین
- مسجد بابای نقشبند، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد ترجان، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد تمبر بیگ، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد خسروآباد گروس، مسجدی از دورهٔ زندیه و قاجار در روستای خسروآباد بیجار.
- مسجد دارالاحسان، مسجد جامع سنندج از مهم‌ترین مساجد اهل سنت ایران با تزئینات هفت‌رنگ و کتیبه‌های قرآنی.
- مسجد دو منار، مسجدی تاریخی در سقز از دورهٔ افشاریه و اوایل زندیه.
- مسجد سیدابراهیم، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد شیخ محمدباقر، محمد باقر مربوط به دوره قاجار.
- مسجد شیخ مظهر، مسجدی در شهر سقز مربوط به دورهٔ قاجار.
- مسجد قوله، مربوط به دوره صفوی.
- مسجد ملا احمد قیامتی، مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار.
- مسجد میرزا فرج‌الله وزیر، مربوط به دوره زند - دوره قاجار.
- مسجد هاجرخاتون، مجموعهٔ مسجد و زیارتگاه تاریخی در محلهٔ قدیمی سرتپولهٔ سنندج.
- مسجد و آرامگاه هاجر خاتون، مقبره هاجر خاتون مربوط به دوره قاجار.
- مسجد و آرامگاه پیر عمر، مقبره پیر عمر مربوط به دوره صفوی.
- مسجدجامع سقز، مسجد جامع سقز یا مسجد جمعه سقز بنای مهم قدیمی و مذهبی واقع در کردستان شهر سقز است که قدمت آن به سالهای ۱۲۴۰ تا ۱۲۵۰ هجری قمری دوره….
آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها
- آرامگاه بابا گرگر، مقبره بابا گرگر مربوط به دوره صفوی.
- آرامگاه حاج الله یارخان امیر علاءالدین، مقبره حاج الله یارخان امیر علاءالدین مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه شیخ نجم‌الدین
- آرامگاه پیر خضر، بقعه پیر خضر مربوط به دوره صفوی.
- خانقاه شیخ عارف، مربوط به دوره قاجار.
گورستان‌های تاریخی
- گورستان ابوالمومن، قبرستان ابوالمومن.
- گورستان بالک، قبرستان بالک مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان بدرآباد، قبرستان بدر آباد مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان تاریخی بر قلعه، قبرستان تاریخی بر قلعه مربوط به نیمه دوم هزاره دوم ق.م.
- گورستان تاریخی کهنه قلعه، قبرستان تاریخی کهنه قلعه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان ده کهنه صالح بیگ
- گورستان زرد ویان دره تفی، قبرستان زرد ویان دره تفی مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان سه راه دولاش نی، قبرستان سه راه دولاش نی مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان سورکه ول، قبرستان سورکه ول مربوط به عصر آهن.
- گورستان شرف الملک، قبرستان شرف الملک اردلان مربوط به دوره قاجار.
- گورستان قدیم قهرآباد، قبرستان قدیم قهر آباد مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان قلای نولو، قبرستان قلای نول مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان نزدیک بهشت مصطفی، قبرستان نزدیک بهشت مصطفی مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان پیله، قبرستان پیله مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان کانی الله کرم پیران کن، قبرستان کانی الله کرم پیران کن مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان کرویان، قبرستان کرویان مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان کله یونجه، قبرستان کله یونجه مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان کلک و امان کی
- گورستان گرده سور، قبرستان گرده سور.
دیگر اماکن مذهبی
- امامزاده شیدای نازار، مربوط به دوره سلجوقیان به بعد.
- امامزاده طاقه گوره، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه عبدالله بیگ، مربوط به دوره قاجار.
- حسینیه (منزل) امجد، حسینیه امجد مربوط به دوره قاجار.
- کلیسای سنندج، کلیسای کلدانی دورهٔ قاجار در محلهٔ مسیحی‌نشین قدیمی آغازمان.
- کنیسه یهودیان سنندج، از بناهای مربوط به دوران قاجاریه در این شهر.
جاذبه‌های طبیعی
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان کردستان را به نمایش می‌گذارند.
غارها
- غار ریواس سیا ناو (غار)
- غار و تپه کمره، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- غار کرفتو
رودها، چشمه‌ها و آبگرم‌ها
- رود سیروان، سیروان مهم‌ترین و معروفترین رودخانۀ ناحیۀ اورامانات در استان کرمانشاه است که سرچشمه آن در دو استان کرمانشاه و کردستان می باشد، مسیر….
- رود لیله
- رودخانه خورخوره، از سرشاخه‌های اصلی زرینه‌رود که سرانجام به دریاچهٔ ارومیه می‌ریزد.
- رودخانه سقز، از سرشاخه‌های اصلی زرینه‌رود که با گذر از میان شهر سقز چشم‌اندازی طبیعی پدید آورده.
کوه‌ها، دره‌ها و تنگه‌ها
- کوه آربابا، آرببا، نام یک کوه در شهر بانه است، نام اصلی این کوه آرببا میباشد علت نامگذاری این کوه این هست در زمستان برف زیادی در این کوه میبارد و….
- کوه جاقل، از جمله قله‌های رشته‌کوه زاگرس.
- کوه حاجی ابراهیم، از قله‌های کوهستان قندیل در رشته‌کوه زاگرس است.
- کوه رووش، از جمله قله‌های رشته‌کوه زاگرس و ارتفاع آن ۲۳۳۷ متر از سطح دریا است.
- کوه زلیخا، یا قولی زلیخا بلندترین قله کوهستان چهل‌چشمه است و با ارتفاع 3195 متر، بلندترین قله به‌شمار می‌رود.
- کوه نکروز
- کوه وزنه
- کوه کورک
- کوهستان قندیل، منطقه‌ای کوهستانی در اقلیم کردستان عراق در نزدیکی مرز ایران–عراق است.
دیگر جاذبه‌های طبیعی
- آبیدر، کوه مشرف به سنندج با چشمه‌ها و تفرجگاه‌های فراوان و از تفرجگاه‌های اصلی شهر.
- اوالان (کوه)
- اورامان، یا هورامان نام منطقه‌ای کوهستانی در غرب ایران و شرق عراق است که ساکنان آن کُرد هستند و به گویش‌های هورامی سخن می‌گویند.
- دریاچه زریبار، از دریاچه‌های آب‌شیرین کم‌نظیر ایران، زیستگاه پرندگان مهاجر و از مقصدهای پربازدید گردشگری.
- زرینه‌رود، رودی است که در شمال غربی ایران، در جلگهٔ جنوبی دریاچهٔ ارومیه، قرار دارد.
- سیمینه‌رود
- شیخا دار، بلندترین قله کشور عراق واقع در اقلیم کردستان عراق به‌شمار می‌رود.
- قزل‌اوزن، قِزِل‌اوزَن که از کوه‌های چهل چشمه میان سقز و دیواندره سرچشمه گرفته و بعد از پیوستن رودهای شهرچایی و قرانقو چایی و آیدوغموش و چندین….
- منطقه حفاظت‌شده عبدالرزاق، منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ عبدالرزاق یک منطقهٔ حفاظت‌شده با مساحت ۳۸۵۹۵ هکتار است که در ایران قرار دارد.
- منطقه حفاظت‌شده کوسالان و شاهو، منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ کوسالان و شاهو یک منطقهٔ حفاظت‌شده با مساحت ۶۴۷۴۰ هکتار است که در ایران قرار دارد.
- نقاره کوت، یک کوه در شهر بیجار است، این کوه ۲۲۱۰ متر ارتفاع دارد و از شمال تا شمال غربی شهر امتداد دارد که هر ساله در اوایل سال جدید یک نماد به….
- هلگورد، دومین کوه بلند و مرتفع کشور عراق پس از شیخا دار است.
- پیست اسکی نسار، جنوب غربی شهر بیجار و در کوه نسار قرار دارد، این پیست مشرف به شهر بیجار است و دسترسی به آن آسان میباشد.
- چهل‌چشمه، رشته‌کوهی با قلهٔ بیش از ۳۲۰۰ متر و خاستگاه چند رودخانهٔ مهم منطقه.
باغ‌ها
باغ‌های تاریخی استان کردستان نمونه‌هایی از هنر باغ‌سازی ایرانی هستند که شماری از آن‌ها شهرت ملی و جهانی دارند.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Hawraman/Uramanat". یونسکو (in English).
ردهها:
- فهرست جاهای گردشگری ایران بر پایه استان
- جاذبه‌های گردشگری استان کردستان