جاهای گردشگری استان گیلان
استان گیلان در شمال ایران و در کرانهٔ دریای خزر جای دارد و با جنگلهای انبوه جنگلهای هیرکانی، شالیزارها، تالابها، آبشارها و روستاهای پلکانی کوهستانی، یکی از سرسبزترین و پرگردشگرترین مقصدهای ایران است.[۱] در کنار طبیعت، بناهای تاریخی، موزهها و بافت سنتی شهرها و روستاهای گیلان نیز دیدنیاند. در این فهرست، مهمترین جاهای دیدنی و جاذبههای گردشگری استان گیلان به تفکیک دستهبندی شدهاند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکیپدیا ندارند.
بناها و یادمانهای تاریخی
قلعهها، کاخها، کاروانسراها، خانههای تاریخی، حمامها، آبانبارها و محوطههای باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان گیلان را میسازند.
قلعهها و ارگها
- دژ سلسال
- قلعه بندبن، از مهمترین و زیباترین آثار باستانی گیلان است.
- قلعه تک آغاج، قلعهٔ تک آغاج یا مریدلر یا دربند در منطقهٔ عباسآباد آستارا و از بقایای قلاع ساختهشده به دوران سلاجقه میرسد که تیمور لنگ در آنجا….
- قلعه رودخان
- قلعه شیندان، قلعهٔ شیندان یا قلعه سندان قلعهای تاریخی و مرتفع در مرز جمهوری آذربایجان و ایران بر فراز کوه شیندان است.
- قلعه لیسار، دژی کوهستانی بازمانده از دوره ساسانیان در ارتفاعات تالش.
- قلعه و برج گرماور، مربوط به پیش از اسلام.
- قلعه و محوطه کلاس کمر
- قلعه کوتول شاه، مربوط به دوره تیموریان.
کاخها، عمارتها و خانههای تاریخی
- خانه آوانسیان، مربوط به دوره قاجار.
- خانه رحمت سمیعی، مربوط به دوره قاجار.
- خانه سردار جنگل، منزل سردار جنگل مربوط به دوره قاجار.
- خانه قدیری رشت، مربوط به دوران پهلوی است، دارای اسکلت و سازه چوبی با سقف لمبه کوبی است.
- خانه محمد تقی صوفی سیاوش، منزل محمد تقی صوفی سیاوش مربوط به دوره قاجار.
- خانه منتظری
- خانه منجمباشی، خانه منجم باشی مربوط به دوره قاجار است و در لنگرود.
- خانه هادی خان صوفی، مربوط به دوره پهلوی دوم.
- عمارت شهرداری رودسر، مربوط به دوره پهلوی اول.
- عمارت کلاهفرنگی رشت، عمارت کلاه فرنگی رشت مربوط به دوره قاجار.
- کاخ سردار امجد
- کاخ شهرداری رشت
- کاخ میانپشته
کاروانسراها، بازارها و حمامها
- بازار بزرگ ساحلی آستارا، با نام قدیمی بازارچه روسی آستارا که در میان مردمان بومی آستارا بازار بساط گفته میشود یکی از مهمترین مراکز تجاری، شمال ایران، از….
- بازار رشت، از بزرگترین بازارهای روباز ایران و مرکز سنتی داد و ستد منطقه.
- حمام حاجی، مربوط به دوره قاجار.
- حمام دیلمان
- حمام مریان، مربوط به دوره قاجار.
- حمام گلشن (لاهیجان)، بنایی متعلق به دوران قاجار است که در سال ۱۲۳۹ ساخته شده است.
- سراوان (رشت)
- سراگاه
- کاروانسرای لات، مربوط به دوره قاجار.
- کاروانسرای چینی چیان، مربوط به دوره پهلوی.
پلها، آبانبارها و سازههای آبی
- بندر انزلی، بندر اَنزَلی در دوران پهلوی نام این شهربندر پهلوی شد، از دوران صفویه نام این شهر انزلی بود، به زبان گیلکی انزلی یعنی شهری که گیاه لی….
- پل تمیجان، بندانگشتی پل تمیجان مربوط به دوره صفوی.
- پل خشتی تجن گوگه، مربوط به دوره صفوی.
- پل خشتی تمیجان
- پل خشتی خطیبان صومعه سرا
- پل خشتی لاهیجان
- پل خشتی لوشان، مربوط به دوره قاجاریه.
- پل خشتی نال کیاشهر، مربوط به دوره قاجار.
- پل خشتی نیاکو، مربوط به دوره قاجار.
- پل خشتی پاشاکی، مربوط به دوره قاجار.
- پل خشتی چمار سرا، یا به زبان گیلکی چومار سرا خشته پورد در حدفاصل سالهای ۱۲۳۴-۱۲۳۰ هجری قمری در زمان سلطنت فتحعلیشاه قاجار و در دوران حکمرانی خسروخان….
- پل خشتی گوراب تولم، گورابتولم در استان گيلان، آجر و ملات ساروج استفاده شدهاست.
- پل سیاهرود، مربوط به دوره قاجار.
- پل غازیان، پل انزلی از پلهای ارتباطی در بندر انزلی از ایران محسوب میشوند.این پل درگذشته پلی متحرک بوده که بعد از ساخت پلی دیگر در کنار ان بلا….
- پل گازروبار، مربوط به دوره قاجار.
- پل گیشه دمرده، مربوط به دوره قاجار.
- پلرود
برجها، منارهها و گنبدها
- مناره انزلی، یا برج ساعت در گذشته به عنوان فانوس دریایی بندر انزلی بود و امروز ساعت را به اهالی انزلی نشان میدهد.
- مناره بازار گسکر، مربوط به دوره صفوی.
- میل امام، میل سومه سرا مربوط به ۸۰۰ سال پیش از میلاد مسیح.
محوطهها و یادمانهای باستانی
- بنای شهرداری بندرانزلی، مربوط به دوره پهلوی.
- تپه میانکولان پارودبار
- تپه پنج پیران، مربوط به دوره صفوی.
- مجموعه میدان رودسر، مربوط به دوره پهلوی اول.
- محوطه اسب ریسه
- محوطه تول
- محوطه تول ۴
- محوطه دیزگاه ۱
- محوطه رستم خانی کش
- محوطه زینب بیجار، مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
- محوطه شاه نشین تپه تماجان، محوطه شاهنشین تپه تماجان.
- محوطه شماره ۱ شهر سمام
- محوطه شیخ مراد
- محوطه شیر چاک علیا
- محوطه شیرچاک علیا و سفلی، مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
- محوطه علیجان زمین سر
- محوطه لیاراستن خان
- محوطه لیسین سرسیاه کوه
- محوطه مالس چال
- محوطه مطلاکوه آ، A محوطهای باستانی.
- محوطه هفت دغنان، مربوط به دورانهای تاریخی پس از اسلام است و بقایای شهری تاریخی را شامل میشود که قدمت آن به ۱۲۰۰ سال پیش بازمیگردد.
- محوطه و پل خشتی بلوردکان، مربوط به دوره صفوی.
- محوطه و گورستان باستانی مراد علی تپه، مربوط به هزاره دوم ه.ق - اوایل هزاره۱ قم.
- محوطه و گورستان مالگاه چال کوه پس، مربوط به هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد.
- محوطه و گورستان نیاول
- محوطه وسمجان بالا
- محوطه وعدهگاه تاسکو
- محوطه پینوند
- محوطه چریه
- محوطه کام کوه شهر سمام
- محوطه کجید آ
- محوطه کوته سرکلامرود
- محوطه گاره سراسک
- محوطه گل و گیران
- محوطه گنج پر، محوطه باستانی گنج پر مربوط به دوران پارینهسنگی قدیم.
- محوطه گورستان لنگه تماجان، محوطه قبرستان لنگه تماجان.
دیگر بناهای تاریخی
- ارده (پرهسر)
- استخر قدیمی شهر سمام، بقایای استخر قدیمی شهر سمام.
- تی تی کاروانسرا، کاروانسرایی از دوره صفوی در دل جنگلهای سیاهکل.
- سد تاریک
- سد سفیدرود، یا سد منجیل، سدی است که در ابتدای رودخانه بزرگ سفیدرود و بر روی رودخانه های شاهرود و قزل اوزون در نزدیکی منجیل ساخته شدهاست و برای….
- سردر حمام گلزار، سردرحمام گلزار مربوط به دوره قاجار.
- سلانسر
- سوباتان
- سورتمه لنگرود، سورتمهای تفریحی به طول ۱۲۰۰ متر با چشمانداز شهرها و دریا از ارتفاعات.
- سیاهکشان
- شمسالعماره (بندر انزلی)، شمسالعماره بندر انزلی بنای کلاه فرنگی پنج طبقه بود که در مرکز شهر بندر انزلی در گیلان جای داشت.
- شورای اسلامی شهر بندر انزلی، بندرانزلی نهادی است تصمیمگیر و نظارتی که بر عملکرد شهرداری بندرانزلی نظارت میکند.
- عمارات دیوانی رشت، ۳۷٫۲۷۹۴۵°شمالی ۴۹٫۵۸۴۶۶°شرقی / 37.27945; 49.58466عمارت دیوانی یا عمارت دولتی هدایت خانی یا همان مجموعه دارالحکومهٔ رشت که ابتدا توسط….
- مارلیک
- ماسوله، شهر پلکانی تاریخی که بام هر خانه حیاط خانه بالایی است.
- مدرسه حکیم نظامی، از قدیمیترین مدرسهها در ایران است که در سال ۱۲۸۷ هجری خورشیدی در عصر قاجاریه تأسیس شدهاست و از نمادهای فرهنگی آستارا بهشمار میآید.
- موزیک جیگا، بنایی در بندر انزلی است که در سال ۱۳۱۱ به سفارش شهرداری بندر انزلی و توسط مهندسان آلمانی ساخته شد.
- میدان شهرداری (رشت)، رشت کنونی، با ساختمانهایی به سبک معماری اروپای شرقی مربوط به دوره پهلوی اول.
- ویسادار
- کوته کومه
- گنج پر
- گیسوم
بناهای مذهبی و زیارتگاهها
مسجدها، امامزادهها، آرامگاهها و دیگر بناهای مذهبی، از مهمترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان گیلان بهشمار میروند.
مسجدها
- مسجد ابوالفضل روستای خرمکوه، بعد از انقلاب اسلامی ایران ساخته شده است.
- مسجد اکبریه، از مشهورترین مساجد و از بناهای مهم لاهیجان است.
- مسجد جامع آستارا
- مسجد جامع رشت، مسجد-مدرسهٔ جامع رشت یکی از قدیمیترین بناهای مذهبیِ این شهر میباشد که در میان بازار قرار گرفته و در طول سالها دستخوش تغییرات بسیار….
- مسجد حاج سمیع
- مسجد حاج صمد خان، صمدخان مربوط به دوره قاجار.
- مسجد سفید (رشت)، یا مسجد صفی یا مسجد شهیدیه از تاریخیترین مساجد است.
- مسجد مستوفی، مربوط به اواخر دوره صفوی و اوایل دوره قاجار است و این بنا و در حدود سال های 1244-1242 ه.
- مسجد چهار پادشاهان، یا چهار پادشاه یکی از آثار تاریخی شهر لاهیجان و مدفن چهار تن از شاهان کیایی بیه پیش است.
امامزادهها و زیارتگاهها
- آستانه سام و لام
- امامزاده ابراهیم (شفت)، بنا و آرامگاه زیارتی است.
- امامزاده محمد حنفیه، معروف به امامزاده قِلقِلی، مطابق شجره نامه موجود در بقعه و اعتقاد اهالی، امامزاده فرزند محمد حنفیه پسر علی است که به همراه پسرش سید….
- بقعه سیدمحمد دوست، بقعه سید محمد دوست که اکنون زیارت اهل دل است متعلق به اواخر قرن هشتم ه. ق میباشد.
- بقعه شیخ تاجالدین محمود خیوی، تاج الدین محمود خیوی.
- بقعه میرشمسالدین لاهیجانی، بقعه میر شمس الدین لاهیجانی مربوط به دوره صفوی.
- بقعه پیرقطبالدین
آرامگاهها و خانقاهها
- آرامگاه آقا سید حسین لنگرود، بقعهای از سدهٔ هشتم هجری در بافت قدیم لنگرود.
- آرامگاه آقاسیدابراهیم، بقعهای کهن از سدههای پنجم و ششم هجری در دیلمان.
- آرامگاه ابراهیم پورداوود، آرامگاه استاد ابراهیم پور داود مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه امیر شهید، بقعهای از اواخر دوره قاجار در لاهیجان.
- آرامگاه زاهد گیلانی، آرامگاه شیخ زاهد گیلانی، عارف بزرگ و استاد شیخ صفیالدین اردبیلی، با گنبد فیروزهای هشتترک.
- آرامگاه سید ابوجعفر ثائری ابیض، بقعه سید ابوجعفر ثائری ابیض.
- آرامگاه میرزا کوچک، آرامگاه میرزا کوچکخان جنگلی، رهبر نهضت جنگل، در رشت.
- آرامگاه پیر علی، بقعه پیر علی مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه کاشفالسلطنه، آرامگاه محمد میرزا قوانلو ملقب به کاشف السلطنه.
گورستانهای تاریخی
- گورستان آستانه ورلرده تله سر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان ایشکوه آ، A مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان.
- گورستان باستان واتل سی، C مربوط به هزاره دوم و اول ه.ق.
- گورستان باستانی دزد دره، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان باستانی لسان گردن، مربوط به هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان باستانی میان لنگه آسیابر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان باستانی واتل آ، A مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان باستانی واتل دی
- گورستان باستانی گون کر میکال، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان باغ سر تازهآباد، تازه آباد مربوط به هزاره اول ق.
- گورستان برن (ب)
- گورستان بهارنشین چمچل، مربوط به هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان بوج ده
- گورستان تندبین ۲
- گورستان خشکه لنگه کرفکش
- گورستان خوش خانی، مربوط به پیش از اسلام.
- گورستان خون
- گورستان دیارجان، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان روستای جورده
- گورستان زرگر چشمه، مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد - عصر آهن دو.
- گورستان سرتربت۲
- گورستان سوخته ملکوت، مربوط به پیش از اسلام.
- گورستان شلرود، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان شماره ۲ کرماک بالا، مربوط به عصر آهن دو وIII.
- گورستان شمشاد سرا، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان شیرکوه، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان طلا چال ملکوت
- گورستان علیجار پوده، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان قزوین صحرا، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان لله جار
- گورستان لیسین سر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان محوطه جردن
- گورستان ملومه، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان میانه لنگه آسیابر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان نفت خانی
- گورستان هلو کله پشت، قبرستان هلو کله پشت مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان پس گور، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان پلاسن گیلارکش، امامزاده و گورستان پلاسن گیلارکش مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان پیران رز
- گورستان چرسر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان کهنه سره، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان گاو سره چال امام
- گورستان گندم گویه، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
دیگر اماکن مذهبی
- آتشگاه طوالش، محوطه آتشگاه طوالش.
- اسپی مزگت، نیایشگاه باستانی ایسپی مزگت مربوط به دوران پیش از اسلام.
- حسینیه آقا امیر ابراهیم، مربوط به دوره قاجار.
- سید جلالالدین اشرف، سید جلال الدین اشرف از فرزندان موسی کاظم و تنها برادر تنی علی بن موسی الرضا است.مزار سید جلال الدین اشرف.
- هزارخال
- کلیسای مریم مقدس (بندر انزلی)، مربوط به دوره قاجار است و در بندر انزلی.
- کلیسای مسروپ مقدس، رشت، کلیسای مِسروپ مقدس مربوط به دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی.
جاذبههای طبیعی
کوهها، غارها، آبشارها، چشمهها، دریاچهها و مناطق حفاظتشده، چهرهای دیدنی از طبیعت استان گیلان را به نمایش میگذارند.
آبشارها
- آبشار دودوزن
- آبشار لاتون، از بلندترین آبشارهای ایران با ارتفاع حدود ۱۰۵ متر در جنگلهای آستارا.
- آبشار لونک
غارها
- غار آبیشو، غار آویشو در شهر شاندرمن قرار دارد.
- غار اسپهبدان، مربوط به عصر آهن.
- غار باستانی دربند A، مربوط به دوره نوسنگی.
- غار باستانی دربند B، ب مربوط به دوره پارینه سنگی قدیم و عصر آهن.
- غار باستانی چپلک، غارباستانی چپلک.
- غار تپهابن گورج
- غار دربند رشی
- غار سجیران
- غار هفت خم تله سیاه کوه
- غار ولی گورد
دریاچهها، تالابها و سدها
- تالاب استیل، تالابی گردشگری در حاشیه جاده آستارا به تالش.
- تالاب انزلی، از مهمترین و بزرگترین زیستگاههای طبیعی پرندگان و جانوران ایران.
- تالاب جوکندان، از تالابهای نادر ساحلی پدیدآمده از پیشروی آب دریای خزر.
- تالاب کیاکلایه، از غنیترین تالابهای گیلان از لحاظ تنوع گونههای حیاتی است.
- مرداب آستارا، یک رودخانه است که از بلندیهای غربی لاتون به نام شته رو سرچشمه گرفته و پس از گذر از روستاهای خانههای آسیاب، لمیرمحله، بیجاربین و….
رودها، چشمهها و آبگرمها
- رود آستارا، رودخانه مرزی میان ایران و جمهوری آذربایجان و زیستگاه ماهی سفید.
- رود دربند (گیلان)
- رود قرهسو (آستارا)
- رود لوندویل
- رود چلوند، یک رودخانه در جغرافیای منطقه آستارا که از کوههای غربی میاکومه، گونش، باباعلی و چهل چشمه سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی از روستا قدیمی….
کوهها، درهها و تنگهها
- شیطانکوه، شیطان کوه، کوهی است در شرق شهر لاهیجان و.
- کوه اسپیناس، بلندترین کوه در جغرافیای منطقه آستارا که ۲۱۰۵ متر بالاتر از سطح دریا ارتفاع دارد.
- کوه شیندان، قلعه شیندان بر عظمت این کوه میافزاید، ارتفاع کوه ۱۸۵۰ متر میباشد.
- کوههای تالش، زنجیرهای از کوهها است که در شمال غربی ایران و جنوب شرقی جمهوری آذربایجان قرار گرفتهاست.
جنگلها، پارکها و مناطق حفاظتشده
- منطقه حفاظتشده سرخانگل
- منطقه حفاظتشده سرولات و جواهردشت، منطقهٔ حفاظتشدهٔ سرولات و جواهردشت یک منطقهٔ حفاظتشده با مساحت ۲۱۳۱۲ هکتار است که در ایران قرار دارد.
- منطقه حفاظتشده لیسار
- منطقه نمونه گردشگری حیران
- پناهگاه حیات وحش امیرکلایه، پناهگاه حیات وحش با مساحت ۱۰۸۹ هکتار است.
- پناهگاه صخرهای خلوشت
- پناهگاههای صخرهای ذکابر
- پناهگاههای صخرهای روستای اسک
دیگر جاذبههای طبیعی
- آبکنار، از روستاهای بندر انزلی در شمال ایران است.این روستا در کنار مرداب انزلی.
- آماردوس، یا ماردوس رودخانه ای از سرزمین ماد بود.
- اسبومار
- جزیرههای تالاب انزلی، تالاب انزلی واقع جزایر چندی را در خود جای داده است.
- خالکایی، از رودهای است که از دامنههای کوه ۳۱۵۰ متری شاه معلم سرچشمه میگیرد و پس گذشتن از ماسال به تالاب انزلی میریزد.
- خلشکوه
- درفک، دٚرفٚک یا دروک یا دلفک یا دورفک یا درفک نام قلهای هکوه البرز میانی است.
- دریای خزر، دریای خَزَر، دریای مازَندَران یا دریای کاسپین پهنهای آبی است که از جنوب به ایران، از شمال به روسیه، از غرب به روسیه و جمهوری….
- زرجوب، رودخانه زرجوب یکی از دو رود شهر رودگذر رشت است.
- ساحل صدف
- سرو هرزویل، درختی کهن از نوع سرو ناز در شهرک هرزویل و از ۱۳۶۶ یکی از آثار طبیعی ملی ایران و تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست است.
- سفیدرود، به زبان گیلکی: اسپی/اسوی/سفید/سپید/ایسپی بیه/روٚ (بییه/روٚ کوٚتاٚٓم/خؤآنه/سره یا سوید رود در فارسی، از محل تلاقی رودخانه شاهرود و قزل….
- سماموس، سُماموس نام بخشی از رشته کوه البرز و نام قلهایست با نام قله سُمام با ۳۷۰۳ متر ارتفاع، مرتفعترین قلهٔ مشرف به دریای خزر و بلندترین….
- غازیان، بخشی است از شهر ساحلی بندر انزلی.
- قزلاوزن، قِزِلاوزَن که از کوههای چهل چشمه میان سقز و دیواندره در استان کردستان سرچشمه گرفته و بعد از پیوستن رودهای شهرچایی و قرانقو چایی و….
- پیربازار رود
- کرگانرود
- گوهررود، رودخانه گوهررود یکی از دو رود شهر رودگذر رشت است.
باغها
باغهای تاریخی استان گیلان نمونههایی از هنر باغسازی ایرانی هستند که شماری از آنها شهرت ملی و جهانی دارند.
- باغ پرندگان آستارا
- بوستان جنگلی بیبی یانلو، از مناطق نمونه گردشگری آستارا واقع.
موزهها
موزههای استان گیلان گنجینهای از آثار تاریخی، مردمشناسی و هنری این خطه را در خود جای دادهاند.
- موزه میراث روستایی گیلان، موزهای در پارک جنگلی سروان رشت است.
روستاهای هدف گردشگری و مناطق نمونه
روستاهای هدف گردشگری و مناطق نمونهٔ استان گیلان با بافت سنتی، طبیعت و فرهنگ بومی خود، پذیرای گردشگران بسیاری هستند.
- آقائولر
- انبارسر (آستانه اشرفیه)
- انبوه
- بالارود
- حاجیبکنده
- حسن بکنده
- حسن سرا (رودسر)
- حیدرالات
- داماش (رودبار)، روستایی کوهستانی و ییلاقی که باشگاه داماش گیلان نام خود را از آن گرفته است.
- روستای امامزاده ابراهیم، روستایی ییلاقی و جنگلی با آب و هوای معتدل کوهستانی در شفت.
- سیاه ورود
- مریان، روستایی جنگلی و ییلاقی در ارتفاعات غرب تالش.
- نصفی
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Hyrcanian Forests". یونسکو (in English).
- فهرست جاهای گردشگری ایران بر پایه استان
- جاذبههای گردشگری استان گیلان






















