جاهای گردشگری استان ایلام
استان ایلام یکی از استان‌های ایران است که شمار زیادی جاذبهٔ گردشگری تاریخی، مذهبی و طبیعی در آن جای گرفته است. در این فهرست، مهم‌ترین جاذبه‌های دیدنی استان ایلام به تفکیک دسته‌بندی شده‌اند. برخی از این اماکن هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکی‌پدیا ندارند.
بناها و یادمان‌های تاریخی
قلعه‌ها، کاخ‌ها، کاروانسراها، خانه‌های تاریخی، حمام‌ها، آب‌انبارها و محوطه‌های باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان ایلام را می‌سازند.
قلعه‌ها و ارگ‌ها
- دژ جولیان، قسمت شمال شرقی شهر باستانی جولیان واقع.
- قلعه اسماعیل‌خان
- قلعه برجک رگ آسیاو
- قلعه توت ایلام
- قلعه ری فرهادآباد
- قلعه شمیران
- قلعه شمیران ایوان
- قلعه شیخ مکان، مربوط به دوره ساسانیان.
- قلعه قدیمی هلیوه
- قلعه قلا نو
- قلعه لوپلنگ‌آباد، قلعه لوپلنگ آباد.
- قلعه میرغلام هاشمی، قلعه میر غلام هاشمی مربوط به دوره پهلوی.
- قلعه هزار درب، قلعه‌ای تاریخی.
- قلعه هزارانی، بقایای قلعه هزارانی.
- قلعه والی، کاخ‌قلعه حاکمان پشتکوه از دوره قاجار و نماد تاریخی شهر ایلام.
- قلعه پشت قلعه آبدانان
- قلعه پنج برار مور موری، قلعه‌ای قدیمی است که بر روی بلندی مشرف بر شهر باستانی پنج برار بر جای مانده‌است.این قلعه مربوط به شهر باستانی پنج برار دیناروند واقع….
- قلعه چوارقلا، دژی تاریخی است.
- قلعه کلم، از جمله آثار باستانی دره کلم است که در جنوب شرقی رودخانه کلم ساخته شده‌است.
محوطه‌ها و یادمان‌های باستانی
- بنا پوراشرف، بنای تاریخی دوره قاجار در روستای شیخ مکان دره‌شهر.
- بنای گنبد جهانگیر، بقایای بنای گنبد جهانگیر.
- تپه امیر اعظمی
- تپه تیخن ۲
- تپه تیغن
- تپه جمشیدآباد (دره‌شهر)، تپه جمشید آباد.
- تپه خداداد هلیوه، مربوط به دوره نوسنگی - دوره اشکانیان -- دوره ساسانیان.
- تپه دم شران ۲
- تپه سوزه
- تپه قلاع
- تپه قلعه تسمه ۱، مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان.
- تپه قلعه زینل
- تپه لالار
- تپه ماربره ۳
- تپه نضیر
- تپه و محوطه روستای باریکه ۱۱
- تپه پل شباب
- تپه چشمه ماهی۱۱
- تپه چغا بلی
- تپه چغا گلان ۱
- تپه چغاگلان (مهران)
- تپه کلاته
- تپه کلگه
- تپه کهریز ۴
- تپه کوره شیرزاد، مربوط به عصر مفرغ - دوره هخامنشی - دوره اشکانیان.
- تپه گردرویش ۱
- سنگ‌نوشته تخت خان، سنگ نوشته تخت خان مربوط به دوره قاجار.
- سنگ‌نوشته میمه، کتیبه‌ای سیزده‌سطری از دوره قاجار بر صخره‌ای مشرف بر سراب میمه.
- شهر تاریخی سیروان
- مجموعه آثارتنگه دربند
- مجموعه بناهای گوریه و کلگ
- مجموعه قلعه سام، مربوط به دوره ساسانیان.
- مجموعه‌آثار تنگه دربند، مجموعه آثار تنگۀ دربند.
- محوطه الیاس‌آباد، محوطه الیاس آباد.
- محوطه اما
- محوطه امامزاده نظام‌الدین و تاج‌الدین
- محوطه بخش‌آباد
- محوطه بیجنوند ۶
- محوطه جوی زر
- محوطه حر حمام
- محوطه دره چپی
- محوطه درگ سیه
- محوطه دوگر
- محوطه زیوا (۲)
- محوطه سالارخان (۱)
- محوطه سیرانه ۱
- محوطه شاه نشین سیکان، محوطه شاه‌نشین سیکان.
- محوطه شترمله
- محوطه طاق گاورین ۱، مربوط به هزاره چهارم ـ کالکولیتیک.
- محوطه قلا بوزو ۳
- محوطه قلاچه کندره
- محوطه لره
- محوطه مازکلکه
- محوطه هومان (۴)
- محوطه هومان ۲
- محوطه ورسو
- محوطه وره زرد ۲
- محوطه ورودی دره زنجیره
- محوطه ورودی ۱۱، محوطه وروی ۱۱.
- محوطه پاتخت
- محوطه پشت طاق
- محوطه پشته شیخ مکان
- محوطه چشمه نظر ۱
- محوطه چشمه نظر ۲
- محوطه کلاو علی صفر
- محوطه کله جوب (۳)
- محوطه کله جوب سفلی
- محوطه کلک رشنوآباد
- محوطه کلک غلامحسین
- محوطه کلک قلعه تسه، مربوط به دوره هخامنشی - دوره اشکانیان.
- محوطه کلک مادر زلیخا
- محوطه گل دره عباس‌آباد
- محوطه گم‌گم
- محوطه گوربندی پشته زرانگوش
- محوطه گوری بزرگ بانروشان
- محوطه گوری سراب بردی ۱
- محوطه یارآباد ۱، محوطه یارآّباد ۱.
- محوطه یارآباد۲، محوطه یار آباد۲.
- محوطه یوژاندر ۲
- نقش‌برجسته گل گل ملکشاهی، کتیبه میخی آشوری بر صخره، بازمانده از تمدن باستانی آشور.
- چهارطاقی ارمو، چهار طاقی ارم.
- چهارطاقی کر کلک ورمیان، چهار طاقی کر کلک ورمیان.
دیگر بناهای تاریخی
- آسیاب‌های آبی کهره، بقایای آسیاب‌های آبی کهره.
- بقایای قلعه گل
- سیکان (دژ)
- طاق شیرین و فرهاد، بنای سنگی بازمانده از دوره ساسانی در تنگ کوشک شهرستان ایوان.
- عمارت والی کهره
- پشت قلعه آبدانان
- پل گاومیشان، گاومیشان یک پل باستانی مربوط به دوره ساسانیان است، که در زمان‌های پس از آن نیز مورد مرمت قرار گرفته است.
- چهارقاپی (دره‌شهر)
- گردنه قلاجه
بناهای مذهبی و زیارتگاه‌ها
مسجدها، امامزادهها، آرامگاه‌ها و دیگر بناهای مذهبی، از مهم‌ترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان ایلام به‌شمار می‌روند.
امامزادهها و زیارتگاه‌ها
- امامزاده جابر انصار
- امامزاده سید صلاح‌الدین محمد، بنای امامزاده مرکز آبدانان از سده‌های هفتم و هشتم هجری قمری.
- امامزاده عباس عرب رودبار
- امامزاده پیرحسین، زیارتگاه تاریخی دوران اسلامی در روستای زنجیره علیا چرداول.
- امامزاده پیرمحمد، مربوط به دوره قاجاریه.
- بقعه امامزاده جعفر
آرامگاه‌ها و خانقاه‌ها
- آرامگاه امامزاده باقر، بقعه امامزاده باقر.
- آرامگاه امامزاده محمدباقر، بقعه امامزاده محمد باقر.
- آرامگاه چمرگاه، مربوط به دوره قاجار.
آتشکده‌ها و یادمان‌های زرتشتی
- آتشکده سیاهگل، آتشکده‌ای باستانی از دوره ساسانی در شهرستان ایوان.
- آتشکده چهارطاقی سرابله، مربوط به دوره ساسانیان.
- آتشکده کلم، آتشکده کُلْم.
گورستان‌های تاریخی
- گورستان (زاغه) آهنگران
- گورستان اما ۱۱، قبرستان اما ۱۱ مربوط به دوره ساسانیان.
- گورستان امامزاده زید، مربوط به دوره اسلامی، قرن‌های ۱ تا ۴ ه.ق.
- گورستان باباخانی کمول، قبرستان باباخانی کمول.
- گورستان بان گوری، قبرستان بان گوری مربوط به عصر مفرغ.
- گورستان بردبل، مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن.
- گورستان بیجنوند ۵
- گورستان تاریخی کوره ویله، قبرستان تاریخی کوره ویله مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان تخم بلوط سفلی ۱، قبرستان تخم بلوط سفلی ۱ مربوط به عصر مفرغ.
- گورستان جدید روستای باریکه
- گورستان جوب بور ۲، مربوط به دوره ساسانی.
- گورستان دره دریژ، قبرستان دره دریژ مربوط به هزاره دوم و هزاره ۱ قبل از میلاد.
- گورستان دم دن غربی
- گورستان روستای باریکه ۲
- گورستان رگ آسیاو، مربوط به عصر مس - عصر آهن.
- گورستان زیرگر، مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان سر چغا چالاب زرد، مربوط به دوره ساسانیان.
- گورستان سیاه سیاه، قبرستان سیاه سیاه.
- گورستان سیرانه، قبرستان سیرانه.
- گورستان شتر مله، قبرستان شتر مله مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان فدک ۱، مربوط به دوره اشکانی - دوره ساسانی.
- گورستان فدک ۲، مربوط به دوره اشکانی.
- گورستان قاضی خان علیا، قبرستان قاضی خان علیا مربوط به دوره ساسانیان.
- گورستان قلعه باریکه، قبرستان قلعه باریکه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
- گورستان مله کاو، قبرستان مله کا مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان نصار خوش قدمی، قبرستان نصار خوش قدمی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
- گورستان هلوج
- گورستان و محوطه تنگ قیر، قبرستان و محوطه تنگ قیر مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان و محوطه گرتک (۲)
- گورستان و محوطه گرتک ۱
- گورستان وروی، قبرستان وروی.
- گورستان چالاب سرخ
- گورستان چاویز، قبرستان چاویز مربوط به دوره نوسنگی.
- گورستان چشمه پهن، قبرستان چشمه پهن.
- گورستان چم قوله، قبرستان چم قوله مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان چما، قبرستان چما مربوط به عصر آهن.
- گورستان چپ دره، مربوط به دوره ساسانی.
- گورستان چیا مامود
- گورستان کلک سراب، قبرستان کلک سراب ۱V.
- گورستان کلک سراب ۱۱، قبرستان کلک سراب ۱۱.
- گورستان کلک سراب ۱۱۱، قبرستان کلک سراب ۱۱۱.
- گورستان کلک نقی، قبرستان کلک نقی.
- گورستان کورگ
- گورستان کول سی
- گورستان گردنه، قبرستان گردنه مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان گردنه شاه بداغ، قبرستان گردنه شاه بداغ.
- گورستان گردنه شاه بداغ پایین، قبرستان گردنه شاه بداغ پایین مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان گلال گیس که
- گورستان یوژاندر، مربوط به دوره ساسانیان.
دیگر اماکن مذهبی
- مسجد حاج فرامرز اسدی، مسجد حاج فرامرز اسدی از قدیمی‌ترین مساجد تاریخی- اسلامی محسوب می‌شود که در مرکز شهر ارکواز ملکشاهی واقع.
جاذبه‌های طبیعی
کوه‌ها، غارها، آبشارها، چشمه‌ها، دریاچه‌ها و مناطق حفاظت‌شده، چهره‌ای دیدنی از طبیعت استان ایلام را به نمایش می‌گذارند.
غارها
- غار اشکفت گر، مربوط به عصر مس - عصر آهن - دوره سلجوقیان.
- غار برجک توک توکه، اشکفت برجک توک توکه مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان.
- غار بیجنوند
- غار دره زمین
- غار سوزعلی
- غار صید محمد، اشکفت صید محمد.
- غار نظر
- غار گل گل، مربوط به دوره ساسانیان.
- غار گوسال دو، مربوط به کالکولیتیک- دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
کوه‌ها، دره‌ها و تنگه‌ها
- تنگه تاریخی بهرام چوبینه، تنگه‌ای تاریخی منسوب به دوره ساسانی نزدیک روستای ارمو دره‌شهر.
- کوه بانکول
- کوه شره زول
جنگل‌ها، پارک‌ها و مناطق حفاظت‌شده
- منطقه حفاظت‌شده کبیرکوه، منطقه حفاظت‌شده.
- پناهگاه سنگی تختاب (آ - ۵۴)
- پناهگاه سنگی شباب، مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی تا دوره نوسنگی.
- پناهگاه سنگی قوچعلی
- پناهگاه سنگی کوره و پله، مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی تا دوره نوسنگی.
- پناهگاه صخره‌ای چم زرد، مربوط به دوره نوسنگی.
- پناهگاه مرملا، مربوط به دوره ساسانی.
- پناهگاه وری، مربوط به دوره اشکانیان.
دیگر جاذبه‌های طبیعی
- دریاچه دوقلو سیاه گاو، دریاچه طبیعی کوهستانی و مهم‌ترین جاذبه گردشگری شهرستان آبدانان.
- دینارکوه
- رودخانه دویرج، رودخانه دوویرج واقع.
- زین الکش
- قلاقیران، کوهی نزدیک شهر ایلام با جنگل بلوط کهنسال و تفرجگاه‌های دامنه‌ای.
- قلاویزان، ارتفاعاتی است واقع در امتداد مرز با عراق.
- مانشت، کوهی جنگلی با ارتفاع حدود ۲۶۵۰ متر و سرچشمه چند رودخانه.
- چشمه قیر دهلران، چشمه طبیعی قیر و از پدیده‌های نادر زمین‌شناختی منطقه دهلران.
- کبیرکوه، کَبیرکوه یکی از کوه‌های طولانی زاگرس است.در منابع قدیمی نام آن عظیم‌کوه ذکر شده است.
جستارهای وابسته
- استان ایلام
- گردشگری در ایران
- فهرست آثار ملی استان ایلام
- میراث جهانی یونسکو در ایران
- فهرست آثار ملی ایران
| مرکز |    | |
|---|---|---|
| شهرستان‌ها | ||
| شهرها | ||
| جاذبه‌های گردشگری |
| |
ردهها:
- فهرست جاهای گردشگری ایران بر پایه استان
- جاذبه‌های گردشگری استان ایلام