جاهای گردشگری استان لرستان
استان لرستان در غرب ایران و در دل کوههای زاگرس، با آبشارها، دریاچهها و چشمههای پرشمار و قلعهٔ تاریخی فلکالافلاک، از مقصدهای طبیعی و تاریخی کشور است. در این فهرست، مهمترین جاهای دیدنی و جاذبههای گردشگری استان لرستان به تفکیک دستهبندی شدهاند. برخی از این جاها هنوز مقالهٔ جداگانه در ویکیپدیا ندارند.
بناها و یادمانهای تاریخی
قلعهها، کاخها، کاروانسراها، خانههای تاریخی، حمامها، آبانبارها و محوطههای باستانی، بخش بزرگی از میراث دیدنی استان لرستان را میسازند.
قلعهها و ارگها
- قلعه روستای امامزاده قاسم، مربوط به دوره قاجار.
- قلعه رومیان، تپه قلعه رومیان یا قلعه رَمیان که با نامهای قلعه ارمیان و قلعه وامیان نیز در برخی کتابهای تاریخی از آن نام برده شدهاست، قلعه و….
- قلعه شیاخ
- قلعه مظفری، مربوط به دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی.
- قلعه و تپه آقبلاغ
کاخها، عمارتها و خانههای تاریخی
- خانه آخوند ابو، منزل آخوند اب مربوط به دوره قاجار و متعلق به قاضی محل میرزا محسن قاضی بوده.
- خانه افتخارالاسلام طباطبایی، مربوط به دوره قاجار است و در بروجرد.
- خانه بیرجندی (بروجرد)، از خانههای تاریخی شهر بروجرد است که در دوره دوره قاجار ساخته شدهاست و در کوی صوفیان قرار گرفتهاست.
- خانه حاتمی
- خانه مصری، مربوط به دوره قاجار.
- خانه پورابوالقاسمی، خانه چاغروند یا پورابوالقاسمی مربوط به دوره قاجار.
- خانه کمالالدین نبوی طباطبائی، خانه حاج آقا کمال الدین نبوی طباطبایی معروف به خانه فرهنگ بروجرد یکی از خانههای تاریخی بروجرد است که قدمت آن به دوره قاجار میرسد.
کاروانسراها، بازارها و حمامها
- بازار بروجرد، از جاذبههای شهر بروجرد است و در سال ۱۳۴۵ با شماره ۱۲۸۶/۳.
- حمام گپ، مربوط به دوره صفویه.
- کاروانسرای چمشک
- کاروانسرای گوشه شهنشاه
پلها، آبانبارها و سازههای آبی
- آسیاب گبری، آسیاب گَبری یکی از آثار باستانی جنوب است.
- حوض سنگی سیل باغ گل گل، مربوط به دوره صفوی.
- پل دختر (پل)، پُلِ دُختَر از سازههای دوره ساسانیان است که بر بقایای پلی قدیمیتر که متعلق به دوران هخامنشیان است بر روی رودخانه کشکان ساخته شدهاست.
- پل سی پله، مربوط به دورانهای تاریخی پیش از اسلام در دوره ساسانی.
- پل شکسته (خرمآباد)، از شاهکارهای معماری پلسازی دورهٔ ساسانیان در جنوب قلعهٔ فلکالافلاک.
- پل صفوی، یا پل آجری که در میان مردم خرمآباد به پل گَپ هم شناخته شده است، یک پل تاریخی مربوط به دوره صفوی.
- پل قلعه حاتم
- پل هرو
- پل کشکان
- پل کلههرت، پل کلهر معمولان مربوط به زمان ساسانیان.
- پل گاومیشان، گاومیشان یک پل باستانی مربوط به دوره ساسانیان است، که در زمانهای پس از آن نیز مورد مرمت قرار گرفته است.
- پلکان علیا آبسرده
محوطهها و یادمانهای باستانی
- تپه اولاگلال
- تپه ایمانآباد پائین، تپه ایمان آباد پائین.
- تپه باباجان (دلفان)، تپه بابا جان مربوط به عصر برنز - عصر آهن.
- تپه باده آبستان
- تپه باغ بانو
- تپه بن عباس مهدی، مربوط به دوره ساسانیان.
- تپه تاجیآباد ۱، تپه تاجی آباد ۱.
- تپه تلوری علیا
- تپه توپخانه (۲)
- تپه تیموری سوری علیا
- تپه جلدان
- تپه حسنآباد سنجابی
- تپه حمام خرابه
- تپه خرمن جاخاک پتیه
- تپه درکه
- تپه زرین جو
- تپه زلیوا، مربوط به دوره نوسنگی - عصر برنز - دوره اشکانیان.
- تپه زنگنه
- تپه سر آسیابان
- تپه سر قلعه ناوه کش
- تپه سراب داراب
- تپه سراب ملکی
- تپه سررودخانه
- تپه سیکوند (نورآباد)
- تپه شیرین چغا
- تپه صبور (سئور)
- تپه علیکش، تپه علی کُش مربوط به هزاره ۸ قبل از میلاد.
- تپه فخرآباد، بروجرد، تپه فخز آباد مربوط به هزاره دوم و هزاره اول قبل از میلاد.
- تپه قرق
- تپه قلاع گپ
- تپه مدآباد ۳، تپه مد آباد ۳ مربوط به عصر مفرغ - عصر آهن - دوره اشکانیان.
- تپه مرادآباد ۱ (ازنا)
- تپه مهرعلی خان ژان
- تپه نصرآباد امرایی
- تپه واشیان
- تپه ور آسیاب
- تپه ولیآباد امرایی، تپه ولی آباد امرائی.
- تپه پا تپه
- تپه پاقلا، مربوط به عصر مس - دوره اشکانیان.
- تپه چقا بل، مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان.
- تپه چله خانه
- تپه چیامهره
- تپه کاروانسرای کوشکی
- تپه کلاته کیو
- تپه کلبر
- تپه کمیر مالمیر
- تپه کنار خط آهن ازنا گرجی
- تپه کیورز جلوگیر
- تپه گراب
- تپه گندم بان (حبیب وند)
- تپه گون کاور
- تپههای شماره ۱ و ۲ کمالوند
- سنگنوشته خرمآباد، کتیبهٔ سنگی به خط کوفی از دورهٔ سلجوقیان بر سنگی به ارتفاع سه و نیم متر.
- سنگنوشته میمه، سنگنوشتهٔ میمه کتیبهای است در استان ایلام واقع درشمال شهر میمه و مشرف بر رودخانهٔ موسوم به «سراب میمه» که قدمت آن به دورهٔ قاجار….
- مجموعه تاریخی طباطبائیها، محدودهای تاریخی در کوی صوفیان در شهر بروجرد است که عمدتاً مشتمل بر خانههای تاریخی، آرامگاه خصوصی، بازارچه، حمام، مسجد و گذر عمومی است.
- محوطه برج احمدی
- محوطه برقه چال
- محوطه دره کهمان
- محوطه سرکلک
- محوطه شاهزاده عبدالله (تپه و مقبره)
- محوطه پیر کره، مربوط به دوره ساسانیان.
- محوطه گورگوری بن کشکه
- کتیبه و معماری سنگی حوض موسی، مربوط به دوره قاجار.
دیگر بناهای تاریخی
- بام لرستان، مجتمع گردشگری گستردهٔ شرق خرمآباد بر فراز کوه مدبه با چشماندازی مشرف به شهر.
- ترنجستان بروجرد، مجموعه فرهنگی تاریخی ترنجستان که در گذشته به نام تکیه باغ بیرجندی شهرت داشت، یک باغ و بنای تاریخی در شهر بروجرد در غرب ایران است.
- راه باستانی تنگ گاشمار
- زورخانه طیب (حمام بالایی)، حاج رضایی مربوط به دوره قاجار.
- سد رودبار
- شاه زواریون بروجرد، شاه زواریون یا شاه زیاریون که در متون با نام زواریجان نوشته شده، یک آرامگاه و بنای تاریخی در حوالی شهر بروجرد است.
- شاپورخواست، از شهرهای دوره ساسانی بود.
- صامتیه، یا بوستان صامتیه یک باغ، گورستان و محوطه تاریخی - فرهنگی در بروجرداست.
- فلکالافلاک، دژ تاریخی دورهٔ ساسانی و شاخصترین یادمان خرمآباد که به قلعهٔ دوازدهبرجی نیز شهرت دارد.
- مناره آجری، منارهٔ آجری حدود هزارساله به ارتفاع نزدیک ۳۰ متر، بازماندهٔ شهر کهن شاپورخواست.
- میدان آیتالله بروجردی
- میدان رازان (بروجرد)
- پایه سنگی با کتیبه کوفی
- پتروشیمی خرمآباد، سال۱۳۸۶ توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و با همکاری کنسریوم ایتالیایی تکنیمونت و نارگان بنیانگذاری شد.
- چغازال، مربوط به عصر آهن دو I.
- کلکله
- کولجنو، قله کولجِنو یا کولجِنون با بلندای ۳۸۱۳ متر، شرقیترین قله بر روی خطالراس اشترانکوه میباشد.
- گرداب سنگی، به زبان محلی «گرداو بردینه» یکی از آثار تاریخی بر جای مانده از دوره ساسانیان است.
- یادمان شرهانی، منطقه عملیاتی شرهانی.
بناهای مذهبی و زیارتگاهها
مسجدها، امامزادهها، آرامگاهها و دیگر بناهای مذهبی، از مهمترین مقصدهای زیارتی و گردشگری استان لرستان بهشمار میروند.
مسجدها
- مسجد امام (بروجرد)، خمینی، یا مسجد سلطانی یک مسجد تاریخی در شهر بروجرد است که در مرکز شهر و در کنار راسته بازار بروجرد بنا نهاده شدهاست.
- مسجد امیرالمؤمنین، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد توسلی، مربوط به دوره قاجار.
- مسجد جامع بروجرد، از کهنترین مسجدهای ایران با بنایی از سدههای دوم تا سوم هجری.
- مسجد رنگینه، مربوط به دوره زند.
- مسجد قلعه بروجرد، مربوط به دوره اواخر دوره زندیه است و در بروجرد، این مسجد به نام قلعه شهرت یافتهاست.
امامزادهها و زیارتگاهها
- امامزاده ابراهیم (بروجرد)، امام زاده ابراهیم مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده ابراهیم لرستان، بقعهٔ تاریخی منسوب به نوادگان موسی بن جعفر در دل درههای زاگرس نزدیک دلفان.
- امامزاده جعفر (بروجرد)، بنایی مربوط به دوره سلجوقی.
- امامزاده حیات الغیب و گنبد الیاس، مقبره پیرحیات ملقب به حیات الغیب و گنبد الیاس مربوط به سدهٔ ۶ ه.ق - دوره صفویه.
- امامزاده سلیمه خاتون، مربوط به دوره قاجار.
- امامزاده سید ناصرالدین
- امامزاده صاوون
- امامزاده قاسم (ازنا)، از بناهای تاریخی در غرب ایران است که قدمت آن به قرن هشتم هجری و دوره ایلخانی میرسد.
- امامزاده قاسم (بروجرد)، آرامگاه امامزاده قاسم در جنوب شرقی شهر بروجرد ..
- امامزاده محمد بن حسن
- زیارتگاه سید محمد
- زیارتگاه پاپا انار، بقایای زیارتگاه پاپا اینار.
آرامگاهها و خانقاهها
- آرامگاه باباطاهر (خرمآباد)، آرامگاه منسوب به باباطاهر، شاعر و دوبیتیسرای نامدار اهل خرمآباد.
- آرامگاه جلال الدین محمد، مقبره جلال الدین محمدخوارزمشاه.
- آرامگاه خضر زنده، مقبره خضر زنده.
- آرامگاه خلیل اکبر، مقبره خلیل اکبر مربوط به دوره صفوی.
- آرامگاه داود رشید، مقبره داود رشید.
- آرامگاه زاهد شیر، آرامگاهی از سدههای هفتم و هشتم هجری در روستای زاهدشیر کمالوند.
- آرامگاه سهلالدین، بقعه سهل الدین.
- آرامگاه سیدزیبامحمد، مقبره سیدزیبامحمد.
- آرامگاه شهنشاه، مجموعه مقبرهای از دورهٔ صفوی در روستای گوشه شهنشاه.
- آرامگاه شیخ محمد ابراهیم مجتهد
- آرامگاه طاق شفیع، مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه طاق پینوه، مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه طاق گورستان مله، قبرستان مله مربوط به دوره قاجار.
- آرامگاه مارگیمه، مقبره مارگیمه مربوط به دوره ایلخانی.
- مقبره سید نعمتالله جزائری
حسینیهها و تکیهها
- تکیه حاج محمد علی روغنی، مربوط به دوره قاجار.
- تکیه حاج محمود نکویی، مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی اول.
- تکیه موثقی، مربوط به دورهٔ قاجار.
گورستانهای تاریخی
- گورستان آوتاف
- گورستان اسد گازه، قبرستان اسد گازه.
- گورستان بادامکی، مربوط به دوره ایلخانی.
- گورستان بایر، قبرستان بایر.
- گورستان تخته شیر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان تنگ قلا، قبرستان تنگ قلا.
- گورستان تنگ لیلم
- گورستان تنگ مینه، مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان تپه زر، مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان تپه سر قلاء، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان جو دل دل ۱، مربوط به دوره قاجار - دوره پهلوی.
- گورستان جودل دل ۲
- گورستان خرپشتهای ماهی چال، مربوط به عصر برنز میانی.
- گورستان خضر ۱، مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان خضر ۲
- گورستان دارایی
- گورستان دربن کاو
- گورستان دره جرجر، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان دره چهارشنبه
- گورستان دم ژلو، مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان.
- گورستان دول جی جه، مربوط به هزاره ۵ قبل از میلاد - عصر برنز.
- گورستان طاق ملک حسین، مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان عباس گلپت، مربوط به عصر آهن.
- گورستان قلاع، گورستان باستانی قلاع مربوط به عصر آهن.
- گورستان هفت چشمه ریز هل
- گورستان چال کره هلوش
- گورستان چاله ۲، مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان چشمه کیوتنگ
- گورستان چغا ملک
- گورستان چنار گریت، قبرستان چنار گریت.
- گورستان کرف کوه، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد.
- گورستان کرفه
- گورستان گریران سفلی، قبرستان گریران سفلی.
- گورستان گل آبان ۲، آّبان ۲ مربوط به دوره اشکانیان.
- گورستان گل زرد، قبرستان گل زرد.
- گورستان گول، مربوط به دوره ساسانیان.
دیگر اماکن مذهبی
- امامزادگاه بی نام تنوردر، مربوط به دوره قاجار.
- زیارت گاه پیش خان، بقایای زیارت گاه پیش خان.
- پرستشگاه سرخدم لری، مربوط به عصر مفرغ ـ دوره تاریخی.
جاذبههای طبیعی
کوهها، غارها، آبشارها، چشمهها، دریاچهها و مناطق حفاظتشده، چهرهای دیدنی از طبیعت استان لرستان را به نمایش میگذارند.
آبشارها
- آبشار آبتاف
- آبشار آبسفید، از آبشارهای است.
- آبشار آبگرمه
- آبشار ازنادر، یا آبشار دره اسپر یکی از آبشارهای زیبای شهر دورود میباشد.
- آبشار افرینه
- آبشار برنجه، از نوع آبشارهای پلکانی بوده و از سه پله تشکیل شدهاست.
- آبشار بیشه، از آبشارهای زیبای مسیر راهآهن سراسری، ثبتشده در فهرست میراث طبیعی ایران.
- آبشار دالهلان
- آبشار عروس کمندان، آبشار در منطقهای کوهستانی و خوشآبوهوا و بهدلیل چشمانداز زیبا و شکل پلهای ریزش آب، در میان گردشگران به «عروس آبشارهای لرستان»….
- آبشار نوژیان، از مرتفعترین آبشارهای ایران با ارتفاعی نزدیک ۹۵ متر در بخش پاپی.
- آبشار وارک، آبشاری دومرحلهای از فروریزش آب بر صخرههای پیاپی، نزدیک آبشار نوژیان.
- آبشار وارگ، مقدار آب این آبشار بسیار فراوان است و پس از آن که از چشمههای بالای صخره سنگی سرچشمه میگیرد، اولین آبشار را به وجود میآورد و با طی….
- آبشار چکان
- آبشار گریت، آبشاری طبیعی موسوم به هفتچشمه در درهای پوشیده از جنگل بلوط.
غارها
- غار اسکندری، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید - هزاره سوم قبل از میلاد - دوره ایلخانی.
- غار بتخانه کوهدشت
- غار برآفتاب نالشکنه
- غار خفاش دهلران، از غارهای استان ایلام است.
- غار دارابی ۲، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید - دوران فرادیرینهسنگی.
- غار دوشه، غار دُوشِه Dousheh غاری با قدمت بیش از ۸ هزار سال است که ۱۱۰ نقش و نقاشی به وسیله انسانهای اولیه بر روی آن کشیده شدهاست.
- غار قمری
- غار ماهیکور، غار ماهی کور غاری است که.
- غار میرملاس
- غار کلدر، غار کَلدَر لرستان یکی از محوطههای کلیدی دوران پارینه سنگی میانه و جدید در ایران و غرب قاره آسیا است.
- غار کنجی
- غار کوگان
- غار گیلوران، از آثار ملی ثبتشده ایران است که قدمت آن مربوط به پارینهسنگی جدید.
- غار یافته، غار پیش از تاریخی در مرکز و در ناحیه ای نزدیک به است.
دریاچهها، تالابها و سدها
- تالاب ازگن
- دریاچه تمی، دریاچه تِمی در جوار کوه کینو در منطقه کوهستانی بین استان چهارمحال و بختیاری و خوزستان قرار گرفتهاست. این دریاچه از ذوب برف کوههای….
- دریاچه کیو
- دریاچه گهر، دریاچه گَهَر یک دریاچه کوهستانی در ایران است.
رودها، چشمهها و آبگرمها
- رود کشکان، رودخانه کشکان سیل خیزترین رودخانه است.
- رود کهمان، رود کَهمان یکی از رودهای باختر ایران است.
- رودخانه سزار (ایران)
- چشمه آب گرم دلفان
- چشمه قیر دهلران، از عجایب طبیعی استان ایلام است.
کوهها، درهها و تنگهها
- دره شیرز
- قله ولاش، قله وِلاش با ارتفاع ۳۵۶۳ متر از سطح دریا یکی از قلههای مرتفع در شمال شرقی است.
- کوه باباهر
- کوه خرگوشناب، خرگوشناب کوهی زیبا، طبیعت بکر، درختان انبوه و آب فراوان به عنوان منطقه ای گردشگری، از دیرباز مورد استقبال مردم منطقه قرار گرفته است.
- کوه قارون
- کوه ویلو، کوه و در شرقی ترین منطقه الیگودرز اند.
- کوه پریز
جنگلها، پارکها و مناطق حفاظتشده
- پناهگاه دراشگفت، مربوط به دوران پارینه سنگی جدید و فراپارینه سنگی.
- پناهگاه سنگی گر ارجنه
- پناهگاه سنگی گل ناب
- پناهگاه صخرهای اشکفت ۲ دردیا، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید - عصر مفرغ.
- پناهگاه صخرهای دردیا ۱، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید - هزاره ۴ قبل از میلاد.
- پناهگاه صخرهای زردی دراشکفت، مربوط به دوره اشکانیان - دوره ایلخانی.
- پناهگاه صخرهای زیر چشمه بستان رود، مربوط به میان سنگی - دوره نوسنگی.
- پناهگاه صخرهای سرخه لیزه
- پناهگاه صخرهای سرکوره، مربوط به دوران فرادیرینهسنگی دوره نوسنگی.
- پناهگاه صخرهای فرکش ۱
- پناهگاه صخرهای قلعه زنجیر، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید.
- پناهگاه صخرهای مرنازار، مربوط به دوران پارینهسنگی.
- پناهگاه صخرهای ورمر
- پناهگاه صخرهای ولیعصر، مربوط به دوره نوسنگی - عصر مس و سنگ تا.
- پناهگاه صخرهای پریان، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید - دوران فرادیرینهسنگی.
- پناهگاه صخرهای کل آسین، مربوط به دوران پارینهسنگی جدید - دوران فرادیرینهسنگی.
- پناهگاه صخرهای گندابه ۲، مربوط به دوران پارینهسنگی.
دیگر جاذبههای طبیعی
- اشترانکوه، بلندترین رشتهکوه استان و از قلههای برجستهٔ زاگرس، مشهور به آلپ ایران.
- رشتهکوه گرین، گرین از ارتفاعات مهم زاگرس میانی در حد فاصل استانهای کرمانشاه، لرستان و همدان است.
- سالنکوه
- سرخدم لکی
- سنبران، سنبُران بختیاری نام بلندترین قلۀ رشته کوه اشترانکوه قرار گرفته است و بعد از دنا و زردکوه سومین رشتهکوه مرتفع زاگرس و از قله های مهم….
- سه کوزان
- سیمره
- مخملکوه، کوهی است به ارتفاع بیش از یک هزار و ۹۰۰ متر در شمال شرق خرمآباد که به عنوان بخشی از دره تاریخی خایدآلو قسمتی از را در دامن خود جای….
- مهرابکوه
- میشپرور
- نخودکوه
- چاه طیان
- کولهجنو
- گوهرکوه (لرستان)
باغها
باغهای تاریخی استان لرستان نمونههایی از هنر باغسازی ایرانی هستند که شماری از آنها شهرت ملی و جهانی دارند.
- باغ فلاحت (ایستگاه کشاورزی)
- باغ همایونی، مربوط به دوره قاجار.
- بوستان جنگلی شورآب، شوراب یکی از بوستان های طبیعی اطراف است.
- بوستان جنگلی مخملکوه، از بوستانهای های طبیعی اطراف است.
موزهها
موزههای استان لرستان گنجینهای از آثار تاریخی، مردمشناسی و هنری این خطه را در خود جای دادهاند.
- موزه اسناد مشروطیت بروجرد، خانه طباطبایی یکی از خانههای مجلل تاریخی شهر بروجرداست که توسط سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۸۴ خریداری شده و در حال حاضر تبدیل به….
- موزه فلکالافلاک، یا موزه قلعه یا موزه دژ شاپورخواست یکی از موزههای مردمشناسی است.
جستارهای وابسته
- فهرست جاهای گردشگری ایران بر پایه استان
- جاذبههای گردشگری استان لرستان














