دیوان حافظ (تصحیح غنی و قزوینی)

دیوان حافظ
نویسنده(ها)حافظ
ناشرمجلس (چاپخانه)
تاریخ نشر
۱۳۲۰
شمار صفحات۴۰۱

دیوان خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی به‌اهتمام قاسم غنی و محمد قزوینی، از تصحیح‌های مهم دیوان حافظ است که در سال ۱۳۲۰ در تهران منتشر شد.[۱] این تصحیح مبتنی بر نسخهٔ عبدالرحیم خلخالی است. این تصحیح بر پایه مقابله با نسخه‌های خطی کهن، به ویژه نسخه عبدالرحیم خلخالی (مورخ ۸۲۷ هجری قمری)، تهیه شده و شامل ۴۹۵ غزل به همراه قصاید، قطعات، مثنوی‌ها و رباعیات است.[۲]

این ویرایش به عنوان اولین تصحیح انتقادی و علمی دیوان حافظ شناخته می‌شود که با روش‌های فیلولوژیک دقیق، اشعار اصیل را از الحاقات بعدی جدا کرده و دارای مقدمه‌ای جامع در مورد زندگی حافظ، تاریخ دیوان و روش تصحیح است.[۳]

این نسخه نقطه عطفی در حافظ‌شناسی مدرن بود و استانداردی برای ویرایش‌های بعدی ایجاد کرد. بسیاری از چاپ‌های نفیس و محبوب دیوان حافظ هنوز بر پایه این تصحیح منتشر می‌شوند.



نقد

بهاءالدین خرمشاهی معتقد است تصحیح قزوینی و غنی اولین تصحیح علمی و انتقادی از حافظ به‌شمار می‌رود و هنوز هم مورد تأیید اکثریت قاطع حافظ‌پژوهان است.[۴][۵] نذیر احمد این تصحیح را مفصلاً بررسی کرده‌است.[۶]

این انتقادها عمدتاً بر عدم دسترسی به برخی نسخه‌های کهن‌تر در زمان تصحیح و سختگیری در حذف الحاقات تمرکز دارند، اما از ارزش تاریخی و علمی این نسخه نکاسته‌اند.

منابع

  1. دیوان حافظ، تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، تهران، ۱۳۲۰ شمسی.
  2. خرمشاهی، بهاءالدین. حافظ‌نامه، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
  3. خرمشاهی، بهاءالدین. حافظ‌نامه.
  4. «بازشناسی حافظ با علامه قزوینی».
  5. خرمشاهی، بهاءالدین. حافظ‌نامه، تهران.
  6. «نظری بر دیوان حافظ چاپ دکتر قاسم غنی و قزوینی چاپ دکتر خانلری» (PDF).