روابط جنسی ممنوع در یهودیت
روابط جنسی ممنوع در یهودیت (איסורי ביאה Isurey bi'ah)، روابط جنسیای است که در دستورهای تورات یا یهودیت خاخامی منع شده است. در یهودیت روابط جنسی پس از جشن ازدواج یک وظیفه مذهبی است که در چارچوب یک ازدواج صحیح و مطابق با قوانین یهود انجام میشود همچنین روابط جنسی در چارچوب ازدواج باید با قوانین پاکی خانواده در رابطه با چرخه قاعدگی همسر مطابقت داشته باشد. خارج از این پیمان، روابط جنسی قبل از ازدواج مجاز نیست و روابط خارج از ازدواج نیز جرم محسوب میشود همچنین در قوانین یهودیت روابط جنسی فقط بین یک مرد و یک زن میتواند برقرار شود. این بدان معناست که رابطهٔ جنسی با یک حیوان انحراف جنسی محسوب میشود و آمیزش با یک همجنس نیز ممنوع است. زنا با محارم چه از طریق خون (همخونی) و چه از طریق ازدواج (خویشاوندی) ممنوع است. برای یک کوهن شرایط بیشتری برای منع ازدواج وجود دارد برای نمونه یک کوهن نمیتواند با زن مطلقه یا یک نوکیش یهودی ازدواج کند.
لاویان ۱۸ و لاویان ۲۰ فهرست جامعی از ممنوعیتهای جنسی ارائه میدهند. برخی از این ممنوعیتها که در لاویان ۱۸ ذکر شدهاند، چنان تخلف جدی از قوانین یهود محسوب میشوند که فرد باید کشته شود. فهرست ممنوعیتهای جنسی در مجموعه تقدس (لاویان ۱۸) به دلیل تفاوت آشکارشان نه تنها با بسیاری از مطالب خاور نزدیک باستان بهطور کلی، بلکه با بقیه کتاب مقدس نیز قابل توجه است و این احتمال را مطرح میکنند که آداب و رسوم بنیاسرائیل که در کتاب مقدس ثبت شدهاند، به مرور زمان سختگیرانهتر شدهاند.
امروزه برخی از این ممنوعیتها (مانند موارد مربوط به همجنسگرایی)، اگرچه هنوز توسط یهودیت ارتدکس رعایت میشوند، توسط برخی از جنبشهای غیر ارتدکس به میزان کمتری رعایت شده یا اصلاً رعایت نمیشوند.
در یهودیت روابط جنسی و ازدواج با افراد خارج از قوم یهود مجاز نیست. ممنوعیت ازدواج با کنعانیان در تثنیه ۷:۳ آمده است، جایی که گفته شده است: «با آنها [هیچیک از هفت ملت سرزمین کنعان] ازدواج نکن؛ دخترت را به پسر او نده و دختر او را برای پسر خود نگیر.» دلیل ذکر شده برای این ممنوعیت این است: «زیرا آنها پسر تو را از پیروی من منحرف خواهند کرد تا خدایان دیگر را عبادت کنند.» در لاویان ۱۸:۳ آمده است که از رسوم سرزمین مصر که در آن ساکن بودید، یا از رسوم سرزمین کنعان که شما را به آنجا میبرم، تقلید نکنید و از قوانین آنها پیروی نکنید. یا در لاویان ۱۸:۴ آمده که فقط قوانین مرا به جا آورید و با ایمان از قوانین من پیروی کنید: من یهوه خدای شما هستم. در نتیجهگیری آمده است که کنعانیان به دلیل این اعمال از سرزمین اخراج شدند و اگر بنیاسرائیل از این ممنوعیتها سرپیچی کنند، به همان سرنوشت دچار خواهند شد (آیات ۲۴–۳۰). نکتهٔ اصلی این چارچوببندی این است که بنیاسرائیل باید از این اعمال خودداری کنند تا خود را از سایر ملتها متمایز کنند.
از نتایج این ممنوعیتها بالا بودن نرخ باروری در بین یهودیان مذهبی است. در حال حاضر تنها کشور در بین کشورهای پیشرفته که نرخ باروری بالاتر از سطح جایگزینی دارد، اسرائیل[الف] است.
زمینه
ریشههای یهودیت به بیش از ۳۵۰۰ سال پیش برمیگردد. این دین ریشه در منطقه باستانی نزدیک به شرق کنعان (کنعان اصطلاحی است که برای منطقه باستانی اسرائیل امروزی، کرانه باختری و نوار غزه و همچنین بخشهایی از لبنان، سوریه و اردن به کار میرود[۲]) دارد. یهودیت از باورها و اعمال مردمی که به عنوان اسرائیلی شناخته میشوند، پدیدار شد. آنچه که یهودیت خاخامی محسوب میشود، تا قرن اول میلادی پدیدار نشد. بنا بر کتاب مقدس عبری، یهودیت ریشه در عهدی دارد که یهوه با ابراهیم و دودمان او بست - اینکه یهوه آنها را قومی مقدس قرار دهد و به آنها سرزمینی عطا کند. چهرههای اصلی فرهنگ بنیاسرائیل شامل پدران مقدس - ابراهیم، اسحاق، یعقوب و موسی هستند. از نظر تاریخی، تا سال ۷۰ میلادی یهودیت دینی بود که عمدتاً در داخل و اطراف اسرائیل، رواج داشت و پس از آن به دینی تبدیل شد که به دلیل تبعید و پراکندگی اجباری یهودیان، در سرزمینهای فراتر از آن رواج یافت. همچنین از دینی که بر اعمال مذهبی در دو معبد بزرگ (هیکل سلیمان و معبد دوم اورشلیم) متمرکز بود، به یهودیت خاخامی و عبادت و آموزش مذهبی در کنیسهها گسترش پیدا کرد. یهودیت خاخامی از قرن اول میلادی، شکل اصلی یهودیت بوده است. این دین بر این باور استوار است که موسی تورات را به دو شکل دریافت کرد؛ تورات مکتوب (اسفار پنجگانه تورات) و توضیح شفاهی، معروف به تورات شفاهی، که موسی آن را به مردم منتقل کرد.[۳]
دیدگاه در مورد رابطهٔ جنسی مجاز در تورات
داستانهای خلقت در تورات دو هدف از فعالیت جنسی را مطرح میکنند. اولین و واضحترین آنها تولید مثل است. رابطهٔ جنسی بخشی از نقشه خدا برای افزایش جمعیت جهان است؛ این عمل اراده خدا را هم برای حیوانات و هم برای انسانها برآورده میکند. هدف دوم روابط جنسی، همراهی و رفاقت است. در سنت یهود، این باور که «خوب نیست انسان تنها باشد» به اندازه دستور «بارور باشید و کثیر شوید» مهم است. نگرش مثبت یهودیت نسبت به مسائل جنسی در تضاد کامل با تصویر منفیتری است که در مسیحیت اولیه شکل گرفته بود. اگرچه مسیحیان در مورد ماهیت گناه آدم در کتاب مقدس اختلاف نظر داشتند، اما عموماً اعتقاد بر این بود که این گناه با مسائل جنسی مرتبط است.[۴]
در یهودیت هدف اصلی رابطهٔ جنسی تقویت پیوند زناشویی است.[۵] در شریعت یهود، رابطهٔ جنسی شرمآور، گناهآلود یا قبیح تلقی نمیشود اما میل جنسی باید کنترل و هدایت شود و در زمان، مکان و روش مناسب ارضا شود. در یهودیت رابطهٔ جنسی فقط در چارچوب ازدواج مجاز است. در یهودیت، رابطهٔ جنسی صرفاً راهی برای تجربه لذت جسمی نیست. این عملی بسیار مهم است که نیاز به تعهد و مسئولیت دارد. شریعت یهود همچنین تماس جنسی به جز رابطهٔ جنسی در چارچوب ازدواج را ممنوع میکند و اذعان دارد که چنین تماسی ناگزیر منجر به رابطهٔ جنسی خواهد شد.[۵]
دو دیدگاه
در طول تاریخ یهود، دو نگرش متمایز نسبت به رابطهٔ جنسی و تمایلات جنسی ظهور کرده است که هر کدام منعکس کننده ارزشها و اولویتهای متفاوتی هستند. یک مکتب فکری، لذت جنسی را، حتی در ازدواج، چیزی میداند که میتواند از یک زندگی والاتر و معنوی منحرف شود. این دیدگاه، که تحت تأثیر ابن میمون نام دیگر رامبام (۱۲۰۴–۱۱۳۸ میلادی) قرار دارد و در قوانین حقوقی شولحان عاروخ منعکس شده است، رابطهٔ جنسی را تنها در پتانسیل فرزندآوری ارزشمند میداند. کسانی که از این رویکرد پیروی میکنند معتقدند که حتی زوجهای متأهل باید تعداد دفعات رابطهٔ جنسی خود را محدود کنند و سعی کنند تمرکز خود را بر لذت در طول صمیمیت به حداقل برسانند و تشویق میشوند که در مورد میتزوا رابطهٔ جنسی زناشویی و تولید مثل فکر کنند. برخی از خاخامهایی که از این فلسفه پیروی میکنند، حتی به زوجهای نامزد که برای بچهدار شدن آماده نیستند، توصیه میکنند که ازدواج را به تعویق بیندازند، نه اینکه ازدواج کنند و از روشهای پیشگیری از بارداری استفاده کنند، زیرا معتقدند که رابطهٔ جنسی زناشویی همیشه باید به سمت تولید مثل باشد. دیدگاه دیگر، رابطهٔ جنسی زناشویی را ذاتاً خوب و مقدس میداند. این رویکرد به جای اینکه لذت جسمی را به عنوان یک عامل حواسپرتی از معنویات ببیند، از اینکه چگونه صمیمیت جنسی زوجها را به هم نزدیک میکند و پیوندهای عمیقی از ارتباط ایجاد میکند که ازدواج آنها را تقویت میکند، تجلیل میکند. این دیدگاه، که توسط موشه بن نحمان (نحمانیدس ۱۱۹۴–۱۲۷۰ میلادی) بیان شده است، اتحاد جنسی را همان «چسبی» میداند که پیوند ازدواج را محکم نگه میدارد.[۶]
زنا
در ششمین فرمان از قوانین هفتگانه نوح آمده است میل جنسی انسان را مهار و هدایت کنید. زنای با محارم، زنا، تجاوز و روابط همجنسگرایان ممنوع است.[۷]
زنای محصنه در هفتم از ده فرمان منع شده است (خروج ۲۰:۱۲) که به سادگی میگوید:
- زنا نکن.
رابطهٔ جنسی مرد با زن شوهردار به غیر از همسر خود حرام است. (لاویان ۱۸:۲۰, لاویان ۲۰:۱۰)
طبق تعریف زنا جفری اچ. تیگی در دانشنامه جودائیکا (۲۰۰۷)، «زنا (عبری) رابطهٔ جنسی داوطلبانه بین زن متأهل یا نامزد شده با پرداخت بهای عروس و مردی غیر از شوهرش است.»[۸][۹] تیگای همین ایده را در کتاب مقدس مطالعه یهودیان (۲۰۱۴) بیان کرد.[۱۰]
مایکل کوگان میگوید در کتاب مقدس عبری در زمان پیش از ازدواج یا خارج از ازدواج آمیزش جنسی برای مردان ممنوع نیست، مگر زنای محصنه باشد، یعنی رابطهٔ جنسی با زن مرد دیگر انجام شده باشد.[۱۱] سابقهٔ جنسی یک مرد هرگز مسئلهای نبود (بنابراین چیزی به عنوان باکرگی الزامی برای مردان وجود نداشت)؛[۱۲] هیچ ممنوعیتی برای رابطهٔ جنسی مردان با زنان مجرد (از جمله فاحشهها) وجود نداشت.[۱۳]
دانیا روتنبرگ در «کتابچه راهنمای اخلاق و منش یهودی آکسفورد» با تیگی و کوگان موافق است.[۱۴] او اظهار میکند که اگرچه مقامهای مذهبی یهود نامطلوب تلقی میکردند، اما واقعیت روابط جنسی قبل از ازدواج را پذیرفته بودند و در مورد چنین روابطی تا حدودی مردد بودند.[۱۴] سارا ان.اس. میروویتز (Sara N.S. Meirowitz) با نظر روتنبرگ، جفری اچ. تیگی و مایکل کوگان موافق است.[۱۵]
هاوارد تزوی آدلمن (Howard Tzvi Adelman) اذعان میکند که در آثار خاخامهای قرون وسطی، معیار دوگانهای در قضاوت در مورد زنا وجود داشت: زن مجردی که روابط جنسی قبل از ازدواج داشت، به جرم زنا مجرم شناخته میشد، اما مرد مجرد مجرم شناخته نمیشد.[۱۶]
بر اساس «تفسیر کتاب مقدس کوئیر» (۲۰۱۵)، کتاب مقدس عبری نمیگوید که همجنسگرایی زنانه به معنای زنا است.[۱۷] اظهارات دیگر محققان چنین ادعایی را قابل قبول میکند.[۱۸]
مجازات زنا لزوماً در مورد قربانی تجاوز جنسی صدق نمیکند.[۱۹]
زنا با محارم
ممنوعیتهای کتاب مقدس
در کتاب مقدس عبری رابطهٔ جنسی با برخی از خویشاوندان نزدیک ممنوع است. اگرچه آنها بهطور کلی دیدگاه یهودیان در مورد زنا با محارم نامیده میشوند، فهرست کتاب مقدس لزوماً با موارد ممنوعه طبق قوانین کشوری مطابقت ندارد. در کتاب مقدس عبری، روابط جنسی بینت خواهر و برادر برای یهودیان ممنوع است اما برای جنتیل (غیر یهودیان) مجاز است.[۲۰]
لاویان ۱۸ و لاویان ۲۰ فهرست جامعی از ممنوعیتهای جنسی ارائه میدهند، از جمله طیف وسیعی از ممنوعیتهای زنای با محارم که رابطهٔ جنسی با افرادی که متعلق به یک خانواده هستند را، چه از طریق خون (همخونی) و چه از طریق ازدواج (خویشاوندی)، ممنوع میکند. این دو فهرست از جهات مختلفی با هم متفاوت هستند.[۲۱]: ۳۲۴ داشتن روابط جنسی با خویشاوند نزدیک یا زنا با محارم یکی از سه گناه بزرگ در اسفار پنجگانه (همراه با قتل و بتپرستی) است که حکم آن «بگذارید کشته شود تا اینکه تعدی کند» است.[۲۲]
لاویان ۲۰ به صورت سوم شخص مفرد بیان شده و شامل مجازاتی برای هر رابطه ممنوعه است، در حالی که لاویان ۱۸ به صورت دوم شخص مفرد بیان شده است، گویی خطاب به یک خواننده مذکر است.[۲۳]
روابطی که در لاویان ۱۸ برای یک مرد ممنوع شدهاند. ین بخش شامل ۳۰ آیه از آیات لاویان، فصل ۱۸ است. این بخش با یک سخنرانی پنج آیهای آغاز میشود و با یک سخنرانی هشداردهنده هفت آیهای پایان مییابد. این دوازده آیه چارچوب و سبک آنها، اهمیت و جدیت قوانین مربوط به زنای با محارم را نشان میدهد. عبارتند از:
- از طریق همخونی (فرزندزاده بودن از یک نیا) (لاویان ۱۸:۶)[۲۴]
- مادر (لاویان ۱۸:۷)
- پدر (لاویان ۱۸:۷)
- نامادری (لاویان ۱۸:۸)
- خواهر و ناخواهری، چه فقط از خون پدری یا فقط خون مادری (لاویان ۱۸:۹)
- خواهر همسر پدرش (لاویان ۱۸:۱۱)
- نوه دختری یک شخص (لاویان ۱۸:۱۰)
- دخترخوانده (لاویان ۱۸:۱۷)
- نوه دختری همسر (لاویان ۱۸:۱۷)
- عمه و خاله با خون (لاویان ۱۸:۱۲–۱۳)
- زن برادر پدر (زن عمو) (لاویان ۱۸:۱۴)
- از طریق خویشاوندی سببی (لاویان ۱۸:۱۵)
- زن برادر (همنیای همسر) (لاویان ۱۸:۱۶)، به استثنای ییبوم یا زنبرادرستانی که پس از مرگ برادر تشویق شده است.
- خواهر زن (همنیای همسر) در طول زندگی همسرش، حتی پس از طلاق (لاویان ۱۸:۱۸)
ممنوعیتهای زنای با محارم در لاویان ۲۰، تکرار شدهاند. با این حال، ممنوعیت زنای با محارم با دو خواهر، که در فهرست قبلی گنجانده شده بود، اکنون وجود ندارد. در تثنیه (۲۷: ۱۵–۲۶)، تورات برای سومین بار به تمام گناهان زنای با محارم اشاره میکند و شامل نفرینهایی برای کسانی است که از این ممنوعیتها سرپیچی میکنند. مفسران کتاب مقدس توضیح دادهاند که عنصر مشترک این گناهان این است که آنها معمولاً مخفیانه انجام میشوند و جامعه انسانی قانونمدار نمیتواند بر آنها نظارت کند.[۲۲]
پدر و دختر
ممنوعیت رابطه با فرزند دختر بهطور صریح در کتاب مقدس ذکر نشده است. گیوم کارداشیا (۱۹۱۴–۲۰۰۶)، محقق فرانسوی کتاب مقدس، استدلال کرد که این حذف باید به صورت ظاهری پذیرفته شود و نتیجه گرفت که نویسندگان کتاب مقدس رابطهٔ جنسی بین پدر و دختر را مجاز یا حداقل «تحمل» میکردند. این استدلال توسط افرادی مانند تیکوا فرایمر-کنسکی (۱۹۴۳–۲۰۰۶) از دانشگاه شیکاگو و جاناتان زیسکیند از دانشگاه لوییویل، بیشتر مورد حمایت و توسعه قرار گرفته است. این محققان خاطرنشان میکنند که در دنیای کتاب مقدس، و بهطور کلی در خاور نزدیک باستان، پدر به نوعی مالک تمایلات جنسی دخترش محسوب میشد. این حق او بود که دخترش را به هر کسی که میخواست، شوهر دهد و ازدواج با «شیربها» (מֹהַר) که شوهر آینده به پدر عروس میداد، مهر و موم میشد. این معامله، حقوق مربوط به تمایلات جنسی عروس را از پدرش به شوهر جدیدش منتقل میکرد. این استدلال ادامه میدهد که اگر پدری مالکیت کامل بر تمایلات جنسی دخترش داشت، نمیتوانست خودش را از داشتن رابطهٔ جنسی با دخترش منع کند. این لزوماً به این معنی نیست که چنین روابطی مطلوب تلقی میشدند، اما ممنوع کردن کامل آنها به عنوان تضعیف اقتدار پدرسالار تعبیر میشد.[۲۳]
فقدان ممنوعیت صریح در تورات علیه زنای با محارم پدر و دختر، منجر به بحثی در میان خاخامهای دوران تلمود - دوره تدوین و شکلگیری دو اثر اصلی یهودی، تلمود بابلی و تلمود اورشلیم - و در نهایت در میان خاخامهای قرون وسطی و قرائیم شد. قدیمیترین نوشته غیرخاخامی در مورد ممنوعیت زنای با دختر به عنان بن داوود (حدود ۷۱۵–۷۹۵) نسبت داده میشود، که زمانی «بنیانگذار» قرائیسم محسوب میشد، اما اکنون به عنوان پیشگام این جنبش قرن نهم یا دهم شناخته میشود. «گفته میشود که عنان بن داوود از سکوت تورات در مورد زنای با محارم پدر و دختر برای تأیید اعتبار یک استدلال پیشینی بهطور کلی استفاده کرده است.» به همین ترتیب، حکیم قرائی عراقی، یعقوب قرقسانی (حدود ۸۹۰ تا ۹۶۰) در ارزیابی انتقادی خود از ۱۳ قانون ربی اسماعیل، ممنوعیت زنای با محارم پدر و دختر را ذیل عنوان استدلالهای متقدم قرار میدهد. او در بحث از ممنوعیتهای لاویان مینویسد: «اگر نوه ممنوع است، دختر - که خویشاوند نزدیکتری است - باید به مراتب ممنوع باشد.» در بیزانس، یهودا هاداسی (قرن دوازدهم) و الیجا باشاتچی (Elijah Bashyatchi) (قرن پانزدهم) از بزرگان قرائیت، با استدلالی مستدل، ممنوعیت زنای با محارم پدر و دختر را استنتاج کردند.[۲۵]
برخی از محققان معتقدند که زنای پدر و دختر نیازی به اشاره صریح به آن نداشته است زیرا متن بهطور ضمنی آن را ممنوع کرده است. ابراهیم بن عزرا (۱۰۸۹–۱۱۶۷) در تفسیر خود از لاویان ۱۸:۱۷ (عورت زنی را با دخترش آشکار مکن، و با دختر پسر او یا دختر دخترش ازدواج مکن و عورت او را آشکار مکن، زیرا اینان خویشاوندند؛ این عمل زشتی است) نوشته است: اگر کسی بگوید «چرا کتاب مقدس از دختر نامی نبرده است»؟ صریحاً آمده است: «عورت زنی را با دخترش آشکار مکن،» چه دختر تنی خود مرد باشد چه نباشد ممنوعیت آشکار است، زیرا به محض اینکه با مادر همبستر شده باشد، دختر بر او حرام است.[۲۳]
ازدواج یک مرد با برادرزاده و خواهرزادهاش
در قانون زنای با محارم یهودی، ازدواج یک زن با برادرزاده و خواهرزادهاش ممنوع است، اما ازدواج یک مرد با برادرزاده و خواهرزادهاش مجاز است در قانون خاخامی، نه تنها ازدواج یک مرد و دختر خواهرش مجاز است، بلکه خاخامها حتی آن را به عنوان یک ازدواج ایدهآل ترویج میدادند خاخامها تعلیم میدادند: هر که همسایگان خود را دوست بدارد، با خویشاوندان خود مهربان باشد، با دختر خواهر خود ازدواج کند و در زمان نیاز به فقیری پول قرض دهد، کتاب مقدس دربارهٔ چنین شخصی میگوید «چون از خدا کمک بخواهی، خداوند اجابت خواهد کرد.»(سنهدرین ۷۶b).[۲۶] اما امروزه توسط ممنوعیت قانون مدنی جلوی انجام چنین ازدواجی گرفته شده است.[۲۷]
محدودیت بیشتر به مرور زمان
در توضیح داستان هابیل و قابیل در میدراش برشیت ربّا آمده است که «خداوند به فرزندان آدم و حوا اجازه داد تا با خواهران خود ازدواج کنند تا نسل آنها افزایش یابد. قابیل با یک خواهر دوقلو و هابیل با دو خواهر متولد شدند. هر کدام از آنها با خواهری که با آنها متولد شده بود ازدواج کردند. طبق یک نظر، در واقع نزاعی بر سر اینکه چه کسی با خواهر سوم ازدواج کند، منجر به قتل هابیل توسط قابیل شد.» نسل سوم انسانها نیازی به این راه گریز نداشتند، زیرا ازدواج بین پسرعموها طبق قانون تورات، زنای با محارم محسوب نمیشود.[۲۸]
تفسیر کتاب مقدس در مورد ازدواج با محارمی که پیش از صدور شریعت موسی توسط خدا در دینهای ابراهیمی در بین بنیاسرائیل اتفاق افتاده است، کمتر انتقادی است. به عنوان مثال، در کتابهای سموئیل ازدواج یک شاهزاده سلطنتی با خواهر ناتنیاش را نه غیرعادی میداند و نه شیطانی همچنین در سفر پیدایش ازدواج ابراهیم و ساره شرح داده شده است، اما همچنان نه قابل اعتراض و نه ممنوع تلقی میشد. در هر دو مورد، ازدواج با یک خواهر ناتنی پدری بود؛ زن و شوهر از یک پدر بودند، اما نه از یک مادر. یعقوب بهطور همزمان با دو خواهر به نامهای راحل و لیه ازدواج کرد و موسی از ازدواج برادرزاده و عمهاش متولد شد (اعداد ۲۶٫۵۹). ازدواج با زن برادر یا بیوه برادر متوفی، در موارد خاصی یک وظیفه مذهبی است: تنها از روایت یهودا و تامار (پیدایش ۳۸؛ به ویژه آیه ۲۶) میتوان نتیجه گرفت که در صورت فقدان برادر، قدیمیترین رسم، پدر را موظف به ازدواج با عروس خود میکرد.[۲۹] این احتمال وجود دارد که آداب و رسوم بنیاسرائیل به مرور زمان سختگیرانهتر شده باشد.[۳۰]
روابط ممنوعه از نظر خاخامها
علاوه بر روابطی که از نظر کتاب مقدس برای یهودیان ممنوع شده است، خاخامها روابط دیگری را نیز با خویشاوندان خونی یا خویشاوندان سببی مختلف ممنوع کردهاند. این روابط «شنیوت» (ممنوعیتهای ثانویه) نامیده میشوند. برخی از این موارد عبارتند از:[۲۱]: ۳۲۴
- پدربزرگ و مادربزرگ
- برادر
- پدر و مادر پدربزرگ و مادربزرگ
- پدربزرگ و مادربزرگ همسر
- پدر و مادر پدربزرگ و مادربزرگ همسر
- با نوه پسری همسر (برای زنان)
فرزندخواندههایی که با هم بزرگ شدهاند، اجازه ازدواج ندارند، حتی اگر از نظر بیولوژیکی با هم مرتبط نباشند.[۳۱]
در حین چرخه قاعدگی
مرد در حین چرخه قاعدگی (لاویان ۱۸:۱۹) و تا زمانی که زن در میقوه غوطهور شود، اجازه ندارد با زن — از جمله همسرش — رابطهٔ جنسی داشته باشد. زمان جدایی از اولین نشانهٔ خون شروع میشود و در عصر هفتمین «روز پاک» زن به پایان میرسد. این جدایی حداقل ۱۲ روز طول میکشد.[۵] ممکن است علاقه به ترویج تولید مثل، زیربنای برخی از قوانین در این زمینه باشد. نتیجه احتمالی بازگرداندن یک زوج به یکدیگر پس از یک یا دو هفته جدایی، دقیقاً در زمانی که زن بیشترین قدرت باروری را دارد، افزایش فرصت برای بارداری است. مشخص نیست که آیا خاخامها این حقایق را بهطور دقیق میدانستند، اما برخی از آنها به همبستگی بین این پدیدههای بیولوژیکی اشاره کردهاند.[۳۲]
تجاوز
تجاوزها در کتاب مقدس عبری را به نه گروه میتوان تقسیم کرد:
- تجاوز جنسی با اعمال زور یا خشونت و آسیب فیزیکی بسیار شدید مانند: صیغه لاوی
- تجاوز جنسی با اعمال زور مانند: تجاوز به تامار، دختر داوود در دومین سموئیل ۱۳
- تجاوز جنسی به یک که قربانی «توسط متجاوز بیهوش و ناتوان شده یا از نظر جسمی قادر به ابراز عدم رضایت نیست». ترکیب فریب دادن لوط برای مست شدن و سپس تجاوز به او در حالی که مست و از حال رفته بود، مصداق بارز تجاوز جنسی به یک فرد ناتوان است.
- تجاوز جنسی به یک که قربانی «خودش مست یا بیهوش شده و از نظر جسمی قادر به ابراز عدم رضایت نیست».
- تجاوز جنسی شامل قربانیای میشود که «در بازداشت، حبس… تحت تعهد مدنی… یا در هر وضعیت دیگری که شامل محدودیت آزادی از سوی دولت باشد» قرار دارد از سوی دیگر، مهاجم در موقعیت اقتدار بر قربانی قرار دارد. مانند: یوسف که برده بود و آزادیهایش به شدت محدود شده بود.
- تجاوز جنسی از طریق اخاذی که مهاجم تهدید میکند که اگر قربانی تن به دخول جنسی ندهد، «هر اقدامی انجام خواهد داد یا هر پیامدی را به بار خواهد آورد»
- تجاوز جنسی از طریق فریب هویت که قربانی «به وسیله حیله و دروغ باور میکند که [متجاوز] شخص دیگری بوده که شخصاً برای آن شخص شناخته شده بوده است» شامل این قانون است.
- تجاوز جنسی بدون رضایت شامل دخول جنسی است که در آن قربانی رضایت نمیدهد و مهاجم «از این موضوع آگاه است، اما بیپروا آن را نادیده میگیرد». نمونه داستان شکیم و دینه (پیدایش ۳۴)[۳۳] همچنین تلمود میگوید که مرد نمیتواند همسرش را مجبور به رابطهٔ جنسی کند.[۳۴] تلمود همچنین ادعا میکند که اگر زنی از ترس شوهرش رابطهٔ جنسی برقرار کند، حاصل بارداری او فرزندان سرکش خواهد بود.[۳۵]
مجازات تجاوز
اگر مرد، زنی نامزد شده را در صحرا بیابد و او را بگیرد و با او همبستر شود، مردی که با او همبستر شده کشته خواهد شد (تثنیه باب ۲۲ آیه ۲۵). به عبارت دیگر، اگر قربانی یک زن نامزدشده یا متأهل باشد، متجاوز مجازات اعدام دریافت میکند. ین فصل بیشتر توضیح میدهد که در حالی که آن مرد باید کشته شود، با آن زن کاری نداشته باش، زیرا آن زن گناهی نکرده است؛ همانطور که یک قربانی قتل وقتی به قتل میرسد گناهی نکرده است، یک قربانی تجاوز نیز گناهی نکرده است (تواریخ باب ۲۲ آیه ۲۶). قانون مربوط به زن مجردی که مورد تجاوز قرار گرفته صرفاً جریمه نقدی به پدر آن زن است همچنین پیامد چنین تجاوزی، ازدواج اجباری یک متجاوز با یک زن مجرد، در صورت تمایل او، بدون امکان طلاق است. این مجازات به عنوان یک عامل بازدارنده قوی برای متجاوز دانسته میشود زیرا این امر متجاوز را مجبور میکند تا آخر عمر از زنانی که مورد آزار و اذیت قرار داده است، حمایت کند.[۳۳]
مجازات تجاوز به باکره
اگر مردی باکرهای را که نامزد نیست بیابد و او را بگیرد و با او همبستر شود و پیدا شوند. ۲۲:۲۹ آنگاه مردی که با او همبستر شده است، پنجاه مثقال نقره به پدر آن جوان بدهد و آن زن همسر او خواهد بود و پسر در تمام عمرش تحت حمایت او نخواهد بود. در قانون قبلی، زن از قبل نامزد بود، بنابراین پدر در معرض از دست دادن مهریه نبود و زن نیز در معرض از دست دادن شوهرش نبود. اما باکرهای که نامزد نشده موضوع متفاوتی است و نگرانی اصلی قانون، کاهش ارزش او به دلیل از دست دادن بکارت و دشواریهای آینده پدر در ازدواج با اوست. قانون این مشکلات را با مجبور کردن مرد به ازدواج با زن بدون امکان طلاق و پرداخت کامل مهریه حل میکند. قانون مشابهی در کتاب خروج در مورد زن اغواگر آمده است و همچنین میتوان آن را به عنوان موازی با داستان دینا در نظر گرفت (در داستان دینا اصلاً گفته نشده است که او مجبور به این کار شده است): خروج ۲۲:۱۵ و اگر مردی باکرهای را که نامزد نیست اغوا کند و با او بخوابد، البته او را به همسری او درآورد. خروج ۲۲:۱۶ و اگر پدرش حاضر باشد به او پولی بدهد، آن پول باید مطابق مهریه دختران باکره وزن شود. در این مورد، که به عنوان یک اغوا توصیف میشود، مرد همچنان موظف به ازدواج با دختر و پرداخت مهریه است، اما به پدر حق داده میشود که از ازدواج امتناع ورزد. در هر دو مورد، نگرانی اصلی وضعیت مالی پدر و آینده دختر در سطح اجتماعی و عملی است. آداب و رسوم مشابهی در قوانین آشوری ۵۵–۵۶ (قرن ۱۱ پیش از میلاد) در مورد رابطه جنسی اجباری یا توافقی با زنی که نامزد نکرده است، دیده میشود.[۳۶]
فحشا
دو کلمه متفاوت برای فاحشه در کتاب مقدس عبری آمده است، «زوناه» (זונה) و «کدشه» (קדשה). این منجر به این باور شد که «کدشه» فاحشههای معمولی نبودند، بلکه فاحشههای مقدسی بودند که در معابد باروری کار میکردند.[۳۷]
کم سن و سالان
کتاب مقدس هیچ شرط سنی خاصی را برای ازدواج مشخص نمیکند؛ بلکه بهطور کلی از ازدواج برای کسانی صحبت میکند که «رشد یافته» باشند. مانند بسیاری از مسائل دیگر، سن مناسب برای ازدواج یک مؤلفه فرهنگی دارد که کتاب مقدس بهطور خاص آن را نادیده نمیگیرد. آنچه سن مناسب ازدواج را تشکیل میدهد میتواند از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت باشد و همچنان در محدوده رفتار صحیح کتاب مقدس قرار گیرد. نکته اصلی این است که میل جنسی به کودکان و ازدواج کودکان غیرقابل قبول است. یک فرد باید برای ازدواج کاملاً بالغ باشد. او باید از نظر جسمی به اندازه کافی برای تمایلات جنسی و فرزندآوری بالغ باشد.[۳۹]
تلمود پدر را از به ازدواج درآوردن دخترش به یک مرد در حالی که هنوز دختر نابالغ است، منع میکند، تا زمانی که به بلوغ برسد و بتواند بگوید «میخواهم با فلانی ازدواج کنم»، زیرا نابالغ «قادر به اظهار نظر نیست».[۴۰] با این حال، در شولحان عاروخ یک استثنا اضافه شده است با این توضیح که دختران ۱۳ تا ۱۲ ساله ممکن است توسط پدرانشان در شرایط ناراحتکننده تبعید و آزار و اذیت به نامزدی داده شوند، اما در صورت امکان باید از این کار اجتناب شود.[۴۱] با این وجود، مقاربت در هنگام نامزدی را ممنوع کرد و مجازات آن شلاق زدن توسط خاخامها تعیین شد،[۴۲][۴۳] و تأکید میکند که نامزدی و ازدواج با افراد زیر سن قانونی توسط حکم خاخامها ممنوع است.[۴۴]
شولحان عاروخ همچنین بیان میکند که افراد «کر و لال»، «مجنون» و «صغیر» برای نامزدی مناسب نیستند «زیرا فاقد ظرفیت ذهنی هستند»، به همین دلیل نمیتوانند بهطور معناداری رضایت دهند.[۴۵][۴۳] علاوه بر این، حکمای یهودی، خذلها در تلمود به شدت با اختلاف سنی زیاد بین همسران در هر دو جهت (مثلاً بین یک مرد جوان و یک پیرزن و برعکس) مخالف بودند،[۴۶][۴۷][۴۸] به خصوص در مورد ازدواج دختر جوان خود با یک پیرمرد، که آنها آن را به اندازه مجبور کردن او به فحشا محکوم کردند.[۴۹] سنهدرین تفسیر کرد که لاویان ۱۹:۲۹ ازدواج دختر با مرد مسن را ممنوع میکند زیرا ممکن است او را به زنا بکشاند و پدر کاملاً مسئول ایجاد چنین وضعیتی است.[۵۰][۴۹]
تلمود همچنین تعلیم میدهد که «کسانی که با دختران خردسالی که هنوز قادر به بچهدار شدن نیستند ازدواج میکنند» «ظهور مسیحا را به تأخیر میاندازند.»[۵۱][۵۲] در آووت د-ربی ناتان، شمعون بار یوحای ازدواج کودکان را با قتل برابر میداند.[۵۳]همچنین قابل توجه است که آموزههای تلمود و ابن میمون مبنی بر اینکه اگر زنی به دلیل بیزاری از شوهرش از نزدیکی خودداری کند، «شوهرش باید فوراً او را طلاق دهد؛ زیرا او مانند اسیر نیست [که مجبور شود] با کسی که از او متنفر است، رابطه برقرار کند.»[۵۴][۵۵]
رابطهٔ جنسی با حیوانات
مردان و زنان از انجام رابطهٔ جنسی با حیوانات منع شدهاند. (Leviticus 18:23) طبق تورات، این عمل نفرتانگیز محسوب میشود.[۲۱]: ۳۲۴
چند همسری
بنا بر تقسیر اکثریت از کتاب مقدس عبری «یک مرد میتواند علاوه بر همسر اول خود، با زنان زیادی ازدواج کند، تنها به شرطی که توانایی مالی برای نگهداری از آنها را داشته باشد» زبانی که تلمود به کار میبرد بسیار گویا است: از ازدواج به عنوان «زیوگ» یا «جفت شدن» یاد میشود که دلالت بر مشارکت تنها دو نفر، زن و مرد، دارد و اصطلاح مورد استفاده برای چندزنی «تزارا» است که در زبان عبری به معنای «دردسر» نیز میباشد. این یادآور تنشهای بین زنان متعدد یک مرد در داستانهای کتاب مقدس در مورد ابراهیم، یعقوب و سلیمان و زنان متعدد آنان بود. حدود ۱۰۰۰ سال طول کشید که ممنوعیت چندهمسری در دین یهود رسمی شد.[۵۶]
از نظر نفوذ خارجی نخست در عصر هلنیستی (از به قدرت رسیدن اسکندر مقدونی در سال ۳۳۶ پیش از میلاد تا ۳۰ پیش از میلاد) پیوند متقابلی که تعامل فرهنگی ممکن ساخت، اخلاق یهودی را از تأیید چندهمسری دور کرد.[۵۷]
نه تنها فشار خارجی از سوی امپراتوری روم، که تکهمسری را در تمام قلمرو خود تحمیل کرده بود، و بعداً از سوی جامعه مسیحی وجود داشت، بلکه طومارهای دریای مرده (طومارهای قمران) به یک فشار داخلی در قالب فرقههای بنیادگرا نیز اشاره میکند که تقریباً همزمان با تولد مسیحیت از یهودیت اصلی جدا شدند و تکهمسری را به عنوان «خالصترین» شکل ساختار خانواده ارج مینهادند و اغلب جفت شدن آدم و حوا را به عنوان الگوی ایدهآل خود ذکر میکردند.[۵۶]
همجنسگرایی
دیدگاه ارتدکس
یهودیت ارتدکس (لاویان ۱۸:۲۲) را منع از همجنسگرایی بین دو مرد تعبیر میکند و آن را کراهت میخواند.لاویان ۱۸:۱۴ چنین روابطی را با پدر یا عموی شخص ممنوع میکند.[۲۱]: ۳۲۷
هیچ مجازاتی در تورات برای اعمال جنسی بین دو زن (همجنسگرایی زنانه تعیین نشده است)، اما قانون خاخام آن را به عنوان بسط «فعالیتهای همجنسگرایی مصر (باستان)» ممنوع کرده است.[۵۸] اگرچه این عمل به معنای رسمی زنای محصنه در نظر گرفته نمیشود، اما در تلمود، پیشنهاد میشود که زنانی که درگیر چنین اعمالی هستند، از ازدواج با کوهن منع شوند.[۵۹] چنین اعمالی هنوز هم مورد انتقاد قرار میگیرند و گفته میشود که «شما نباید مانند آنها در سرزمین مصر عمل کنید» مبنای شرعی ممنوعیت چنین روابطی است. (لاویان 18:3).[۶۰]
دیدگاه محافظهکارانه
کمیته قوانین و معیارهای یهود رویکردهای مختلفی را در مورد اعمال همجنسگرایانه تأیید کرده است، که یک نظر از بسیاری جهات مانند موضع ارتدکس است و نظر دیگر اشکال بسیاری از رابطهٔ جنسی همجنسگرایانه را مجاز میداند، در حالی که ممنوع دانستن آمیزش جنسی مقعدی بین مردان همچنان ادامه دارد.[۶۱]
طبق گفته یهودیت محافظهکار ربی و کتاب مقدس محقق یعقوب میلگرام، تورات مردان را از رابطه نامشروع با مردان، که همچنین همراه با زنا یا محارم است، منع میکند، اما در غیر این صورت روابط همجنسگرایانه مجاز است.[۶۲]
در سال ۲۰۱۲، شاخه آمریکایی یهودیت محافظهکار که توسط مجمع خاخامها نمایندگی میشد، مراسم تعهدی را برای زوجهای همجنس ابداع کرد، هرچند به عنوان اروسین (نامزدی قبل از ازدواج) تعریف نشده است.[۶۳][۶۴] در سال ۲۰۱۴، گروه بریتانیایی ماسورتی یهودیت اعلام کرد که از مراسم «شوتافوت» برای ازدواج همجنسگرایان حمایت خواهد کرد.[۶۵][۶۶] در سال ۲۰۱۶، مجمع خاخامها قطعنامهای در حمایت از حقوق تراجنسیتیها تصویب کرد.[۶۷][۶۸]
یهودیت انسانگرا
در سال ۲۰۰۴، انجمن یهودیت انسانگرا قطعنامهای صادر کرد که از «به رسمیت شناختن قانونی ازدواج و طلاق بین بزرگسالان همجنس» حمایت میکرد و «ارزش ازدواج بین هر دو بزرگسال متعهد با احساس تعهدات، مسئولیتها و پیامدهای آن» را تأیید میکرد.[۶۹]
دیدگاه اصلاحطلبانه
یهودیت اصلاحگرا لاویان ۱۸:۲۲ را به عنوان منع مردان از استفاده از رابطهٔ جنسی به عنوان شکلی از مالکیت بر مردان تفسیر میکند. نویسندگان یهودی اصلاحطلب متن لاویان را مورد بازنگری قرار دادهاند و میپرسند که چرا متن اشاره میکند که نباید با یک مرد «مانند یک زن» رابطهٔ جنسی برقرار کرد. اگر قرار باشد فرض کنیم که تورات کلمات را هدر نمیدهد، نویسندگان میپرسند که چرا تورات این بند اضافی را شامل میشود. اکثر یهودیان اصلاحطلب میگویند از آنجایی که رابطهٔ جنسی شامل تملک بود (یکی از راههایی که یک مرد همسری را «به دست میآورد» رابطهٔ جنسی با او بود)، مشابه الهیات مسیحی که از رابطهٔ جنسی برای «کامل کردن» ازدواج استفاده میکند، این منزجرکننده بود که یک مرد بتواند مرد دیگری را به دست آورد - خود عمل رابطهٔ جنسی همجنسگرایانه نیست که منزجرکننده است، بلکه استفاده از این عمل برای به دست آوردن مرد دیگری و در نتیجه به هم زدن مرز جنسیتی است.[۷۰]
خودارضایی و نزدیکی منقطع
خودارضایی به عنوان نوعی رابطهٔ جنسی با خود است و نه گرد هم آوردن دو بدن به عنوان «یک تن»،[۶] و طبق یهودیت ارتدکس یک ممنوعیت کتاب مقدس است.[۷۱][۷۲][۷۳][۷۴] مشتق شده از (پیدایش ۳۸:۷),[۷۵] آموزههای سنتی یهودیت، خودارضایی را برای پسران و مردان ممنوع میکند و تلمود این قانون را از داستان کتاب مقدس دربارهٔ اونان، که «[منی خود را] بر زمین ریخت» (سفر پیدایش باب ۳۸ آیه ۹) گرفته است. پوسکیمها یا حقوقدانان دینی یهودی بحث میکنند که آیا این ممنوعیت ماهیتی کتاب مقدسی دارد یا ربی. دلیل ممنوعیت خودارضایی نیز مورد بحث است و برای برخی از پوسکیمها دلیل اصلی ممکن است بر دامنه ممنوعیت تأثیر بگذارد. دلایل مختلفی که بسیاری از آنها از بحث تلمود در مورد این موضوع ناشی میشوند، عبارتند از: خودارضایی نوعی از تخریب زندگی بالقوه است؛ افکار شهوانی را تشویق میکند و مردان را از ازدواج یا رابطهٔ جنسی زناشویی منحرف میکند. تلمود با عبارات تندی در مورد خودارضایی صحبت میکند و آن را گناهی «مستحق مرگ» توصیف میکند. فراگیر بودن این تخلف میتواند تا حد زیادی نمونه ای از به کار بردن لفاظیهای افراطی توسط تلمود باشد.[۶]
از طرف دیگر در میان محققان کتاب مقدس، این موضوع بهطور جهانی مورد توافق است که مرگ اونان به امتناع او از انجام تعهد ازدواج با تامار از طریق ارتکاب نزدیکی منقطع بوده است.[۷۶][۷۷] تورات در مورد «هدر دادن منی» و مرگ اونان میگوید: «آنچه او انجام داد، مورد پسند خداوند نبود و (خدا) جان او را گرفت.» بنابراین، مقاربت منقطع در یهودیت ممنوع است. حتی اگر مردی این کار را زمانی انجام دهد که همسرش نمیتواند باردار شود، مانند زمانی که باردار، شیرده یا یائسه است.[۷۸]
قوانین ویژه برای خاخامها
کوهن مجاز به ازدواج با افراد زیر نیستند:
- کسی که طلاق گرفته[۴۳]
- یک نوکیش یا کسی که به تازگی به یهودیت گرویده[۲۷]
- زنی که قبلاً روابط جنسی ممنوعه داشته است (مانند فحشای مذهبی در تورات) (لاویان ۲۱:۷)
- زنی که از روابط حرام یک کوهن متولد شده باشد. (لاویان ۲۱:۷)
- زنی که در جنگ اسیر و برده شده باشد.[۷۹]
- بیوهای که برادر شوهرش از انجام زن برادرستانی خودداری کرده و در نتیجه او مراسم هلیزه را انجام داده است.[۸۰]
برخی از این ممنوعیتها کتاب مقدسی و برخی دیگر خاخامی هستند.
کاهن اعظم (یهودیت) نباید با یک زن بیوه ازدواج کند (لاویان ۲۱:۱۴). او موظف است با یک دوشیزه باکره ازدواج کند (لاویان ۲۱:۱۳). با این حال، اگر او با زنی ازدواج کرده است که قبل از رسیدن به مقام کاهنی اعظم اجازه ازدواج با او را داشته و سپس به مقام کاهنی اعظم ارتقا یافته باشد، میتواند در ازدواج با او باقی بماند.
موارد استثنا از مجمع
کتاب مقدس دسته خاصی از مردم را از شرکت در «قهل» (مجمع) نامهای خدا در یهودیت محروم میکند. سنت یهودی این را صرفاً محدودیت ازدواج میداند.
مردمان کتاب مقدس
یک یهودی از ازدواج با مردمان موآب و عمون (پادشاهی) (تثنیه ۲۳:۴) یا یک مصری یا پادشاهی ادوم (تا نسل سوم پس از تغییر دینی) (تثنیه ۲۳:۸–۹) منع شده است.
ازدواج با مردم نتینیم/شهر باستانی جیعون (شهری در کرانه باختری) توسط دستور خاخامها ممنوع است.[۸۱]
از آنجایی که مردمی که در حال حاضر در آن مناطق زندگی میکنند ممکن است از نسل مردم اصلی نباشند، این ممنوعیتها ممکن است امروز اعمال نشود.[۸۲]
مامزر
مامزر در قانون یهود به فرزندی گفته میشود که از رابطه نامشروع یا رابطه نامشروع با زن شوهردار حاصل شده باشد.[۴۳] (این لزوماً همان تعریف حرامزاده توسط جوامع دیگر نیست، زیرا شامل فرزند یک زن مجرد نمیشود)[۴۳] از آنجایی که مامزر از جمع طرد شده است (تثنیه ۲۳:۳)، تلمود ازدواج یک یهودی عادی با یک مامزر را ممنوع میکند.[۸۳] با این حال، یک مامزر میتواند با یک نوکیش یا مامزر دیگری ازدواج کند، اگرچه فرزند آنها نیز مامزر محسوب میشود.[۸۴]
برخی از خواجهها
سنت یهودی همچنین ازدواج با مردی که به زور اخته شده است را ممنوع میکند؛ اصطلاح زبان یونانی کوئینه خواجه (جنسی) (σπάδων; لاتین: spado) که برای اشاره به چنین افرادی استفاده میشود، در هفتادگانی برای اشاره به برخی از مقامات سیاسی خارجی استفاده میشود (شبیه به معنای خواجه (جنسی)).[۴۳] ممنوعیت یهودی شامل مردانی نمیشود که بدون بیضههای قابل مشاهده (شرایطی از جمله نهانبیضگی) یا بدون آلت تناسلی قابل مشاهده (بیناجنسی شرایط میتواند بر ظاهر دستگاه تناسلی تأثیر بگذارد) به دنیا آمدهاند.[۴۳] حتی در یهودیت سنتی نیز در مورد اینکه آیا این گروه ممنوعه از مردان باید شامل کسانی باشد که در مقطعی از زمان تولد خود در نتیجه یک بیماری اخته شدهاند یا خیر، اختلاف نظر وجود دارد.[۸۵]
ازدواج بین مذهبی و قومی
ازدواج بین مذهبی در یهودیت ممنوع است. در مورد اینکه چه زمانی ممنوعیت روابط جنسی با غیر یهودیان از فرمان تورات است و چه زمانی از دستور خاخامها، نظرات متفاوتی بین خاخامها وجود دارد.[۸۶]
کتاب مقدس عبری حاوی روایتهای متعددی از ازدواجهای بین قومی است. چهرههای برجستهای مانند ابراهیم، موسی و داوود زنان غیر اسرائیلی را به عنوان همسر یا صیغه میگیرند. کتابهای عزرا-نحیما ازدواجهای گسترده میان یهودیان و سامریها و به میزان کمتر فلیسطیها را شرح میدهند. اما ازدواج بین ادیان بهطور گسترده محکوم شد، زیرا اعتقاد بر این بود که چنین پیوندی میتواند منجر به انحراف یا ترک یهوهپرستی شود. از آنجایی که مفهوم این ازدواجهای بین قومی بهطور جداییناپذیری با اختلاط بالقوه ادیان بنیاسرائیل و خارجی گره خورده بود، متن کتاب مقدس از شرط داشتن همسران «خارجی» برای نشان دادن نگرانیهای پیرامون ازدواجهای بین ادیان استفاده میکند.[۸۷][۸۸]
کتاب مقدس عبری شامل قوانین متعددی است که ازدواجهای بین قومی و به تبع آن، بین ادیان را محدود یا ممنوع میکند. بنیاسرائیل باستان از ازدواج با افراد از هفت قوم کنعانی ساکن در سرزمین اسرائیل منع شده بودند.[۸۹] بحران اسارت بابلی نگرانیها را برای حفظ «خلوص» جمعیت قومی بنیاسرائیل تجدید کرد. عزرا به عنوان کسی توصیف شده است که یهودیان دیگر را تشویق میکرد تا از همسران و فرزندان «بیگانه» خود جدا شوند.[۹۰] تحت رهبری عزرا، ازدواج با افراد غیر یهودی به شدت منع شد.[۹۱]
رابطه با اسیر زن
تثنیه باب ۲۱ آیههای ۱۴–۱۰ در مورد زن اسیر است:
وقتی به جنگ با دشمنانت میروی و [یهوه] خدای تو آنها را به دست تو تسلیم میکند و تو اسیر میگیری، اگر در میان اسیران زنی زیبا دیدی و به او علاقهمند شدی، میتوانی او را به همسری خود بگیری. او را به خانهات بیاور و از او بخواه که سرش را بتراشد، ناخنهایش را کوتاه کند و لباسهایی را که هنگام اسارت پوشیده بود، کنار بگذارد. پس از آنکه او یک ماه کامل در خانهات زندگی کرد و برای پدر و مادرش سوگواری کرد، میتوانی به خانهات بروی و شوهر او شوی و او همسر تو خواهد بود. اگر از او راضی نیستی، بگذار هر جا که میخواهد برود. نباید او را بفروشی یا با او مانند برده رفتار کنی، زیرا او را بیآبرو کردهای. (تثنیه ۲۱:۱۰–۱۴ NIV)[۹۲]
بنیاسرائیل مجاز بودند با زنان خارجی اسیر تحت شرایط سختگیرانهای ازدواج کنند: زنان نمیتوانستند اهل شهرهای داخل سرزمین اسرائیل باشند، زیرا ممکن بود این شهرها محل سکونت اقوام ممنوعه بوده باشند. علاوه بر این، زن اسیر باید باکره باشد و تا قبل از سوگواری برای والدین غایب زن به مدت یک ماه کامل، نباید هیچ گونه رابطهٔ جنسی برقرار میشد.[۹۳] اگر سربازی از چنین زنی خسته میشد، باید او را آزاد میکرد. او حق نداشت او را بفروشد یا به بردگی بگیرد، زیرا این ازدواجی اجباری بود.[۹۴][۹۵] این متن با قوانین مربوط به پسران و ارث گروهبندی شده است، که نشان میدهد دغدغه اصلی این متن، تنظیم ازدواج به گونهای است که زن اسیر شده در جنگ را به یک همسر قابل قبول اسرائیلی تبدیل کند تا فرزندان مشروع اسرائیلی به دنیا آورد. کارین ریدر (۲۰۱۷) خاطرنشان میکند: «بنابراین، تأخیر یکماهه قبل از نهایی شدن ازدواج، تا حدودی به عنوان یک آزمایش اولیه بارداری عمل میکند.»[۹۶]
مجازاتهای مدنی در کتاب مقدس
مجازات اعدام در قوانین یهود در شریعت موسی (تورات) در چندین جا تعریف شده است. شریعت موسی مجازات اعدام را برای افرادی که به جرایم جنسی زیر محکوم شدهاند پیشبینی میکند:
- زنا (برای زن شوهردار و معشوقش)[۹۷][۹۸]
- حیوانخواهی[۹۹]
- همجنسگرایی مرد[۱۰۰]
- زنا با محارم[۱۰۱]
- دروغ در مورد باکرگی زن هنگام ازدواج با همسر (تثنیه ۲۲:۱۳–۲۱)[۹۸][۱۰۲]
- بیعفتی جنسی دختر کوهن[۱۰۳]
- تجاوز به عنف نسبت به زنی که نامزد کرده است.[۱۰۴]
مجازاتهای الهی در کتاب مقدس
طوفان نوح

سفر پیدایش باب ۶ آیههای ۱ تا ۴ به پسران خدا و دختران انسانها و شرارت انسان پیش از طوفان نوح اشاره میکند:
هنگامی که انسان شروع به تکثیر بر روی زمین کرد و دخترانی برای آنها متولد شدند، ۲ پسران خدا دیدند که دختران انسان زیبا هستند و هر کدام را که انتخاب میکردند به همسری خود میگرفتند.
نظرات مختلفی وجود دارند که پسران خدا چه کسانی هستند طبق یکی از این نظریهها «پسران خدا» از نوادگان شیث — با استناد به تورات، شیث پس از قتل هابیل بهدستِ قابیل، متولّد گشت و حوّا او را جانشینی برای هابیل دانست — نسل صالح خداوند بودند و «دختران انسان» از نسل قابیل. تمایز بین «پسران خدا» و «دختران انسان» یک تمایز معنوی است. پسران شیث عمداً با خارج از نسل صالح ازدواج نمیکردند، بلکه از روی هوس با هر زن زیبایی، بدون توجه به اصل و نسبشان، ازدواج میکردند در نتیجه آنها موجب از بین رفتن کامل دودمان صالح شدند.[۱۰۵]
در آیه ۸–۵ آمده است و یَهُوَه دید که شرارت انسان در زمین بسیار است و هر نیت از اندیشههای دل او پیوسته شرارت است. و یَهُوَه پشیمان شد که انسان را بر زمین ساخته بود و در دل خود محزون گشت. و یَهُوَه گفت: «انسان را که آفریدهام، از روی زمین محو خواهم کرد، انسان و بهایم و خزندگان و پرندگان هوا را، زیرا از ساختن ایشان پشیمان شدم.» تنها نوح به دلیل تقوایش مورد لطف خداوند قرار گرفت و پس از سیل جان سالم به در برد.[۱۰۶]
نابودی سدوم و عموره

داستان کتاب مقدس دربارهٔ ویرانی سدوم و شهر نزدیک به آن عموره، در پیدایش باب ۱۹ ذکر شده است: لوط از دو فرشتهای که به سدوم میرسند، مهماننوازی میکند و از آنها دعوت میکند که شب را در خانهاش بمانند. با این حال، مردان شهر دور خانه جمع میشوند و از لوط میخواهند که مهمانانش را تحویل دهد آنها قصدشان این بود که به آن دو مرد تجاوز کنند. لوط آنها را به خاطر شرارتشان سرزنش میکند و در عوض دو دختر باکره خود را به جمعیت پیشنهاد میدهد. وقتی جمعیت از پیشنهاد لوط امتناع میکنند، فرشتگان آنها را کور میکنند و سپس به لوط هشدار میدهند که قبل از نابودی شهر، آنجا را ترک کند.[۱۰۷] واژهٔ Sodomy در زبان انگلیسی به معنای لواط است. ریشهٔ این واژه شهر سدوم است. این نامگذاری از این باور است که قصد مردان سدوم انجام چنین آمیزشی با مهمانان مرد لوط بود.[۱۰۸] اکثر محققان یهودی و مسیحی ارتدکس معتقدند که سدوم و عموره به دلیل رفتار همجنسگرایانه شایع (یعنی لواط) نابود شدند، برخی دیگر معتقدند که این شهرها به دلیل غرورشان نابود شدند.[۱۰۹]
مجازاتهای گروهی
نابودی تقریبی قبیله بنیامین

روایت صیغه لاوی که در فصل ۱۹، ۲۰ و ۲۱ کتاب داوران ذکر شده است زمانی شروع شد که یکی از لاویان از قبیله افرایم به همراه صیغهاش در طی سفر از روستای جبعه متعلق به قبیله بنیامین عبور میکنند و توسط گروهی مورد حمله قرار میگیرند.[۱۱۰] او صیغه خود را به جمعیت میدهد و آنها به او تجاوز گروهی میکنند تا زمانی که از حال میرود. لاویان او را تکهتکه میکند و بقایایش را به دیگری اسباط اسرائیل تقدیم میکند. قبایل بنیاسرائیل که از این حادثه خشمگین شدهاند، سوگند میخورند که هیچکس دخترش را به بنیامینیها برای ازدواج ندهد و جنگی را آغاز میکنند که تقریباً قبیله بنیامین را از بین میبرد و تنها ۶۰۰ مرد توانستند به بیابان بگریزند و زنده ماندند.[۱۱۱] در داوران باب ۲۰ آمده است سپس مردان اسرائیل برای حمله به بقیه سرزمین بنیامین بازگشتند. آنها هر انسانی را که با گاو و گوسفند در هر شهری یافتند، کشتند و هر شهری را که به آن رسیدند، به آتش کشیدند.[۱۱۲]
قتلعام مردم شکیم

داستان تجاوز به دینه در باب ۳۴ سفر پیدایش ذکر شده است. پس از اینکه یعقوب دیدار خود را با برادرش عیسو انجام میدهد، او درست در خارج از شهر شکیم، حدود ۶۴ کیلومتری شمال اورشلیم، ساکن میشود. در آنجا، دینه، دختر یعقوب، مورد تجاوز پسری به نام شکیم پسر حاکم شهر قرار میگیرد. متجاوز میخواهد با دینه ازدواج کند و بنابراین خانوادهها برای بحث در مورد وضعیت دور هم جمع میشوند. پسران یعقوب میگویند که با این ازدواج موافقت میکنند به شرطی که همه مردان شهر شکیم ختنه شوند. آنها موافقت میکنند و ختنه میشوند. در حالی که همه آنها پس از عمل جراحی درد میکشند، پسران یعقوب میروند و همه مردان شکیم را به قتل میرسانند و شهر را غارت میکنند. این فصل با سرزنش یعقوب توسط پسرانش و توجیه خودشان به پایان میرسد: «آیا او باید با خواهر ما مانند یک فاحشه رفتار میکرد؟»[۱۱۳]
پیامدها
تأثیر بر خانواده و فرزندآوری
از آنجایی که اولین فرمان در تورات «بارور باشید و کثیر شوید» است، واضح است که چرا تولید مثل، مقدس دانستن رابطهٔ جنسی را ضروری میکند. بسیاری از یهودیان این آیه را اینگونه تفسیر میکنند که نقش اصلی خانواده تولید مثل است. بهطور سنتی، یهودیت رابطهٔ جنسی را فقط بین زن و شوهر قابل قبول میداند.[۱۱۴] ممنوعیت روابط جنسی خارج از ازدواج، همراه با تشویق به ازدواج زودهنگام و فرزندآوری، چند پیامد جمعیتشناختی دارد:
- کاهش فرزندان نامشروع: برای نمونه جمعیت یهودیان در امپراتوری روسیه یکی از پایینترین نرخهای تولد نامشروع را در سال ۱۸۹۷ داشت - ۰٫۳ درصد در مقایسه با نرخ ملی ۲٫۴ درصد.[۱۱۵]
- در یهودیت غریزه جنسی منحصراً باید به رابطه مقدس زن و شوهر معطوف شود و نباید هدر رود.[۱۱۶] نویسنده و خاخام یهودی «موریس لام» (Maurice Lamm) مینویسد: یهودیت بزرگترین ذهن خود را بر درک قانون خداوند و خواستههای طبیعت متمرکز کرده است و در طول تاریخ خود موفق به ارتقاء رابطهٔ جنسی، تقدیس ازدواج و تثبیت قاطعانهٔ خانواده به عنوان واحد اصلی جامعه شده است.[۱۱۷]
- در کتاب مقدس عبری سفر خروج باب یک آیه ۷ در مورد افزایش جمعیت یهودیان چنین آمده است: اما بنیاسرائیل بسیار بارور بودند؛ آنها بسیار تکثیر شدند، از نظر تعداد زیاد شدند و آنقدر زیاد شدند که زمین از آنها پر شد.[۱۱۸] - مزمور باب ۱۲۷ آیههای ۵–۳ کودکان را «میراث» و «پاداش» الهی میخواند و داشتن فرزندانِ بسیار را نشانهٔ برکت تلقی میکند.[۱۱۹] با فرسایش احساسات مذهبی یهودیان، نرخ باروری یهودیان به شدت کاهش یافته است اما با این وجود نرخ باروری یهودیان اسرائیل بهطور قابل توجهی بالاتر از دیگر کشورهای پیشرفته و میزان جایگزینی است.[۱]
ادعای برتری اخلاقی
مسائل جنسی در کنار مسائلی مانند ختنه، قوانین غذایی، حفظ روز سبت و رد بتپرستی، عنصر کلیدی مرزبندی بین یهودیان و جامعه گستردهتر بود. نویسندگان یهودی، مانند فیلون اسکندرانی (۳۰ قبل از میلاد–۵۰ میلادی)، از هرزگی جنسی ادعایی معاصران غیریهودی خود، بهویژه در ارتباط با مهمانیهای مستانه وحشیانه، روابط همجنسگرایان و لواط، بسیار سخن گفتند. یهودیان، از جمله جنبش نوظهور مسیحی، به دلیل ممنوعیت چنین رفتاری ادعای برتری اخلاقی نسبت به فرهنگهای غیریهودی داشتند.[۵۷]
توجیه برای قلع و قمع نسل کنعان


براساس سفر پیدایش، پس از آنکه نوح مست شد، به دلیل کار بد پسرش حام (احتمالاً تجاوز به مادر)، نوح او و فرزندش کنعان را نفرین کرد. سرشت کار بدِ حام برای دو هزار سال مورد بحث پژوهشگران بوده است.[۱۲۰]: ۱۵۷ هدف اصلی این داستان در تورات، توجیه انقیاد کنعانیان توسط بنی اسرائیل دانسته میشود.[۱۲۱] : ۵۲–۵۳ ولی بعدها این نفرین توسط یهودیان و مسیحیان، به عنوان نفرین علیه سیاهپوستان و برای توجیه بردهداری استفاده شد. این توضیح که سیاهپوستان آفریقایی بهعنوان «فرزندان حام» نفرین شدهاند و احتمالاً به دلیل گناهانشان «سیاه شدهاند» بهطور پراکنده در طول قرون وسطی پیش رفت، اما پذیرش آن در طول تجارت برده در اقیانوس اطلس قرن هجدهم و نوزدهم بهطور فزایندهای رایج شد.[۱۲۲][۱۲۳][۱۲۴] در بخشهایی از آفریقا که مسیحیت در روزهای اولیه خود شکوفا شد، در حالی که هنوز در روم غیرقانونی بود، این ایده هرگز جا نیفتاد و تفسیر آن از کتاب مقدس هرگز توسط کلیسای ارتدکس قبطیهای آفریقایی پذیرفته نشد. یک تفسیر مدرن زبان امهری از سفر پیدایش، نظریه قرن نوزدهم و نظریه اروپایی پیشین را که بیان میکند سیاهپوستان در نتیجه نفرین حام تحت سلطه سفیدپوستان قرار گرفتند، ذکر میکند، اما این باور را آموزهای نادرست میداند که توسط متن کتاب مقدس پشتیبانی نمیشود. این تفسیر با تأکید خاطرنشان میکند که نفرین نوح بر همه فرزندان حام نازل نشد، بلکه فقط بر فرزندان کنعان نازل شد و ادعا میکند که این نفرین زمانی محقق شد که کنعان توسط سامیها (اسرائیل) و یافثیها اشغال شد. این تفسیر همچنین اشاره میکند که کنعانیان پس از سومین جنگ پونی (۱۴۹ پیش از میلاد) دیگر به عنوان یک نیروی سیاسی وجود نداشتند و در نتیجه، نوادگان فعلی آنها ناشناخته هستند و آنها نیز در میان همه مردم پراکنده شدهاند.[۱۲۵]
لاویان ۱۸ کنعانیان را به عنوان فرهنگی از زنا، زنای با محارم، همجنسگرایی و روابط جنسی با حیوانات توصیف میکند. در لاویان ۱۸، یهوه میگوید: «این کارها را نکنید.» یهوه از کنعانیان به عنوان نمونهای از چگونگی زندگی نکردن و به عنوان هشداری از آنچه که اگر بنیاسرائیل نیز چنین کنند، از دست دادن سرزمین برای آنان نیز اتفاق خواهد افتاد، استفاده میکند (آیات ۲۶–۲۸). یهوه پس از دستور «نابودی کامل» کنعانیان ساکن سرزمین موعود، دلیل خود را برای نابودی آنها بیان میکند: «تا شما را نیاموزند که مطابق تمام کارهای زشتی که برای خدایان خود انجام دادهاند، عمل کنید، تا شما علیه یهوه، خدای خود، گناه ورزید» (تثنیه ۲۰:۱۸).[۱۲۶] نکتهٔ اصلی این چارچوببندی این است که بنیاسرائیل باید از این اعمال خودداری کنند تا خود را از سایر ملتها متمایز کنند. بهطور قطعی مشخص نیست که آداب و رسوم جنسی بنیاسرائیل تا چه حد با آداب و رسوم مردمان اطرافشان متفاوت بوده است. آنچه در مورد فرهنگ کنعانی باقی مانده است از اوگاریت میآید، اما بخش زیادی از آن مطالب اسطورهای است و رفتار خدایان را نمیتوان به عنوان نماینده آداب و رسوم انسانی در نظر گرفت. ممنوعیتهای جنسی در قوانین حمورابی و قوانین هیتیها (مردمان ترکیه امروزی) شباهتهایی با قوانین یهودی دارند، اما بهطور قابل توجهی کمتر محدودکننده هستند.[۳۰]
جداسازی زن و مرد
لحن ادبیات هلاخایی، از تلمود تا به امروز، مخالف روابط جنسی بیقید و شرط است. عموماً فرض بر این بود که همه مردم دائماً به دنبال روابط جنسی هستند و افکار گناهآلود دارند. این نوع نگرش منجر به جداسازی زن و مرد و منجر به محدودیتهای بسیار زیادی در آینده شد. مرد نباید پشت سر زن راه میرفت؛ مردان و زنان در مناسبتهای جشن و در پارکهای عمومی از هم جدا میشدند. این انزوا منجر به تنش و سوءظن به روابط جنسی نامشروع، هر زمان که مردان و زنان با هم تنها بودند، میشد. قرار بود یک مرد جوان پس از نه سالگی و یک دختر پس از رسیدن به سه سالگی، هنگامی که با جنس مخالف بودند یک همراه داشته باشند. یک زوج مطلقه اجازه نداشتند دوباره به صورت خصوصی یکدیگر را ملاقات کنند یا در یک محله زندگی کنند. فرض بر این بود که آنها روابط جنسی خواهند داشت. لمس نکردن هیچ زنی غیر از همسر، منجر به مشکلات بزرگی برای نمونه در دست دادن مرسوم در دنیای غرب شد.[۱۲۷]
مسیحیت
پولس رسول (۵ پس از میلاد - ۶۴/۶۵ پس از میلاد) به وضوح خود را به عنوان یک یهودی معرفی میکرد که ادعاهای ظهور مسیح یهودی در عیسی ناصری را پذیرفته بود. نگرشهای رایج یهودیان نسبت به آنچه که به عنوان فساد جهان غیریهودی تلقی میشد، در نوشتههای پولس رسول، یکی از چهرههای برجسته در دهههای اولیه جنبش پیروان عیسی، منعکس شده بود. به عنوان مثال، هنگامی که پولس قصد داشت از رم، جامعهای با تعداد بسیاری یهودی، بازدید کند و در پی رفع موانع برای ارتباط برقرار کردن بود، تبلیغ خود را با با زمینه مشترک، یعنی محکومیت روابط همجنسگرایان، شروع کرد. استفاده او از محکومیت روابط همجنسگرایان برای به تصویر کشیدن فسادی که او، مانند سایر یهودیان، در جهان غیریهودیان میدید، به عنوان یک ترفند بلاغی برای جذب مخاطبانش عمل کرد، اما در نهایت آنها را به مسیحیت جلب کرد. با این حال، این امر دریچه دیگری را فراهم میکند که از طریق آن میتوان دریافت که یهودیان آن زمان چگونه به جهان یونانی-رومی که در آن زندگی میکردند و آداب و رسوم جنسی آنان که با خود متفاوت بود، نگاه میکردند. وقتی پولس رسول به جامعه تازه تأسیس مؤمنان خود در تسالونیکی (مرکز مقدونیه (یونان)) نوشت که در رابطه با مسائل جنسی «مانند غیریهودیان» رفتار نکنند، او به عنوان یک یهودی، در سنت دیرینه یهودیان که خود را از بقیه جهان در مورد مسائل جنسی متمایز میکردند، قرار داشت.[۵۷]
تفاوت مهم منع روابط جنسی مسیحیت با یهودیت، منع روابط جنسی برای روحانیان مسیحی است. این ایده پیش از مسیحیت که فعالیت جنسی به ویژه برای کسانی که در محراب خدمت میکردند، ممنوع بود، توسط مسیحیان پذیرفته شد و بنابراین برای مردان منصوب شده، ترک روابط جنسی با همسرانشان - در صورتی که از قبل ازدواج کرده بودند - رایج شد. شورای منطقهای الویرا در اسپانیا (حدود ۳۰۶ میلادی) حکم داد که همه کشیشان و اسقفها، چه متأهل و چه غیر متأهل، باید از روابط جنسی خودداری کنند. شورای جهانی نیقیه (۳۲۵ میلادی) از اعمال چنین ممنوعیتی خودداری کرد، اما کشیشان را از زندگی با زنانی غیر از مادران، خواهران یا عمههایشان منع کرد. موضع کلیساهای شرقی با احکام شورای کوینیسکس در سال ۶۹۲ روشن شد: اسقفها باید مجرد باشند، اما کشیشان، شماسان و زیرشماسان منصوب شده میتوانستند در ازدواجهای موجود از قبل باقی بمانند.[۱۲۸] همچنین دایره محارم در مسیحیت بسیار گستردهتر از یهودیت است. در مسیحیت ازدواج با خواهرزاده و برادرزاده یک مرد ممنوع شد به غیر از آن در ابتدا کلیسای کاتولیک از رشته قوانین رومی که ازدواج با خویشاوندی همنیایی درجه یک (فرزندان عمو و عمه و دایی و خاله) را ممنوع میکرد، پیروی کرد و سپس، با گذشت زمان، این ممنوعیت را به خویشاوندی همنیایی درجه دو و بالاتر نیز تعمیم داد.[۱۲۹]
یادداشتها
- ↑ نرخ باروری کل اسرائیل در سال ۲۰۱۵، ۳٫۱ بوده است که بسیار بالا و بسیار بالاتر از «سطح جایگزینی» جمعیت ۲٫۱ است. نرخ کلی باروری در اسرائیل در سال ۲۰۲۰، ۳٫۱ فرزند به ازای هر زن بود، در حالی که این نرخ در کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی OECD که دارای ۳۸ عضو است، در سال ۲۰۱۷، ۱٫۶۵ بوده است (کتابخانه مجازی یهودی، ۲۰۲۲). در نتیجه، سطح باروری در اسرائیل از نرخ باروری در سایر کشورهای توسعهیافته (کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی) فراتر رفته است، در حالی که در این مناطق، کاهش گسترده و قابل توجهی در نرخ باروری در ۱۵۰ سال گذشته وجود داشته است که به اصطلاح «گذار جمعیتی دوم» نامیده میشود و از حدود دهه ۱۹۷۰، سطح باروری را به زیر ۲ (میزان باروری کل TFR) رسانده است. به نظر میرسد اسرائیل تحت تأثیر این روند قرار نگرفته است.[۱]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 «Israel'sExceptional Fertility Rate:Demography as a National Security Issue and the Role of Women in a Jewish State» (PDF). دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۶.
- ↑ "Canaanite Religion Mythology & Religious Practices". study.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-03.
- ↑ «Origins of Judaism» (PDF). دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۰-۱۳.
- ↑ Gold, Rabbi Michael (2015-04-03). "The Purpose and Meaning of Sex in Judaism". My Jewish Learning (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-07.
- 1 2 3 "Kosher Sex". Judaism 101 (JewFAQ) (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-07.
- 1 2 3 Linzer, Rabbi Dov (2025-10-20). "Part 1: General Approaches and Life before Marriage". Torah Library (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-12.
- ↑ «Torah Tuesday: 7 Noahide Laws». Sefaria (به عبری). ۲۰۱۸-۱۰-۰۸. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۶.
- ↑ Tigay, Jefrrey Howard (23 May 2018). "Adultery". Encyclopedia.com. Retrieved 29 July 2024.
- ↑ Tigay, Jeffrery Howard (2007). "Adultery". In Skolnik, Fred; Berenbaum, Michael (eds.). Encyclopaedia Judaica. Vol. 1 (2nd ed.). Detroit: Macmillan Reference USA in association with the Keter Pub. House. p. 424. ISBN 978-0-02-865929-9. OCLC 70174939.
- ↑ Tigay, Jeffrey H. (2014). Berlin, Adele; Brettler, Marc Zvi (eds.). The Jewish Study Bible: Second Edition (2nd ed.). Oxford University Press. p. 142. ISBN 978-0-19-939387-9. Retrieved 29 July 2024.
در کتاب مقدس، زنا به معنای روابط جنسی داوطلبانه بین یک زن متأهل یا نامزد شده با مردی غیر از شوهر یا نامزدش است. این اصطلاح به روابط خارج از ازدواج یک مرد متأهل اشاره نمیکرد (در جوامع چندهمسری، یک زن میتوانست شوهر خود را با همسران دیگر به اشتراک بگذارد و حق انحصاری نسبت به او نداشت).
- ↑ 5 Questions with Professor Michael D. Coogan بایگانیشده در ۲۰۱۱-۰۹-۱۹ توسط Wayback Machine The Summit, {{جا:#dateformat:19 October 19, 2010}}. New URL: http://admin2.collegepublisher.com/se/the-summit/opinion/5-questions-with-professor-michael-d-coogan-1.1716380 بایگانیشده در ۲۰۱۱-۰۹-۱۹ توسط Wayback Machine. Quote: «در اسرائیل باستان، رابطهٔ جنسی قبل از ازدواج توسط یک زن منع میشد، زیرا در جامعه مردسالار آن زمان، دختر دارایی پدرش بود. اگر او باکره نبود، ارزش او - شیربهای که پدرش از شوهر احتمالیاش میگرفت - کاهش مییافت. همچنین، هر کودکی که از یک زن مجرد متولد میشد، بیپدر میبود - اصطلاح کتاب مقدس "یتیم" است - و بنابراین بدون محافظ مرد یا هرگونه امکان ارث، که از پدر به پسر منتقل میشد. در عهد عتیق هیچ ممنوعیت صریحی برای رابطهٔ جنسی قبل از ازدواج یا خارج از ازدواج توسط مردان وجود ندارد، به جز زنا، که به معنای رابطهٔ جنسی با همسر مرد دیگری بود.»
- ↑ Coogan, Michael (October 2010). God and Sex: What the Bible Really Says (1st ed.). New York, Boston: Twelve. Hachette Book Group. p. 33. ISBN 978-0-446-54525-9. OCLC 505927356. Retrieved May 5, 2011.
- ↑ Coogan 2010, p. 103.
- 1 2 Ruttenberg, Danya (2016). "Jewish Sexual Ethics". In Dorff, Elliot N.; Crane, Jonathan K. (eds.). The Oxford Handbook of Jewish Ethics and Morality. Oxford Handbooks Series. Oxford University Press. pp. 384–385. ISBN 978-0-19-060838-5. Retrieved 2024-07-26.
- ↑ Meirowitz, Sara N.S. (2009). "Not Like a Virgin: Talking about Nonmarital Sex". In Ruttenberg, Danya (ed.). The Passionate Torah: Sex and Judaism. NYU Press. p. 173. ISBN 978-0-8147-7605-6. Retrieved 29 July 2024.
اگرچه زنان به تکهمسری تشویق میشوند و بکارت و سالهای باروری خود را برای ازدواج حفظ میکنند، اما نگرانی مرد وضعیت پاکدامنی همسرش است، نه رفتار جنسی «خود» یا تکهمسری. [...] وضعیت بکارت زن دائمی است و در «کتوبا» یا قرارداد ازدواج او مشخص میشود؛ گذشته مرد کاملاً بیربط است.
- ↑ Adelman, Howard Tzvi (2009). "Virginity: Women's Body as a State of Mind: Destiny Becomes Biology". In Diemling, Maria; Veltri, Giuseppe (eds.). The Jewish Body: Corporeality, Society, and Identity in the Renaissance and Early Modern Period. Studies in Jewish history and culture / Studies in Jewish history and culture. Brill. p. 182. ISBN 978-90-04-16718-6. Retrieved 29 July 2024.
- ↑ Guest, Deryn; Goss, Robert E.; West, Mona (2015). The Queer Bible Commentary. SCM Press. p. 89. ISBN 978-0-334-05442-9. Retrieved 29 July 2024.
- ↑
- (Coogan 2010، ص. 135)
- Massey, Lesly F. (2015). Daughters of God, Subordinates of Men: Women and the Roots of Patriarchy in the New Testament. McFarland, Incorporated, Publishers. p. 100. ISBN 978-1-4766-2143-2. Retrieved 29 July 2024.
همجنسگرایی زنانه در یهودیت باستان شناخته شده بود و مورد نکوهش قرار میگرفت. همجنسگرایی از جمله گناهان جنسی متعددی است که در لاویان ۱۸ و ۲۰ مورد بحث قرار گرفته و به عنوان یک عمل منفور توصیف شده است. با این حال، اکثر خاخامها تصور میکردند که این به اندازه رابطهٔ جنسی با یک مرد، ناشایست نیست، زیرا، به گمان آنها، در همجنسگرایی زنانه دخولی در روابط جنسی وجود ندارد.
- Alpert, Rebecca T. (2009). "Reconsidering Solitary Sex from a Jewish Perspective". In Ruttenberg, Danya (ed.). The Passionate Torah: Sex and Judaism. NYU Press. p. 185. ISBN 978-0-8147-7605-6. Retrieved 29 July 2024.
در کتاب مقدس عبری هیچ تمایلات جنسی همجنسگرایانه برای زنان وجود ندارد و هیچ اشارهای به خودارضایی زنان نشده است، در حالی که در تورات دو بار بهطور مشهوری همخوابگی با یک مرد مانند یک زن ممنوع شده است. اگرچه متون خاخامی بعدی توجه کمی به احتمال اینکه زنان در رابطهٔ جنسی انفرادی افراط کنند، دارند، اما رویکرد آنها به لزبین بودن منفی است. با این حال، این گناه هنوز در مقایسه با همجنسگرایی مردان جزئی است و جدی گرفته نمیشود.
- Velasco, Sherry (2011). Lesbians in Early Modern Spain. UPCC book collections on Project MUSE. Vanderbilt University Press. p. 19. ISBN 978-0-8265-1752-4. Retrieved 2024-07-25.
- Alpert, Rebecca (2007). "Lesbianism". In Skolnik, Fred; Berenbaum, Michael (eds.). Encyclopaedia Judaica. Vol. 12. Detroit: Macmillan Reference USA in association with the Keter Pub. House. pp. 660–661. ISBN 978-0-02-865940-4. OCLC 70174939.
- Frymer-Kensky, Tikva (31 October 2013). Bach, Alice (ed.). Women in the Hebrew Bible: A Reader. Routledge. p. 299. ISBN 978-1-135-23868-1.
- ↑ Rama and other interpretations on Shulchan Aruch II:157:1
- ↑ Kiel, Yishai (2015). "Noahide Law and the Inclusiveness of Sexual Ethics: Between Roman Palestine and Sasanian Babylonia". In Porat, Benjamin (ed.). Jewish Law Annual. Vol. 21. ابینگدن، آکسفوردشر: روتلج. pp. 64–65. ISBN 978-0-415-74269-6.
- 1 2 3 4 Eisenberg, Ronald (2005), The 613 Mitzvot: A Contemporary Guide to the Commandments of Judaism, Schreiber Publishing, ISBN 0-88400-303-5
- 1 2 Sharaby، Rachel (۲۰۱۹). «An Anthropological View on the Taboo Incest as a Mean for Maintaining Social and Family Order». Advances in Anthropology. Scientific Research Publishing, Inc. ۰۹ (۰۴): ۱۶۹–۱۸۹. doi:10.4236/aa.2019.94012. شاپا 2163-9353.
- 1 2 3 «Does the Torah Prohibit Father–Daughter Incest?». TheTorah.com (به عبری). ۲۰۲۵-۰۹-۲۵. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۰-۰۶.
- ↑ "Avodah Zarah 17a:5".
- ↑ "Is Logic Enough to Prohibit Father-Daughter Incest?". TheTorah.com (به لاتین). 2025-09-25. Retrieved 2025-10-06.
- ↑ "Which Relatives Are You Prohibited from Marrying?". TheTorah.com (به انگلیسی). 2025-10-29. Retrieved 2025-11-04.
- 1 2 Lamm, Maurice (2007-06-26). "Prohibited Marriages". Chabad.org (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-06.
- ↑ Posner, Menachem (2009-08-09). "Whom did Cain and Abel marry?". Chabad Lubavitch (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-14.
- ↑ "INCEST". JewishEncyclopedia.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-16.
- 1 2 "Sexual Prohibitions in the Bible and the ANE: A Comparison". TheTorah.com (به انگلیسی). 2025-09-25. Retrieved 2025-10-15.
- ↑ "The Yichud Prohibition- Part One: To Whom Does It Apply?". Koltorah.org. 2002-11-16. Archived from the original on 2 July 2013. Retrieved 2013-09-10.
- ↑ "Rereading the Rabbis; A Woman's Voice, 4 Rape and Seduction 73". sefaria.org (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-14.
- 1 2 Kosowsky, Rena (2023-01-24). "Sexual Assault: A Torah Analysis and Its Modern Implications". The Lehrhaus (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-07.
- ↑ "Eruvin 100b:14". www.sefaria.org. Retrieved 2019-03-17.
- ↑ "Nedarim 20b". Sefaria (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-10.
- ↑ «מקורות ללימוד ועיון בסיפור דינה». מגזין גלויה (به عبری). ۲۰۲۱-۰۹-۱۱. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۱-۲۲.
- ↑ The Oxford dictionary of the Jewish religion. Adele Berlin (2nd ed.). New York: Oxford University Press. 2011. p. 596. ISBN 978-0-19-973004-9. OCLC 660161906.
{{cite book}}: نگهداری CS1: سایر موارد (link) - ↑ "Prostitution". Jewish Virtual Library (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-31.
- ↑ "Does the Bible say what is the proper age for marriage?". GotQuestions.org (به انگلیسی). 2016-10-17. Retrieved 2025-10-07.
- ↑ "Kiddushin 41a.8 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Shulchan Aruch, Even HaEzer 37:8 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Shulchan Aruch, Even HaEzer 26:4 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- 1 2 3 4 5 6 7 Solomon Schechter. "MARRIAGE LAWS – jewishencyclopedia.com". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Shulchan Aruch, Even HaEzer 43.1-2 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Shulchan Aruch, Even HaEzer 35.6 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Yevamot 44a – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Yevamot 101b – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Avot D'Rabbi Natan 23:4 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- 1 2 "Sanhedrin 76a 23-25 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Sanhedrin 76b 2 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Niddah 13b.5-7 – sefaria.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "The Age of Marriage for Women – Peninei Halakha". Retrieved 2024-01-25.
- ↑ آووت د-ربی ناتان، Version B, 48:66
- ↑ "Ishut 14:8 – Chabad.org". Retrieved 2024-01-24.
- ↑ "Ketubot 63b.7-8 – sefaria.com". Retrieved 2024-01-24.
- 1 2 "Jews and Monogamy: A Love Story". Challah Magazine (به انگلیسی). 1970-01-01. Retrieved 2025-10-11.
- 1 2 3 Loader, William (2018-08-28). ""Not as the Gentiles": Sexual Issues at the Interface between Judaism and Its Greco-Roman World". Religions (به انگلیسی). MDPI AG. 9 (9): 258. doi:10.3390/rel9090258. ISSN 2077-1444.
- ↑ Aruch, Even Ha-'Ezer 20:2
- ↑ بیت شموئیل، شولخان عاروخ (حتی ها-عزر 20:12، بر اساس ابن میمون)
- ↑ ابن میمون، تورات میشنا (هیل. ایسوری بی'اه 21:8)
- ↑ "Denominational Perspectives". KeshetUK (به انگلیسی). Retrieved 2018-10-05.
- ↑ «از آنجایی که اصطلاح «مِشکِبه عِشَه» تلویحاً به روابط نامشروع جسمانی اشاره دارد، میتوان بهطور موجه پیشنهاد کرد که همجنسگرایی در اینجا فقط برای معادل درجه روابط ممنوعه دگرجنسگرایانه، یعنی مواردی که در آیات قبلی ذکر شده است (D. Stewart)، ممنوع شده است. با این حال، روابط جنسی که با مردان خارج از این روابط رخ میدهد، ممنوع نخواهد بود. و از آنجایی که همین اصطلاح «مِشکِبه عِشَه» در فهرست حاوی مجازاتها (۲۰:۱۳) استفاده شده است، به این معنی است که روابط جنسی با مردان، که خارج از کنترل پدر خانواده است، نه قابل سرزنش است و نه قابل مجازات؛ بنابراین، «مِشکِبه عِشَه»، که به روابط نامشروع مرد-زن اشاره دارد، برای روابط نامشروع مرد-مرد به کار میرود و معنای تحتاللفظی آیه ما این است: با مردی که رابطهٔ جنسی با او با بیوه ممنوع است، رابطهٔ جنسی نداشته باشید. در واقع، این بدان معناست که ممنوعیت همجنسگرایی در مورد خود (Ego) با پدر، پسر و برادر (که در آیه ۶ آمده است) و در مورد پدربزرگ - نوه، عمو - برادرزاده و ناپدری - پسرخوانده صدق میکند، اما در مورد هیچ مرد دیگری صدق نمیکند. - Jacob Milgrom, Leviticus 17-22: A New Translation With Introduction and Commentary, Anchor Yale Bible vol. 3, Yale University Press, 2007, page 1569
- ↑ Sales, Ben (4 June 2012). "Conservative rabbinic group issues guidelines for same-sex wedding rituals". Jewish Telegraphic Agency. Retrieved 26 November 2021.
- ↑ "US Conservative Jews approve gay weddings". Ynet. The Associated Press. 2 June 2012. Retrieved 26 November 2021.
- ↑ Hoare, Liam (1 May 2015). "British Rabbis Play Matchmaker for LGBTQ Jews". Slate. Retrieved 26 November 2021.
- ↑ "Masorti Judaism says yes to same-sex ceremonies". Masorti Judaism (UK). 22 October 2014. Retrieved 26 November 2021.
- ↑ "The rabbis of Conservative Judaism pass a resolution supporting transgender rights". Washington Post (به انگلیسی). ISSN 0190-8286. Retrieved 2021-11-26.
- ↑ "Resolution Affirming the Rights of Transgender and Gender Non-Conforming People". Rabbinical Assembly. 6 April 2016. Retrieved 26 November 2021.
- ↑ "Society for Humanistic Judaism Supports Marriage Rights of Same-Sex Couples". April 2004. Archived from the original on 10 October 2013. Retrieved 19 November 2013.
- ↑ "homosexuality | contemporary-issues | a-to-z-of-reform-judaism- The Movement for Reform Judaism". Reformjudaism.org.uk. Archived from the original on 3 April 2013. Retrieved 2013-09-10.
- ↑ Karo, Rabbi Yosef. Shulchan Aruch: Even HaEzer 23:1-3.
- ↑ Feinstein, Rabbi Moshe. Igros Moshe. pp. Even HaEzer 3:14, p. 437.
- ↑ Babylonian Talmud: Tractate Niddah. pp. 13a.
- ↑ Kaf HaChaim. p. 240.
- ↑ Chofetz Chaim - Machane Yisroel: Article Dvar Be'Ito
- ↑ Patton, Michael S. (1986). "Twentieth-Century Attitudes Toward Masturbation". Journal of Religion and Health. 25 (4): 291–302. doi:10.1007/BF01534067. ISSN 0022-4197. JSTOR 27505893. PMID 24301692. S2CID 2994906.
The story of Onan in Genesis 38:7-10 has been the basis of the condemnation of masturbation by Jewish and Christian theologians. Biblical scholars universally agree that the Onan story is a gross misconception of masturbation, since Onan's sexual activity was not masturbation but coitus interruptus.
- ↑ Carr, David M. (2018). Coogan, Michael David; Brettler, Marc Zvi; Newsom, Carol A.; Perkins, Pheme (eds.). The new Oxford annotated Bible: New Revised Standard version with the Apocrypha (Fully revised fifth ed.). New York, New York: Oxford University Press. p. 65. ISBN 978-0-19-027609-6. OCLC 1006596851.
Onan's death is attributed to his refusal to perform this duty of impregnating Er's widow, Tamar, probably by coitus interruptus (rather than "onanism," masturbation).
- ↑ האתר, צוות (2014-09-03). "01. Male Masturbation and the Prohibition of "Wasting Seed"". Peninei Halakha (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-07.
- ↑ کتوبوت 22a; کتوبوت 27a
- ↑ یباموت ۲۴a
- ↑ یواموت 8:2
- ↑ میشنا یاداییم 4:4; Rabbi یوسف کارو، شولحان عاروخ، Even HaEzer 4:10 and commentaries
- ↑ Yebamot, 4:13
- ↑ ابن میمون، تورات میشنا، Sanctity, Laws of Sexual Prohibitions, 15:7–8
- ↑ یعقوب بن اشر، اون حائزر، 5
- ↑ Shulchan Aruch, III:16:1–2 and commentaries
- ↑
This article incorporates text from this source, which is in the public domain: Legends of the Jews pp.100-101 - ↑ Response of Rabbi Eliezer Zalmanov 08/19/2022
- ↑ تثنیه ۲۰:۱۵–۱۷; یوشع ۹:۱–۲; یوشع ۲۴:۱۲
- ↑ "INTERMARRIAGE". JewishEncyclopedia.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-10.
- ↑ Ezra Chapters 9 and 10
- ↑ "Deuteronomy 21 (New International Version)". Biblehub.com. Retrieved 17 December 2021.
- ↑ اعداد ۳۱:17-18; داوران ۲۱:9-21
- ↑ تثنیه ۲۱:۱۰–۱۴
- ↑ Rosenfeld, Rabbi Dovid (2015-01-02). "Eishet Yefat To'ar – Woman Captured in War". Aish.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-10.
- ↑ Reeder, Caryn A. (March 2017). "Deuteronomy 21.10–14 As wartime rape". Journal for the Study of the Old Testament (به انگلیسی). 41 (3): 313–336. doi:10.1177/0309089216661171. ISSN 0309-0892. S2CID 172022884.
- ↑ لاویان 20:10;تثنیه 22:22
- 1 2 Weren, Wim J. C. (2012). "The Use of Violence in Punishing Adultery in Biblical Texts (Deuteronomy 22:13-29 and John 7:53-8:11)". In Villiers, Pieter G. R. de; Henten, Jan Willem van (eds.). Coping with Violence in the New Testament. BRILL. pp. 134–139. ISBN 978-90-04-22104-8.
- ↑ Exodus 22:18; لاویان 20:15
- ↑ لاویان 18:22, لاویان 20:13
- ↑ لاویان 18:22, لاویان 20:11–14
- ↑ Gane, Roy (2001). "Old Testament Principles Relating to Divorce and Remarriage". Journal of the Adventist Theological Society: 44–45.
- ↑ لاویان 21:9
- ↑ تثنیه 22:25–27
- ↑ (PhD, Iain M. Duguid (2025-06-15). "Who Were the Nephilim and the Sons of God and Daughters of Man? (Genesis 6)". Crossway (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-03.
- ↑ "Enduring Word Bible Commentary Genesis Chapter 6". Enduring Word (به انگلیسی). 2015-12-02. Retrieved 2025-11-03.
- ↑ پیدایش 19:1–13
- ↑ "Definition of SODOMY". Merriam-Webster (به انگلیسی). 2024-08-05. Retrieved 2025-11-04.
- ↑ Lacey, Troy (2019-08-03). "Sodom and Gomorrah: What Was the Primary Sin?". Answers in Genesis (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-03.
- ↑ Gunn, David M. (18 January 2016). "Judges 1–3: Beginnings". Judges. pp. 243–275. doi:10.1002/9781118710746.ch1. ISBN 978-1-118-71074-6. Retrieved 25 May 2021.
- ↑ داوران ۱۹:۲
- ↑ "GOD'S WORD Translation". Bible Gateway (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-03.
- ↑ Church, Emmanuel Free (2023-02-01). "The Massacre At Shechem (Genesis 34)". Emmanuel Free Church (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-03.
- ↑ Garasic, Mirko (2019-08-20). "Sexuality in the Jewish Tradition". Studia Bioethica (به انگلیسی). 11 (3). ISSN 2281-504X. Retrieved 2025-11-14.
- ↑ "The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe". The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-19.
- ↑ Kagan, Dmitry (2024-08-14). "Sexual Prohibitions -". המסורת היהודית (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-07.
- ↑ Lamm, Maurice (2007-06-26). "Jewish Sexuality: The Intimate Component in Love and Marriage". Chabad.org (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-07.
- ↑ "The Israelites Multiply in Egypt". Bible Hub (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-20.
- ↑ "New International Version". Bible Gateway (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-20.
- ↑ Goldenberg, David M. (2003). The Curse of Ham: Race and Slavery in Early Judaism, Christianity, and Islam. Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-2854-8.
- ↑ Alter, Robert (2008). The Five Books of Moses. W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-33393-0.
- ↑ Braude, Benjamin (January 1997). "The Sons of Noah and the Construction of Ethnic and Geographical Identities in the Medieval and Early Modern Periods". The William and Mary Quarterly. 54 (1): 103–142. doi:10.2307/2953314. JSTOR 2953314.
- ↑ Evans, William McKee (February 1980). "From the Land of Canaan to the Land of Guinea: The Strange Odyssey of the Sons of Ham". The American Historical Review. 85 (1): 15–43. doi:10.2307/1853423. JSTOR 1853423.
- ↑ Swift, John N.; Mammoser, Gigen (Fall 2009). "'Out of the Realm of Superstition: Chesnutt's 'Dave's Neckliss' and the Curse of Ham'". American Literary Realism. 42 (1): 3. doi:10.1353/alr.0.0033.
- ↑ "Amharic Commentary on Genesis pp. 133–142. (PDF)" (PDF). Archived from the original (PDF) on July 11, 2011.
- ↑ Noyes, Jonathan. "Why a Good God Commanded the Israelites to Destroy the Canaanites". Stand to Reason (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-13.
- ↑ "Sexual relations Archives". Central Conference of American Rabbis (به انگلیسی). 1994-04-11. Retrieved 2025-11-20.
- ↑ "Islam, Judaism, Christianity". Encyclopedia Britannica (به انگلیسی). 1998-07-20. Retrieved 2025-11-16.
- ↑ Yenor, Scott (2025-03-14). "Scott Yenor". American Reformer (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-16.
