فهرست سال‌ها در ادبیات

فهرست سال‌ها در ادبیات فهرستی گاه‌شناختی از سال‌های مهم در تاریخ ادبیات است که آثار برجسته ادبی را به همراه سال انتشار و گزیده‌ای از رویدادهای مهم ادبی دربرمی‌گیرد. بازه زمانی سال‌های جداگانه دوره‌های ادبیات رنسانس، باروک و مدرن را پوشش می‌دهد، در حالی که ادبیات سده‌های میانه بر پایه سده دسته‌بندی شده‌است.

تلاش‌های چندی برای گردآوری فهرستی از ادبیات جهان صورت گرفته‌است. از جمله این تلاش‌ها می‌توان به پروژه کتاب‌های بزرگ مغرب‌زمین اشاره کرد که اکنون ۶۰ جلد را دربرمی‌گیرد. در سال ۱۹۹۸ انتشارات مادرن لایبراری از هیئت ویراستاری خود نظرسنجی کرد تا ۱۰۰ رمان برتر سده بیستم را برگزیند. این تلاش‌ها به دلیل سوگیری انگلیسی‌زبان و نادیده‌گرفتن سنت‌های ادبی دیگر مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.

دوران باستان

مقالهٔ اصلی: ادبیات باستان

• ادبیات عربی کهن – عنترة بن شداد، امرؤالقیس
• ادبیات چینی کهن – کنفوسیوس، هان فی زی، لائوتزه، منسیوس، سیما چیان، شون‌تزه، جوانگ‌تزه
• ادبیات یونان باستان – آیسخولوس، ازوپ، آریستوفان، ارسطو، اوریپید، هرودوت، هزیود، هومر، پیندار، افلاطون، ساپفو، سوفوکلس، توکیدید
• ادبیات هندی کهن – اشوگوشا، کالیداسا، ناگارجونه، پتنجلی، بودا، والمیکی، ویشنو شارما، ویاسه
• ادبیات ایرانی کهن – زرتشت
• ادبیات رومی کهن – کاتولوس، سیسرون، هوراس، یوونالیس، لیوی، لوکرتیوس، اوید، سنکای جوان، سوئتونیوس، تاسیتوس، ویرژیل
• دوران متأخر باستان – امبروس، آگوستین، بوئتیوس، جروم، مانی، اوریگن، فیلون، فلوطین
• اوستا (ایران باستان)
• کتاب مردگان (مصر باستان)
• شی چینگ (چین باستان)
• حماسه گیلگمش (بین‌النهرین)
• کتاب مقدس عبری (اسرائیل باستان / خاور نزدیک)
• سرودهای هومری (یونان باستان)
• یی‌چینگ (چین باستان)
• عهد جدید (جهان مسیحی نخستین)
• وداها، اوپانیشادها (هند باستان)

سده‌های میانه

• ادبیات سده ششم تا نهم – قرآن؛ کتاب کیلز؛ نیهون‌شوکی؛ بیوولف؛ کتاب تالیسین؛ کتاب دده قورقود؛ ون‌یوان یینگ‌هوا؛ تای‌پینگ گوانگ‌جی؛ سفرنامه بزرگ تانگ به سرزمین‌های غربی؛ یادداشت‌های گوناگون از یویانگ
• سده دهم در ادبیات – هزار و یک شب؛ افسانه بریدن بامبو
• سده یازدهم در ادبیات – سرود رولان؛ افسانه گنجی – موراساکی شیکیبو؛ کتاب بالین – سِی شوناگون
• سده دوازدهم در ادبیات – حی بن یقظان – ابن طفیل؛ تریستان و ایزولده؛ تائین بو کوآلنیه؛ کانتار د میو سید
• سده سیزدهم در ادبیات – الاهیات‌دان خودآموخته – ابن نفیس؛ گستا رومانوروم؛ سفرنامه مارکو پولو – مارکو پولو؛ افسانه طلایی؛ ادای شاعرانه؛ تاریخ سری مغول‌ها
• سده چهاردهم در ادبیات – کمدی الهی – دانته آلیگیری؛ دکامرون – جووانی بوکاچو؛ قصه‌های کنتربری – جفری چاوسر؛ حکایت هیکه (۱۳۷۱)؛ سر گاواین و شوالیه سبز – شاعر گاواین؛ داستان سه پادشاهی – لو گوان‌ژونگ؛ حاشیه آب – شی نایان
• سده پانزدهم در ادبیات – یوهانس گوتنبرگ کتاب مقدس وولگات را چاپ کرد؛ مرگ آرتور – تامس مالوری؛ کتاب شهر بانوان – کریستین دو پیزان؛ وصیت‌نامه – فرانسوا ویون
• ۱۵۰۰ در ادبیات – نمایش دوم چوپانان اثر استاد ویکفیلد؛ کتاب‌های چاپ‌شده در سال ۱۵۰۰ یا پیش از آن اینکانوبولا شمرده می‌شوند

سده شانزدهم

دهه ۱۵۰۰

• ۱۵۰۱ در ادبیات – مارکو مارولیچ – یودیتا؛ کتاب مارگری کمپ اثر مارگری کمپ
• ۱۵۰۲ در ادبیات – یازاوین چاو اثر شین ماها تیلاوونتا
• ۱۵۰۳ در ادبیات – رابین هود و کوزه‌گر
• ۱۵۰۴ در ادبیات – آرکادیا اثر یاکوپو سانازارو؛ بئونانس مریاسک
• ۱۵۰۵ در ادبیات – گلی آزولانی اثر پیترو بمبو
• ۱۵۰۶ در ادبیات – رقص هفت گناه مرگبار اثر ویلیام دانبار
• ۱۵۰۷ در ادبیات – مقدمه‌ای بر جهان‌نگاری اثر ماتیاس رینگمن
• ۱۵۰۸ در ادبیات – شکایت شوالیه سیاه اثر جان لیدگیت؛ بوو-بوخ اثر الیا لویتا؛ نخستین چاپ آمادیس گل اثر گارسی رودریگه دمونتالوو
• ۱۵۰۹ در ادبیات – در ستایش دیوانگی اثر اراسموس؛ در باب تناسب الهی اثر لوکا پاچولی

دهه ۱۵۱۰

• ۱۵۱۰ در ادبیات – سرگذشت‌های اسپلاندیان اثر گارسی رودریگه دمونتالوو
• ۱۵۱۱ در ادبیات – در ستایش دیوانگی اثر اراسموس؛ دِماندِز ژُوایوز اثر وینکین دو ورد
• ۱۵۱۲ در ادبیات – اورباتاگیرک اثر هاکوب مغاپارت
• ۱۵۱۳ در ادبیات – پارزاتومار اثر هاکوب مغاپارت
• ۱۵۱۴ در ادبیات – ژولیوس از بهشت رانده‌شده
• ۱۵۱۵ در ادبیات – کتاب قداس چوئک
• ۱۵۱۶ در ادبیات – اورلاندو فوریوزو اثر لودوویکو آریوستو؛ آرمان‌شهر اثر تامس مور
• ۱۵۱۷ در ادبیات – نود و پنج تز مارتین لوتر؛ سه‌گانه قایق‌ها اثر ژیل ویسنته
• ۱۵۱۸ در ادبیات – تنتراخیان؛ گفتگوها اثر اراسموس
• ۱۵۱۹ در ادبیات – آپوکوپوس اثر برگادیس؛ اطلس میلر؛ خلاصه قوانین اثر جان راستل

دهه ۱۵۲۰

• ۱۵۲۰ در ادبیات – کتاب مقدس چندزبانه کمپلوتنسی؛ یازاوین چاو (بخش ۲)؛ یوهان یوهان اثر جان هیوود
• ۱۵۲۱ در ادبیات – کتاب بحریه؛ کتاب زبور گوراژده؛ دفاع از هفت آیین مقدس اثر هنری هشتم
• ۱۵۲۲ در ادبیات – کتاب مقدس لوتر، ترجمه عهد جدید اثر مارتین لوتر؛ کتاب شگفت
• ۱۵۲۳ در ادبیات – پاسخ به لوتر اثر تامس مور
• ۱۵۲۴ در ادبیات – زادروز لوئیش دو کامویش و پیر دو رونسار؛ اوضاع (چاپ نخست) اثر مارکانتونیو رایموندی؛ سرودنامه روحانی اثر یوهان والتر؛ راهنمای ارفورت؛ نسخه خطی سلره
• ۱۵۲۵ در ادبیات – علیه دسته‌های راهزن و آدم‌کش دهقانان اثر لوتر؛ کتاب مقدس تیندیل
• ۱۵۲۶ در ادبیات – تاریخ‌نامه ترونوشا
• ۱۵۲۷ در ادبیات – سونت‌های هرزه اثر پیترو آرتینو؛ اوضاع (چاپ دوم) با افزوده‌های پیترو آرتینو
• ۱۵۲۸ در ادبیات – کتاب درباری اثر بالداساره کاستیلیونه؛ چهره لوسانا اثر فرانسیسکو دلیکادو
• ۱۵۲۹ در ادبیات – گفتگویی شایسته میان یک اشراف‌زاده و یک کشاورز

دهه ۱۵۳۰

• ۱۵۳۰ در ادبیات – آمادیس یونانی (فلیسیانو دا سیلوا)؛ تورنیرباخ (گئورگ روکسنر)
• ۱۵۳۱ در ادبیات – کلکتانیا؛ کتاب فرماندار (تامس الیوت)؛ نسخه خطی هوئشوتزینکو؛ گفتارهای ماکیاولی (نیکولو ماکیاولی)؛ امبلماتا
• ۱۵۳۲ در ادبیات – شهریار (ماکیاولی)
• ۱۵۳۳ در ادبیات – سه کتاب فلسفه پنهانی (هاینریش کورنلیوس آگریپا)
• ۱۵۳۴ در ادبیات – کتاب مقدس لوتر اثر مارتین لوتر؛ گارگانتوا (رابله)؛ روان‌خوابی (ژان کالون)
• ۱۵۳۵ در ادبیات – مسیحیاد (مارکو جیرولامو ویدا)
• ۱۵۳۶ در ادبیات – مبادی دین مسیحیت (کالون)؛ ترانه‌های سوئدی ۱۵۳۶
• ۱۵۳۷ در ادبیات – کتاب مقدس متی؛ دربارهٔ هنر آواز (جلد دوم، زبالد هایدن)
• ۱۵۳۸ در ادبیات – آثار (کلمان مارو)
• ۱۵۳۹ در ادبیات – کتاب مقدس بزرگ؛ گیاه‌شناسی (هیرونیموس بوک)

دهه ۱۵۴۰

• ۱۵۴۰ در ادبیات – دربارهٔ آتش‌فنی (وانوچو بیرینگوچو)؛ پدماوت (ملک محمد جایسی)
• ۱۵۴۱ در ادبیات – اوربکه (جووان باتیستا جیرالدی)
• ۱۵۴۲ در ادبیات – پایان دفتر خاطرات لوکا لاندوچی؛ اندرو بورد گفتار مصری را منتشر کرد که کهن‌ترین نوشته به زبان رومانی است
• ۱۵۴۳ در ادبیات – آب‌سه‌کیریا (میکائل آگریکولا)؛ دربارهٔ ساختار بدن انسان (وسالیوس)؛ درباره گردش اجرام آسمانی (کوپرنیک)
• ۱۵۴۴ در ادبیات – جهان‌نگاری (مونستر)؛ کتاب ترانه آنتورپ
• ۱۵۴۵ در ادبیات – توکسوفیلوس (راجر اسکم)؛ هنر بزرگ (جرلامو کاردانو)؛ کتاب نوین آشپزی
• ۱۵۴۶ در ادبیات – دربارهٔ طبیعت سنگواره‌ها (گئورگیوس اگریکولا)؛ ساعات فارنزه (جولیو کلویو)
• ۱۵۴۷ در ادبیات – هنر آموختن زبان مکزیکی (آندرس دو اولموس)؛ آموزه‌نامه مارتیناس مژویداس
• ۱۵۴۸ در ادبیات – عهد جدید فنلاندی (میکائل آگریکولا)
• ۱۵۴۹ در ادبیات – کتاب نمازنامه عام؛ شکوائیه اسکاتلند؛ یادداشت‌هایی دربارهٔ مسکو (زیگیسموند فون هربرشتاین)؛ بلفاگور (ماکیاولی)

دهه ۱۵۵۰

• ۱۵۵۰ در ادبیات – تفویض خدایان (شو ژونگ‌لین)؛ الفبای تروبار؛ زندگی بهترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران (وازاری)
• ۱۵۵۱ در ادبیات – جدول‌های پروتنیک (اراسموس راینهولد)
• ۱۵۵۲ در ادبیات – گوناملا (سانکاردو)؛ گزارش کوتاه از ویرانی هند غربی؛ تاریخ عمومی هند غربی
• ۱۵۵۳ در ادبیات – بازسازی مسیحیت؛ مشاهدات (پیر بلون)
• ۱۵۵۴ در ادبیات – لاسارییو د تورمس
• ۱۵۵۵ در ادبیات – پیشگویی‌ها (نوستراداموس)؛ مِشاری (گیون بوزوکو)
• ۱۵۵۶ در ادبیات – دربارهٔ طبیعت فلزات (اگریکولا)
• ۱۵۵۷ در ادبیات – آینه ممالک (سیدی علی رئیس)؛ گلچین تاتل
• ۱۵۵۸ در ادبیات – هپتامرون (مارگریت دو ناوار)؛ نخستین نفیر شیپور (جان ناکس)؛ آداب معاشرت
• ۱۵۵۹ در ادبیات – کتاب نمازنامه عام دوره الیزابت یکم؛ سده‌های ماگدبورگ (جلد نخست)

دهه ۱۵۶۰

• ۱۵۶۰ در ادبیات – کتاب مقدس ژنو (نخستین چاپ کامل)؛ آمادیجی (برناردو تاسو)
• ۱۵۶۱ در ادبیات – مواظب گربه باش؛ انجیل پرسوپنیتسیا؛ گوربوداک؛ بنیان‌گذاری کتابخانه تیان‌یی گه
• ۱۵۶۲ در ادبیات – تاریخ تراژیک رومئوس و ژولیت (آرتور بروک)
• ۱۵۶۳ در ادبیات – کتاب شهیدان فاکس؛ دربارهٔ فریب‌های شیاطین؛ آموزه‌نامه هایدلبرگ
• ۱۵۶۴ در ادبیات – کالبدشناسی کامل (وسالیوس)؛ آوسبوند
• ۱۵۶۵ در ادبیات – دربارهٔ طبیعت اشیا (تلسیو)؛ شطرنج (کوخانوفسکی)
• ۱۵۶۶ در ادبیات – کاخ لذت (ویلیام پینتر)
• ۱۵۶۷ در ادبیات – کتاب مقدس ولزی؛ هورستس؛ نخستین اشعار ایزابلا ویتنی منتشر شد
• ۱۵۶۸ در ادبیات – زندگی بهترین نقاشان، پیکرتراشان و معماران (جورجو وازاری)؛ نسخه خطی بناتاین؛ دربارهٔ بهترین سناتور؛ کتاب مقدس چندزبانه پلانتین
• ۱۵۶۹ در ادبیات – آراوکانا (بخش ۱، آلونسو دا ارسییا)؛ نسخه خطی فلورانس

دهه ۱۵۷۰

• ۱۵۷۰ در ادبیات – تئاتروم اوربیس تراروم (اورتلیوس)
• ۱۵۷۱ در ادبیات – هنر زبان مکزیکی و کاستیلی و واژه‌نامه کاستیلی و مکزیکی
• ۱۵۷۲ در ادبیات – فرانسیاد (دو رونسار)؛ لوزیادها (دو کامویش)
• ۱۵۷۳ در ادبیات – عتص حاییم (حاییم ویتال)؛ آمینتا (تاسو)
• ۱۵۷۴ در ادبیات – حق قضات؛ تمرین روزانه
• ۱۵۷۵ در ادبیات – آرباتل
• ۱۵۷۶ در ادبیات – الگوی ماجراهای دردآور؛ گفتار در بندگی خودخواسته (لا بوئسی)
• ۱۵۷۷ در ادبیات – قلعه درونی (ترزا آویلایی)
• ۱۵۷۸ در ادبیات – پن تسائو کانگ مو (لی شی‌ژن)؛ یوفوئس (لیلی)
• ۱۵۷۹ در ادبیات – کتاب مقدس کرالیتسه

دهه ۱۵۸۰

• ۱۵۸۰ در ادبیات – مقالات (مونتنی)؛ تاریخ شیر شاهی (عباس سروانی)
• ۱۵۸۱ در ادبیات – اورشلیم آزادشده (تاسو)؛ کتاب مقدس استروگ
• ۱۵۸۲ در ادبیات – سفرهای گوناگون (ریچارد هاکلوت)
• ۱۵۸۳ در ادبیات – دربارهٔ پایداری (لیپسیوس)
• ۱۵۸۴ در ادبیات – کامپاسپه و سافو و فائون (جان لیلی)؛ کتاب مقدس گودبراند
• ۱۵۸۵ در ادبیات – گالاتئا (سروانتس)
• ۱۵۸۶ در ادبیات – دربارهٔ مبانی وزنه‌شناسی (استوین)
• ۱۵۸۷ در ادبیات – قوانین مدون سلسله مینگ (چاپ دوم)؛ تاریخ دکتر یوهان فاوست
• ۱۵۸۸ در ادبیات – نبرد الکازار (جورج پیل)؛ پاندوستو (گرین)؛ تیمور لنگ (مارلو)
• ۱۵۸۹ در ادبیات – چوپان عاشق‌پیشه (کریستوفر مارلو)

دهه ۱۵۹۰

• ۱۵۹۰ در ادبیات – تیمور لنگ (مارلو، هر دو بخش چاپ شد)؛ آرکادیا (سیدنی)؛ کتاب مقدس ویژولی
• ۱۵۹۱ در ادبیات – رام‌کردن زن سرکش (شکسپیر، تاریخ تقریبی)؛ استروفیل و استلا (سیدنی)
• ۱۵۹۲ در ادبیات – سفر به غرب (وو چنگ‌ان)؛ دکتر فاستوس (مارلو، تاریخ تقریبی)
• ۱۵۹۳ در ادبیات – آشیانه ققنوس
• ۱۵۹۴ در ادبیات – مسافر بدبخت (نش)؛ هجونامه منیپه
• ۱۵۹۵ در ادبیات – رؤیای شب نیمه تابستان (شکسپیر)
• ۱۵۹۶ در ادبیات – ملکه پریان (اسپنسر، کتاب‌های ۴–۶)
• ۱۵۹۷ در ادبیات – رومئو و ژولیت (شکسپیر)؛ مقالات (فرانسیس بیکن)؛ تاجر ونیزی (شکسپیر، تاریخ تقریبی)
• ۱۵۹۸ در ادبیات – گلستان هنر (قمی)؛ هنری چهارم، بخش دوم (شکسپیر، تاریخ تقریبی)
• ۱۵۹۹ در ادبیات – هنری پنجم و ژولیوس سزار (شکسپیر)؛ گوزمان د آلفاراچه؛ باسیلیکون دورون (شاه جیمز ششم)
• ۱۶۰۰ در ادبیات – هر طور شما دوست دارید (شکسپیر)؛ اروفیلی (خورتاتزیس)

سده هفدهم

دهه ۱۶۰۰

• ۱۶۰۱ در ادبیات – هملت (شکسپیر، تاریخ تقریبی)؛ شب دوازدهم (شکسپیر)
• ۱۶۰۲ در ادبیات – شهر خورشید (کامپانلا)
• ۱۶۰۳ در ادبیات – اتللو (شکسپیر، تاریخ تقریبی)؛ نخستین اجراهای کابوکی
• ۱۶۰۴ در ادبیات – آلتان توبچی
• ۱۶۰۵ در ادبیات – دن کیشوت (بخش ۱؛ سروانتس)؛ پیشرفت دانش (بیکن)
• ۱۶۰۶ در ادبیات – شاه لیر و مکبث (شکسپیر، تاریخ تقریبی)
• ۱۶۰۷ در ادبیات – لاستره (دورفه، بخش نخست)
• ۱۶۰۸ در ادبیات – سومنیوم (کپلر)
• ۱۶۰۹ در ادبیات – غزل‌های شکسپیر منتشر شد؛ اپیسین (جانسن)؛ شرح واقعی اینکاها

دهه ۱۶۱۰

• ۱۶۱۰ در ادبیات – پیک ستاره‌ای (گالیله)
• ۱۶۱۱ در ادبیات – کتاب مقدس شاه جیمز؛ توفان (شکسپیر)
• ۱۶۱۲ در ادبیات – سالنامه مالایی (کهن‌ترین نسخه شناخته‌شده)
• ۱۶۱۳ در ادبیات – داستان‌های سرمشق (سروانتس)؛ دونگوی بوگام (هئو جون)
• ۱۶۱۴ در ادبیات – کتاب مقدس ۱۶۱۴ آلمانی سفلی
• ۱۶۱۵ در ادبیات – دن کیشوت (بخش ۲، سروانتس)؛ چین‌نامه (ریچی)
• ۱۶۱۶ در ادبیات – شطرنج یا بازی شاه
• ۱۶۱۷ در ادبیات – دولا مارو
• ۱۶۱۸ در ادبیات – سگ در آخور (لوپه دا وگا)
• ۱۶۱۹ در ادبیات – فوئنته‌اووخونا (لوپه دا وگا)

دهه ۱۶۲۰

• ۱۶۲۰ در ادبیات – ارگانون نو (بیکن)؛ هائک-ویر
• ۱۶۲۱ در ادبیات – کالبدشناسی مالیخولیا (برتن)
• ۱۶۲۲ در ادبیات – گزارش مورت
• ۱۶۲۳ در ادبیات – فولیوی یکم (شکسپیر)؛ هزارتوی جهان و بهشت دل (کومنیوس)
• ۱۶۲۴ در ادبیات – نیایش‌ها در مواقع اضطراری (دان)؛ نشان‌واره‌ها (دو برون)؛ دربارهٔ حقیقت (هربرت)
• ۱۶۲۵ در ادبیات – حقوق جنگ و صلح (گروتیوس)
• ۱۶۲۶ در ادبیات – آتلانتیس نو (بیکن)؛ ال بوسکون (دو کوه‌ودو)
• ۱۶۲۷ در ادبیات – شرح و تصویر ماشین‌های شگفت‌انگیز غرب دور
• ۱۶۲۸ در ادبیات – مبانی قوانین انگلستان (کوک)
• ۱۶۲۹ در ادبیات – دروازه زبان‌ها (کومنیوس)؛ ملیت (کورنی)

دهه ۱۶۳۰

• ۱۶۳۰ در ادبیات – پاتوماکیا
• ۱۶۳۱ در ادبیات – سوئیسی (ویلسن)
• ۱۶۳۲ در ادبیات – گفتگو در باب دو نظام عمده عالم (گالیله)
• ۱۶۳۳ در ادبیات – غزل‌های مقدس (دان)
• ۱۶۳۴ در ادبیات – سومنیوم (کپلر)
• ۱۶۳۵ در ادبیات – توصیف جای‌های دیدنی پایتخت
• ۱۶۳۶ در ادبیات – تکمیل سالنامه چهار استاد؛ پنتامرونه (بازیلِ)
• ۱۶۳۷ در ادبیات – گفتار در روش (دکارت)
• ۱۶۳۸ در ادبیات

جدول سال‌های ادبیات

جدول‌های زیر پیوندهایی به نوشتارهای مربوط به هر سال در ادبیات ارائه می‌دهند.

سده‌های هجدهم تا بیست‌ویکم

مقالهٔ اصلی: ادبیات سده هجدهم

مقالهٔ اصلی: ادبیات سده نوزدهم

مقالهٔ اصلی: ادبیات سده بیستم

جستارهای وابسته

• جدول سال‌ها در ادبیات
• فهرست سال‌ها در شعر
• کتاب‌های بزرگ مغرب‌زمین
• ۱۰۰ رمان برتر مادرن لایبراری

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «List of years in literature». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Liste der Literaturjahre». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.