لوقا ۵

لوقا ۵
لوقا ۶ →
بخشی از لوقا ۵:۲۶ در نسخه‌برگردان اسکریونر از کدکس نیتریئنسیس، نوشته‌شده حدود سال ۵۵۰ میلادی
کتابانجیل لوقا
دسته‌بندیانجیل
قسمتی از کتاب مقدس مسیحیعهد جدید
ترتیب در بخش مسیحی۳
جیمز تیسوت، صید معجزه‌آسای ماهی، موزه بروکلین

لوقا ۵ پنجمین فصل از انجیل لوقا در عهد جدید کتاب مقدس مسیحی است که به‌طور سنتی به لوقای انجیل‌نگار، همراه پولس رسول در سفرهای تبلیغی او، نسبت داده می‌شود. این فصل ماجرای فراخواندن نخستین شاگردان عیسی را روایت می‌کند و به توصیف خدمت تعلیمی و شفابخشی عیسی می‌پردازد. در جریان این فصل، نخستین انتقادها از سوی رهبران دینی یهود نیز آغاز می‌شود.

متن اصلی این فصل به زبان یونانی کوئینه نوشته شده و شامل ۳۹ آیه است. مضامین اصلی این فصل عبارت‌اند از: صید معجزه‌آسای ماهی و فراخوانده‌شدن نخستین شاگردان، شفای یک جذامی، شفای یک فلج، فراخواندن لاوی (متی) و گفتگوهایی دربارهٔ روزه و تمثیل‌های دوگانه.

این فصل از نظر الهیاتی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نه‌تنها شروع خدمت عمومی عیسی را نشان می‌دهد بلکه بذر تعارض رو به رشد میان او و مقامات دینی را نیز می‌کارد. انجیل لوقا این رویدادها را با جزئیاتی بیشتر از روایت‌های موازی در انجیل‌های مرقس و متی بازگو می‌کند.

متن

متن اصلی به زبان یونانی کوئینه نوشته شده‌است. این فصل به ۳۹ آیه تقسیم شده‌است.

شاهدان متنی

برخی از دست‌نوشته‌های کهن حاوی متن این فصل عبارت‌اند از:

  • پاپیروس ۴ (۱۵۰–۱۷۵ میلادی؛ آیات موجود: ۳–۸، ۳۰–۳۹)[۱]
  • پاپیروس ۷۵ (۱۷۵–۲۲۵)
  • دفترنامه واتیکانوس (۳۲۵–۳۵۰)
  • سینائیه (۳۳۰–۳۶۰)
  • کدکس بزه (حدود ۴۰۰)
  • کدکس واشینگتونیانوس (حدود ۴۰۰)
  • دفترنامه اسکندریه (۴۰۰–۴۴۰)
  • کدکس افرائیمی رسکریپتوس (حدود ۴۵۰)
  • کدکس گوئلفربیتانوس ب (سده پنجم میلادی؛ آیات موجود: ۱–۴).

صید ماهی و انسان‌ها: نخستین شاگردان (آیات ۱–۱۱)

بخشی از یک دست‌نوشته قبطی حاوی لوقا ۵:۵–۹ (سده هشتم میلادی)

آیات ۱ تا ۱۱ فراخوانده‌شدن نخستین شاگردان عیسی را گزارش می‌دهند. عیسی به دریاچه جنیسارت یا دریاچه طبریه می‌رسد. پژوهشگر کتاب مقدس ویلیام اسمیت پیشنهاد می‌کند که «دشتی زیبا و حاصلخیز به نام "جنیسارت"» در گوشه شمال‌غربی دریای جلیل وجود داشته و «نام "دریاچه جنیسارت" که لوقا در Luke ۵:۱ به کار برده از آنجا گرفته شده‌است».[۲] به گفته اریک فرانکلین، جنیسارت ناحیه‌ای در جنوب کفرناحوم بود[۳]: ۹۳۳  که خدمت عیسی در فصل ۴ در آنجا رخ داده بود.

در اینجا عیسی به موعظه «کلام خدا» برای شنوندگان بسیار می‌پردازد و از قایق ماهیگیری شمعون به‌عنوان سکو بهره می‌گیرد. دو قایق در آنجا بود و ماهیگیران پس از کار در دریاچه، تورهایشان را می‌شستند. عیسی قایق شمعون (پطرس) را برگزید؛ قایق دیگر متعلق به یعقوب و یوحنای رسول بود. یوهان آلبرشت بنگل در انتخاب عیسی نشانه‌ای از «اولویت» پطرس می‌بیند.[۴]

پس از آن، عیسی از ماهیگیران می‌خواهد که به «آب‌های عمیق» بروند (آیه ۴) و دوباره صید کنند. آنها با بی‌میلی پاسخ می‌دهند چون شب پیش موفق نشده بودند اما با پیروی از درخواست او، بار بزرگی صید می‌کنند و شگفت‌زده می‌شوند. سپس عیسی شمعون (پطرس) و شریکانش، یعقوب و یوحنا پسران زبدی، را به خدمت خود فرامی‌خواند و به شمعون می‌گوید: «از این پس تو (مفرد) انسان‌ها را خواهی گرفت».[۵] نویسنده پرسبیتری مارون وینسنت یادآور می‌شود که «هم متی و هم مرقس این وعده را خطاب به پطرس و همراهانش می‌دانند؛ اما لوقا آن را فقط خطاب به پطرس می‌داند».[۶]

داستان فراخواندن نخستین شاگردان در مرقس ۱ ۱:۱۶–۲۰ و متی ۴ ۴:۱۸–۲۲ نیز روایت شده؛ هرچند روایت متی اندرئاس، برادر شمعون، را هم دربرمی‌گیرد. لوقا این داستان را گسترش می‌دهد و آن را به صید معجزه‌آسای ماهی پیوند می‌زند. لوقا پیش از این نیز آشکار کرده بود که عیسی مادرزن شمعون را شفا داده و از این رو پیوندی میان آن دو برقرار ساخته بود.[۷] فرانکلین بر تأکید لوقا بر درک شمعون پطرس از «حضور خدا در عیسی» اشاره می‌کند که با واکنش پیامبر اشعیا به دیدار خود از «خداوند لشکرها» در Isaiah ۶:۵ قابل مقایسه است:[۳]: ۹۳۳ 

وای بر من زیرا هلاک شدم
چونکه مردی هستم که لبان ناپاک دارم. (اشعیا ۶:۵)
ای خداوند، از من دور شو زیرا من مردی گناهکارم. (لوقا ۵:۸)[۸]

فراخواندن نخستین شاگردان در انجیل یوحنا به شیوه‌ای متفاوت روایت شده؛ نه در ارتباط با صید معجزه‌آسا بلکه با اندرئاس به‌عنوان واسطه‌ای که شمعون را نزد عیسی می‌برد.[۹]

در آخرین فصل انجیل یوحنا،[۱۰] انجیل‌نگار صید معجزه‌آسای دیگری را روایت می‌کند؛ آنگاه که عیسای رستاخیزیافته هفت تن از شاگردانش را در حال ماهیگیری در دریاچه می‌یابد. در ابتدا او را نمی‌شناسند. سپس عیسی از آنها می‌خواهد تور را به سمت راست قایق بیندازند. صید بزرگی می‌کنند و آنگاه او را می‌شناسند.

شفای جذامی (آیات ۱۲–۱۴)

عیسی با یک جذامی روبه‌رو می‌شود که به خاک می‌افتد و مستقیماً از او التماس می‌کند: «خداوندا، اگر بخواهی می‌توانی مرا پاک سازی» (آیه ۱۲ب). عیسی او را لمس می‌کند — که با توجه به قرنطینه جذامیان بر اساس شریعت یهودی (لاویان ۱۳–۱۴) کاری غیرمعمول بود — و او را شفا می‌دهد: «پاک شو». شفا در یک لحظه رخ می‌دهد. عیسی از او می‌خواهد خود را به کاهن نشان دهد. این امر تأییدیه رسمی شفا را فراهم خواهد کرد و به همراه قربانی، با احکام شریعت «همان‌گونه که موسی فرمان داده» (آیه ۱۴) مطابقت خواهد داشت.

شهرت عیسی و کناره‌گیری او (آیات ۱۵–۱۶)

اکنون جمعیت بسیاری عیسی را دنبال می‌کنند تا سخنانش را بشنوند و شفا یابند. لوقا یادآور می‌شود که او اغلب به بیابان می‌رفت تا دعا کند.[۱۱] عادت عیسی به گذراندن وقت در دعا چندین بار در انجیل لوقا ذکر شده‌است: ۳:۲۱، اینجا، ۶:۱۲، ۹:۱۸، ۹:۲۹،[۱۲] و ۲۲:۴۱. جان گیل یادآور می‌شود که او برای «آسودن از خستگی موعظه و شفادادن» کناره می‌گرفت و دعا می‌کرد.[۱۳]

شفای فلج (آیات ۱۷–۲۶)

مسیح در حال شفادادن به فلج در کفرناحوم اثر برنهارد روده، ۱۷۸۰

عیسی در خانه‌ای مشغول تعلیم است و فریسیان و علمای شریعت نیز حضور دارند. لوقا خاطرنشان می‌کند که اعضای مقامات دینی از جلیل، یهودیه و اورشلیم آمده‌اند. مردی فلج وجود دارد که دوستانش او را نزد عیسی می‌آورند و از بالا از سقف خانه پایین می‌فرستند. وقتی عیسی ایمان دوستانشان را می‌بیند، اعلام می‌کند که گناهانش آمرزیده شده‌است. از دیدگاه مقامات دینی، عمل آمرزش عیسی کفر محسوب می‌شود. عیسی از افکارشان آگاه است و آنها را به چالش می‌کشد: کدام آسان‌تر است، آمرزیدن گناهان یا شفادادن؟ (هر کسی می‌تواند بگوید گناهان را می‌آمرزد) سپس عیسی به آن مرد فرمان می‌دهد که برخیزد، بسترش را بردارد و به خانه برود. شفای آنی عیسی اقتدارش را برای آمرزش گناهان ثابت می‌کند.[۱۴] مردم خدا را می‌ستایند اما با حضور ظاهراً خاموش مقامات دینی، لوقا صحنه را برای تعارض رو به رشد آماده می‌کند. این داستان در مرقس ۲ نیز روایت شده‌است.[۱۵]

در یوحنا ۵، عیسی فلجی دیگر را نیز در تالاب بیت حسدا شفا می‌دهد، که او را با مقامات دینی در تعارض قرار می‌دهد؛ زیرا این شفا در روز شبات صورت می‌گیرد.

فراخوانده‌شدن لاوی (آیات ۲۷–۳۲)

عیسی از لاوی، یک مالیات‌گیر، می‌خواهد که او را پیروی کند. لاوی فوراً چنین می‌کند. سپس او ضیافت بزرگی برای عیسی ترتیب می‌دهد و مالیات‌گیران دیگری نیز حضور دارند. فریسیان و برخی از علمای شریعت شکایت می‌کنند که عیسی با مالیات‌گیران و دیگر طردشدگان ضیافت می‌کند. مالیات‌گیران به دلیل همکاری با رومیان و تمایلشان به غنی‌شدن مورد تحقیر بودند. پاسخ عیسی این است که کسانی که تندرست‌اند به پزشک نیاز ندارند و او آمده تا به کسانی که باید توبه کنند کمک کند. این رویداد در Mark ۲:۱۳–۱۷ و در Matthew ۹:۹–۱۳ (که مالیات‌گیر در آنجا متی نامیده می‌شود) نیز روایت شده‌است.

دربارهٔ روزه (آیات ۳۳–۳۵)

انتقادی دربارهٔ رفتار شاگردان عیسی مطرح می‌شود: نبود روزه و دعا در میانشان — برخلاف شاگردان یحیای تعمیددهنده و فریسیان که روزه می‌گیرند، اینها می‌خورند و می‌نوشند. در پاسخ، عیسی خود را به داماد تشبیه می‌کند و شاگردانش را به مهمانان عروسی. اکنون، تا زمانی که هنوز با آنهاست، وقت جشن است؛ اما او برای نخستین بار در خدمتش، به مرگ خود اشاره می‌کند. روزه هنگامی مناسب خواهد بود که از آنها گرفته شود: در Acts ۱۳:۲–۳ «گفته شده که روزه گرفتند».[۱۶]

تمثیل دوگانه (آیات ۳۶–۳۹)

پاسخ به انتقاد دربارهٔ روزه بلافاصله با یک تمثیل دوگانه دنبال می‌شود.[۱۷] عیسی «کهنه» و «نو» را مقایسه می‌کند: نخست اینکه وصله‌ای از لباس نو برای لباس کهنه مناسب نیست و دوم اینکه شراب نو در مشک‌های کهنه جای نمی‌گیرد. دلایل روشن است: پاره‌کردن پارچه‌ای نو برای وصله زدن به لباسی کهنه، پارچه نو را خراب می‌کند و احتمالاً جور نخواهد بود؛ و استفاده از مشک‌های کهنه که پیش از این در اثر کاربرد کشیده شده‌اند، نمی‌تواند شراب نو را که در هنگام تخمیر مشک را فراتر از حد آن می‌گشاید در خود نگه دارد: می‌ترکند و همه چیز از دست می‌رود. این تمثیل در Matthew ۹:۱۴–۱۷ و Mark ۲:۲۱–۲۲ نیز روایت شده، اما تنها لوقا در روایت خود از واژه παραβολὴν (parabolēn، یعنی تمثیل) بهره می‌گیرد.

تفسیر سنتی این تمثیل دوگانه آن است که تعلیم نو عیسی نمی‌تواند در قالب‌های کهن اندیشه بگنجد:[۱۸] خدمت او با سنت یهودی تفاوت دارد.[۱۹] این تفسیر از ناسازگاری «نو» و «کهنه» احتمالاً به مرقیون بازمی‌گردد و بعدها نیز به‌عنوان استدلالی از سوی مصلحان درون کلیسا به کار رفته‌است.[۲۰]

آیه ۳۹

و هیچ‌کس که شراب کهنه نوشیده باشد فوراً شراب نو نمی‌خواهد؛ زیرا می‌گوید: «کهنه بهتر است».[۲۱]

عیسی اعلام می‌کند که شراب کهنه معمولاً بر شراب نو ترجیح داده می‌شود – «کهنه [بهتر] است» – تبصره‌ای که در دو انجیل هم‌نوای دیگر یافت نمی‌شود.[۳]: ۹۳۴  این آیه در تفسیر اندکی دشواری ایجاد می‌کند. اگر عیسی جدایی از یهودیت را تعلیم می‌دهد، آیا می‌گوید که کهنه بهتر است؟[۲۰] توضیحات متعددی ارائه شده‌است. یک دیدگاه بر این است که این جمله به اینجا تعلق ندارد و باید نادیده گرفته یا حذف شود؛ دیدگاهی که مرقیون نیز آن را پذیرفته‌است.[۲۰] دیدگاه دیگری پیشنهاد می‌کند که عیسی صرفاً اشاره می‌کند که الگوهای کهن و آشنا به سختی کنار می‌روند.[۱۸] توضیح دیگری بر آن است که عیسی در تلاش است «کهنه» را نجات دهد و «نو» به تعالیم منتقدانش اشاره دارد. توضیحات دیگری نیز کلمات اصلی یونانی را به گونه‌ای دیگر ترجمه می‌کنند تا به این جمله معنا بدهند.[۲۰]

رویکرد متفاوتی این پیشنهاد را مطرح می‌کند که فرض نشود عیسی دربارهٔ تعالیم دینی «کهنه» و «نو» سخن می‌گوید بلکه دربارهٔ شیوه انتخاب شاگردانش صحبت می‌کند. پس عیسی از روش‌های نو (لباس‌های نو) بهره می‌گیرد تا مردانی نو (مشک‌ها) را با پیامی نو (شراب) مجهز کند.[۲۰] او «کهنه» را رد نمی‌کند اما «کهنه» محدود است و برای همه دسترس‌پذیر نیست. با آغاز خدمتش نشان می‌دهد که دسترسی او فراگیر است؛ از این رو گناهکاران، طردشدگان، فقیران و بیماران را می‌یابد.[۲۰]

تفسیر مورد علاقه ژان کالون لباس‌های کهنه و مشک‌های کهنه را نمادی از شاگردان عیسی می‌داند. او در تفسیر خود بر متی، مرقس و لوقا توضیح می‌دهد که شراب نو و پارچه نادوخته نشانگر عمل روزه دوبار در هفته است. روزه‌گرفتن به این شکل برای شاگردان تازه، سنگین خواهد بود و از توان آنها بیشتر است.

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. و خدا را تمجید کردند و از هیبت آکنده شدند. Luke ۵:۲۶، نسخه استاندارد اصلاح‌شده جدید
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Luke5.۲۶» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.

منابع

  1. ↑ Aland، Kurt؛ Aland، Barbara (۱۹۹۵). The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. Erroll F. Rhodes (trans.). Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company. ص. ۹۶. شابک ۹۷۸-۰-۸۰۲۸-۴۰۹۸-۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Smith, W. (1901), Galilee, Sea of in Smith's Bible Dictionary
  3. 1 2 3 Franklin, E. , 59. Luke in Barton, J. and Muddiman, J. (2001), The Oxford Bible Commentary بایگانی‌شده در ۲۲ نوامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine
  4. ↑ Bengel, J. A. (1742), Bengel's Gnomon of the New Testament on Luke 5, accessed on 7 April 2025
  5. ↑ Englishman's Concordance: ζωγρῶν
  6. ↑ Vincent, M. (1886), Vincent's Word Studies on Luke 5, accessed 30 May 2018
  7. ↑ Luke 4:38–39: نسخه بین‌المللی جدید
  8. ↑ Luke 5:8: New Catholic Bible (2019)
  9. ↑ John 1:35–42
  10. ↑ John 21:1–14
  11. ↑ Luke 5:16: نسخه پادشاه جیمز جدید. واژه «اغلب» توسط ویراستاران نسخه پادشاه جیمز جدید افزوده شده‌است
  12. ↑ هاینریش آوگوست ویلهلم مایر (1880), Meyer's NT Commentary on Luke 5, translated from the German sixth edition, accessed 2 September 2023
  13. ↑ Gill, J. , Gill's Exposition on Luke 5, accessed on 8 April 2025
  14. ↑ Craig A. Evans. New International Biblical Commentary. Hendrickson Publishers. ص. 89. شابک ۰-۹۴۳۵۷۵-۳۱-۱.
  15. ↑ Mark 1:1–12
  16. ↑ فردریک فارار (1891), Cambridge Bible for Schools and Colleges on Luke 5, accessed 15 July 2020
  17. ↑ Kee, A. , The Old Coat and the New Wine: A Parable of Repentance, Novum Testamentum, Vol. 12, Fasc. 1 (Jan. , 1970), pp. 13-21
  18. 1 2 Craig A. Evans, page 96
  19. ↑ James R. Edwards, The Gospel According to Mark, Eerdmans, 2002, شابک ‎۰−۸۵۱۱۱−۷۷۸−۳, pp. 91-92.
  20. 1 2 3 4 5 6 «Grace Commentary Luke 5:33-39». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۵ مه ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ Luke 5:39: NKJV

[۱]

  1. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Aland وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

پیوند به بیرون

پیشین:
لوقا ۴		 فصل‌های کتاب مقدس
انجیل لوقا		 پسین:
لوقا ۶
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.