مسجد سیدنا عمر
| مسجد سیدنا عمر | |
|---|---|
مسجد سیدنا عمر | |
 | |
| دین | |
| وابستگی | اسلام (پیشین) |
| Rite | سنی |
| وضعیت سازمانی یا کلیسایی | مسجد (سدهٔ ۱۴ میلادی–۱۹۶۷) |
| هیئت حاکمه | وقف قدس |
| وضعیت | بسته |
| مکان | |
| مکان | محله یهودی (اورشلیم)، شهر قدیم اورشلیم، اورشلیم |
  جایگاه مسجد در شهر قدیم اورشلیم | |
| مختصات | ۳۱°۴۶′۳۰″ شمالی ۳۵°۱۳′۵۲″ شرقی / ۳۱٫۷۷۵۰۰°شمالی ۳۵٫۲۳۱۱۱°شرقی |
| معماری | |
| سبک | معماری مملوک |
| بنیان‌گذاری | ح. اواخر سدهٔ ۱۴ میلادی دورهٔ سلطنت ممالیک |
| مناره(ها) | ۱ |
مسجد سیدنا عمر (به عربی: مسجد سیدنا عمر، به معنای «مسجد سرورمان عمر») یک مسجد از دورهٔ مملوکی در محلهٔ یهودی شهر قدیم اورشلیم است. این مسجد در کنار کنیسای خوربا و کنیسای رامبان جای دارد و یکی از دو مسجد موجود در محلهٔ یهودی به‌شمار می‌رود. مسلمانان این مکان را «مسجد الیهود» نیز می‌نامند.
مسجد سیدنا عمر از دورهٔ مملوکی تا سال ۱۹۶۷ میلادی برای نمازگزاران باز بود. پس از آنکه نیروهای دفاعی اسرائیل در جنگ شش‌روزه اورشلیم شرقی و از جمله شهر قدیم را تصرف کردند، مقامات اسرائیلی به‌تدریج دسترسی مسلمانان به مسجد را محدود کردند تا سرانجام مسجد به‌طور کامل بسته شد. ادارهٔ مسجد بر عهدهٔ وقف قدس است.
پیشینه
بنیاد و دورهٔ مملوکی
کهن‌ترین اشارهٔ شناخته‌شده به این مسجد از سوی مورخ مجیر الدین الحنبلی (زادهٔ ۱۴۹۶ میلادی) است که یادآور شده مسجد در سال ۱۳۹۷ میلادی بازسازی شد و از اموال گردآوری‌شده و زمین‌های اهداشده برای نگهداری آن بهره گرفته شد.[۱] عوبدیا بارتنورا، خاخام ایتالیایی که در سال ۱۴۸۸ میلادی نامه‌ای دربارهٔ اورشلیم نوشت، آورده‌است که مسجد را فردی یهودی که به اسلام گرویده بود بنا کرد و مادرش خانهٔ خود را در حیاط کنیسا وقف ساختن مسجد کرد تا از یهودیان انتقام گیرد.[۲]
نام مسجد به عمر بن خطاب، خلیفهٔ دوم مسلمانان، نسبت داده شده‌است.[۱] مسجد در کنار کنیسای رامبان ساخته شد و مناره و مسجد در کنار کنیسا همزیستی داشتند.[۳]
بر پایهٔ گزارش‌ها، فروریختن بخشی از کنیسای همجوار در پی توفان سنگین سال ۱۴۷۴ میلادی به درگیری میان مسلمانان و یهودیان انجامید و کنیسا ویران شد. این کشمکش سرانجام با دخالت سلطان قایتبای پایان یافت و کنیسا از نو برپا شد.[۱]
دورهٔ پس از ۱۹۶۷
در جریان جنگ شش‌روزه در سال ۱۹۶۷ میلادی، مناره بر اثر آتش تک‌تیراندازان آسیب دید و در سال ۱۹۷۴ میلادی بازسازی شد.[۱]
پس از تصرف اورشلیم شرقی از سوی اسرائیل، مسجد همچنان باز بود؛ اما از سال ۱۹۷۲ میلادی مقامات اسرائیلی محدودیت‌هایی بر نماز در مسجد اعمال کردند. نخست نماز صبح به بهانهٔ مزاحمت برای شهرک‌نشینان اطراف ممنوع شد و در سال ۱۹۸۲ نمازهای مغرب و عشا نیز ممنوع گردید. نمازگزاران تنها اجازهٔ برگزاری نمازهای ظهر و عصر را داشتند تا آنکه در سال ۲۰۰۰ میلادی مسجد به‌طور کامل بسته شد و حتی اذان‌گویی در آن ممنوع گردید.[۴]
بازسازی ۲۰۱۹
در سال ۲۰۱۹ میلادی بازسازی‌های تازه‌ای در ساختمان مسجد با هزینهٔ دولت اردن انجام شد.[۵] انتظار می‌رفت مسجد در دسامبر ۲۰۱۹ بازگشایی شود اما سرانجام بازگشایی نشد.[۲]
ویژگی‌های معماری
مناره (مئذنه) مسجد نمونهٔ بارزی از معماری دورهٔ مملوکی است. این مناره دو طبقه بلندا دارد و بالای آن ایوانی برای مؤذن ساخته شده‌است. بخش بالایی مناره باریک‌تر از پایهٔ آن است تا پایداری سازه تضمین شود.[۱] بلندای مناره نزدیک به ۱۵ متر است.[۶]
باستان‌شناسی
برخی ستون‌های یافت‌شده در درون مسجد سبب شد که در اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی این بنا را با کلیسای صلیبی سنت مارتین مرتبط بدانند.[۷] با این حال، به گفتهٔ برگوین چون این ستون‌ها در کاربرد ثانویه هستند، «این پیوند سست میان مسجد و کلیسا قابل حفظ نیست».[۱]
نگارخانه
.jpg)
جایگاه مسجد میان محلهٔ ارمنی و یهودی در نقشهٔ ۱۹۳۶ بررسی فلسطین.jpg)
تصویری از سدهٔ نوزدهم با عنوان «مناره عمر» که مؤذنی را در حال اذان‌گویی از ایوان نشان می‌دهد
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 6 Burgoyne، M. H. (۱۹۸۴). Mamluk Jerusalem: An Architectural Study. ص. ۵۱۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «"עוד יהיה כאן פיצוץ": בקרוב מסגד בלב הרובע היהודי». Ynet. ۲۱ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Wager، Eliyahu (۱۹۸۸). Ramban Synagogue: Illustrated guide to Jerusalem. The Jerusalem Publishing House. ص. ۶۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «القدس.. مساجد حارة الشرف بلا أذان». الجزیره. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Jordan Reopening Mosque Adjacent to Hurva Synagogue in Heart of Jerusalem's Jewish Quarter». Jewish Press. ۱۹ نوامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ الکفراوی، محمد (۱۹۸۳). مساجد بیت‌المقدس. نادی الخریجین العرب. ص. ۲۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The Churches of St. Martin and St. John the Evangelist». صندوق اکتشاف فلسطین. ۱۸۹۳. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sidna Omar Mosque». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مسجد سیدنا عمر». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «מסגד סידנא עומר». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Sidna Omar Mosque در ویکی‌انبار
| فعال |
| ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| پیشین |
| ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
مکان‌های مذهبی در فلسطین | ||
|---|---|---|
| استان بیت‌لحم |
|  |
| استان الخلیل |
| |
| استان جنین | ||
| استان اریحا |
| |
| استان قدس |
| |
| استان نابلس |
| |
| استان رام‌الله و البیره |
| |
| استان سلفیت |
| |
| استان طولکرم |
| |
| استان قلقیلیه | ||
| استان غزه | ||
† دسترسی به این مکان تحت کنترل اسرائیل است. | ||
- مسجد در اورشلیم
- مسجدهای تسنن در آسیا
- ساختمانهای مسجد دارای مناره در آسیا