مسجد شیخ علی البکاء
| مسجد شیخ علی البکاء | |
|---|---|
مسجد الشیخ علی بکاء | |
 مسجد در سال ۲۰۱۷ | |
| دین | |
| وابستگی | اسلام سنی |
| وضعیت سازمانی یا کلیسایی | مسجد |
| وضعیت | فعال |
| مکان | |
| مکان | الخلیل، کرانه باختری |
| کشور | فلسطین |
  جایگاه مسجد در کرانه باختری | |
| مختصات | ۳۱°۳۱′۴۲٫۳″ شمالی ۳۵°۰۶′۱۳٫۵″ شرقی / ۳۱٫۵۲۸۴۱۷°شمالی ۳۵٫۱۰۳۷۵۰°شرقی |
| معماری | |
| سبک | مملوکی |
| بنیان‌گذار | حسام‌الدین طُرُنطای |
| پایان ساخت | ۱۲۸۲ |
| مناره(ها) | ۱ |
مسجد شیخ علی البکاء (به عربی: مسجد الشیخ علی بکاء) یک مسجد از سدهٔ سیزدهم میلادی در بخش شمال‌باختری شهر قدیم الخلیل در جنوب کرانه باختری در فلسطین است. این مسجد دومین مسجد کهن شهر الخلیل پس از مسجد ابراهیمی به‌شمار می‌رود. مسجد در محلهٔ حارة الشیخ (یا شیخ علی البکاء) جای دارد که نام خود را از همین مسجد گرفته‌است.
مسجد شیخ علی البکاء را حسام‌الدین طُرُنطای در سال ۱۲۸۲ میلادی (۶۸۱ هجری قمری) در دوران فرمانروایی سلطان منصور قلاوون از سلسلهٔ ممالیک بحری بنیاد نهاد. نام مسجد برگرفته از شیخ علی البکاء است که رهبری سرشناس از پیروان تصوف بود و در الخلیل زندگی می‌کرد. منارهٔ مسجد نمونه‌ای برجسته از معماری دوران مملوکی است و بر پایه‌ای چهارگوش با تنه‌ای شش‌ضلعی ساخته شده‌است.
پیشینه و ساخت
مسجد شیخ علی البکاء در سال ۱۲۸۲ میلادی به فرمان حسام‌الدین طُرُنطای که نمایندهٔ سلطان مملوکی در اورشلیم بود بنا شد.[۱] ساخت مسجد در دوران فرمانروایی سلطان منصور قلاوون از سلسلهٔ ممالیک بحری انجام گرفت.[۲]
بر پایهٔ منابع عربی، ساخت مسجد در سه مرحله انجام شد: نخست زاویه‌ای (خانقاه) برای شیخ علی البکاء بنا شد؛ سپس این زاویه به مسجد تبدیل گردید و در مرحلهٔ سوم مناره‌ای بر آن افزوده شد.[۳] منارهٔ مسجد به دستور سیف‌الدین سَلار که نایب‌الملک و مرد نیرومند عملی سلطنت بود ساخته شد. سیف‌الدین سلار در سال ۱۳۱۰ میلادی درگذشت.[۲]
این مسجد در چندین منبع تاریخی یاد شده‌است، از جمله کتاب «الانس الجلیل بتاریخ القدس و الخلیل» اثر مجیرالدین حنبلی، کتاب «تاریخ الاسلام» اثر شمس‌الدین ذهبی و کتاب «البدایة و النهایة» اثر ابن‌کثیر.[۴]
شیخ علی البکاء
مسجد به نام شیخ علی البکاء نام‌گذاری شده‌است. او یکی از رهبران صوفی بود که از سرزمین قفقاز به فلسطین آمد و در الخلیل ساکن شد.[۱] وی به پارسایی و عبادت و اطعام رهگذران و زائران شهرت داشت.[۵] لقب «البکاء» (بسیار گریان) به سبب گریهٔ فراوان او در هنگام عبادت و از روی خشیت الهی به وی داده شده‌است.[۶] شیخ علی البکاء در زاویه‌ای که بعدها مسجد بر آن ساخته شد اقامت داشت و در الخلیل ازدواج کرد و تا هنگام درگذشتش در سال ۱۲۷۱ میلادی در این شهر ماند.[۶][۵]
معماری
مناره
بنای اصلی مسجد بیشتر ویران شده‌است؛ با این حال منارهٔ آن همچنان پابرجاست و نمونه‌ای برجسته از معماری مملوک شناخته می‌شود.[۱] مناره بر پایه‌ای مستطیل‌شکل بنا شده و تنهٔ آن شش‌ضلعی است.[۱] در پایهٔ مناره دالانی طاق‌دار وجود دارد که به حیاط مسجد راه می‌برد.[۱]
بازسازی
در سال ۱۹۷۸ میلادی مسجد نوینی در همین مکان ساخته شد و بازمانده‌های مسجد اصلی در آن حفظ گردید.[۱] بر پایهٔ منابع عربی، در جریان بازسازی دههٔ ۱۹۸۰ اتاق‌هایی پیرامون مسجد ساخته شد که دربرگیرندهٔ دارالقرآن، کلاس فقه، دفاتر کمیتهٔ زکات الخلیل، درمانگاه پزشکی و کتابخانه‌ای با هزاران کتاب دینی است.[۷]
جایگاه
مسجد شیخ علی البکاء در بخش شمال‌باختری شهر قدیم الخلیل جای دارد و در سمت شمالی مسجد ابراهیمی واقع شده‌است. فاصلهٔ آن تا مسجد ابراهیمی نزدیک به یک و نیم کیلومتر است.[۳] محلهٔ پیرامون مسجد به نام «حارة الشیخ» شناخته می‌شود که نام خود را از همین مسجد گرفته‌است.[۸]
نگارخانه
مسجد شیخ علی البکاء
منارهٔ مسجد شیخ علی البکاء
گنبدهای مسجد شیخ علی البکاء
ورودی مسجد شیخ علی البکاء
درون مسجد شیخ علی البکاء
مسجد شیخ علی البکاء
ورودی مسجد
مسجد از درون
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 6 Dandis, Wala (۷ نوامبر ۲۰۱۱). «History of Hebron». Scribd. دریافت‌شده در ۲ مارس ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Sharon، Moshe (۱۹۹۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, Volume Two: -B-C. Brill. شابک ۹۰-۰۴-۱۱۰۸۳-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «مسجد علی البکاء فی الخلیل». الجزیرة نت. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «مسجد الشیخ علی البکاء». Tour Palestine. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «مسجد "علی البکاء" ارث حضاری و دینی مقاوم». دنیا الوطن. ۲۶ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «مسجد علی بکاء.. موروث حضاری فی الخلیل». قناة الغد. ۳۰ مه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «مسجد علی البکاء.. ارث قوقازی استقر بالخلیل». الجزیرة نت. دریافت‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Wilson، Charles Williams (۱۸۸۱). Picturesque Palestine, Sinai and Egypt. ج. ۳. D. Appleton.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sheikh Ali al-Bakka Mosque». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «مسجد الشیخ علی البکاء». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Shayx Ali al-Bakka masjidi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ازبکی، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۲۶.
خواندن بیشتر
- Sharon، Moshe (۱۹۹۹). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, Volume Two: -B-C. Brill. شابک ۹۰-۰۴-۱۱۰۸۳-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Sharon، Moshe (۲۰۱۳). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, H-I. BRILL. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۲۵۰۹۷-۰.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
| فعال |
| ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| پیشین |
| ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
مکان‌های مذهبی در فلسطین | ||
|---|---|---|
| استان بیت‌لحم |
|  |
| استان الخلیل |
| |
| استان جنین | ||
| استان اریحا |
| |
| استان قدس |
| |
| استان نابلس |
| |
| استان رام‌الله و البیره |
| |
| استان سلفیت |
| |
| استان طولکرم |
| |
| استان قلقیلیه | ||
| استان غزه | ||
† دسترسی به این مکان تحت کنترل اسرائیل است. | ||
- ساختمانها و سازههای کاملشده در ۱۲۸۲ (میلادی)
- ساختمانهای مسجد دارای مناره در فلسطین
- مقالههای خرد ساختمانها و سازهها در خاورمیانه