بزرگ‌نویسی
بزرگ‌نویسی (به انگلیسی: Capitalization) به شیوهٔ نگارش واژه‌ای گفته می‌شود که حرف نخست آن با حرف بزرگ (حرف ورساله) و دیگر حرف‌هایش با حرف کوچک نوشته شوند. این اصطلاح در نظام‌های نوشتاری‌ای به کار می‌رود که میان حروف بزرگ و کوچک تمایز قائل‌اند. همچنین این واژه ممکن است به‌طور کلی به کاربرد حروف بزرگ یا انتخاب میان حروف بزرگ و کوچک اشاره داشته باشد.
قواعد بزرگ‌نویسی میان نظام‌های نوشتاری گوناگون (رسم‌الخط‌ها) متفاوت است و در طول زمان نیز دستخوش تغییر شده‌است. کاربرد منظم واژه‌های بزرگ‌نویسی‌شده و کوچک‌نویسی‌شده در متن جاری «حالت آمیخته» نامیده می‌شود. شیوه‌های مختلف بزرگ‌نویسی نام‌های گوناگونی دارند از جمله «شیوهٔ جمله» و «شیوهٔ عنوان».
بزرگ‌نویسی افزون بر خط لاتین بر الفباهای ارمنی، سیریلیک، گرجی و یونانی نیز تأثیر می‌گذارد.
تاریخچه
در نظام‌های نوشتاری باستانی و اوایل سده‌های میانه در حوزهٔ خط یونانی‌ـلاتینی، تمایزی میان حروف بزرگ و کوچک وجود نداشت و تنها از شکل بزرگ حروف استفاده می‌شد.[۱] این تمایز تنها در سده‌های میانه پدید آمد.
بزرگ‌نویسی در آلمانی از اواخر سده‌های میانه آغاز شد؛ نخست در متون لاتینی میانه در سدهٔ سیزدهم و سپس در متون آلمانی از سدهٔ چهاردهم. در ابتدا حرف‌های آغازین برخی واژه‌ها (نه فقط اسم‌ها) بزرگ نوشته می‌شد تا بر آن‌ها تأکید شود و بیشتر واژه‌های دینی بدین شیوه برجسته می‌شدند.[۲] بزرگ‌نویسی همهٔ اسم‌ها و صورت‌های اسمی‌شده در آلمانی در سدهٔ هفدهم و در دورهٔ باروک مرسوم شد.[۳]
بزرگ‌نویسی اسم‌ها از آلمانی به دانمارکی نیز راه یافت و از طریق اتحاد دانمارک و نروژ (۱۵۲۱–۱۸۱۴) در نروژ نیز رواج پیدا کرد. در نروژی در سال ۱۸۶۹ به پیروی از سوئدی، کوچک‌نویسی معتدل معرفی شد و دانمارک نیز با اصلاح رسم‌الخط ۱۹۴۸ همین راه را در پیش گرفت.[۴]
در زبان انگلیسی نیز در سده‌های هفدهم و هجدهم بزرگ‌نویسی اسم‌ها رایج بود؛ نمونه‌های برجستهٔ آن سفرهای گالیور و متن اصلی قانون اساسی ایالات متحده (۱۷۸۷) است.[۵] این شیوه به‌تدریج در سدهٔ نوزدهم کنار گذاشته شد.
قواعد کلی
رسم‌الخط‌های مختلف قواعد گوناگونی برای بزرگ‌نویسی دارند؛ برای نمونه در بزرگ‌نویسی عنوان‌ها. همچنین قواعد میان شیوه‌نامه‌های مختلف تا حدودی متفاوت است. بیشتر ناشران بر رعایت «یکپارچگی» در به‌کارگیری قاعده‌ای معین دست‌کم در یک سند واحد تأکید دارند که به‌عنوان «سبک خانگی» شناخته می‌شود.[۶]
آغاز جمله
در تمام زبان‌های اروپایی امروزی نخستین واژه در یک جمله و نیز نخستین واژه در هر جملهٔ نقل‌قول‌شده بزرگ نوشته می‌شود.[۷] در بیشتر چاپ‌های نوین متون یونانی باستان و تا حدی لاتین، نخستین واژهٔ جمله بزرگ نوشته نمی‌شود زیرا تمایز میان حروف بزرگ و کوچک پیش از سده‌های میانه وجود نداشت.
برای برخی اصطلاحات علمی مانند pH شیوه‌نامه‌ها توصیه می‌کنند که از قرار دادن آن‌ها در آغاز جمله پرهیز شود یا حتی در آغاز جمله نیز با حرف کوچک نوشته شوند تا ابهام ایجاد نشود.[۸]
ضمیرها
ضمیر اول‌شخص
در انگلیسی ضمیر فاعلی اول‌شخص مفرد «I» همواره بزرگ نوشته می‌شود. در بسیاری از زبان‌های اروپایی ضمیرها و اسم‌هایی که به خدا اشاره دارند با حرف بزرگ نوشته می‌شوند.
ضمیرهای دوم‌شخص
بسیاری از زبان‌ها میان ضمیرهای رسمی و غیررسمی دوم‌شخص تمایز می‌گذارند و بزرگ‌نویسی در این تمایز نقش دارد:
- در آلمانی ضمیر رسمی دوم‌شخص جمع «Sie» و تمام صورت‌های صرفی آن همواره بزرگ نوشته می‌شود.[۹]
- در ایتالیایی ضمیرهای رسمی «Lei» و «Loro» بزرگ نوشته می‌شوند.
- در روسی ضمیر رسمی دوم‌شخص «Вы» و صورت‌های آن در مکاتبات شخصی بزرگ نوشته می‌شود؛ همچنین در بلغاری.
- در فنلاندی و استونیایی ضمیر دوم‌شخص جمع هنگام خطاب رسمی به یک‌نفر گاهی به‌صورت بزرگ «Te» نوشته می‌شود.[۱۰]
- در لهستانی، چکی، اسلواکی و لتونیایی در نامه‌ها و رایانامه‌ها همهٔ ضمیرهای اشاره‌کننده به مخاطب بزرگ نوشته می‌شوند.
- در دانمارکی ضمیر دوم‌شخص جمع «I» بزرگ نوشته می‌شود تا از حرف اضافهٔ «i» (به‌معنای «در») متمایز شود.
- در اندونزیایی بزرگ‌نویسی ضمیر رسمی «Anda» الزامی است.[۱۱]
- در تاجیکی بزرگ‌نویسی برای تمایز ضمیر رسمی «Шумо» از ضمیر جمع «шумо» به کار می‌رود.
- در سوئدی پس از اصلاح ضمیری ضمیر «du» می‌تواند هنگام خطاب رسمی به‌صورت «Du» نوشته شود.
اسم‌ها
بزرگ‌نویسی همهٔ اسم‌ها
آلمانی به همراه لوکزامبورگی و فریسی ساترلند تنها زبان‌های بزرگ با الفبای لاتینی هستند که در آن‌ها همهٔ اسم‌ها (از جمله اسم‌های برگرفته از فعل) بزرگ نوشته می‌شوند.[۱۲] این شیوه پیش‌تر در دیگر زبان‌های ژرمنی نیز رایج بود:
اسم‌های خاص
در تقریباً تمام زبان‌های اروپایی اسم‌های خاص تک‌واژه‌ای مانند نام اشخاص و مکان‌ها بزرگ نوشته می‌شوند (مانند «France» یا «Moses»). برخی افراد مانند کی.دی. لنگ و بل هوکس انتخاب کرده‌اند نامشان بدون حرف بزرگ نوشته شود.[۱۴]
بیشتر نام‌های تجاری و نشان‌های بازرگانی بزرگ نوشته می‌شوند (مانند کوکا کولا و پپسی)، هرچند برخی از قواعد استاندارد انحراف یافته‌اند (مانند easyJet، id Software، eBay و iPod). هنگامی که حرف بزرگ در میان واژه ظاهر شود به آن نگارش شتری گفته می‌شود.[۱۲]
روزهای هفته و ماه‌ها
در انگلیسی نام روزهای هفته، ماه‌ها، زبان‌ها و اهلیت‌نام‌ها بزرگ نوشته می‌شوند. در دیگر زبان‌ها رویه متفاوت است و تقریباً تمام زبان‌ها به‌جز آلمانی و لوکزامبورگی این واژه‌ها را بزرگ نمی‌نویسند.[۱۵]
نام‌های خداوند و الوهیت
نام‌هایی که خدایان با آن‌ها شناخته می‌شوند بزرگ نوشته می‌شوند، از جمله «God»، «Athena» و «Vishnu». واژهٔ «god» هنگامی که به مفهوم عام الوهیت اشاره داشته باشد معمولاً بزرگ نوشته نمی‌شود. در یهودیت، مسیحیت و اسلام به‌ندرت از نام مشخصی برای خداوند استفاده می‌شود و صرفاً واژهٔ «God» به کار می‌رود (نگاه کنید به نام‌های خدا در یهودیت).[۱۶]
صفت‌ها
در انگلیسی صفت‌هایی که از اسم‌های خاص مشتق شده‌اند معمولاً بزرگ‌نویسی خود را حفظ می‌کنند؛ برای نمونه «Christian» یا «Canadian». اما در فرانسوی، اسپانیایی، سوئدی و لهستانی چنین صفت‌هایی بزرگ نوشته نمی‌شوند.[۱۷]
صفت‌های مربوط به ملیت یا قومیت در آلمانی، فرانسوی و چکی بزرگ نوشته نمی‌شوند حتی اگر اسم‌های مربوطه بزرگ باشند. در انگلیسی هم اسم‌ها و هم صفت‌های ملیتی بزرگ نوشته می‌شوند.
مکان‌ها و اصطلاحات جغرافیایی
بزرگ‌نویسی اصطلاحات جغرافیایی در انگلیسی عموماً به این بستگی دارد که نویسنده آن اصطلاح را اسم خاص بداند یا ترکیبی از اسم خاص با صفت یا اسم عادی. برخی قواعد رایج عبارت‌اند از:[۱۸]
- مناطق کاملاً تعریف‌شده بزرگ نوشته می‌شوند: آمریکای جنوبی، شرق آسیا، جنوب شرق آسیا، آسیای مرکزی، آمریکای مرکزی
- تقسیمات اداری بزرگ نوشته می‌شوند: ویرجینیای غربی، ساسکس شرقی
- جهت‌های جغرافیایی هنگامی که صرفاً توصیفی باشند بزرگ نوشته نمی‌شوند: شمال چین، جنوب شرقی لندن
- اصطلاحات عام جغرافیایی که بخشی از نام مکان باشند بزرگ نوشته می‌شوند: اقیانوس اطلس، رود سورن[۱۹]
- حرف تعریف «The» تنها در صورتی بزرگ نوشته می‌شود که بخش رسمی نام باشد: The Hague در برابر the Netherlands
رده‌بندی زیستی
بزرگ‌نویسی همواره برای بیشتر نام‌های آرایه‌های رده‌بندی علمی موجودات زنده به کار می‌رود به‌جز آرایه‌های سطح گونه یا پایین‌تر. برای نمونه «Homo sapiens sapiens» که در آن تنها واژهٔ نخست بزرگ نوشته می‌شود. بزرگ‌نویسی نام‌های رایج ماهیان و پرندگان هنگامی رایج است که آن نام‌ها جزء فهرست رسمی باشند و به اسم خاص تبدیل شده باشند.[۲۰]
بزرگ‌نویسی در عنوان‌ها و سرنام‌ها
عنوان آثار
در نشریات آمریکایی معمولاً همهٔ واژه‌ها در عنوان‌ها و سرتیترها با حرف بزرگ آغاز می‌شوند به‌جز حروف تعریف، حروف اضافه و حروف ربط کوتاه. در نشریات بریتانیایی اغلب فقط واژهٔ نخست عنوان بزرگ نوشته می‌شود. عنوان آثار (کتاب‌ها، نمایشنامه‌ها و قطعات موسیقی) به شیوهٔ آمریکایی نوشته می‌شوند.[۲۱]
سرواژه‌ها
از نظر تاریخی سرواژه‌ها با حروف تمام‌بزرگ نوشته می‌شدند اما در انگلیسی بریتانیایی، فنلاندی، سوئدی و تا حدودی آلمانی گرایش به سوی بزرگ‌نویسی تنها حرف نخست در مواردی که سرواژه مانند یک واژه تلفظ می‌شود پیش رفته‌است (مانند Unesco و Nato) و حروف تمام‌بزرگ برای سرنام‌های حرفی (مانند UK و USA) حفظ شده‌است.
مقایسهٔ بین‌المللی
بزرگ‌نویسی در همهٔ زبان‌ها به یک شیوه اعمال نمی‌شود. نام ملت‌ها و زبان‌ها در انگلیسی و هلندی بزرگ نوشته می‌شوند اما در ایتالیایی، اسپانیایی، دانمارکی، سوئدی و نروژی کوچک نوشته می‌شوند. نگارش عنوان‌ها و القاب نیز متفاوت است؛ برای نمونه در انگلیسی «Queen Elizabeth» نوشته می‌شود اما در فرانسوی «la reine Élisabeth".[۲۲]
تأثیر اینترنت
اینترنت تغییراتی در شیوهٔ نگارش پدیدآورده است. محدودیت فضا و سرعت گفت‌وگوها به گسترش کوچک‌نویسی به‌ویژه در رایانامه‌ها انجامیده‌است.[۲۳]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «The rise and fall of capital letters». grammarphobia.com. ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Geschichte der deutschen Orthographie» (PDF). Universität Marburg. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Benjamin، Walter (۱۹۸۰). Gesammelte Schriften.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The rise and fall of capital letters». grammarphobia.com. ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Cambridge Encyclopedia of the English Language». Cambridge University Press. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Economist Style Guide, Capitalization – Places». The Economist. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Gschossmann-Hendershot، Elke (۲۰۱۴). Schaum's Outline of German Grammar, ۵th Edition. McGraw Hill Professional. شابک ۹۷۸-۰-۰۷-۱۸۲۳۳۵-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «capitalization: names of institutions». Government of Canada. ۲۰۰۹-۱۰-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Groß- oder Kleinschreibung von „du/Du" und „ihr/Ihr"». Duden. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Teitittely: oletteko kokeillut tätä?». Institute for the Languages of Finland. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «General Guide to Perfected Spelling of the Indonesian Language». Indonesian Wikisource. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Gschossmann-Hendershot، Elke (۲۰۱۴). Schaum's Outline of German Grammar, ۵th Edition. McGraw Hill Professional. شابک ۹۷۸-۰-۰۷-۱۸۲۳۳۵-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Små bokstäver ökade avståndet till tyskarna». Språktidningen. ۲۰۰۹-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ= - ↑ Norman Friedman (۱۹۹۲). «Not "e. e. cummings"». Spring. ۱: ۱۱۴–۱۲۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Capitalization rules for days, months, demonyms and language-names». Meta-wiki. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «capitalization: names of institutions». Government of Canada. ۲۰۰۹-۱۰-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «capitalization: names of institutions». Government of Canada. ۲۰۰۹-۱۰-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Economist Style Guide, Capitalization – Places». The Economist. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «PLACE-NAMES - National Geographic Style Manual». National Geographic. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Rules for Capitalization of Bird Names». worldbirdnames.org. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «GROSSSCHREIBUNG». Universität Augsburg. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «GROSSSCHREIBUNG». Universität Augsburg. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Chats belegen das Gegenteil von Sprachverfall». Zeit. ۲۰۱۳-۰۱-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
- قواعد بزرگ‌نویسی برای زبان‌های مختلف در متاویکی
- تایپوگرافی
- حروفچینی
- دستور خط