سامبار
 | |
| گونه | خورش کاری گیاهی ادویه‌دار |
|---|---|
| خاستگاه | هند |
| منطقه | هند جنوبی |
| دمای سرو | گرم |
| مواد اصلی | آب‌گوشت تمرهندی، عدس، سبزیجات |
سامبار (به انگلیسی: Sambar) نوعی خورش کاری گیاهی ادویه‌دار بر پایهٔ عدس است که با نخود فرنگی کبوتری و آب‌گوشت تمرهندی پخته می‌شود. این غذا از آشپزی هند جنوبی سرچشمه می‌گیرد و در سایر نقاط هند نیز مصرف می‌شود.
سامبار یکی از غذاهای اصلی کرناتکه، آندرا پرادش، کرالا و آشپزی تامیل ناد است و معمولاً با دوسا یا ایدلی سرو می‌شود.
تاریخچه
تاریخچهٔ مکتوب سامبار مبهم است.[۱]
بیت ۲٫۹۸ از منظومهٔ آموکتامالیادا (حدود ۱۵۱۷ میلادی)، سرودهٔ کریشنا دوارایا پادشاه امپراتوری ویجایاناگارا، واژهٔ «سامباراموچینتاپاندو» را دربردارد. بر اساس ترجمهٔ ۲۰۱۰ سریناواس سیستلا از دانشگاه آندرا، این شعر از مواد اولیهٔ سامبار یاد می‌کند. از این رو سیستلا نظر می‌دهد که سامبار تا سدهٔ شانزدهم میلادی بخش جدایی‌ناپذیری از آشپزی تامیل بوده‌است.[۲]
به گفتهٔ مورخ خوراک ک.ت. آچایا (۱۹۹۴)، کهن‌ترین اشارهٔ موجود به سامبار با نام «هولی» به سدهٔ هفدهم میلادی در کرناتکه کنونی بازمی‌گردد.[۳]
بر اساس روایتی افسانه‌ای، سامبار نخستین بار در پادشاهی ماراتای تانجاوور در دورهٔ حکومت شاهوجی یکم (۱۶۸۴–۱۷۱۲ م) پدید آمد؛ طبق این روایت، در دیداری با سامبهاجی، آشپز سلطنتی به جای کوکوم از تمرهندی در خورش سنتی «آمتی» استفاده کرد و سبزیجاتی نیز افزود و خورش حاصل «سامبار» نام گرفت.[۱][۴]
تنوع منطقه‌ای
سامبار بسته به ذائقهٔ مصرف‌کنندگان و تفاوت‌های منطقه‌ای از نظر تندی متفاوت است. در ایالت‌های جنوبی هند از جمله کرناتکه، آندرا پرادش، کرالا و تامیل ناد، سامبار با سبزیجات گوناگون همراه با عدس یا نارگیل تهیه می‌شود.[۵] در مناطق کناداـزبان، این غذا «هولی» نامیده می‌شود.
منابع
- 1 2 Bhattacharyya، Sourish (۲۰۲۳). «Sambar». در Colleen Taylor Sen؛ Sourish Bhattacharyya؛ Helen Saberi (ویراستاران). The Bloomsbury Handbook of Indian Cuisine. Bloomsbury. ص. ۳۳۰. شابک ۹۷۸-۱-۳۵۰-۱۲۸۶۵-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Srinivas Sistla (۲۷ آوریل ۲۰۲۱). «Arey O Samba! Who invented Sambar?». The New Indian Express. دریافت‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Achaya، K. T. (۱۹۹۴). Indian Food: A Historical Companion. Oxford University Press. ص. ۱۱۹. شابک ۹۷۸-۰-۱۹-۵۶۲۸۴۵-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «The story of how popular South Indian Sambar was invented; recipe inside». The Times of India. ۲۳ مه ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ DNA, English Daily Newspaper. «The sambar saga: On the provenance and many variations of a south Indian staple». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۴ اوت ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sambar (dish)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۶.
| |
| سالادها |
|
| غذاهای برنجی |
|
| غذاهای نودلی |
|
| غذاهای دیگر | |
| تنقلات |
|
| نوشیدنی‌ها | |
| چاشنی‌ها و مواد اولیه | |
| متفرقه |
|
| |
الگو:Curry in the United Kingdom
آشپزی هندی | ||
|---|---|---|
| شمال | آلو گوبی • باتی • باینگان بارتا • برفی • بهاتوره • مرغ کره‌ای • چانا ماسالا • چپاتی • چیکن تیکا ماسالا • پنیر تیکا ماسالا • چوله باتوره • چورمه • دال مکهانی • هلیم • کاچوری • کادای • کدهی • قیمه • کلوچه • قرمه • کلفی • لال مانس • متر پنیر • ماکی دی روتی • مرچی بده • نان • نیهاری • پالک پنیر • پاکوره • پسنده • رایتا • راجما • روغن‌جوش • رومالی روتی • سارسون داساگ • شاهی پنیر • شامی کباب • مرغ تنوری |  |
| جنوب | آپام • آویال • بگهاره بنگان • بهاجی • بیسی بله بات • بوندا • چیکن ۶۵ • چهکنه • برنج کرد • داهی چاتنی • دوپیازه • دوسا • کا میتای دوبل • مولی ماهی • بریانی حیدرآبادی • هلیم حیدرآبادی • ایدیاپام • ایدلی • اینجیپولی • کالن • کانجی • پاروتای کرالا • کوتو • کوزهوکته • لخمی • مرچی کا سالان • موروکو • پاک میسور • پاچادی • پانیارام • پروتا • پایاسام • پنگال • پریال • پولیهورا • پوتو • راسام • برنج و کاری • سمبر • شیرخرما • سوای • اوپما • اوتاپام • وادا | |
| غرب | ||
| شرق | آلو چاپ • آلو پتاله راسا • بگونی • بل پانا • بونه کجوهری • چکولی پیتا • چام چام • چاندراکانتی • چارچاری • چهنا • چونگدی جهولا • دهی بیگانه • داهی ماچا • جلفریزی • رل کاتی • لوچی • مچهه جهولا • مچهه بهانه • متاپولی • مشتی دای • او کتهه • پکهالا • پانتوآ • پیتها • راسابالی • راسگوله • راس مالای • ساندش • سنتوله | |
| متفرقه | ||
| هندیان مقیم خارج | ||
| |||||||||||||
| آمریکای شمالی |
| ||||||||||||
| آمریکای جنوبی |
| ||||||||||||
| اروپا | |||||||||||||
| آشپزی آفریقایی |
| ||||||||||||
| آشپزی خاورمیانه | |||||||||||||
| آسیای مرکزی | |||||||||||||
| جنوب آسیا |
| ||||||||||||
| شرق آسیا |
| ||||||||||||
| جنوب شرقی آسیا |
| ||||||||||||
| دیگر |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
ردهها:
- غذاهای برنجی
- آشپزی هندی
- آشپزی هند جنوبی
- آشپزی کرناتکه
- آشپزی آندرا
- آشپزی گیاهی
- خوراکیهای هندی گیاهی
- آشپزی جنوب آسیا
- آشپزی سریلانکایی
- آشپزی مالدیوی
- آشپزی سنگاپوری
- سوپ‌ها و خورشهای هند