گاه‌شمار ایمنی‌شناسی

موارد زیر رویدادهای قابل توجه در گاه‌شمار ایمنی‌شناسی هستند:

• ۱۵۵۰ پیش از میلاد – پاپیروس ابرس قرار دادن ضماد روی تومور و سپس ایجاد یک برش را توصیه می‌کند که باعث ایجاد عفونت و پسرفت تومور می‌شود. تصور می‌شود اطلاعات پاپیروس ابرس از نوشته‌های پزشک مصری، ایمحوتپ، در قرن ۲۷ پیش از میلاد نشأت گرفته باشد.
• ۱۵۴۹ میلادی – نخستین گزارش از مایه‌کوبی آبله در کتاب Douzhen Xinfa اثر وان چوان (۱۴۹۹–۱۵۸۲) دیده می‌شود.
• ۱۷۱۸ میلادی – روش مایه‌کوبی آبله در امپراتوری عثمانی توسط جهان غرب شناخته شد و لیدی مری ورتلی مونتاگو اثرات مثبت مایه‌کوبی را ثبت و به انگلستان معرفی کرد.
• ۱۷۶۱ میلادی – لامبرگن موردی از درمان سرطان پستان را پس از زخم شدن و عفونت گزارش کرد.
• ۱۷۹۶ میلادی – نخستین اثبات کارایی واکسن آبله (ادوارد جنر).
• ۱۸۰۸–۱۸۱۳ میلادی – نخستین اثبات تجربی نظریه میکروبی بیماری‌ها (آگوستینو باسی، اگرچه او تا سال ۱۸۴۴ رسماً این نظریه را مطرح نکرد).
• ۱۸۱۳ میلادی – ووتیه (Vautier) بهبودی خودبه‌خودی سرطان را پس از عفونت قانقاریا (که بعداً مشخص شد عامل آن کلوستریدیوم پرفرنژنس است) گزارش کرد.
• ۱۸۲۹ میلادی – مورد دیگری از بهبودی خودبه‌خودی سرطان پستان پس از آنکه بیمار از جراحی امتناع کرد و تومور پاره و عفونی شد. در طی یک بیماری تب‌دار همراه با ترشحات چرکی، تومور کوچک شد و پس از چند هفته ناپدید گردید. (گیوم دوپویترن).
• ۱۸۳۷ میلادی – توصیف نقش میکروب‌ها در گندیدگی و تخمیر (تئودور شوان).
• ۱۸۳۸ میلادی – تأیید نقش مخمر در تخمیر قند به الکل (شارل کانیار دو لاتور).
• ۱۸۵۰ میلادی – اثبات ماهیت مسری بودن تب نفاسی (ایگناتس زمل‌ویس).
• ۱۸۵۷–۱۸۷۰ میلادی – تأیید نقش میکروب‌ها در تخمیر (لویی پاستور).
• ۱۸۶۲ میلادی – بیگانه‌خواری (فاگوسیتوز) (ارنست هکل).
• ۱۸۶۳ میلادی – ماست‌سل‌ها (فریدریش فون رکلینگهاوزن).
• ۱۸۶۷ میلادی – روش‌های ضدعفونی در جراحی با استفاده از اسید کربولیک (جوزف لیستر).
• ۱۸۶۸ میلادی – بوش کشف کرد که بیمار مبتلا به سارکوم که تحت عمل جراحی برای برداشتن تومور قرار گرفته بود، پس از تماس با بیماری که از بادسرخ رنج می‌برد، دچار عفونت پوستی شد و تومور او ناپدید گردید. او برخی دیگر از بیماران سرطانی را با موفقیت‌های زیادی تلقیح کرد.
• ۱۸۷۶ میلادی – اثبات اینکه میکروب‌ها می‌توانند باعث بیماری سیاه‌زخم شوند (روبرت کخ).
• ۱۸۷۸ میلادی – تأیید و ترویج نظریه میکروبی بیماری‌ها (لویی پاستور).
• ۱۸۸۰–۱۸۸۱ میلادی – نظریه اینکه بیماری‌زایی باکتری‌ها را می‌توان از طریق کشت آزمایشگاهی (in vitro) ضعیف کرد و به عنوان واکسن به کار برد. این روش برای ساخت واکسن‌های وبای مرغی و سیاه‌زخم استفاده شد (لویی پاستور).
• ۱۸۸۲ میلادی – شناسایی استرپتوکوک پیوژنز به عنوان عامل بیماری بادسرخ (فریدریش فهلیزن). او آزمایش‌های بوش را با تلقیح بیماران سرطانی تکرار کرد و پسرفت تومور را در بسیاری از آن‌ها مشاهده نمود.
• ۱۸۸۳–۱۹۰۵ میلادی – نظریه سلولی ایمنی از طریق بیگانه‌خواری توسط درشت‌خوارها (ماکروفاژها) و ریزخوارها (گلبول‌های سفید چند هسته‌ای) (ایلیا مچنیکف).
• ۱۸۸۵ میلادی – معرفی مفهوم "واکسیناسیون درمانی". گزارش واکسن "ضعیف‌شده" زنده برای هاری (لویی پاستور و پیر پل امیل رو).
• ۱۸۸۸ میلادی – شناسایی سموم باکتریایی (باسیل دیفتری) (پیر رو و الکساندر یرسین).
• ۱۸۸۸ میلادی – خاصیت باکتری‌کشی خون (جورج نوتال).
• ۱۸۹۰ میلادی – اثبات فعالیت پادتن در برابر سموم دیفتری و کزاز. آغاز نظریه هومورال (ایمنی مایع). (امیل فون برینگ و کیتاصاتو شیباسابورو).
• ۱۸۹۱ میلادی – اثبات حساسیت بیش از حد پوستی (نوع تأخیری) (روبرت کخ).
• ۱۸۹۳ میلادی – استفاده از باکتری‌های زنده و لیزات‌های باکتریایی برای درمان تومورها – "سموم کولی" بر اساس تجربیات بوش و فهلیزن (ویلیام بی. کولی).
• ۱۸۹۴ میلادی – باکتریولیز (ریچارد فایفر).
• ۱۸۹۶ میلادی – توصیف یک جزء سرمی ضدباکتریایی و حساس به حرارت (کمپلمان) (ژول بوردت).
• ۱۹۰۰ میلادی – نظریه تشکیل پادتن (پل ارلیش).
• ۱۹۰۱–۱۹۰۷ میلادی – گروه‌های خونی (کارل لندشتاینر، یان یانسکی).
• ۱۹۰۲ میلادی – حساسیت بیش از حد فوری، آنافیلاکسی (پل پورتیه و شارل ریشه).
• ۱۹۰۳ میلادی – حساسیت بیش از حد متوسط، "واکنش آرتوس" (موریس آرتوس).
• ۱۹۰۳ میلادی – اپسونیزاسیون.
• ۱۹۰۵ میلادی – آلرژی "بیماری سرمی" (کلمنس فون پیرکه و بلا شیک).
• ۱۹۰۹ میلادی – پل ارلیش فرضیه "نظارت ایمنی" برای شناسایی و ریشه‌کنی تومور را پیشنهاد داد.
• ۱۹۱۱ میلادی – دومین اثبات وجود عامل قابل فیلتر (ویروس) که باعث تومور می‌شود (پیتون راوس).
• ۱۹۱۷ میلادی – هاپتن (کارل لندشتاینر).
• ۱۹۲۱ میلادی – واکنش‌های آلرژیک پوستی (اتو پراوسنیتز و هاینتس کوستنر).
• ۱۹۲۴ میلادی – دستگاه فاگوسیت تک‌هسته‌ای (سیستم رتیکولوآندوتلیال).
• ۱۹۲۵ میلادی – ادجوانت‌ها (گاستون رامون).
• ۱۹۳۸ میلادی – فرضیه اتصال پادگن (آنتی‌ژن) به پادتن (آنتی‌بادی) (جان ماراک).
• ۱۹۴۰ میلادی – شناسایی آنتی‌ژن‌های Rh (کارل لندشتاینر و الکساندر وینر).
• ۱۹۴۲ میلادی – آنافیلاکسی (کارل لندشتاینر و مریل چیس).
• ۱۹۴۴ میلادی – فرضیه پس‌زدن آلوگرافت (پیوند از غیرخود).
• ۱۹۴۵ میلادی – تست کومبس یا تست آنتی‌گلوبولین (AGT).
• ۱۹۴۶ میلادی – شناسایی MHC در موش (H2) (جورج اسنل و پیتر آ. گورر).
• ۱۹۴۸ میلادی – تولید پادتن در سلول‌های B پلاسما (آسترید فاگریئوس).
• ۱۹۴۹ میلادی – رشد ویروس فلج اطفال در کشت بافت، خنثی‌سازی و اثبات تضعیف ویرولانس عصبی (neurovirulence) (جان اندرز، توماس هاکل ولر و فردریک رابینز).
• ۱۹۵۱ میلادی – تولید واکسن علیه تب زرد.
• ۱۹۵۳ میلادی – بیماری پیوند علیه میزبان.
• ۱۹۵۳ میلادی – اعتباربخشی به فرضیه تحمل ایمنی‌شناختی.
• ۱۹۵۷ میلادی – نظریه انتخاب کلونال (فرانک مک‌فارلن برنت).
• ۱۹۵۷ میلادی – کشف اینترفرون (آلیک آیزاکس و ژان لیندنمان).
• ۱۹۵۸–۱۹۶۲ میلادی – کشف آنتی‌ژن‌های لکوسیت انسانی (ژان دوسه و دیگران).
• ۱۹۵۹–۱۹۶۲ میلادی – کشف ساختار پادتن (مستقلاً توسط جرالد ادلمن و رادنی پورتر روشن شد).
• ۱۹۵۹ میلادی – کشف گردش لنفوسیت‌ها (جیمز گوانس).
• ۱۹۶۰ میلادی – کشف "تبدیل بلاستوژنیک" لنفوسیت‌ها و تکثیر آن‌ها در پاسخ به لکتین‌های میتوژنیک-فیتوهماگلوتینین (PHA) (پیتر ناول).
• ۱۹۶۱–۱۹۶۲ میلادی – کشف نقش تیموس در ایمنی سلولی (ژاک میلر).
• ۱۹۶۰ میلادی – سنجش ایمنی رادیویی (رادیوایمونواسی) – (روزالین سوسمن یالو).
• ۱۹۶۱ میلادی – اثبات اینکه گلوکوکورتیکوئیدها مانع از تکثیر لنفوسیت‌های القاشده با PHA می‌شوند (پیتر ناول).
• ۱۹۶۳ میلادی – توسعه روش سنجش پلاک (plaque assay) برای شمارش سلول‌های تولیدکننده پادتن در محیط کشت آزمایشگاهی توسط نیلس کای یرنه و آلبرت نوردین.
• ۱۹۶۳ میلادی – طبقه‌بندی حساسیت بیش از حد گل و کومبس (Gell and Coombs).
• ۱۹۶۴–۱۹۶۸ میلادی – همکاری سلول‌های T و B در پاسخ ایمنی.
• ۱۹۶۵ میلادی – کشف فعالیت میتوژنیک لنفوسیت‌ها، "فاکتور بلاستوژنیک" (شینپی کاماکورا و لوییس لوونستاین، جی. گوردون و ال. دی. مکلین).
• ۱۹۶۵ میلادی – کشف "اینترفرون ایمنی" (اینترفرون گاما) (ئی. اف. ویلوک).
• ۱۹۶۵ میلادی – ایمونوگلوبولین‌های ترشحی.
• ۱۹۶۷ میلادی – شناسایی IgE به عنوان پادتن ریژینیک (کیمیشیگه ایشیزاکا).
• ۱۹۶۸ میلادی – شناسایی لکوسیت‌های مسافر به عنوان ایمونوژن‌های مهم در پس‌زدن آلوگرافت (ویلیام الکینز و رونالد دی. گوتمن).
• ۱۹۶۹ میلادی – سنجش آزادسازی کروم-۵۱ در سایتولیز لنفوسیت‌ها (تئودور برونر و ژان-شارل سروتینی).
• ۱۹۷۱ میلادی – الایزا در دانشگاه استکهلم اختراع شد (پیتر پرلمان و اوا انگوال).
• ۱۹۷۲ میلادی – تعیین ساختار مولکول پادتن.
• ۱۹۷۲ میلادی – کشف سیستم ایمنی بی‌مهرگان (هانس جی. بومان).
• ۱۹۷۳ میلادی – نخستین توصیف از سلول‌های دندریتیک (رالف استاینمن).
• ۱۹۷۴ میلادی – فرضیه شبکه ایمنی (نیلس کای یرنه).
• ۱۹۷۴ میلادی – محدودیت سلول‌های T به MHC (رالف تسینکرناگل و پیتر سی. دوهرتی).
• ۱۹۷۵ میلادی – تولید پادتن‌های مونوکلونال (ژرژ کوهلر و سزار میلستین).
• ۱۹۷۵ میلادی – کشف سلول‌های کشنده طبیعی (NK) (رولف کیسلینگ، اوا کلاین، هانس ویگزل).
• ۱۹۷۶ میلادی – شناسایی نوترکیبی سوماتیک در ژن‌های ایمونوگلوبولین (سوسومو تونه‌گاوا).
• ۱۹۸۰–۱۹۸۳ میلادی – کشف و شناسایی اینترلوکین‌های ۱ و ۲ (IL-1 و IL-2) (رابرت گالو، کندال ای. اسمیت، تاداتسوگو تانیگوچی).
• ۱۹۸۱ میلادی – نخستین توصیف از پپتید ضد میکروبی حیوانی در پروانه‌های ابریشم سروپریا (هالوپورا سکروپیا).
• ۱۹۸۳ میلادی – کشف گیرنده آنتی‌ژن سلول T (TCR) (الیس رینهرز، فیلیپا ماراک و جان کاپلر، جیمز پی. الیسن).
• ۱۹۸۳ میلادی – کشف ویروس اچ‌آی‌وی (لوک مونتانیه، فرانسواز باره سینوسی و رابرت گالو).
• ۱۹۸۵–۱۹۸۷ میلادی – شناسایی ژن‌های گیرنده سلول T.
• ۱۹۸۶ میلادی – تولید واکسن هپاتیت بی با استفاده از مهندسی ژنتیک.
• ۱۹۸۶ میلادی – مدل Th1 در برابر Th2 برای عملکرد سلول تی کمک‌کننده (تیموتی موسمان).
• ۱۹۸۸ میلادی – کشف آغازگرهای بیوشیمیایی فعال‌سازی سلول T: مجتمع‌های CD4- و CD8-p56lck (کریستوفر ای. راد).
• ۱۹۹۰ میلادی – ژن‌درمانی برای نقص ایمنی مرکب شدید (SCID).
• ۱۹۹۱ میلادی – نقش پپتید در تعیین ساختار MHC کلاس II (شهرزاد صادق ناصری و رونالد ان. جرمین).
• ۱۹۹۲ میلادی – کشف سلول‌های B انتقالی (دیوید آلمن و مایکل کانکرو).
• ۱۹۹۴ میلادی – مدل خطر برای تحمل ایمنی‌شناختی توسط پولی ماتزینگر در مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) توصیف شد.
• ۱۹۹۵ میلادی – نخستین توصیف از عملکرد نقطه وارسی ایمنی حیاتی CTLA-4 (جیمز پی. الیسن).
• ۱۹۹۵ میلادی – کشف نقش سلول‌های T تنظیمی (شیمون ساکاگوچی).
• ۱۹۹۵ میلادی – نخستین آزمایش واکسن سلول دندریتیک گزارش شد (موکرجی و همکاران).
• ۱۹۹۵ میلادی – کشف مسیر Imd (نقص ایمنی) و مسیر NF-κB در حشرات.
• ۱۹۹۶–۱۹۹۸ میلادی – شناسایی گیرنده‌های شبه‌تول (Toll-like receptors) به عنوان مولکول‌های تنظیم‌کننده ایمنی.
• ۱۹۹۷ میلادی – کشف تنظیم‌کننده خودایمنی و ژن AIRE.
• ۲۰۰۰ میلادی – دسته‌بندی زیرمجموعه‌های ماکروفاژ M1 و M2 (چارلز میلز).
• ۲۰۰۱ میلادی – کشف FOXP3 – ژنی که هدایتگر تکامل سلول تی تنظیمی است.
• ۲۰۰۵ میلادی – توسعه واکسن ویروس پاپیلوم انسانی (یان فریزر).
• ۲۰۰۶ میلادی – حافظه سلول‌های NK مخصوص آنتی‌ژن پس از کشف توسط محمود گودرزی، برای نخستین بار توسط گروه اولریش فون آندریان گزارش شد.
• ۲۰۱۰ میلادی – نخستین واکسن سرطان مبتنی بر سلول اتولوگ، Provenge (سیپولئوسل-تی)، توسط FDA برای درمان سرطان پروستات متاستاتیک و بدون علامت مرحله IV تأیید شد.
• ۲۰۱۰ میلادی – نخستین مهارکننده نقطه وارسی ایمنی، ایپیلیموماب (آنتی-CTLA-4)، توسط FDA برای درمان ملانومای مرحله IV تأیید شد.
• ۲۰۱۱ میلادی – کارل اچ. جون نخستین استفاده موفقیت‌آمیز از سلول‌های T گیرنده آنتی‌ژن کایمریک (CAR T-cells) بیان‌کننده دامنه سیگنال‌دهی هم‌محرک 4-1BB را برای درمان بدخیمی‌های CD19+ گزارش کرد.
• ۲۰۱۴ میلادی – دومین کلاس مهارکننده‌های نقطه وارسی ایمنی (آنتی-PD-1) توسط FDA برای درمان ملانوما تأیید شد. پمبرولیزوماب و نیوولوماب با فاصله چند ماه از یکدیگر تأیید شدند.
• ۲۰۱۶ میلادی – نقش CTLA-4 بیان‌شده توسط سلول‌های دندریتیک در قطبی‌سازی ایمنی Th برای نخستین بار توصیف شد.
• ۲۰۱۶ میلادی – سومین کلاس از مهارکننده‌های نقطه وارسی ایمنی، آنتی-PD-L1 (آتزولیزوماب)، برای درمان سرطان مثانه تأیید شد.
• ۲۰۱۷ میلادی – نخستین درمان با CAR T-cell اتولوگ به نام تیساجنلکلوسل برای درمان لوسمی لنفوبلاستیک حاد سلول B در کودکان تأیید شد؛ دومین درمان CAR T-cell اتولوگ با نام اکسیکابتاژن سیلولوسل (Yescarta) تأیید گردید.
• ۲۰۲۰ میلادی – نخستین واکسن‌های mRNA (BNT162b2، ام‌آران‌ای-۱۲۷۳)، برای مقابله با عفونت SARS-CoV-2 توسعه یافتند؛ طراحی، آزمایش و تأیید اضطراری این فناوری جدید در کمتر از یک سال به پایان رسید.
• ۲۰۲۲ میلادی – چهارمین مهارکننده در کلاس نقاط وارسی ایمنی، آنتی-Lag3 (رلاتلیماب)، در ترکیب با آنتی-PD-1 برای درمان ملانومای متاستاتیک تأیید شد.
• ۲۰۲۵ میلادی – پس از تکمیل کارآزمایی‌های بالینی فاز I در سال ۲۰۲۴، دوبودنسل (dubodencel) به عنوان یک پلتفرم واکسن سلول دندریتیک شخصی‌سازی‌شده و اتولوگ، وارد کارآزمایی‌های تصادفی برای درمان گلیوبلاستومای تازه تشخیص‌داده‌شده می‌شود.