اختربینی چینی

اختربینی
پیشینه
سنت‌ها
زیرشاخه‌ها
برج‌های فلکی
حمل ‏←‏ ثور ‏←‏ جوزا ‏←‏ سرطان ‏←‏ اسد ‏←‏ سنبله ‏←‏ میزان ‏←‏ عقرب ‏←‏ قوس ‏←‏ جدی ‏←‏ دلو ‏←‏ حوت
نمادها

اختربینی چینی بر پایه ستاره‌شناسی سنتی چینی و گاه‌شماری چینی استوار است. این دانش در دوران دودمان هان (سده دوم پیش از میلاد تا سده دوم میلادی) به اوج شکوفایی خود رسید.

اختربینی چینی پیوند نزدیکی با فلسفه چینی دارد و بر نظریه سه هماهنگی — آسمان، زمین و انسان — تکیه می‌کند. این دانش از اصول یین و یانگ، «وو شینگ» (به چینی: 五行، پنج مرحله یا پنج عنصر)، ده ساقه آسمانی (ساقه‌های آسمانی)، دوازده شاخه زمینی (شاخه‌های زمینی)، گاه‌شماری خورشیدی-قمری (تقویم ماه و خورشید) و محاسبه زمان بر اساس سال، ماه، روز و «شیچن» (به چینی: 時辰، دو ساعت یا ساعت مضاعف) بهره می‌گیرد. این مفاهیم در اختربینی غربی یا فرهنگ غربی چندان شناخته‌شده نیستند.

اختربینی چینی با نجوم‌شناسی سنتی و تقویم قمری-خورشیدی چین درهم‌تنیده‌است و دربرمی‌گیرد: چرخه شصت‌ساله، دوازده نشانه جانوری تقویم جانوری، و سامانه‌های پیچیده‌ای چون «بازی» (به چینی: 八字، هشت نشانه) که برای پیش‌بینی سرنوشت فردی به کار می‌رود. این سنت اختربینی از دیرباز نقشی مهم در زندگی روزمره مردم چین داشته و در آیین‌هایی چون ازدواج، خاکسپاری و تصمیم‌گیری‌های مهم زندگی به کار گرفته می‌شده‌است.

پیشینه و تاریخ

اختربینی چینی در دوران دودمان ژو (۱۰۴۶–۲۵۶ پیش از میلاد) پرورش یافت و در دوران دودمان هان (سده دوم پیش از میلاد تا سده دوم میلادی) به اوج شکوفایی رسید. در دوره هان، عناصر آشنای فرهنگ سنتی چین — فلسفه یین-یانگ، نظریه و فناوری پنج عنصر (چینی: 五行؛ پین‌یین: Wùxíng)، مفاهیم آسمان و زمین، و اخلاق تائویی، بودایی و کنفسیوسی — در کنار هم نهاده شدند تا اصول فلسفی پزشکی چینی، غیب‌گویی، اختربینی و کیمیاگری را به صورتی نظام‌مند درآورند.[۱]

پنج سیاره کلاسیک با وو شینگ[الف] پیوند دارند:

بر پایه اختربینی چینی، سرنوشت هر کس[۲] از روی جایگاه سیاره‌های بزرگ در هنگام تولد، همراه با موقعیت خورشید، ماه، ستاره‌های دنباله‌دار، زمان تولد و نشانه طالع‌بینانه تعیین می‌شود. دستگاه چرخه دوازده‌ساله نشانه‌های جانوری بر پایه رصد مدار مشتری (ستاره سال؛ چینی ساده: 岁星؛ چینی سنتی: 歳星؛ پین‌یین: Suìxīng) بنا نهاده شد. ستاره‌شناسان چینی با پیروی از مدار مشتری به گرد خورشید، دایره آسمانی را به ۱۲ بخش تقسیم کردند و آن را به ۱۲ سال گرد کردند (از ۱۱٫۸۶). مشتری با صورت فلکی شِتی (چینی ساده: 摄提؛ چینی سنتی: 攝提 — گاوران) پیوند دارد و گاه شِتی خوانده می‌شود.

دستگاهی برای محاسبه سرنوشت از پیش تعیین‌شده بر پایه روز، فصل و ساعت تولد، که به زی وِی دو شو (چینی ساده: 紫微斗数؛ چینی سنتی: 紫微斗數؛ پین‌یین: zǐwēidǒushù) یا اختربینی ستاره ارغوانی شناخته می‌شود، همچنان در اختربینی نوین چینی برای پیشگویی بخت و اقبال به کار می‌رود. بیست‌وهشت صورت فلکی چینی، «شیو» (چینی: 宿؛ پین‌یین: xiù)، با صورت‌های فلکی غربی تفاوت‌های چشمگیری دارند. برای نمونه، خرس بزرگ (دب اکبر) به «دو» (چینی: 斗؛ پین‌یین: dǒu) شناخته می‌شود؛ کمربند شکارچی به «شِن» (چینی ساده: 参؛ چینی سنتی: 參؛ پین‌یین: shēn)، یا همان سه‌گانه «شادی، ثروت، دیرزیستی». هفت صورت فلکی شمالی به «شوان وو» (چینی: 玄武؛ پین‌یین: xuánwǔ) خوانده می‌شوند. شوان وو در باور تائویی روح آسمان شمالی یا روح آب نیز دانسته می‌شود.

افزون بر قرائت‌های ستاره‌بینانه از اجرام آسمانی، ستارگان آسمان پایه بسیاری از افسانه‌ها نیز هستند. برای نمونه، مثلث تابستانی سه‌گانه‌ای است از گاوچران (آلتایر)، پری بافنده (وگا) و پری «تای بای» (دنب). این دو دلداده ممنوع با رود سیمگون (راه شیری) از هم جدا شده‌اند. هر سال در روز هفتم از ماه هفتم تقویم چینی، پرندگان پلی بر فراز راه شیری می‌سازند. گاوچران دو پسرشان (دو ستاره در دو سوی آلتایر) را از پل می‌گذراند تا با مادر پری‌شان دیدار کنند. پری تای بای نگهبان این دو دلداده جاودانه است.

طالع‌بینی چینی

اختربینی چینی پیوند نزدیکی با فلسفه چینی دارد. ارزش‌ها و مفاهیم بنیادین فلسفه چینی از تائوئیسم سرچشمه می‌گیرند.[۳]

جدول گاه‌شماری شصت‌ساله

جدول زیر چرخه ۶۰ ساله را با تقویم غربی برای سال‌های ۱۹۲۴ تا ۲۰۴۳ میلادی تطبیق می‌دهد (برای سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۸۳، به نوشتار چرخه شصت‌تایی مراجعه کنید). این تطبیق تنها برای تقویم قمری چینی کاربرد دارد. چرخه شصت‌تایی از لی‌چون آغاز می‌شود.[۴] هر یک از سال‌های قمری چینی با ترکیبی از ده ساقه‌های آسمانی (چینی: 天干؛ پین‌یین: tiāngān) و دوازده شاخه‌های زمینی (چینی: 地支؛ پین‌یین: dìzhī) پیوند دارد که ۶۰ ساقه-شاخه (چینی: 干支؛ پین‌یین: gānzhī) را در یک چرخه شصت‌تایی می‌سازند.

سالعنصر وابستهساقه آسمانیشاخه زمینی ساقه-شاخه

(به چینی: 干支) به پین‌یین

 جانور وابستهسال
۱۹۲۴–۱۹۸۳۱۹۸۴–۲۰۴۳
۱۵ فوریه ۱۹۲۴–۲۳ ژانویه ۱۹۲۵چوب یانگ甲子 jiǎ-zǐموش۲ فوریه ۱۹۸۴–۱۹ فوریه ۱۹۸۵
۲۲۴ ژانویه ۱۹۲۵–۱۲ فوریه ۱۹۲۶چوب یین乙丑 yǐ-chǒuورزا۲۰ فوریه ۱۹۸۵–۸ فوریه ۱۹۸۶
۳۱۳ فوریه ۱۹۲۶–۱ فوریه ۱۹۲۷آتش یانگ丙寅 bǐng-yínببر۹ فوریه ۱۹۸۶–۲۸ ژانویه ۱۹۸۷
۴۲ فوریه ۱۹۲۷–۲۲ ژانویه ۱۹۲۸آتش یین丁卯 dīng-mǎoخرگوش۲۹ ژانویه ۱۹۸۷–۱۶ فوریه ۱۹۸۸
۵۲۳ ژانویه ۱۹۲۸–۹ فوریه ۱۹۲۹خاک یانگ戊辰 wù-chénاژدها۱۷ فوریه ۱۹۸۸–۵ فوریه ۱۹۸۹
۶۱۰ فوریه ۱۹۲۹–۲۹ ژانویه ۱۹۳۰خاک یین己巳 jǐ-sìمار۶ فوریه ۱۹۸۹–۲۶ ژانویه ۱۹۹۰
۷۳۰ ژانویه ۱۹۳۰–۱۶ فوریه ۱۹۳۱فلز یانگ庚午 gēng-wǔاسب۲۷ ژانویه ۱۹۹۰–۱۴ فوریه ۱۹۹۱
۸۱۷ فوریه ۱۹۳۱–۵ فوریه ۱۹۳۲فلز یین辛未 xīn-wèiگوسفند۱۵ فوریه ۱۹۹۱–۳ فوریه ۱۹۹۲
۹۶ فوریه ۱۹۳۲–۲۵ ژانویه ۱۹۳۳آب یانگ壬申 rén-shēnمیمون۴ فوریه ۱۹۹۲–۲۲ ژانویه ۱۹۹۳
۱۰۲۶ ژانویه ۱۹۳۳–۱۳ فوریه ۱۹۳۴آب یین癸酉 guǐ-yǒuخروس۲۳ ژانویه ۱۹۹۳–۹ فوریه ۱۹۹۴
۱۱۱۴ فوریه ۱۹۳۴–۳ فوریه ۱۹۳۵چوب یانگ甲戌 jiǎ-xūسگ۱۰ فوریه ۱۹۹۴–۳۰ ژانویه ۱۹۹۵
۱۲۴ فوریه ۱۹۳۵–۲۳ ژانویه ۱۹۳۶چوب یین乙亥 yǐ-hàiخوک۳۱ ژانویه ۱۹۹۵–۱۸ فوریه ۱۹۹۶
۱۳۲۴ ژانویه ۱۹۳۶–۱۰ فوریه ۱۹۳۷آتش یانگ丙子 bǐng-zǐموش۱۹ فوریه ۱۹۹۶–۶ فوریه ۱۹۹۷
۱۴۱۱ فوریه ۱۹۳۷–۳۰ ژانویه ۱۹۳۸آتش یین丁丑 dīng-chǒuورزا۷ فوریه ۱۹۹۷–۲۷ ژانویه ۱۹۹۸
۱۵۳۱ ژانویه ۱۹۳۸–۱۸ فوریه ۱۹۳۹خاک یانگ戊寅 wù-yínببر۲۸ ژانویه ۱۹۹۸–۱۵ فوریه ۱۹۹۹
۱۶۱۹ فوریه ۱۹۳۹–۷ فوریه ۱۹۴۰خاک یین己卯 jǐ-mǎoخرگوش۱۶ فوریه ۱۹۹۹–۴ فوریه ۲۰۰۰
۱۷۸ فوریه ۱۹۴۰–۲۶ ژانویه ۱۹۴۱فلز یانگ庚辰 gēng-chénاژدها۵ فوریه ۲۰۰۰–۲۳ ژانویه ۲۰۰۱
۱۸۲۷ ژانویه ۱۹۴۱–۱۴ فوریه ۱۹۴۲فلز یین辛巳 xīn-sìمار۲۴ ژانویه ۲۰۰۱–۱۱ فوریه ۲۰۰۲
۱۹۱۵ فوریه ۱۹۴۲–۴ فوریه ۱۹۴۳آب یانگ壬午 rén-wǔاسب۱۲ فوریه ۲۰۰۲–۳۱ ژانویه ۲۰۰۳
۲۰۵ فوریه ۱۹۴۳–۲۴ ژانویه ۱۹۴۴آب یین癸未 guǐ-wèiگوسفند۱ فوریه ۲۰۰۳–۲۱ ژانویه ۲۰۰۴
۲۱۲۵ ژانویه ۱۹۴۴–۱۲ فوریه ۱۹۴۵چوب یانگ甲申 jiǎ-shēnمیمون۲۲ ژانویه ۲۰۰۴–۸ فوریه ۲۰۰۵
۲۲۱۳ فوریه ۱۹۴۵–۱ فوریه ۱۹۴۶چوب یین乙酉 yǐ-yǒuخروس۹ فوریه ۲۰۰۵–۲۸ ژانویه ۲۰۰۶
۲۳۲ فوریه ۱۹۴۶–۲۱ ژانویه ۱۹۴۷آتش یانگ丙戌 bǐng-xūسگ۲۹ ژانویه ۲۰۰۶–۱۷ فوریه ۲۰۰۷
۲۴۲۲ ژانویه ۱۹۴۷–۹ فوریه ۱۹۴۸آتش یین丁亥 dīng-hàiخوک۱۸ فوریه ۲۰۰۷–۶ فوریه ۲۰۰۸
۲۵۱۰ فوریه ۱۹۴۸–۲۸ ژانویه ۱۹۴۹خاک یانگ戊子 wù-zǐموش۷ فوریه ۲۰۰۸–۲۵ ژانویه ۲۰۰۹
۲۶۲۹ ژانویه ۱۹۴۹–۱۶ فوریه ۱۹۵۰خاک یین己丑 jǐ-chǒuورزا۲۶ ژانویه ۲۰۰۹–۱۳ فوریه ۲۰۱۰
۲۷۱۷ فوریه ۱۹۵۰–۵ فوریه ۱۹۵۱فلز یانگ庚寅 gēng-yínببر۱۴ فوریه ۲۰۱۰–۲ فوریه ۲۰۱۱
۲۸۶ فوریه ۱۹۵۱–۲۶ ژانویه ۱۹۵۲فلز یین辛卯 xīn-mǎoخرگوش۳ فوریه ۲۰۱۱–۲۲ ژانویه ۲۰۱۲
۲۹۲۷ ژانویه ۱۹۵۲–۱۳ فوریه ۱۹۵۳آب یانگ壬辰 rén-chénاژدها۲۳ ژانویه ۲۰۱۲–۹ فوریه ۲۰۱۳
۳۰۱۴ فوریه ۱۹۵۳–۲ فوریه ۱۹۵۴آب یین癸巳 guǐ-sìمار۱۰ فوریه ۲۰۱۳–۳۰ ژانویه ۲۰۱۴
۳۱۳ فوریه ۱۹۵۴–۲۳ ژانویه ۱۹۵۵چوب یانگ甲午 jiǎ-wǔاسب۳۱ ژانویه ۲۰۱۴–۱۸ فوریه ۲۰۱۵
۳۲۲۴ ژانویه ۱۹۵۵–۱۱ فوریه ۱۹۵۶چوب یین乙未 yǐ-wèiگوسفند۱۹ فوریه ۲۰۱۵–۷ فوریه ۲۰۱۶
۳۳۱۲ فوریه ۱۹۵۶–۳۰ ژانویه ۱۹۵۷آتش یانگ丙申 bǐng-shēnمیمون۸ فوریه ۲۰۱۶–۲۷ ژانویه ۲۰۱۷
۳۴۳۱ ژانویه ۱۹۵۷–۱۷ فوریه ۱۹۵۸آتش یین丁酉 dīng-yǒuخروس۲۸ ژانویه ۲۰۱۷–۱۵ فوریه ۲۰۱۸
۳۵۱۸ فوریه ۱۹۵۸–۷ فوریه ۱۹۵۹خاک یانگ戊戌 wù-xūسگ۱۶ فوریه ۲۰۱۸–۴ فوریه ۲۰۱۹
۳۶۸ فوریه ۱۹۵۹–۲۷ ژانویه ۱۹۶۰خاک یین己亥 jǐ-hàiخوک۵ فوریه ۲۰۱۹–۲۴ ژانویه ۲۰۲۰
۳۷۲۸ ژانویه ۱۹۶۰–۱۴ فوریه ۱۹۶۱فلز یانگ庚子 gēng-zǐموش۲۵ ژانویه ۲۰۲۰–۱۱ فوریه ۲۰۲۱
۳۸۱۵ فوریه ۱۹۶۱–۴ فوریه ۱۹۶۲فلز یین辛丑 xīn-chǒuورزا۱۲ فوریه ۲۰۲۱–۳۱ ژانویه ۲۰۲۲
۳۹۵ فوریه ۱۹۶۲–۲۴ ژانویه ۱۹۶۳آب یانگ壬寅 rén-yínببر۱ فوریه ۲۰۲۲–۲۱ ژانویه ۲۰۲۳
۴۰۲۵ ژانویه ۱۹۶۳–۱۲ فوریه ۱۹۶۴آب یین癸卯 guǐ-mǎoخرگوش۲۲ ژانویه ۲۰۲۳–۹ فوریه ۲۰۲۴
۴۱۱۳ فوریه ۱۹۶۴–۱ فوریه ۱۹۶۵چوب یانگ甲辰 jiǎ-chénاژدها۱۰ فوریه ۲۰۲۴–۲۸ ژانویه ۲۰۲۵
۴۲۲ فوریه ۱۹۶۵–۲۰ ژانویه ۱۹۶۶چوب یین乙巳 yǐ-sìمار۲۹ ژانویه ۲۰۲۵–۱۶ فوریه ۲۰۲۶
۴۳۲۱ ژانویه ۱۹۶۶–۸ فوریه ۱۹۶۷آتش یانگ丙午 bǐng-wǔاسب۱۷ فوریه ۲۰۲۶–۵ فوریه ۲۰۲۷
۴۴۹ فوریه ۱۹۶۷–۲۹ ژانویه ۱۹۶۸آتش یین丁未 dīng-wèiگوسفند۶ فوریه ۲۰۲۷–۲۵ ژانویه ۲۰۲۸
۴۵۳۰ ژانویه ۱۹۶۸–۱۶ فوریه ۱۹۶۹خاک یانگ戊申 wù-shēnمیمون۲۶ ژانویه ۲۰۲۸–۱۲ فوریه ۲۰۲۹
۴۶۱۷ فوریه ۱۹۶۹–۵ فوریه ۱۹۷۰خاک یین己酉 jǐ-yǒuخروس۱۳ فوریه ۲۰۲۹–۲ فوریه ۲۰۳۰
۴۷۶ فوریه ۱۹۷۰–۲۶ ژانویه ۱۹۷۱فلز یانگ庚戌 gēng-xūسگ۳ فوریه ۲۰۳۰–۲۲ ژانویه ۲۰۳۱
۴۸۲۷ ژانویه ۱۹۷۱–۱۴ فوریه ۱۹۷۲فلز یین辛亥 xīn-hàiخوک۲۳ ژانویه ۲۰۳۱–۱۰ فوریه ۲۰۳۲
۴۹۱۵ فوریه ۱۹۷۲–۲ فوریه ۱۹۷۳آب یانگ壬子 rén-zǐموش۱۱ فوریه ۲۰۳۲–۳۰ ژانویه ۲۰۳۳
۵۰۳ فوریه ۱۹۷۳–۲۲ ژانویه ۱۹۷۴آب یین癸丑 guǐ-chǒuورزا۳۱ ژانویه ۲۰۳۳–۱۸ فوریه ۲۰۳۴
۵۱۲۳ ژانویه ۱۹۷۴–۱۰ فوریه ۱۹۷۵چوب یانگ甲寅 jiǎ-yínببر۱۹ فوریه ۲۰۳۴–۷ فوریه ۲۰۳۵
۵۲۱۱ فوریه ۱۹۷۵–۳۰ ژانویه ۱۹۷۶چوب یین乙卯 yǐ-mǎoخرگوش۸ فوریه ۲۰۳۵–۲۷ ژانویه ۲۰۳۶
۵۳۳۱ ژانویه ۱۹۷۶–۱۷ فوریه ۱۹۷۷آتش یانگ丙辰 bǐng-chénاژدها۲۸ ژانویه ۲۰۳۶–۱۴ فوریه ۲۰۳۷
۵۴۱۸ فوریه ۱۹۷۷–۶ فوریه ۱۹۷۸آتش یین丁巳 dīng-sìمار۱۵ فوریه ۲۰۳۷–۳ فوریه ۲۰۳۸
۵۵۷ فوریه ۱۹۷۸–۲۷ ژانویه ۱۹۷۹خاک یانگ戊午 wù-wǔاسب۴ فوریه ۲۰۳۸–۲۳ ژانویه ۲۰۳۹
۵۶۲۸ ژانویه ۱۹۷۹–۱۵ فوریه ۱۹۸۰خاک یین己未 jǐ-wèiگوسفند۲۴ ژانویه ۲۰۳۹–۱۱ فوریه ۲۰۴۰
۵۷۱۶ فوریه ۱۹۸۰–۴ فوریه ۱۹۸۱فلز یانگ庚申 gēng-shēnمیمون۱۲ فوریه ۲۰۴۰–۳۱ ژانویه ۲۰۴۱
۵۸۵ فوریه ۱۹۸۱–۲۴ ژانویه ۱۹۸۲فلز یین辛酉 xīn-yǒuخروس۱ فوریه ۲۰۴۱–۲۱ ژانویه ۲۰۴۲
۵۹۲۵ ژانویه ۱۹۸۲–۱۲ فوریه ۱۹۸۳آب یانگ壬戌 rén-xūسگ۲۲ ژانویه ۲۰۴۲–۹ فوریه ۲۰۴۳
۶۰۱۳ فوریه ۱۹۸۳–۱ فوریه ۱۹۸۴آب یین癸亥 guǐ-hàiخوک۱۰ فوریه ۲۰۴۳–۲۹ ژانویه ۲۰۴۴

وو شینگ

اگرچه واژهٔ شینگ معمولاً به «عنصر» ترجمه می‌شود، در اصل به معنای چیزی شبیه «حالت‌های در حال تغییر هستی»، «دگردیسی‌ها» یا «تحولات وجود» است.[۵] در واقع، پژوهشگران چین‌شناس بر سر یک ترجمهٔ واحد توافق ندارند. از این رو، مفهوم چینی «عنصر» با مفهوم غربی آن بسیار متفاوت است. در غرب، هند ودایی و سنت ژاپنی «گو دای»، عناصر به‌منزلهٔ بلوک‌های سازندهٔ بنیادین ماده و ایستا در نظر گرفته می‌شدند؛ در مقابل، «عناصر» چینی همواره در حال دگرگونی دیده می‌شدند و برگردان حرفی شینگ به سادگی «پنج دگرگونی» است که در طب سنتی چین معمولاً به‌صورت عبارات به‌کار می‌روند. چیزهایی که با هر شینگ مرتبط دانسته می‌شوند در زیر آمده‌اند.

آتش (به چینی: 火)

آب (به چینی: 水)

چوب (به چینی: 木)

فلز (به چینی: 金)

خاک (به چینی: 土)

چرخهٔ زایشی وو شینگ (به چینی: 生 sheng)

(چرخهٔ زایشی، ارتقادهنده، پدیدآورنده، پرورنده یا تقویت‌کننده): چوب، آتش را برای سوختن تغذیه می‌کند؛ آتش، خاک (خاکستر) می‌آفریند؛ خاک، مواد معدنی و ساختار نمایندهٔ عنصر فلز را پدیدمی‌آورد؛ فلز از طریق تراکم، آب ایجاد می‌کند و مواد مغذی فراهم می‌آورد؛ آب، چوب را برای رشد پرورش می‌دهد.[۶]

چرخهٔ مخرب وو شینگ (به چینی: 克 kè)

چرخهٔ مخرب برای ایجاد محدودیت در کل نظام اهمیت دارد. برای نمونه، اگر آتش بدون مهار بسوزد، همان‌گونه که در طبیعت در قالب آتش‌سوزی جنگل یا در درون بدن به‌صورت تب‌های شدید می‌بینیم، ویرانگر و مخرب خواهد بود. (چرخهٔ مخرب، غلبه‌کننده یا مهارکننده یا تضعیف‌کننده): چوب با کشیدن آب از خاک، برای ساختن پایداری پدیدمی‌آورد؛ خاک به آب جهت می‌دهد، مانند کناره‌های یک رودخانه؛ آب با خنک کردن گرمای آتش، آن را مهار می‌کند؛ آتش فلز را انعطاف‌پذیر می‌کند؛ فلز مواد معدنی لازم را به چوب می‌افزاید تا رشد رو به بالایی نیرومند داشته باشد.[۷]

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. ↑ این ترتیب نمایش به «روز هفته» یا دنباله «بیست‌وهشت منزل» شناخته می‌شود.

منابع

  1. ↑ Sun، Xiaochun؛ Kistemaker، Jacob (۱۹۹۷). The Chinese Sky during the Han: Constellating Stars and Society. Sinica Leidensia, vol. ۳۸. Leiden: Brill. صص. ۳–۴. doi:10.1163/9789004488755_009. شابک ۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۰۷۳۷-۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Levitt, Ellen Dorn (2013). Fate A Chinese Zodiac (in English) (1st ed.). London: Center Press, John L. Norris Art Center, Lyndon Institute. pp. 1–130.
  3. ↑ Sun & Kistemaker (1997), pp.  22,85,176
  4. ↑ «"Almanac" "lunar" zodiac beginning of spring as the boundary dislocation? — China Network». ۱۶ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Eberhard، Wolfram (۱۹۸۶). A Dictionary of Chinese Symbols. London: Routledge and Keegan Paul. صص. ۹۳, ۱۰۵, ۳۰۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ «Five Elements(Wu Xing)». YourChineseAstrology.com.
  7. ↑ Franglen، Nora (۲۰۱۳). Simple Guide to Five Element Acupuncture (ویراست ۱st). Singing Dragon. صص. ۳۰–۵۵. شابک ۹۷۸-۱-۸۴۸۱۹-۱۸۶-۰.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.