دژ گنگ
دژ گنگ یا گنگ‌دژ یکی از دژهای افسانه‌ای مهم در شاهنامه است که در سرزمین توران قرار دارد. این دژ در داستان رستم و هفت‌خوان و به‌ویژه در ماجرای نجات کیخسرو و ایرانیان اسیر اهمیت دارد.
ساخت
در روایت شاهنامه، گنگ‌دژ دژی بسیار استوار و شگفت‌انگیز است که افراسیاب آن را در سرزمین توران ساخته است. دژ دارای شکوه و امکانات فراوان است و به‌عنوان یکی از مراکز قدرت افراسیاب شناخته می‌شود.
در داستان
پس از آنکه کیخسرو به پادشاهی می‌رسد، جنگ ایران و توران ادامه پیدا می‌کند. در یکی از مراحل این جنگ‌ها، ایرانیان برای رویارویی با نیروهای افراسیاب به سوی گنگ‌دژ می‌روند. رستم و دیگر پهلوانان ایران در این نبردها نقش مهمی دارند.
گنگ‌دژ همچنین در داستان‌های مربوط به اسفندیار دیده می‌شود. اسفندیار در مسیر نبردهای خود با دشمنان ایران با دژها و سرزمین‌های تورانی روبه‌رو می‌شود و فتح دژهای استوار بخشی از روایت پهلوانی اوست.
- داستان‌های شاهنامه