پادشاهی هرمزد نوشین‌روان

در شاهنامه، هرمزد نوشین‌روان، پسر و جانشین خسرو انوشیروان، پس از مرگ پدر بر تخت شاهی می‌نشیند. فردوسی آغاز پادشاهی او را با رفتاری سخت و خون‌ریز نسبت به بزرگان و نزدیکان پدرش روایت می‌کند؛ هرمزد از بیم آنان، شماری از وزیران و کارگزاران انوشیروان را کنار می‌زند و ایزدگشسب را نیز به زندان می‌افکند. سپس نامه‌ای را که انوشیروان برای آیندهٔ پسرش به یادگار گذاشته بود می‌یابد؛ در آن پیش‌بینی شده بود که هرمزد پس از دوازده سال پادشاهی با آشوب و دشمنی‌های فراوان روبه‌رو خواهد شد. در ادامه، دشمنان از جهات گوناگون به ایران می‌تازند و بهرام چوبین به عنوان سرداری نامدار در برابر آنان به میدان می‌آید. سرانجام، هرمزد در پی شورش بزرگان از پادشاهی برکنار می‌شود و پس از نابینا شدن و کشته‌شدن او، پسرش خسرو پرویز به تخت می‌نشیند. روایت فردوسی دربارهٔ هرمزد بیشتر بر دگرگونی شخصیت او از آغاز پادشاهی، کشمکش با بزرگان و فروپاشی اقتدار شاهانه تمرکز دارد.