آرته (اسطوره)

فرانچسکو هایتس، اولیس در دربار آلکینوئوس، ۱۸۱۴–۱۸۱۵. آرته در سمت چپ، میان ناوسیکائا و آلکینوئوس نشسته، به تصویر کشیده شده است.

در اسطوره‌شناسی یونانی، ملکه آرته (‎ⁱ‎/əˈriːtiː/‎؛ یونانی باستان: Ἀρήτη به‌معنای «آن‌که برایش دعا می‌شود») از فایاکس، همسر آلکینوئوس و مادر ناوسیکائا و لائوداماس بود.

زندگی‌نامه

آرته دختر رخسنور بود. او از تبار پوزئیدون بود، که با عشق‌ورزی به پریبویا، نائوسیتوس را پدیدآورد، که خود دو پسر داشت، رخسنور، پدر او، و آلکینوئوس، عمویش و بعدها همسرش. نام او به‌نظر می‌رسد با اسم یونیایی ἀρητή، به‌معنای «مقدس»، «نفرین‌شده» یا «دعاشده»، پیوند دارد. برخی منابع مدعی‌اند که به‌معنای «پرهیزگار» است، در حالی که دیگران آن را با آرس، خدای جنگ یونانی، مرتبط می‌دانند.

اسطوره‌شناسی

آرگوناتیکا

آرته همچنین در کتاب چهارم آرگوناتیکای آپولونیوس رودسی، جایی که داستان یاسون و مده‌آ را روایت می‌کند، به‌عنوان میزبانی هوشمند و بخشنده به تصویر کشیده شده است.

هنگامی که آرگونوت‌ها به این جزیره رسیدند، آرته و همسرش از آنان و مده‌آ با مهمان‌نوازی پذیرایی کردند. کولخیایی‌ها اندکی بعد در تعقیب مده‌آ رسیدند و خواستند او را برای پاسخ‌گویی به مرگ پدرش، آئیتس، با خود ببرند. مده‌آ به آرته متوسل شد، و آرته نیز به‌نوبهٔ خود به همسرش متوسل شد تا بر مده‌آ رحم آورد. هنگامی که آلکینوئوس با این اعلامیه به سازش رسید: «اگر او هنوز دوشیزه باشد، فرمان می‌دهم او را نزد پدرش بازگردانند؛ اما اگر بستر همسری را با کسی شریک شده باشد، من او را از شوهرش جدا نخواهم کرد؛ و اگر فرزندی زیر سینه‌اش حمل کند، آن را به دشمن تسلیم نخواهم کرد،» آرته در شب نزد یاسون و مده‌آ رفت و به آنان گفت چه باید بکنند تا جان مده‌آ نجات یابد. با تلاش او، آن دو ازدواج کردند و کولخیایی‌ها ناچار شدند بدون مده‌آ به سرزمین خود بازگردند.

ادیسه

در ادیسه، آرته به‌عنوان سرپرستی نجیب و پرکار برای خانوادهٔ همسرش ظاهر می‌شود. هنگامی که اودیسئوس به شریا رسید، نخست برای پذیرش و حمایت به آرته متوسل شد، و او با مهمان‌نوازی از او پذیرایی کرد. او این کار را به توصیهٔ ناوسیکائا و آتنا انجام داد، الهه‌ای که آرته را چنین توصیف کرده بود:

آلکینوئوس او را همسر خود ساخت، و او را چنان گرامی داشت که هیچ زن دیگری بر زمین گرامی داشته نمی‌شود، از میان همهٔ کسانی که در این روزگار خانه‌های خود را در فرمانبرداری از شوهرانشان اداره می‌کنند؛ او چنان صمیمانه گرامی داشته می‌شود، و همواره چنین بوده، از سوی فرزندانش و خود آلکینوئوس و مردم، که او را همچون الهه‌ای می‌نگرند و هنگامی که از میان شهر می‌گذرد، او را درود می‌گویند؛ زیرا خود او به هیچ‌رو از فهم نیک بی‌بهره نیست، و برای زنانی که نسبت به آنان نیک‌خواه است، حتی میان همسرانشان نیز به نزاع پایان می‌دهد.

منابع

• آپولونیوس رودسی، Argonautica translated by Robert Cooper Seaton (1853–1915), R. C. Loeb Classical Library Volume 001. London, William Heinemann Ltd, 1912. Online version at the Topos Text Project.
• Apollonius Rhodius, Argonautica. George W. Mooney. London. Longmans, Green. 1912. Greek text available at the Perseus Digital Library.
• هومر، ادیسه with an English Translation by A.T. Murray, PH.D. in two volumes. Cambridge, MA. , Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. شابک ‎۹۷۸–۰۶۷۴۹۹۵۶۱۱. Online version at the Perseus Digital Library. Greek text available from the same website.