آوتولیکوس

در اسطوره‌شناسی یونانی، آوتولیکوس (‎/ɔːˈtɒlɪkəs/‎؛ یونانی باستان: Αὐτόλυκος، ت. «Autólykos») راهزنی بود که قدرت دگرگون‌کردن یا نامرئی‌ساختن چیزهایی را داشت که می‌دزدید. او در کوه پارناسوس سکونت داشت و در میان مردم به‌سبب زیرکی و سوگندهایش شهرت داشت.

خانواده

دربارهٔ تولد آوتولیکوس روایات گوناگونی وجود دارد. به گفتهٔ بیشتر منابع، او پسر هرمس و خیونه (دختر ددالیون) یا فیلونیس بود. در روایت اووید، آوتولیکوس پس از آمیزش هرمس با کیونهٔ باکره پدید آمد. پوسانیاس (جغرافی‌دان) در عوض بیان می‌کند که پدر واقعی آوتولیکوس دایدالیون بود. در برخی روایات، مادرش نیز تلاوگه نامیده شده است.

بسته به منبع، آوتولیکوس همسر مسترا بود (که می‌توانست به‌دلخواه شکل خود را تغییر دهد و دختر اریسیختون تسالی بود)، یا همسر نه‌آئرا (اسطوره‌شناسی یونانی)، یا همسر آمفیثه‌آ. او پدر آنتیکلیا شد (که با لائرتزِ ایتاکای هومر ازدواج کرد و مادر اودیسئوس بود) و چند پسر، که از میان آنان تنها نام اسیموس، پدر سینون (ادیسه)، ذکر شده است. دختر دیگر آوتولیکوس پولیمده بود، مادر یاسون، همان آرگونوت‌ها که گروهی از مردان را برای یافتن پشم زرین آرزوشده رهبری کرد. همچنین گفته می‌شود آوتولیکوس نیز به این سفر اسطوره‌ای پیوسته بود.

جدول مقایسه‌ای خانوادهٔ آوتولیکوس

نسبت	نام‌ها	منابع
		هومر	هزیود	آپولودوروس	اووید	هیگینوس	پاوسانیاس	تریفیودوروس	اوستاتیوس
تبار	هرمس			✓			✓
	هرمس و فیلونیس		✓			✓
	هرمس و کیونه				✓	✓
	دایدالیون			✓			✓
	هرمس و تلاوگه یا								✓
	دایدالیون و تلاوگه								✓
همسر	آمفیثه‌آ	✓						✓
	مسترا				✓
	نه‌آئرا						✓
فرزندان	آنتیکلیا	✓				✓
	پولیمده			✓
	نه‌آئرا					✓
	اسیموس							✓

اسطوره‌شناسی

ماجراها

به گفتهٔ شبه‌آپولودوروس، آوتولیکوس یکی از آرگونوت‌ها شمرده می‌شد.

آوتولیکوس بیشتر همان مهارت‌هایی را که پدر ادعایی‌اش، هرمس، دارا بود، به‌دست آورد، مانند هنر دزدی و نیرنگ. گفته می‌شد که او «عاشق این بود که سفید را سیاه کند و سیاه را سفید، از حیوانی بی‌شاخ به شاخ‌دار، یا از شاخ‌دار به بی‌شاخ». به او این موهبت داده شده بود که دزدی‌اش هرگز به دست کسی رسوا نشود.

آوتولیکوس، استاد دزدی، همچنین به‌خاطر دزدیدن گلهٔ سیزیف از زیر چشمان خودش، شهرت داشت — سیزیف، که به‌طور معمول به‌عنوان پادشاهی زیرک شناخته می‌شد که میهمانان را می‌کشت، خواهرزادهٔ خود را اغوا کرد و تخت برادرانش را دزدید، و توسط خدایان به رنج‌های تارتاروس تبعید شد. با این حال، طبق دیگر روایات این اسطوره، آوتولیکوس در دزدیدن گلهٔ سیزیف ناکام ماند و پادشاه او را از شهر خود تبعید کرد.

هراکلس، قهرمان بزرگ یونانی، هنر کشتی (ورزش) را از آوتولیکوس آموخت. با این حال، آوتولیکوس منشأ دردسری در زندگی هراکلس بود، چراکه هنگامی که آوتولیکوس تعدادی گاو از یووئا و اوریتوس دزدید، آنان هراکلس را به این کار متهم کردند؛ هراکلس که از این اتهامات به دیوانگی افتاده بود، آنان و پسر دیگر اوریتوس، ایفیتوس اوخالیا، را کشت. این امر باعث شد هراکلس سه سال مجازات را برای توبهٔ این عمل تحمل کند.

نام‌گذاری اودیسئوس

از طریق آنتیکلیا، آوتولیکوس همچنین پدربزرگ جنگاور نامی، اودیسئوس، بود، و او مسئول نام‌گذاری این کودک نیز بود. این اتفاق زمانی رخ داد که دایهٔ کودک، اوریکیا، «کودک را بر زانوانش نهاد و سخن گفت، و او را چنین خطاب کرد: آوتولیکوس، اکنون نامی برای فرزندِ فرزندت بیاب؛ مطمئن باش که مدت‌هاست چشم‌انتظار او بوده‌اند». سپس آوتولیکوس پاسخ داد: «از آنجا که با بسیاری، هم مردان و هم زنان، خشمگین بوده‌ام (ὀδυσσάμενος اودیسامنوس)، بگذار نام این کودک اودیسئوس باشد».

منابع

• Graf, Fritz, "Autolycus (1)", in Brill's New Pauly: Encyclopaedia of the Ancient World. Antiquity, Volume 2, Ark – Cas, edited by Hubert Cancik and Helmuth Schneider, Brill, 2003. شابک ‎۹۰۰۴۱۲۲۶۵۶.
• یولیوس هیگینوس, Fabulae from The Myths of Hyginus translated and edited by Mary Grant. University of Kansas Publications in Humanistic Studies. Online version at the Topos Text Project.
• هومر, ایلیاد with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1924. Online version at the Perseus Digital Library.
• Homer, Homeri Opera in five volumes. Oxford, Oxford University Press. 1920. Greek text available at the Perseus Digital Library.
• هومر, ادیسه with an English Translation by A.T. Murray, Ph.D. in two volumes. Cambridge, MA., Harvard University Press; London, William Heinemann, Ltd. 1919. Online version at the Perseus Digital Library. Greek text available from the same website.
• پوسانیاس (جغرافی‌دان)، Description of Greece with an English Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1918. Online version at the Perseus Digital Library
• Pausanias, Graeciae Descriptio. 3 vols. Leipzig, Teubner. 1903. Greek text available at the Perseus Digital Library.
• شبه‌آپولودوروس، The Library with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes, Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. Online version at the Perseus Digital Library. Greek text available from the same website.
• اووید، Metamorphoses translated by Brookes More (1859–1942). Boston, Cornhill Publishing Co. 1922. Online version at the Perseus Digital Library.
• Publius Ovidius Naso, Metamorphoses. Hugo Magnus. Gotha (Germany). Friedr. Andr. Perthes. 1892. Latin text available at the Perseus Digital Library.