الپنور

سوختاندن جسد الپنور توسط اودیسئوس (اثر تئودور فان تولدن، حدود ۱۶۳۰)

الپنور (‎/ɛlˈpiːnər/‎؛ یونانی باستان: Ἐλπήνωρ، حالت اضافه: Ἐλπήνορος)، که گاه الپینور نیز نوشته می‌شود (‎/ɛlˈpaɪnər/‎)، جوان‌ترین همراه اودیسئوس در اسطوره‌شناسی یونانی بود. هنگامی که در جزیرهٔ کیرکه اقامت داشتند، او مست شد و تصمیم گرفت شب را روی بام به‌سر ببرد. صبح روز بعد، هنگام پایین آمدن از نردبان لیز خورد، افتاد و گردنش شکست و به سرعت مرد.[۱]

اسطوره‌شناسی

الپنور به‌ویژه به هوش یا نیرومندی شهرت نداشت، اما از جنگ تروآ جان سالم به‌در برد و در ادیسه ظاهر می‌شود. او جوان‌ترین کسی است که از ماجرای لایسترگون‌ها جان به‌در می‌برد. در حالی که اودیسئوس در آیایا، جزیرهٔ کیرکه، اقامت داشت، الپنور مست شد و به پشت‌بام کاخ کیرکه رفت تا بخوابد. صبح روز بعد، با شنیدن صدای آماده‌سازی همسفرانش برای رفتن به هادس از خواب بیدار شد، فراموش کرد که روی بام است، سقوط کرد و گردنش شکست و مرد. اودیسئوس و مردانش ظاهراً به نبود او پی بردند، اما آن‌قدر مشغول بودند که در پی جست‌وجوی او نرفتند. هنگامی که اودیسئوس به هادس رسید، الپنور نخستین سایه‌ای بود که با او روبرو شد و از او خواست که به آیایا بازگردد و برای جسدش مراسم سوختاندن و خاکسپاری شایسته‌ای برگزار کند. اودیسئوس پس از پایان کارش در جهان زیرین، به آیایا بازگشت، جسد الپنور را سوزاند، خاکسترش را همراه با زره‌اش به خاک سپرد و گور را با یکی از پاروهای کشتی‌اش نشان‌گذاری کرد.

کلاسیسیست مایکل سی. جی. پاتنم، در بحث دربارهٔ انئید، پیشنهاد می‌کند که شاید الپنور در نسخه‌های پیشین ادیسه خلبان (ناخدا/رهبان کشتی) اودیسئوس بوده باشد.[۲]

کاربردهای تاریخی بعدی

داستان الپنور الگویی برای داستان پالینوروس در انئید ویرژیل بود. در انئید، پالینوروس—یکی از همراهان آینیاس—به دریا می‌افتد و به جزیره‌ای نزدیک شنا می‌کند. او در آن جزیره توسط بومیان کشته می‌شود. سپس در ادامهٔ داستان، آینیاس به جهان زیرین سفر می‌کند و پالینوروس را می‌بیند؛ پالینوروس در آنجا از آینیاس می‌خواهد که برایش خاکسپاری شایسته‌ای انجام دهد.[۲]

پژوهشگر کتاب مقدس دنیس مک‌دانلد داستان الپنور را با افسانهٔ ار افلاطون مقایسه می‌کند و نیز پیشنهاد می‌دهد که لوقا ممکن است داستان الپنور را برای روایت اوتیخوس در عهد جدید اقتباس کرده باشد.[۳]

کاربردهای مدرن

شخصیت پاتریک «پدی» دیگنام، که تشییع او محور اپیزود ششم («هادس») در اولیس (رمان) اثر جیمز جویس است، همتای مدرن الپنور محسوب می‌شود. این فصل از اولیس الهام‌بخش اصلی فیلم بای‌بای برورمن بوده است.

الپنور موضوع رمان کوتاه Elpénor اثر ژان ژی‌رودو است که در ۱۹۱۹ منتشر شد و برخی از داستان‌های ادیسه را به‌شیوه‌ای طنزآمیز بازگو می‌کند.

درک ماهون در شعر «Lives» (زندگی‌ها) به الپنور اشاره می‌کند (اما نام او را صراحتاً نمی‌آورد). ماهون از پارویی پوسیده سخن می‌گوید که در ساحلی کاشته شده و در حالی که به ایتاکا می‌اندیشد. ازرا پاوند نیز در شعر Hugh Selwyn Mauberley به الپنور ارجاع می‌دهد؛ او گور شاعرِ هم‌نام شعر را با یک پارو نشان‌گذاری می‌کند و با گورنوشته‌ای که یادآور الپنور است. پاوند همچنین در نخستین کانتوی خود از الپنور استفاده می‌کند: «اما نخست الپنور آمد، دوست ما الپنور / نانهاد، بر زمین پهناور افکنده شده بود، / اندامی که در خانهٔ کیرکه رهایش کردیم، / بی‌ناله، بی‌آغوش گور، چراکه رنج‌ها ما را به سوی دیگر می‌راند.»

آرچیبالد مک‌لیش شعری دربارهٔ الپنور سرود که نخستین بار در ۱۹۳۳ منتشر شد (در واقع بازنگری/بازآرایی مطالب پیشین بود[۴]) و پس از آن در بسیاری از مجموعه‌ها تجدید چاپ شد.[۵] به نظر می‌رسد گیورگوس سفریس، نویسندهٔ «Elpenor حسی»، با این شخصیت احساس هم‌ذات‌پنداری می‌کرده؛ مردی گسسته از وطن، همانند خودش.[۶] تاکیس سینوپولوس نیز شعری به نام «الپنور» سروده است.[۷] هلن دان‌مور نیز شعری با عنوان «اودیسئوس خطاب به الپنور» را در مجموعه‌اش Inside the Wave (۲۰۱۷) گنجانده است.[۸]

منابع

  1. ↑ Odyssey, Book X, 552–560
  2. 1 2 Putnam, Michael C. J. (1962). "Unity and Design in Aeneid V". Harvard Studies in Classical Philology. 66: 205–239.
  3. ↑ Doughty, Darrell J. (1996). MacDonald, Dennis R. (ed.). "Luke's Eutychus and Homer's Elpenor: Acts 20:7-12 and Odyssey 10-12". Institute for Higher Critical Studies: 4–24. Archived from the original on 3 October 2018. Retrieved 2 October 2018.
  4. ↑ Lane, Jr., Lauriat. "The Publication History of MacLeish's Longer Poems". American Literature. 61 (2): 273–278.
  5. ↑ "Archibald MacLeish, 1892—1982". Poetry Foundation. Retrieved 8 May 2026.
  6. ↑ Keeley, Edmund (1997). "Corresponding with George Seferis, 1951–1971". The Princeton University Library Chronicle. 58 (3): 359–426.
  7. ↑ Σινόπουλος Tάκης, "Ελπήνωρ" in Συλλογή, I, Eρμής 1976 [سینوپولوس تاکیس، «الپنور» در Syllogi، ج. ۱، ارمس، ۱۹۷۶].
  8. ↑ O'Brian, Sean (24 April 2017). "Inside the Wave by Helen Dunmore – generous and contemplative". The Guardian. Retrieved 8 May 2026.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.