ادیسه (ترجمه جورج چاپمن)

هومرز ادیسیز
پیش‌نگاره‌ی چاپ نخست، حدود ۱۶۱۴
برگرداننده(ها)جورج چاپمن
زبانانگلیسی
تاریخ نشر
۱۶۱۴–۱۵
متنهومرز ادیسیز در پروژه گوتنبرگ

هومرز ادیسیز[الف] ت.ت. 'ادیسه‌های هومر' یک ترجمهٔ انگلیسیِ ادیسهٔ هومر به قلم نویسنده جورج چاپمن است. این ترجمه در حدود سال‌های ۱۶۱۴ تا ۱۶۱۵ منتشر شد و به‌طور گسترده به‌عنوان نخستین ترجمهٔ کاملِ این منظومه به زبان انگلیسی شناخته می‌شود.

چاپمن بیست‌وشش سال را صرف ترجمهٔ آثاری کرد که به‌طور سنتی به هومر نسبت داده می‌شوند. ایلیادِ کاملش در سال ۱۶۱۱، در قالبِ چهارده‌هجایی‌های قافیه‌دار، منتشر شد. برای ادیسه، او شعرِ بی‌قافیهٔ و شش‌پایهٔ یونانیِ هومریِ اصلی را به دوبیتی‌های قافیه‌دارِ پنج‌پایه‌ای بلندانجام تغییر داد و بدین‌سان استانداردی تازه برای ترجمهٔ شش‌پایه‌های یونانی و لاتین بنیان نهاد.

چاپمن می‌گفت که از روحِ هومر الهام گرفته است. ترجمهٔ او در بافتِ تاریخیِ دوره الیزابت بررسی می‌شود و اودیسئوس را در آن قهرمانی مسیحی می‌شمارند.

پیشینه

جورج چاپمن از سال ۱۵۹۸ تا ۱۶۲۴، به‌مدت بیست‌وشش سال، روی ترجمهٔ چندین اثری که به‌طور سنتی به هومر نسبت داده می‌شوند—ایلیاد، ادیسه، سرودهای هومری و نبرد قورباغه‌ها و موش‌ها—کار کرد.[۲][۳] او نخستین کسی بود که سرودهای هومری را به انگلیسی ترجمه کرد.[۴] چاپمن می‌گفت روحِ هومر به دیدارش آمده و او را الهام بخشیده است.[۳] به گفتهٔ منتقد جورج دو لرد، چاپمن باور داشت که «بینشی یگانه» نسبت به مسئله هومری دارد.[۵] این ترجمه به رابرت کار، ارل نخست سامرست، حامیِ چاپمن، تقدیم شده است.[۴][۶]

هرچند چاپمن ایلیادش را در قالبِ چهارده‌هجایی‌های قافیه‌دار سروده بود، برای ادیسه وزن را به پنج‌پایه‌ای بلندانجام تغییر داد.[۲] او ترجمهٔ واژه‌به‌واژه را رد می‌کرد و آن را «به‌زور» و شرم‌آور توصیف می‌کرد،[۷] و عبارت‌ها و احساساتی بسیار افزود که در متن اصلی حضور نداشتند.[۷] او نوشت که این کار، در کنارِ پارافریزِ نزدیک به متن، برای حفظِ وزنِ تازه لازم بود، و بیان کرد که برخی ویژگی‌های زبان انگلیسی—مانند فراوانیِ واژگانِ تک‌هجایی—این کار را آسان‌تر می‌کرد.[۸] او پیش‌تر از وزنِ پنج‌پایه‌ای در ترجمهٔ کتابِ هجدهمِ ایلیاد که با عنوانِ Achilles Shield منتشر شده بود، استفاده کرده بود.[۹]

جسیکا وولف، پژوهشگرِ دورهٔ رنسانس، می‌گوید که پیشگفتارهایی که چاپمن برای ترجمه‌های ایلیاد و ادیسهاش نوشته، عموماً «مغرور، تدافعی، و مستعدِ خشم‌های بدبینانه» توصیف شده‌اند،[۱۰] که بازتابِ نقدی پیشین از الکساندر پوپ است.[۱۱] او همچنین نفرتش را از یک «ویندفاکرِ حسود» ابراز کرد که شایعه کرده بود چاپمن ترجمه‌اش را بر پایهٔ ترجمه‌ای موجود به لاتین انجام داده، نه بر پایهٔ متنِ اصلیِ یونانی.[۱۲][ب] در واقع، چاپمن به‌طور گسترده از منابعِ پیشین بهره برده بود، به‌ویژه از ترجمه‌ای اثرِ هنری اسپوندانوس، حاشیه‌نویسی‌های پولیتزیانو،[۱۲] و آثارِ چاپگر و مترجمِ فرانسوی، آنری استین.[۱۳]

انتشار

چاپمن Seauen Books of the Iliades را در سال ۱۵۹۸ منتشر کرد که کتاب‌های ۱، ۲ و ۷ تا ۱۱ از ایلیاد را ترجمه می‌کرد. پژوهشگران عموماً این ترجمه را تأثیرگذاری چشمگیر بر ترویلوس و کرسیدای (۱۶۰۲) اثرِ ویلیام شکسپیر می‌دانند.[۱۰] کتاب‌های ۱ تا ۱۲ نخستین‌بار در سال ۱۶۰۹ منتشر شدند و بقیهٔ کتاب‌ها در چاپی در سال ۱۶۱۱ به دنبال آمدند.[۷]

حق چاپ در ۲ نوامبر ۱۶۱۴ ثبت شد،[۱] و این آثار احتمالاً در حدود سال‌های ۱۶۱۴ تا ۱۶۱۵، شاید در دو بخش، منتشر شدند.[۱۴] با این نخستین انتشار، چاپمن نخستین کسی شد که ترجمه‌ای کامل از منظومهٔ حماسیِ هومر را به نظمِ انگلیسی به پایان رساند.[۱۵] او و این اثر به‌سرعت شهرتی گسترده یافتند.[۷]

پیش‌نگاره

ترکیب‌بندی پیش‌نگاره کتاب این ترجمه، هومر را در میان گروهی از ارواح تاج‌گل‌غار بر سر نشان می‌دهد که پیکرهای اثیری‌شان با تکنیک نقطه‌چین ترسیم شده و همراه با کتیبه‌ای است که در کنار هم چنین خوانده می‌شود: «Solus ſapit hic homo, Reliqui vero Umbræ mouentur»؛ یا به فارسی: «تنها این مرد است که خرد دارد، دیگران چیزی جز سایه‌هایی سرگردان نیستند.» در بالای تصویر، عنوان کتاب را دو کوپید نگه داشته‌اند و در پایین، پیکره‌های نشستهٔ آتنا و اودیسئوس به همراه سگش، آرگوس (سگ)، دیده می‌شوند. این پیش‌نگاره امضا ندارد.[۱۶][۱۷] به تصویرکشیدن هومر در میان ارواح در مرکز اثر، اشاره‌ای است به توصیف کیرکه از تیرسیاس در داستان: «حتی در مرگ نیز، پرسفونه تنها به او خرد بخشید، اما دیگران سایه‌هایی هستند که سرگردان‌اند».[۱۸][پ]

این حکاکی اغلب به ویلیام هول نسبت داده می‌شود، کسی که پیش‌تر ایلیاد چاپمن را نیز حکاکی کرده بود؛ هرچند هنری واتسون کنت این ادعا را «بدون دلیل چندان موجه» توصیف کرده، زیرا به نظر او «بعید می‌رسد دست ناشیانهٔ او بتواند این عنوان را ترسیم کرده باشد».[۱۹]

واکنش‌ها

ترجمه‌های چاپمن «توجه گسترده‌ای» از سوی نویسندگان و پژوهشگران به خود جلب کرد.[۶] این اثر هم به‌عنوان یک ترجمه و هم به‌عنوان یک منظومهٔ حماسی مستقل انگلیسی مورد توجه قرار گرفته است.[۶][۲۰] واکنش امروزی به ادیسهٔ چاپمن دوگانه است. منتقدان به‌طور مرتب دربارهٔ استفادهٔ این منظومه از تمثیل (ادبیات) بحث می‌کنند،[۳] ایده‌ای که منتقد جورج دو لرد آن را برجسته کرده است.[۲۱] تا سال ۱۶۸۷، جرارد وینستنلی اعلام کرد که ترجمهٔ چاپمن جایگاه خود را به‌عنوان برترین ترجمه به جان اوگیلبی داده است.[۲۲] در همین حال، ازرا پاوند چاپمن را «بهترین هومر انگلیسی» توصیف کرد، اما یادآور شد که اثرش «به‌دلیل افزودن استدلال‌های اضافی آسیب دیده» و «به‌سبب پرانتزها و وارونه‌سازی‌ها، بیشتر آسیب دیده است».[۲۳] ادیسهٔ چاپمن در رواج‌یافتن پنج‌پایه‌ای ایامبیک به‌عنوان وزن رایج در ترجمه‌های انگلیسی از شش‌پایه‌ای دوکوتاه‌انجام یونانی و لاتین نقش داشت.[۲]

جان کیتس به‌شکلی معروف تحت تأثیر ایلیاد و ادیسهٔ چاپمن قرار گرفت و به‌ویژه زیبایی یکی از استعاره‌های چاپمن را می‌ستود: «دریا قلبش را کاملاً خیس کرده بود». [۲۴][ت] کیتس در سن بیست‌سالگی شعر «نخستین نگاه به هومر چاپمن» (۱۸۱۶) را سرود.[۲۵] ترجمهٔ چاپمن برای کیتس جذاب بود، زیرا متن هومری را به شیوه‌ای کاملاً متفاوت از ادیسه (ترجمه الکساندر پوپ) ارائه می‌داد.[۱۵] الکساندر پوپ خود دربارهٔ مقدمهٔ متکبرانهٔ چاپمن اظهار نظر کرد، اما از عشق آشکار او به شعر لذت می‌برد. او گفت: «به‌ندرت می‌توان بازنویسی‌ای آزادتر و پراکنده‌تر از این یافت».[۱۱] توماس ویلسون ادیسهٔ چاپمن را در مقایسه با ایلیاداش، مثبت‌تر ارزیابی می‌کرد.[۲۶]

سمیوئل تیلور کلریج گفت نسخهٔ چاپمن به‌همان اندازهٔ ملکه پریان (۱۵۹۰) اثر ادموند اسپنسر اصیل است، اما به خواننده «تصوری اندک از هومر» می‌دهد. او ویژگی‌های هومری این اثر را در مقایسه با ترجمهٔ پوپ، مطلوب‌تر ارزیابی کرد و ترجمهٔ ویلیام کوپر را «ضدمیلتونی» خواند. کلریج این اثر را در بستری تاریخی از انگلستان قرار داد و گفت ترجمهٔ چاپمن، هومری است که گویی «در دوران سلطنت الیزابت یکم در انگلستان می‌زیست».[۱۱] پژوهشگر امیلی ویلسون می‌نویسد چاپمن، اودیسئوس را به «سربازی راستین و جنتلمنی، شبه‌مسیحی و شبه‌رواقی‌گری» بدل می‌کند که بزرگ‌ترین فضیلتش توانایی‌اش در تحمل رنج است.[۱۵] ویلسون می‌نویسد که بهشت گمشده اثر جان میلتون این تفسیر را رد کرد و همین ویژگی‌ها را به ضدقهرمان بهشت گمشده، یعنی شیطان، نسبت داد.[۱۵]

یادداشت‌ها

  1. ↑ عنوان کامل: Homer's Odysses. Translated according to ye Greeke. By George Chapman / At Mihi qd viuo detraxerit. Inuida Turba Post obitum duplici foenore reddet Honos[۱]
  2. ↑ این‌ها را پژوهشگرانِ امروزی ترجمه‌های زبانِ عامیانه می‌نامند.
  3. ↑ الگو:Cite Odyssey
  4. ↑ Chapman's Odyssey: book 5, line 608f.

پانویس

  1. 1 2 Kent 1903, p. 41.
  2. 1 2 3 Wolfe 2020, p. 496.
  3. 1 2 3 Brammall 2018.
  4. 1 2 Nicoll & Scully 2008, p. 1.
  5. ↑ Lord 1972, p. 33.
  6. 1 2 3 Lord 1972, p. 1.
  7. 1 2 3 4 Pablo 2012.
  8. ↑ Wolfe 2020, p. 499.
  9. ↑ Lord 1972, p. 168.
  10. 1 2 Wolfe 2020, p. 497.
  11. 1 2 3 MacLure 1966, p. 160.
  12. 1 2 Wolfe 2020, p. 498.
  13. ↑ Wolfe 2020, p. 491.
  14. ↑ Homer, Chapman & Nicoll 1998, p. xvii.
  15. 1 2 3 4 Wilson 2018.
  16. ↑ Public Domain This article incorporates text from this source, which is in the public domain: Kent 1903‌ p. 41
  17. ↑ Chaix Rouchon 2022, ¶ 25.
  18. ↑ Lamberton 1989, p. 8.
  19. ↑ Kent 1903, p. 42.
  20. ↑ Van der Laan 2018.
  21. ↑ Combellack 1959, p. 56.
  22. ↑ MacLure 1966, p. 159–160.
  23. ↑ MacLure 1966, p. 161, MacLure quotes the subject from "Literary Essays" (تی. اس. الیوت, ed.) (1954).
  24. ↑ MacLure 1966, p. 203.
  25. ↑ Roe 2012.
  26. ↑ MacLure 1966, p. 168.

منابع

  • Brammall, Sheldon (2018-06-29). "George Chapman: Homer's Iliad, edited by Robert S. Miola; Homer's Odyssey, edited by Gordon Kendal". Translation and Literature (in English). 27 (2): 223–231. doi:10.3366/tal.2018.0339.
  • Combellack, Frederick M. (1959). "Review of Homeric Renaissance: The "Odyssey" of George Chapman". Classical Philology. 54 (1): 56–59. doi:10.1086/364330. ISSN 0009-837X. JSTOR 266213.
  • Chaix Rouchon, Béatrice (2022-12-15). "" Onely Paine crownes Worth " : George Chapman et la difficile gloire du poète-traducteur". Études Épistémè. Revue de littérature et de civilisation (XVIe – XVIIIe siècles) (in French) (42). doi:10.4000/episteme.16080. ISSN 1634-0450.
  • Lord, George deForest (1972). Homeric Renaissance: The Odyssey of George Chapman (Reprinted ed.). Hamden, Conn: Archon Books. ISBN 978-0-208-01130-5.
  • Homer; Chapman, George; Nicoll, Allardyce (1998). Chapman's Homer. Bollingen series (1st ed.). Princeton, N.J: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-00236-1.
  • Kent, Henry Watson (1903). Bibliographic Notes on One Hundred Books Famous in English Literature. New York: Grolier Club.
  • Van der Laan, Sarah (2018). "Homer's Iliad and Homer's Odyssey". Spenser Review (in English). 48 (2).
  • Lamberton, Robert (1989-04-20). Homer the Theologian: Neoplatonist Allegorical Reading and the Growth of the Epic Tradition (in English). University of California Press. ISBN 978-0-520-06607-6.
  • MacLure, Millar (1966). George Chapman: a critical study. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-5177-6.
  • Myrsiades, Kostas; Pinsker, Sanford (1976). "A Bibliographical Guide to Teaching the Homeric Epics in College Courses". College Literature. 3 (3): 237–259. ISSN 0093-3139. JSTOR 25111144.
  • Nicoll, Allardyce; Scully, Stephen, eds. (2008). Chapman's Homeric hymns and other Homerica. Bollingen series. Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-13675-2. OCLC 191024065.
  • Pablo, Alvarez (2012). "The Englished Homer — Online Exhibit". apps.lib.umich.edu. Retrieved 2025-02-15.
  • Pache, Corinne Ondine; Dué, Casey; Lupack, Susan; Lamberton, Robert, eds. (2020). The Cambridge Guide to Homer (1 ed.). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781139225649. ISBN 978-1-139-22564-9.
    • Wolfe, Jessica. "Homer in Renaissance Europe (1488‒1649)". In Pache et al. (2020), pp. 490–504.
  • Roe, Nicholas (2012). John Keats: A New Life. New Haven London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-12465-1.
  • Wilson, Emily (2018). "Introduction". The Odyssey. New York London: W.W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-08905-9.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.