سه‌پایه زرین
 حکاکی صفحهٔ عنوان، با تصویر باسیلیوس والنتینوس، توماس نورتون و کرمر | |
| نویسنده(ها) | مایکل مایر |
|---|---|
| عنوان اصلی | 'Tripus Aureus, hoc est, Tres Tractatus Chymici Selectissimi, nempe; I. Basilii Valentini, Benedictini Ordinis monachi, Germani, Practica vna cum 12. clauibus & appendice, ex Germanico; II. Thomas Nortoni, Angli Philosophi Crede Mihi seu Ordinale, ante annos 140. ab authore scriptum, nunc ex Anglicano manuscripto in Latinum translatum, phrasi cuiusque authoris vt & sententia retenta; III. Cremeri cuiusdam Abbatis Westmonasteriensis Angli Testamentum, hactenus nondum publicatum, nunc in diuersarum nationum gratiam editi, & figuris cupro affabre incisis ornati opera & studio' |
| زبان | لاتین |
| موضوع(ها) | کیمیاگری |
| ناشر | لوکاس ینیس، فرانکفورت؛ چاپ‌شده به‌دست پاول یاکوب |
سه‌پایهٔ زرین (لاتین: Tripus Aureus؛ انگلیسی: The Golden Tripod) کتابی در زمینهٔ کیمیاگری، نوشته و گردآوریِ مایکل مایر است که در سال ۱۶۱۸ به‌وسیلهٔ لوکاس ینیس در فرانکفورت منتشر شد. این کتاب سه متن کیمیایی را دربر می‌گیرد: دوازده کلید منسوب به باسیلیوس والنتینوس، نظم کیمیا (۱۴۷۷) اثر توماس نورتون، و وصیت‌نامهٔ کرمر.
عنوان سه‌پایهٔ زرین به ساختار سه‌بخشی کتاب اشاره دارد؛ مایر سه رسالهٔ کیمیایی را در یک مجلد گرد آورد و آن‌ها را همچون سه پایهٔ یک سه‌پایه در کنار یکدیگر قرار داد.
دوازده کلید باسیلیوس والنتینوس
دوازده کلید باسیلیوس والنتینوس اثری کیمیایی است که به‌صورت منحول به شخصیت باسیلیوس والنتینوس نسبت داده شده است. این اثر نخستین بار در سال ۱۵۹۹ منتشر شد و مجموعه‌ای از عملیات کیمیایی را در قالب زبان تمثیلی شرح می‌دهد؛ بعدها تصاویر نمادین نیز به این توصیف‌ها افزوده شدند.
چاپ لاتینی مایر در سه‌پایهٔ زرین نخستین چاپی بود که برای هر دوازده «کلید» تصویر جداگانه ارائه می‌کرد. حکاکی این تصاویر را ماتئوس مریان انجام داد.
در این تصاویر، فرایندهای کیمیایی از طریق ترکیبی از نشانه‌های جانوری، انسانی، سیاره‌ای و عملیاتی نمایش داده می‌شوند. «کلیدها» در سنت کیمیاگری به‌عنوان مراحل یا اصولی برای دگرگونی مواد و دستیابی به سنگ فلاسفه تفسیر شده‌اند.
نظم کیمیا
دومین اثر گردآمده در سه‌پایهٔ زرین، نظم کیمیا (انگلیسی: The Ordinal of Alchemy) نوشتهٔ توماس نورتون است. نورتون این اثر منظوم انگلیسی را در سال ۱۴۷۷ نوشت.
مایر متن را از یک نسخهٔ خطی انگلیسی به لاتین ترجمه کرد. عنوان آن در چاپ سه‌پایهٔ زرین به صورت Crede Mihi seu Ordinale («مرا باور کن، یا نظم») آمده است. در عنوان کامل کتاب تصریح شده که اثر حدود ۱۴۰ سال پیش از انتشار مجموعه نوشته شده بود و در ترجمهٔ لاتینی کوشش شده بود سبک و معنای نویسنده حفظ شود.
وصیت‌نامهٔ کرمر
وصیت‌نامهٔ کرمر (انگلیسی: Testament of Cremer) متنی کیمیایی و منحول است که منشأ آن به انگلستان سدهٔ شانزدهم بازمی‌گردد. دو نسخهٔ خطی از این اثر شناخته شده است. یکی به خط الیاس اشمول است و در کتابخانه بادلین نگهداری می‌شود؛ دیگری ترجمه‌ای فرانسوی است که حدود سال ۱۶۷۵ نوشته شده و در مجموعه ولکام نگهداری می‌شود. متن منتشرشدهٔ مایر کهن‌ترین نسخهٔ باقی‌مانده از این اثر به شمار می‌رود.[۱]
نویسندهٔ متن خود را «جان کرمر»، راهب بزرگ کلیسای وست‌مینستر، معرفی می‌کند. بر پایهٔ روایت خود اثر، کرمر در زمان رامون یوی (حدود ۱۲۳۲ تا حدود ۱۳۱۵) و ادوارد سوم انگلستان (۱۳۱۲–۱۳۷۷) می‌زیسته است. با این حال، نام چنین راهب بزرگی در فهرست تاریخی راهبان بزرگ وست‌مینستر وجود ندارد و خاستگاه قرون‌وسطایی متن نیز محل تردید است.[۱]
مایر متن را از انگلیسی به لاتین ترجمه کرد و نخستین بار در سال ۱۶۱۸ در سه‌پایهٔ زرین منتشر ساخت. او در مقدمه به خواننده دربارهٔ ابهام و زبان رمزی آن هشدار می‌دهد:
«یا معنای نویسنده فریبنده است یا ظاهر سخنان او. پس برحذر باش؛ همه‌جا ماری در میان گل‌ها کمین کرده است. با این همه، دوستی را که تا آنجا که می‌توانسته آشکار سخن گفته است خوار مدار. زیر شاخ‌وبرگ سایه‌گستر واژگان، میوهٔ زرین حقیقت پنهان است.»[۲]
وصیت‌نامهٔ کرمر بعدها در مجموعهٔ موزه هرمسی در سال ۱۶۲۵ و سپس در چاپ آرتور ادوارد وایت از موزهٔ هرمسی نیز منتشر شد.
روایت کرمر
مقدمهٔ وصیت‌نامه داستان سفر نویسنده به ایتالیا را روایت می‌کند. بنا بر این روایت افسانه‌ای، کرمر در سال ۱۳۳۰ در میلان با رامون یوی دیدار کرد. سپس آن دو به انگلستان بازگشتند و کوشیدند برای ادوارد سوم طلا فراهم کنند تا او بتواند هزینهٔ جنگ با فرانسه را تأمین کند.[۳]
پس از سرودی پنج‌بیتی، یک دستور کیمیایی در هفت فصل کوتاه ارائه می‌شود. برخلاف بسیاری از نوشته‌های کیمیایی، این بخش از تمثیل‌های پیچیده و نام‌های رمزیِ رایج در ادبیات کیمیاگری نسبتاً اندک استفاده می‌کند.
ساختار سه‌گانه
سه متن گردآمده در سه‌پایهٔ زرین از نظر زمان و خاستگاه با یکدیگر متفاوت‌اند. دوازده کلید به سنت آثار منحول باسیلیوس والنتینوس تعلق دارد؛ نظم کیمیا اثری انگلیسی از سدهٔ پانزدهم است؛ و وصیت‌نامهٔ کرمر متنی منحول با خاستگاهی احتمالاً سدهٔ شانزدهمی است.
مایر با ترجمه، ویرایش و کنار هم قراردادن این سه اثر، آن‌ها را به شکل یک مجموعهٔ واحد عرضه کرد. تصاویر حکاکی‌شده، به‌ویژه مجموعهٔ دوازده تصویر مربوط به دوازده کلید، سبب شدند که سه‌پایهٔ زرین علاوه بر اهمیت متنی، در تاریخ تصویرپردازی کیمیاگری نیز جایگاهی ویژه پیدا کند.
جستارهای وابسته
- مایکل مایر
- دوازده کلید باسیلیوس والنتینوس
- نظم کیمیا
- باسیلیوس والنتینوس
- ماتئوس مریان
- موزه هرمسی
- سنگ فلاسفه
- کیمیاگری
منابع
- 1 2 Tilton, Hereward (2003). The Quest for the Phoenix: Spiritual Alchemy and Rosicrucianism in the Work of Count Michael Maier (1569–1622) (in English). Walter de Gruyter. p. 109–112.
- ↑ Michael Maier, Testament of Cremer، متن انگلیسی در The Alchemy Website.
- ↑ Craven, James Brown (1910). The Works of Count Michael Maier (in English). p. 96.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tripus Aureus». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶.
| سنتها و شاخهها |
| ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| کیمیاگران |
| ||||||||||||||||||
| آثار و متون |
| ||||||||||||||||||
| مفاهیم و نظریهها |
| ||||||||||||||||||
| مواد | |||||||||||||||||||
| فرایندها | |||||||||||||||||||
| ابزار و دستگاهها | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
- اسناد کیمیاگری