سیاهی (کیمیا)

در کیمیاگری، سیاهی یا نیگِرِدو، به معنای گندیدگی یا تجزیه است. بسیاری از کیمیاگران بر این باور بودند که به‌عنوان نخستین گام در مسیر دستیابی به سنگ جادو، تمامی مواد کیمیاوی باید به‌طور کامل پاک‌سازی و برای مدتی طولانی پخته شوند تا در نهایت به ماده‌ای سیاه و یکنواخت تبدیل گردند.[۱]

در روان‌شناسی تحلیلی، این اصطلاح به استعاره‌ای برای «شب تاریک روح» تبدیل شد؛ زمانی که فرد با سایه درون خویش مواجه می‌شود.[۲]

کارل گوستاو یونگ

از دیدگاه کارل یونگ، «بازکشف اصول کیمیاگری به بخش مهمی از کار وی به‌عنوان یکی از پیشگامان روان‌شناسی تبدیل شد».[۳] او و پیروانش، به‌عنوان پژوهشگران کیمیاگری، «کار سیاه» (نیگِرِدو) کیمیاگران را با فرایند درگیری و مواجهه‌ای اغلب بسیار انتقادی در روان مقایسه می‌کردند؛ فرایندی که «من» یا ایگو آن را تجربه می‌کند تا سرانجام تعادل جدیدی را که از شکل‌گیری «خود» پدید می‌آید، بپذیرد.[۴] پیروان مکتب یونگ، نیگِرِدو را در روان‌شناسی عمدتاً در دو معنای اصلی تفسیر کرده‌اند.

نخستین معنا، بیانگر وضعیت آغازینِ ناآگاهیِ تمایزنیافته در فرد است: «نخستین نیگِرِدو، یعنی نیگِرِدویِ یگانگی طبیعی، حالتی عینی است که تنها از بیرون می‌توان آن را مشاهده کرد… حالتی ناخودآگاه که در آن میان خود و ابژه، و نیز میان خودآگاهی و ناخودآگاه، هیچ تمایزی وجود ندارد.»[۵] در این وضعیت، فرد از ناخودآگاه خویش آگاهی ندارد؛ به بیان دیگر، از پیوند خود با غرایز بی‌خبر است.[۶]

در معنای دوم، «نیگِردویِ فرایند تفرد، برخلاف معنای نخست، فرایندی است که به‌صورت ذهنی تجربه می‌شود و در پیِ آگاهیِ دردناک و فزایندهٔ فرد از جنبه‌های سایه‌وارِ شخصیت خویش پدید می‌آید.»[۷] این وضعیت را می‌توان لحظهٔ اوجِ ناامیدی دانست؛ مرحله‌ای که پیش‌شرط رشد و تحول فردی است.[۸] با پیشرفت فرایند فردیت‌یابی، «مواجهه با سایه در ابتدا نوعی تعادلِ بی‌تحرک و بن‌بست ایجاد می‌کند؛ وضعیتی که تصمیم‌گیری اخلاقی را مختل می‌سازد و باورها را بی‌اثر یا حتی ناممکن می‌کند… نیگِردو، تنبروسیتاس، آشوب، مالیخولیا.»[۹] در این مرحله، فرد با «تاریک‌ترین دوران، دوران ناامیدی، سرخوردگی و حملات حسادت‌آمیز» مواجه می‌شود؛ دورانی که در آن اروس و فراخود در تقابل شدید با یکدیگر قرار دارند و به نظر می‌رسد هیچ راهی به پیش وجود ندارد… نیگِردو، یا سیاه‌شدن.[۱۰]

تنها پس از آن، «اِنانتیودرومیا» رخ می‌دهد؛ سیاهی جای خود را به سپیدایی می‌دهد… و فرورفتن هرچه عمیق‌تر در ناخودآگاه، ناگهان به روشنایی‌ای از بالا بدل می‌شود.[۱۱]

مراحل بعدیِ فرایند بزرگ کیمیاگری شامل تصاویری همچون سپیدایی (آلبِدو)، زردی (سیتْرینیتاس) و سرخی (روبِدو) است. یونگ همچنین برای بسیاری دیگر از مفاهیم کیمیاگری، معادل‌های روان‌شناختی یافت؛ از جمله «توصیف کار تحلیلی به‌مثابهٔ یک اُپوس یا فرایند؛ اشاره به رابطهٔ تحلیلی به‌عنوان یک واس، یعنی ظرف یا محفظه؛ و در نظر گرفتن هدف فرایند تحلیلی به‌عنوان کونیوُنتسیو، یعنی اتحاد اضدادِ متعارض.»[۱۲]

منابع فرهنگی

  • در ادبیات کیمیاگری، در اثر هیدریوتافیا، تدفین در کوزه (۱۶۵۸)، مرحلهٔ مراقبه‌ایِ نیگِردو از سوی پزشک و فیلسوف، توماس براون، با عبارت «گم‌شده در شبِ ناخوشایندِ نیستی» توصیف شده است.[۱۳]
  • سونت‌های شکسپیر سرشار از نمادپردازی مرتبط با «نیگِردو» هستند؛ از جمله تصویر «شب هولناک».[۱۴]
  • ویلیام باتلر ییتس در داستان‌های کیمیاگرانهٔ خود، مرحلهٔ کیمیاگریِ نیگِردو را مطرح می‌کند. راوی داستان چنین آغاز می‌کند: «بار دیگر با سایه دست‌وپنجه نرم کردن، چنان‌که گویی با شبی کهن‌تر.»[۱۵]
  • در مجموعهٔ لایت‌ناول و انیمهٔ ژاپنی اورلرد، شخصیتی به نام نیگِردو وجود دارد. دو خواهر او آلبِدو و روبِدو نام دارند و نام هر سه از مراحل فرایند بزرگ کیمیاگری گرفته شده است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Greenberg, Arthur (March 2000). A chemical history tour: Picturing chemistry from alchemy to modern molecular science. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-35408-2.
  2. ↑ Robert H. Hopeke, A Guided Tour of the Collected Works of C. G. Jung (Boston 1989) p. 165
  3. ↑ C. G. Jung, Man and his Symbols (London 1978) p. 40
  4. ↑ Dieckmann, Hans. "Analytical Psychology: Carl Jung's theory of the shadow". eNotes (in English). Archived from the original on 9 دسامبر 2011. Retrieved 12 اوت 2026.
  5. ↑ Paul W Ashton, From the Brink 9 (London 2007) p. 231
  6. ↑ Gerhard Adler, Studies in Analytical Psychology (London 1999) p. 19
  7. ↑ Ashton, Brink p. 231
  8. ↑ Jung, C. G. Psychology and Alchemy (2nd ed.) (Transl. by R. F. C. Hull)
  9. ↑ C. G. Jung, Mysterium Coniunctionis (London 1963) p. 497
  10. ↑ Christopher Perry, in P. Young-Eisendrath & T. Dawson, eds. , The Cambridge Companion to Jung (Cambridge 1977) p. 152-3
  11. ↑ C. G. Jung, "Psychology of the Transference", Collected Works vol. 16 (London 1950) p. 279
  12. ↑ Hopeke, A Guided Tour pp. 164–165
  13. ↑ "The physician and philosopher Sir Thomas Browne". Archived from the original on 2008-01-18. Retrieved 2020-07-02.
  14. ↑ M. C. Schoenfeldt, A Companion to Shakespeare's Sonnets (2007) p. 414
  15. ↑ William T. Gorski, Yeats and Alchemy (1996) p. 85
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.